Để có cơ sở pháp lý cho khách hàng sử dụng điện áp dụng giá bán lẻ điện theo khung giờ cao điểm – thấp điểm mới phù hợp với biểu đồ phụ tải của hệ thống điện quốc gia, Bộ Công Thương đề xuất sửa đổi Thông tư số 60 để áp dụng khung giờ cao thấp điểm mới tại Quyết định 963 trong mùa nắng nóng năm nay.
Theo dự thảo tờ trình sửa đổi Thông tư 60, khung giờ cao thấp điểm của hệ thống điện quốc gia được áp dụng đến nay là 12 năm. Tuy nhiên, từ năm 2019, với sự thâm nhập mạnh mẽ và tăng nhanh tỉ trọng của nguồn điện mặt trời, biểu đồ huy động công suất các loại hình nguồn điện có sự thay đổi đáng kể.
Cùng đó, cơ cấu tiêu thụ điện cũng thay đổi lớn, khi tiêu thụ điện của khách hàng công nghiệp tăng từ gần 30% lên hơn 50% tổng điện thương phẩm. Trong khi đó, tiêu dùng điện của nhóm dân dụng – sinh hoạt giảm từ 50% xuống còn gần 33%.
Thêm nữa, cơ cấu nguồn điện đã có nhiều thay đổi, đặc biệt là sự gia tăng nhanh chóng của năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió. Việc xác định hợp lý các khung giờ cao – thấp điểm giúp tối ưu hiệu quả sử dụng năng lượng.
Với cơ chế mới, các khách hàng sử dụng điện sẽ điều chỉnh hành vi tiêu thụ để giảm chi phí, giảm sử dụng giờ cao điểm và chuyển dịch sang khung giờ thấp điểm, giờ bình thường, từ đó giúp giảm áp lực cho hệ thống điện.
Ngoài ra, việc điều chỉnh khung giờ cao điểm, thấp điểm giúp khuyến khích chủ đầu tư nguồn năng lượng tái tạo phát triển thêm thiết bị lưu trữ. Từ đó giúp nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện, giảm áp lực huy động các nguồn truyền thống vào giờ cao điểm, hạn chế tình trạng thừa công suất vào giờ thấp điểm.
Với khung giờ mới được Bộ Công Thương ban hành theo Quyết định 963, đặt trong bối cảnh cung ứng điện gặp khó khăn, bộ kỳ vọng sẽ là một trong những giải pháp hiệu quả góp phần giảm nguy cơ mất cân bằng cung cầu điện, nhất là vào khung giờ cao điểm chiều.
Tuy nhiên, điểm vướng mắc lớn nhất là theo quy định hiện hành, việc áp dụng khung giờ cao thấp điểm sẽ thực hiện kể từ ngày điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân gần nhất. Nhưng kể từ ngày 10-5-2025 đến nay, giá bán lẻ điện chưa thực hiện việc điều chỉnh. Vì vậy, Bộ Công Thương đề xuất sửa đổi Thông tư 60 nhằm quy định hiệu lực thi hành ngay với khung giờ cao thấp điểm.
Để thực hiện, Bộ Công Thương đề nghị Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO) có báo cáo, phân tích về lợi ích tổng thể liên quan vận hành hệ thống điện khi áp dụng khung giờ cao thấp điểm mới kèm theo số liệu ước lượng tác động, lợi ích mang lại.
Bộ giao Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các Tổng công ty điện lực trực thuộc có đánh giá tác động đến chi phí tiền điện của các khách hàng sử dụng điện khi áp dụng khung giờ cao thấp điểm mới tại Quyết định 963 và các tác động liên quan.
Diễn biến cung cầu điện những ngày qua theo thông tin của NSMO, thời tiết cực đoan và nắng nóng kéo dài khiến cho tiêu thụ điện liên tục thiết lập kỷ lục trong nhiều ngày. Số liệu cập nhật lúc 13h20 trưa 26-5, phụ tải hệ thống điện quốc gia và miền Bắc đạt lần lượt 57.590 MW và 29.385 MW.
Ngày 25-5 cũng ghi nhận sản lượng tiêu thụ điện và vận hành của toàn hệ thống điện quốc gia và miền Bắc đều xác lập kỷ lục cả công suất và sản lượng. Trong đó, công suất cực đại hệ thống điện quốc gia đạt 57.120 MW (vào thời điểm 13h40), tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng tiêu thụ điện đạt 1,171 tỉ kWh, cao hơn 5,3% so kỷ lục của năm 2025.
