Bộ đội Quân khu 5 chạy đua xuyên ngày đêm xây trường nội trú biên giới Đà Nẵng

Đồng hành cùng sự học của doanh nhân mấy chục năm qua, TS Giản Tư Trung là người khởi xướng bộ sách Đạo kinh doanh của người Việt, đồng thời cũng là tác giả của nhiều cuốn sách về kinh doanh, quản trị, văn hóa và giáo dục như Đúng việc, Quản trị bằng văn hóa, Sư phạm khai phóng...

* Theo ông, điều gì khiến không ít người trẻ, trong đó nhiều người tốt nghiệp đại học, đi làm, khởi nghiệp và phạm tội để rồi xã hội gần đây phải thốt lên "xót xa"?

- Hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ, Ngân 98, Thủy Tiên, Quang Linh hay Hằng du mục... không phải là những câu chuyện đơn lẻ mà là hệ quả của một vấn đề lớn.

Rõ ràng là các bạn đó có năng lực lãnh đạo, có tài năng kinh doanh, nhiều bạn được học hành, đào tạo bài bản. Vậy các bạn thiếu cái gì và gốc rễ sâu xa nằm ở đâu?

Từ vài chục năm trước, PACE đã khởi xướng câu chuyện phát triển một thế hệ doanh nhân mới, không chỉ có năng lực lãnh đạo hay tài năng kinh doanh mà còn có chiều sâu văn hóa, có tính nhân bản và tinh thần ái quốc.

Đó là những doanh nhân luôn tâm niệm "Kinh doanh là kiếm tiền bằng cách phụng sự xã hội thông qua những sản phẩm, dịch vụ tốt lành".

Chính báo Tuổi Trẻ là nơi tôi đã chia sẻ "đạo kinh doanh" này với công chúng trong bài Thời sự & suy nghĩ xuất bản ngày 13-10-2006 - năm đầu tiên ngày này được chọn là Ngày Doanh nhân Việt Nam.

Kinh doanh là kiếm tiền bằng cách phụng sự xã hội thông qua những sản phẩm dịch vụ tốt lành.

Nhiều người kinh doanh nhưng để hiểu sâu về đạo kinh doanh thì không dễ, mà dù có hiểu rồi thì "hành đạo" càng khó hơn. Vậy thế nào là "sản phẩm tốt lành"?

Phải thỏa cả bốn yếu tố: 1. Pháp luật của nhà nước (nếu làm trái luật thì không được); 2. Đạo đức của xã hội (nếu không trái luật nhưng trái đạo thì cũng không tốt lành); 3. Đạo sống của bản thân (không trái luật, không trái đạo nhưng trái lòng thì cũng không tốt); 4. Đạo thiêng của đức tin (không trái luật, không trái đạo, không trái lòng nhưng vẫn không làm vì đó là đức tin tâm linh). Nghĩa là phải hội đủ bốn đạo, gồm đạo luật, đạo đức, đạo sống, đạo thiêng thì mới được xem là tốt lành.

* Phải chăng vì ích kỷ, hám lợi mà nhiều người trẻ vô tình hay hữu ý phạm tội?

- Bản năng con người có thể có sự ích kỷ, tham lam, tư lợi, lười biếng... Có nhiều loại ích kỷ. Thứ nhất là ích kỷ dại dột: vì mình và chỉ vì mình mà thôi, không quan tâm tới người khác.

Thứ hai là ích kỷ độc ác: làm lợi cho mình bằng cách làm hại người khác, mưu cầu hạnh phúc cho mình bằng cách nghiền nát hạnh phúc của người khác, mình thắng thì người khác phải thua, mình lợi thì người khác phải thiệt.

Thứ ba là ích kỷ khôn ngoan: làm lợi cho mình bằng cách làm lợi cho người khác, vừa nghĩ cho mình (khôn) vừa nghĩ cho người (ngoan).

Ích kỷ khôn ngoan là lựa chọn của nhiều người. Điều đó rất tốt nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó thì có thể vẫn sống khá mệt mỏi, vì vẫn cứ phải đau đáu với câu hỏi sống sao cho tốt với người và lợi cho mình.

Còn có một loại ích kỷ thứ tư, tạm gọi là ích kỷ phẩm giá, vượt lên trên cả ích kỷ khôn ngoan. Theo cách này, ta không ngừng chọn cách sống tử tế và cứ sống theo cách của mình, không cần phải khổ sở là vì mình hay vì người, cái gì đến sẽ đến, bởi ta tin rằng "cứ hành đạo thì sẽ có thực", chứ không hẳn là "có thực rồi mới vực được đạo".

