Sáng 1.6, thí sinh TP.HCM thi lớp 10 với môn ngữ văn. Đồng hồ chỉ gần 8 giờ, chị Thủy, vẫn nhìn vào bên trong trường thi đang đóng cổng kín mít, nói với mấy phụ huynh ngồi cạnh “chắc giờ sắp reo chuông báo tính giờ làm bài rồi”. “Mình ngồi đây mà thấy chuông reo cái mình hết hồn, hồi hộp ghê”, chị Thủy nói.
Chị Thủy, 45 tuổi, làm công việc tự do để có thể đưa đón các con đi học chính, học thêm cho thuận tiện. Con trai chị học lớp 9 Trường THCS Chánh Hưng, thi lớp 10 ở điểm thi Trường THCS Lý Thánh Tông, phường Chánh Hưng. Những ngày này, chị gác lại hết mọi công việc, vì tâm trí chỉ dám nghĩ về kỳ thi lớp 10.
“Đêm rồi tôi không ngủ được. Bé nhà tôi ôn bài tới 11 giờ đêm mới chịu ngủ. Tôi kêu con đi ngủ sớm đi, nó nói mẹ cứ để con ôn đi mẹ, cho yên tâm. Tôi trằn trọc tới 2 giờ sáng mới ngủ được chút. 4 giờ sáng đã dậy để nấu đồ ăn sáng cho con. 5 rưỡi thì hai mẹ con bắt đầu xuất phát tới trường thi”, chị Thủy kể với hai phụ huynh ngồi cạnh.
Chị Hạnh, người mẹ có 3 con, ở 3 cấp học khác nhau, năm nay 50 tuổi, cũng có cảm giác thấy mình đang là thí sinh đang thi lớp 10 cùng con. Đêm qua chị chập chờn ngủ không được, sáng nay dậy từ 4 giờ, tự tay nấu cơm sườn cho con ăn. “Cơm sáng nay tôi mới nấu, sườn ướp từ tối qua, giờ lấy ra nấu, ăn vậy cho yên tâm. Mấy ngày con thi cử tôi không dám mua món gì linh tinh ngoài đường”, chị Hạnh nói.
Bên trong cánh cổng Trường THCS Lý Thánh Tông, hơn 800 thí sinh làm bài thi ngữ văn, tiếng Anh, toán thi lớp 10. Bên ngoài cánh cổng trường thi là hơn 1.600 người làm cha, mẹ âu lo thấp thỏm, như chính mình đang cầm bút, tìm một cơ hội trong cánh cửa trường THPT công lập.
Sáng 1.6, chị Loan, 48 tuổi, đến 9 giờ sáng vẫn chưa ăn uống gì và cũng quên luôn cảm giác mình đang đói. Các phụ huynh xung quanh nhắc nhau đi mua bánh mì trong khi chờ các con. Chị Loan hồi hộp nhìn đồng hồ, không biết con có làm tốt bài thi văn không, đề thi hôm nay là gì, tâm trạng con bước ra khỏi phòng thi có tốt không…
“Có những ngày mình chở con cái đi học xong, về lo việc nhà cửa bếp núc dọn dẹp, rồi làm việc của mình, rồi lại loay hoay đón con ở trường, chở con đi học thêm tiếng Anh, lại chở đến các trung tâm học toán, học văn, cả ngày có khi chỉ ăn đại ổ bánh mì hay uống ly cà phê, cũng quên luôn cảm giác ngồi ăn đúng giờ đúng bữa”, chị nói.
Con trai học lớp 9 Trường THCS Chánh Hưng, thi vào lớp 10, đặt nguyện vọng 1 vào Trường THPT Trần Khai Nguyên, phường An Đông, chị Loan kể triền miên suốt cả năm học vừa qua, hai mẹ con thường ra khỏi nhà lúc 6 giờ và trở về nhà lúc 20 giờ, sau khi kết thúc các ca học thêm.
Sau khi tắm rửa, ăn cơm, con trai chị lại ngồi vào bàn học tiếp, có khi tới 11 – 12 giờ đêm mới chịu đi ngủ. Cả nhà cùng âu lo, phập phồng lo lắng cùng con. “Tôi chỉ mong các năm sau các cháu có đủ trường, nhiều trường công lập để được xét tuyển. Ai có nguyện vọng vào trường chuyên, trường tốp đầu thì mới cần thi tuyển sinh, còn lại cứ xét tuyển”, chị Loan bộc bạch.