Giờ cao điểm tiêu thụ điện đã chuyển sang buổi tối, khi nhu cầu tăng mạnh khiến cho NSMO phải huy động các nguồn điện đắt đỏ như khí LNG và chạy dầu DO để phục vụ cho nhu cầu điện. Vì vậy, đơn vị này kiến nghị áp dụng ngay khung giờ cao thấp điểm mới trong tháng 6 để phù hợp với nhu cầu phụ tải.
Thái tử Abu Dhabi Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed ngày 15/5 đã ra chỉ thị khẩn yêu cầu Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) đẩy nhanh tiến độ tuyến đường ống dẫn dầu Tây - Đông thứ hai nối thẳng tới cảng Fujairah bên bờ vịnh Oman.
Đây không đơn thuần là một dự án hạ tầng dầu khí. Với UAE, nó là “tấm vé sinh tồn” trong bối cảnh eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển gần 20% dầu mỏ thế giới - liên tục đối mặt nguy cơ tê liệt vì xung đột địa chính trị.
Khi sở hữu tuyến xuất khẩu dầu trực tiếp ra đại dương, UAE có thể đưa “vàng đen” ra thị trường mà không còn phụ thuộc vào Hormuz - điểm nghẽn được ví như “yết hầu” của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Giải mã "yết hầu" chuỗi cung ứng
Theo Reuters, căng thẳng khu vực từ cuối tháng 2 đã khiến dòng chảy dầu qua Hormuz gián đoạn nghiêm trọng. Giá năng lượng toàn cầu lập tức biến động mạnh, còn nhiều quốc gia tiêu thụ lớn phải tính đến các biện pháp kiểm soát nhiên liệu.
Đối với bản thân UAE, thiệt hại kinh tế từ việc gián đoạn xuất khẩu là những con số biết nói. Trước khủng hoảng, quốc gia vùng Vịnh này duy trì sản lượng trên 3 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, các số liệu gần đây cho thấy sản lượng thực tế có thời điểm rơi xuống chỉ còn khoảng 1,8-2,1 triệu thùng/ngày.
Riêng trong tháng 3, Abu Dhabi được cho là mất doanh thu tương đương khoảng 1,5 triệu thùng dầu/ngày vì không thể xuất khẩu trơn tru khỏi vịnh Ba Tư. Đó là lý do dự án đường ống Tây - Đông thứ hai được đẩy lên mức ưu tiên cao nhất. Theo CNBC, khi hoàn thành vào năm 2027, ADNOC sẽ có thể tăng gấp đôi năng lực xuất khẩu qua cảng Fujairah.
Hiện tại, UAE chỉ có một lối thoát duy nhất là tuyến đường ống Habshan - Fujairah với công suất tối đa 1,8 triệu thùng mỗi ngày. Việc có thêm tuyến ống thứ hai mang lại cho UAE lợi thế logistics khổng lồ so với các đối thủ trong khu vực.
Cuộc chia tay lịch sử để tối đa hóa lợi nhuận
Nếu siêu đường ống là “cánh tay logistics”, thì quyết định rời OPEC mới là bước đi gây địa chấn thực sự. Đầu tháng 5, UAE chính thức tuyên bố rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), khép lại gần 6 thập kỷ đồng hành cùng liên minh quyền lực nhất thị trường dầu khí.
Bề ngoài, Abu Dhabi gọi đây là quyết định phục vụ chiến lược phát triển dài hạn. Nhưng phía sau là mục tiêu tối đa hóa doanh thu dầu mỏ trước khi thế giới bước sâu vào kỷ nguyên năng lượng xanh.
Là thành viên OPEC, UAE phải tuân thủ các hạn ngạch sản xuất ngặt nghèo nhằm giữ giá dầu ổn định. Cơ chế này từ lâu đã kìm hãm đà tăng trưởng doanh thu của UAE. Quốc gia này hiện sở hữu công suất dự phòng lớn thứ hai trong khối nhưng chỉ được phép bơm ra thị trường khoảng 3 đến 3,5 triệu thùng mỗi ngày.
Trong khi đó, năng lực thực tế của hệ thống giàn khoan ADNOC có thể đạt tới 4,9 triệu thùng mỗi ngày. Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Al Mazrouei từng chia sẻ trên The New York Times rằng thế giới đang khát năng lượng và UAE không muốn bị ràng buộc bởi bất kỳ tổ chức nào.