Có một câu hỏi tôi hay đặt cho các doanh nhân học viên là: các anh chị có muốn nhân viên của mình làm việc tử tế không? 100% đều nói "muốn".

Câu hỏi tiếp theo: vậy anh chị thuyết phục nhân viên làm việc tử tế bằng cách nào? Câu trả lời phổ biến là: nếu không làm việc tử tế thì cắt lương, cắt thưởng, thậm chí là "lên đường".

Cách này có vẻ không giống quản trị mà giống cai trị hơn. Có vị đề xuất cách khác hay hơn: nếu anh em làm việc tử tế sẽ được tăng lương, tăng thưởng và thăng tiến.

Nhưng còn một cách thứ ba, hay hơn nhiều, mang chiều sâu văn hóa. Đó là: "Chúng ta làm việc đàng hoàng tử tế bởi vì chúng ta là những người đàng hoàng tử tế"! Chúng ta không thể làm hàng giả, hàng nhái được, không thể kinh doanh lừa đảo được mà phải làm ăn tử tế vì chúng ta là những người đàng hoàng tử tế!

Con người mình như thế nào thì mình sẽ làm ăn như thế đó, chứ không thể nói rằng ông kia tuy làm ăn bậy bạ nhưng rất đàng hoàng được. Không có kiểu đàng hoàng như vậy được.

Bởi lẽ, làm việc cũng là làm người, làm ăn cũng là làm người và khi đưa đạo sống vào trong quá trình hành nghề thì sẽ thành đạo nghề, khi đưa đạo làm người vào trong kinh doanh sẽ thành đạo kinh doanh.

* Người trẻ bây giờ đang thiếu cái gì khi bắt đầu con đường kinh doanh, làm ăn, thưa ông?

- Người trẻ ngày nay đang sống trong một thế giới bội thực thông tin, ngập tràn tư tưởng, ngày càng phân cực. Do vậy dễ trở nên hoang mang, mong manh dễ vỡ, dễ tổn thương.

Tôi cho rằng trong kỷ nguyên mới, người trẻ chỉ có thể "vươn mình" bằng chiều sâu văn hóa, không có chiều sâu văn hóa thì càng vươn cao càng té đau. Chiều sâu văn hóa có nhiều yếu tố, trong đó có hai yếu tố cốt lõi là cái đầu sáng (trí sáng) và trái tim lành (tâm lành).

Cái đầu sáng giúp mình minh định được đúng - sai, phải - trái, tốt - xấu, chân - giả, thiện - ác, chính - tà. Không phân biệt được những cái này thì nhiều khi tâm lành mà vẫn làm ác vì không biết mình ác. Còn trái tim lành là năng lực lựa chọn đứng về phía cái đúng, cái phải, cái tốt, cái chân, cái thiện.

Như vậy, "sáng" giúp ta có khả năng phân biệt, còn "lành" giúp ta có sức mạnh lựa chọn. Có người "sáng" nhưng không đủ "lành" nên biết sai, biết tà, biết ác mà vẫn làm vì "ích kỷ dại dột", vì hám lợi. "Lành" gồm tình thương yêu và lòng trắc ẩn. Khi có tình thương yêu thì khó có thể làm hại ai, còn khi có lòng trắc ẩn thì biết đặt mình vào người khác, biết đau nỗi đau của họ và muốn làm điều gì đó để vơi nỗi đau.

* Vậy theo ông, làm sao để có trí sáng, tâm lành?

- Không thể có con đường nào khác ngoài hành trình khai tâm, mở trí trọn đời. Có sáu "lực lượng" cùng tham gia vào hành trình này, gồm gia đình, nhà trường, xã hội, bạn bè, công ty và tự thân mỗi người.

Nhà trường, nhà giáo có chiều sâu văn hóa thì mới giúp học sinh có chiều sâu văn hóa. Tương tự như vậy, gia đình sáng và lành thì mới giúp con cái sáng và lành... Nhưng giả sử nếu năm "lực lượng" kia thất bại thì vẫn còn có một cơ hội cuối cùng, đó là tự thân con trẻ vẫn có thể sáng và lành theo một cách nào đó.

Thực tế cho thấy có những bạn trẻ cha mẹ không hề sáng cũng chẳng phải lành nhưng bạn trẻ vẫn sáng, vẫn lành. Có những nhân viên làm việc trong công ty lừa đảo thì cũng phải lừa đảo thôi nhưng bên cạnh đó vẫn có nhân viên tuy cuộc sống khó khăn nhưng không chịu lừa đảo và chấp nhận "rời đi" dù mất thu nhập cao...