Giới phân tích cho rằng động thái của UAE có thể kích hoạt một cuộc chiến thị phần khốc liệt tại Trung Đông. Nhiều chuyên gia dự báo UAE hoàn toàn có thể nhanh chóng nâng sản lượng lên gần 5 triệu thùng/ngày nếu khôi phục đầy đủ năng lực xuất khẩu.
Điều này đặt Saudi Arabia vào thế khó. Nếu Riyadh đáp trả bằng cách tăng sản lượng để bảo vệ thị phần, giá dầu toàn cầu có nguy cơ lao vào vòng xoáy biến động dữ dội.
Chạy đua với thời gian trước kỷ nguyên xe điện
Những quyết định táo bạo của UAE không chỉ bắt nguồn từ các cuộc khủng hoảng ngắn hạn. Sâu xa hơn, giới tinh hoa tại Abu Dhabi đang nhìn thấy chiếc đồng hồ đếm ngược của kỷ nguyên năng lượng hóa thạch. Quá trình chuyển đổi xanh trên toàn cầu đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn mọi dự báo của các tập đoàn dầu khí truyền thống.
Hành vi của người tiêu dùng đang thay đổi chóng mặt trước sức ép từ giá nhiên liệu. Dữ liệu từ thị trường Anh cho thấy doanh số xe lai (hybrid) sạc điện trong tháng 3 đã tăng vọt 47%, trong khi xe điện thuần túy tăng 24%. Thị phần của các dòng xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống hiện đã co hẹp xuống dưới mức 44%.
Tại khu vực châu Á, Trung Quốc cũng đang điện hóa nền kinh tế với quy mô khổng lồ. Những xu hướng này đang dần bẻ gãy đường cong nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong dài hạn. Đứng trước viễn cảnh đó, UAE hiểu rằng họ phải bán được càng nhiều dầu càng tốt trước khi thế giới không còn mặn mà với nhiên liệu hóa thạch.
Chuyên gia phân tích dầu mỏ Priya Walia tại Ryland Energy nhận định sự rút lui của UAE sẽ làm suy yếu nghiêm trọng khả năng điều tiết thị trường của liên minh OPEC+. Kỳ vọng về một nguồn cung dầu mỏ được kiểm soát nhịp nhàng qua các hiệp ước chung đang dần tan vỡ.
Thế giới đang bước vào một giai đoạn kinh tế đầy biến động, nơi sức mạnh thuộc về những quốc gia sở hữu hạ tầng logistics vượt trội. Dù nắm trong tay chiến lược dài hạn sắc bén, UAE vẫn phải đối mặt với bài toán hóc búa mang tên chi phí cơ hội. Từ nay cho đến khi tuyến đường ống mới hoàn thành vào năm 2027, hàng triệu thùng dầu chưa thể xuất cảng vẫn là một thách thức lớn đối với nền kinh tế nước này.
Theo các ý kiến, việc xây dựng kho chứa dầu thô tại Nghi Sơn (Thanh Hóa) góp phần sớm cụ thể hóa Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Đây không chỉ là một yêu cầu cấp thiết về mặt hạ tầng năng lượng mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển kinh tế và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu ngày càng gia tăng và nguồn cung phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế, việc chủ động dự trữ dầu thô sẽ giúp Việt Nam giảm thiểu rủi ro trước những biến động khó lường.
Đồng thời, kho chứa dầu thô tại Nghi Sơn còn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của nhà máy lọc hóa dầu, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực Bắc Trung Bộ nói riêng và cả nước nói chung.
Kết luận, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu cụ thể hóa các chỉ đạo của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm về dự trữ chiến lược, đây là vấn đề rất quan trọng.
Hoan nghênh công tác nghiên cứu, chuẩn bị khẩn trương của Bộ Công Thương, Petrovietnam và tỉnh Thanh Hóa, Thủ tướng khẳng định việc xây dựng kho dự trữ dầu thô có đầy đủ cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn, quy hoạch, nên chỉ bàn làm, không bàn lùi.
Cuộc họp đã quyết định một số công việc trước mắt và định hướng các nhiệm vụ lâu dài; trong đó thống nhất mô hình doanh nghiệp đầu tư xây dựng kho dự trữ, trước mắt là giao doanh nghiệp nhà nước.
Đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách để kêu gọi sự tham gia doanh nghiệp ngoài nhà nước; tính toán việc Nhà nước mua lại hoặc thuê mua kho dự trữ trên nguyên tắc hài hòa lợi ích, việc gì doanh nghiệp làm tốt hoặc làm tốt hơn thì Nhà nước không làm.