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Từ số thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 vào lớp 10 năm học 2026-2027, học sinh lớp 9 sẽ cân nhắc để đổi nguyện vọng, nếu muốn.

Thời gian thay đổi nguyện vọng từ ngày 4 đến 8-5-2026 (thực hiện trực tuyến trên cổng tuyển sinh lớp 10 https://ts10.hcm.edu.vn).

Đặc biệt, trong khoảng thời gian này, hệ thống tuyển sinh lớp 10 sẽ có thêm 5 trường THPT mới thành lập, học sinh có thể đăng ký nguyện vọng vào những trường này, cụ thể:

Trường THPT phường Đông Hưng Thuận tại phường Đông Hưng Thuận (quận 12, TP.HCM cũ) tuyển 810 học sinh. Đây là dự án trường THPT mới hoàn toàn, đang đẩy nhanh tiến độ để kịp đưa vào sử dụng trước khi khai giảng năm học mới.

Trường THPT phường Tân Phú tại phường Tân Phú (chuyển đổi từ trụ sở UBND quận Tân Phú, TP.HCM cũ) tuyển 675 học sinh.

Trường TH, THCS và THPT phường Thới An tại phường Thới An (chuyển đổi từ trụ sở UBND quận 12, TP.HCM cũ) tuyển 450 học sinh.

Trường THPT phường Dĩ An tại phường Dĩ An (cải tạo, nâng cấp Trường trung cấp nghề khu công nghiệp ở Bình Dương cũ) tuyển 720 học sinh.

Trường THPT phường Phú Mỹ tại phường Phú Mỹ (thuộc Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) tuyển 675 học sinh lớp 10. Đây là trường mới hoàn toàn, đã hoàn thành, hiện đang chờ bàn giao để đưa vào sử dụng.

Sở GD-ĐT TP.HCM cho biết: số học sinh tốt nghiệp lớp 9 năm học 2025 - 2026 dự kiến là 169.079 em, tăng 42.734 học sinh so với năm học trước. Trong đó, khu vực 1 tăng 29.848 học sinh; Khu vực 2 tăng 8.419 học sinh; Khu vực 3 tăng 4.467 học sinh.

Năm học 2026-2027, các trường THPT trên địa bàn TP sẽ tuyển 118.955 chỉ tiêu (đạt 70,35%);

Các Trung tâm giáo dục Thường xuyên - Giáo dục Nghề nghiệp sẽ tuyển 16.226 (đạt 9,60%); Như vậy, tổng tỷ lệ chỉ tiêu đạt được của khối trường - trung tâm công lập là 135.181/169.079 học sinh (đạt 79,95%).

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Sáng 1.6, thí sinh TP.HCM thi lớp 10 với môn ngữ văn. Đồng hồ chỉ gần 8 giờ, chị Thủy, vẫn nhìn vào bên trong trường thi đang đóng cổng kín mít, nói với mấy phụ huynh ngồi cạnh "chắc giờ sắp reo chuông báo tính giờ làm bài rồi". "Mình ngồi đây mà thấy chuông reo cái mình hết hồn, hồi hộp ghê", chị Thủy nói.

Chị Thủy, 45 tuổi, làm công việc tự do để có thể đưa đón các con đi học chính, học thêm cho thuận tiện. Con trai chị học lớp 9 Trường THCS Chánh Hưng, thi lớp 10 ở điểm thi Trường THCS Lý Thánh Tông, phường Chánh Hưng. Những ngày này, chị gác lại hết mọi công việc, vì tâm trí chỉ dám nghĩ về kỳ thi lớp 10.

"Đêm rồi tôi không ngủ được. Bé nhà tôi ôn bài tới 11 giờ đêm mới chịu ngủ. Tôi kêu con đi ngủ sớm đi, nó nói mẹ cứ để con ôn đi mẹ, cho yên tâm. Tôi trằn trọc tới 2 giờ sáng mới ngủ được chút. 4 giờ sáng đã dậy để nấu đồ ăn sáng cho con. 5 rưỡi thì hai mẹ con bắt đầu xuất phát tới trường thi", chị Thủy kể với hai phụ huynh ngồi cạnh.