Thủ tướng cũng chỉ đạo Petrovietnam chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan, tỉnh Thanh Hóa, trước mắt xây dựng ngay kho dầu thô tại Nghi Sơn để vừa phục vụ trực tiếp Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn, vừa phục vụ dự trữ quốc gia.
Petrovietnam khẩn trương xây dựng dự án, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, triển khai. UBND tỉnh Thanh Hóa thực hiện giải phóng mặt bằng. Các cơ quan triển khai ngay các công việc, vận dụng các quy định đối với công trình xây dựng thuộc trường hợp khẩn cấp.
Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện nghị định hướng dẫn thi hành Luật Dự trữ quốc gia, trong đó xử lý một số vướng mắc liên quan như việc hoán đổi trực tiếp hàng dự trữ quốc gia, định mức kinh tế kỹ thuật với hàng dự trữ quốc gia...
Đồng thời, các cơ quan khẩn trương đề xuất các cơ chế, chính sách cần thiết vào dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước.
Bộ Công Thương tiếp tục chỉ đạo, nghiên cứu, triển khai xây dựng các kho dự trữ xăng dầu, dầu thô khác ở Dung Quất (Quảng Ngãi), Long Sơn (TP.HCM) và các khu vực khác.
Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn, kể cả trường hợp có sự cố đặc biệt xảy ra, đồng thời bảo đảm tính hiệu quả của các dự án. Với tinh thần khuyến khích tiếp tục mở rộng hợp tác với các đối tác nước ngoài, Petrovietnam làm việc với các đối tác nhằm triển khai các thỏa thuận của lãnh đạo cấp cao để xây dựng kho dự trữ xăng dầu.
Việc xây dựng kho dự trữ vừa phục vụ tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, phát triển kinh tế - xã hội, vừa phục vụ an ninh quốc phòng, đồng thời góp phần đưa Việt Nam trở thành một trung tâm năng lượng của khu vực, nâng cao vị thế, uy tín đất nước.
Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế. Nếu được thông qua, Nghị định có hiệu lực từ 1/7 năm nay.
Trong dự thảo Nghị định trước đó, cơ quan soạn thảo từng yêu cầu ngân hàng, ví điện tử, tổ chức trung gian thanh toán và thẻ quốc tế cung cấp thông tin tài khoản thanh toán của người sử dụng cho cơ quan thuế. Các đơn vị này đồng thời phải phối hợp khi phát hiện giao dịch bất thường liên quan đến nghĩa vụ thuế.
Tuy nhiên, góp ý dự thảo, Ngân hàng Nhà nước cho rằng việc cung cấp thông tin người nộp thuế cũng như giao dịch của khách hàng tại tổ chức tín dụng, tổ chức trung gian thanh toán phải được thực hiện theo quy định pháp luật về bảo mật và cung cấp thông tin (Luật Các tổ chức tín dụng, Nghị định 117/2018/NĐ-CP về việc giữ bí mật, cung cấp thông tin khách hàng của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân...).
Theo đó, tổ chức tín dụng, tổ chức trung gian thanh toán chỉ được cung cấp thông tin khách hàng khi được sự chấp thuận của khách hàng hoặc khi có yêu cầu từ cơ quan Nhà nước có thẩm quyền theo quy định của luật.
Khoản 3 Điều 13 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 quy định: "Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài không được cung cấp thông tin khách hàng của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cho tổ chức, cá nhân khác, trừ trường hợp có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của luật hoặc được sự chấp thuận của khách hàng".
Theo nhà điều hành tiền tệ, hiện nay, Luật Quản lý thuế không quy định cụ thể trách nhiệm của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán trong việc cung cấp cho cơ quan thuế các thông tin. “Như vậy, quy định về trách nhiệm của tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán tại điểm là chưa phù hợp”, Ngân hàng Nhà nước nêu rõ.
Bên cạnh đó, quy định pháp luật về thanh toán không quy định việc bên cung cấp dịch vụ (tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, cung cấp dịch vụ thanh toán cho khách hàng) thực hiện xác định, thu thập thông tin về hàng hóa, dịch vụ của khách hàng mua/sử dụng để có thể thống kê gửi Cục Thuế.
Hơn nữa, các hệ thống thanh toán và hệ thống thanh toán thẻ hiện nay có thể xử lý hàng triệu giao dịch mỗi ngày. Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh việc yêu cầu các ngân hàng tự động nhận diện nhà cung cấp nước ngoài "chưa thực hiện đăng ký, kê khai, nộp thuế" là không khả thi về mặt kỹ thuật và vận hành.