Chị Hạnh, người mẹ có 3 con, ở 3 cấp học khác nhau, năm nay 50 tuổi, cũng có cảm giác thấy mình đang là thí sinh đang thi lớp 10 cùng con. Đêm qua chị chập chờn ngủ không được, sáng nay dậy từ 4 giờ, tự tay nấu cơm sườn cho con ăn. "Cơm sáng nay tôi mới nấu, sườn ướp từ tối qua, giờ lấy ra nấu, ăn vậy cho yên tâm. Mấy ngày con thi cử tôi không dám mua món gì linh tinh ngoài đường", chị Hạnh nói.

Bên trong cánh cổng Trường THCS Lý Thánh Tông, hơn 800 thí sinh làm bài thi ngữ văn, tiếng Anh, toán thi lớp 10. Bên ngoài cánh cổng trường thi là hơn 1.600 người làm cha, mẹ âu lo thấp thỏm, như chính mình đang cầm bút, tìm một cơ hội trong cánh cửa trường THPT công lập.

Sáng 1.6, chị Loan, 48 tuổi, đến 9 giờ sáng vẫn chưa ăn uống gì và cũng quên luôn cảm giác mình đang đói. Các phụ huynh xung quanh nhắc nhau đi mua bánh mì trong khi chờ các con. Chị Loan hồi hộp nhìn đồng hồ, không biết con có làm tốt bài thi văn không, đề thi hôm nay là gì, tâm trạng con bước ra khỏi phòng thi có tốt không...

"Có những ngày mình chở con cái đi học xong, về lo việc nhà cửa bếp núc dọn dẹp, rồi làm việc của mình, rồi lại loay hoay đón con ở trường, chở con đi học thêm tiếng Anh, lại chở đến các trung tâm học toán, học văn, cả ngày có khi chỉ ăn đại ổ bánh mì hay uống ly cà phê, cũng quên luôn cảm giác ngồi ăn đúng giờ đúng bữa", chị nói.

Con trai học lớp 9 Trường THCS Chánh Hưng, thi vào lớp 10, đặt nguyện vọng 1 vào Trường THPT Trần Khai Nguyên, phường An Đông, chị Loan kể triền miên suốt cả năm học vừa qua, hai mẹ con thường ra khỏi nhà lúc 6 giờ và trở về nhà lúc 20 giờ, sau khi kết thúc các ca học thêm.

Sau khi tắm rửa, ăn cơm, con trai chị lại ngồi vào bàn học tiếp, có khi tới 11 - 12 giờ đêm mới chịu đi ngủ. Cả nhà cùng âu lo, phập phồng lo lắng cùng con. "Tôi chỉ mong các năm sau các cháu có đủ trường, nhiều trường công lập để được xét tuyển. Ai có nguyện vọng vào trường chuyên, trường tốp đầu thì mới cần thi tuyển sinh, còn lại cứ xét tuyển", chị Loan bộc bạch.

Chị Sửu, người mẹ có 4 con, đã trải qua 3 lần đưa con đi thi lớp 10 nhưng chưa bao giờ hết cảm giác lo lắng, hồi hộp như ban đầu.

Con trai đầu của chị đang là sinh viên năm cuối Trường ĐH Văn Lang, chị vẫn nhớ như in mấy năm trước chở con đi thi vào lớp 10 ở Trường THCS Âu Lạc, phường Tân Sơn Nhất, năm đó con thi đậu vào Trường THPT Nguyễn Thái Bình, cả nhà đều mừng.

Người con thứ hai hiện đang là sinh viên năm nhất Trường ĐH Văn Hiến. Năm con thi vào lớp 10 ở điểm thi Trường THCS Hoàng Diệu, chị cũng mất ăn mất ngủ cùng con. Kết quả, con thi đậu vào Trường THPT Bình Hưng Hòa.

Năm nay, con gái thứ 3 của chị Sửu thi vào lớp 10, điểm thi ở đúng trường con đang học - THCS Đồng Khởi, phường Phú Thạnh. Từ sáng sớm hai mẹ con đã có mặt ở trường. Con vào thi, mẹ ngồi ở ngoài chờ, lòng như lửa đốt. Con gái đặt nguyện vọng 1 vào Trường THPT Lê Trọng Tấn, nguyện vọng 2 vào THPT Trần Quang Khải, nguyện vọng 3 vào THCS-THPT Diên Hồng. Tới hôm nay, chị Sửu bắt đầu nghĩ tới điểm thi, điểm chuẩn các nguyện vọng...

Những thí sinh TP.HCM đã thi xong vào lớp 10. Ngoài kia, những phụ huynh cũng đã vừa đi qua một hành trình học cùng con, ôn cùng con, thi cùng con. Nhưng những nỗi lo của "thí sinh phụ huynh" thì chưa bao giờ dừng lại...

Tin Gốc: Thanh Niên