Chị Sửu, người mẹ có 4 con, đã trải qua 3 lần đưa con đi thi lớp 10 nhưng chưa bao giờ hết cảm giác lo lắng, hồi hộp như ban đầu.
Con trai đầu của chị đang là sinh viên năm cuối Trường ĐH Văn Lang, chị vẫn nhớ như in mấy năm trước chở con đi thi vào lớp 10 ở Trường THCS Âu Lạc, phường Tân Sơn Nhất, năm đó con thi đậu vào Trường THPT Nguyễn Thái Bình, cả nhà đều mừng.
Người con thứ hai hiện đang là sinh viên năm nhất Trường ĐH Văn Hiến. Năm con thi vào lớp 10 ở điểm thi Trường THCS Hoàng Diệu, chị cũng mất ăn mất ngủ cùng con. Kết quả, con thi đậu vào Trường THPT Bình Hưng Hòa.
Năm nay, con gái thứ 3 của chị Sửu thi vào lớp 10, điểm thi ở đúng trường con đang học – THCS Đồng Khởi, phường Phú Thạnh. Từ sáng sớm hai mẹ con đã có mặt ở trường. Con vào thi, mẹ ngồi ở ngoài chờ, lòng như lửa đốt. Con gái đặt nguyện vọng 1 vào Trường THPT Lê Trọng Tấn, nguyện vọng 2 vào THPT Trần Quang Khải, nguyện vọng 3 vào THCS-THPT Diên Hồng. Tới hôm nay, chị Sửu bắt đầu nghĩ tới điểm thi, điểm chuẩn các nguyện vọng…
Những thí sinh TP.HCM đã thi xong vào lớp 10. Ngoài kia, những phụ huynh cũng đã vừa đi qua một hành trình học cùng con, ôn cùng con, thi cùng con. Nhưng những nỗi lo của “thí sinh phụ huynh” thì chưa bao giờ dừng lại…
GS. TS Vũ Văn Yêm, Phó giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết thông tin trên tại lễ tốt nghiệp ngày 9/5.
Hàng năm, Đại học Bách khoa Hà Nội có hai đợt trao bằng tốt nghiệp, thường vào tháng 5 và tháng 10. Ở đợt này, trường có hơn 3.000 tân cử nhân, kỹ sư, tương đương cùng kỳ năm ngoái.
Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc và giỏi xấp xỉ 19%, giảm khoảng 2%. Còn lại, khoảng 68% xếp loại khá, 13% trung bình.
"Nhìn chung, tỷ lệ tốt nghiệp giỏi và xuất sắc của Đại học Bách khoa Hà Nội trước giờ không cao. Số tốt nghiệp xuất sắc mỗi đợt chỉ 3-5% và giỏi khoảng 10-15%", ông Yêm nói.
So với các trường top đầu khác, tỷ lệ trên ở mức thấp. Ví dụ tại Đại học Ngoại thương, số tốt nghiệp giỏi, xuất sắc năm 2025 là gần 80%, ở Kinh tế Quốc dân là hơn 86%.
Lãnh đạo Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng chương trình đào tạo ở mỗi đại học có tính đặc thù riêng, chuẩn đầu ra khác nhau. Ngoài ra, chiến lược của mỗi trường cũng khác.
Với hơn 20 năm tại HUST, ông Yêm nhận thấy sinh viên tốt nghiệp đáp ứng đúng định hướng phát triển của trường. Số có việc làm trong vòng 12 tháng đạt 93-95%. Có những sinh viên bằng khá vẫn học tốt khi theo chương trình thạc sĩ, tiến sĩ ở nước ngoài.
Hiện mỗi năm, Đại học Bách khoa Hà Nội có khoảng 3-4% sinh viên tốt nghiệp du học bậc học cao hơn. Nhóm xuất sắc có nhiều cơ hội quay lại trường theo đề án đào tạo giảng viên nguồn, nếu đáp ứng các tiêu chí về năng lực ngoại ngữ, khả năng nghiên cứu.
Thành lập năm 1956, Đại học Bách khoa Hà Nội là trường dẫn đầu cả nước về đào tạo lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ. Mỗi năm, trường tuyển mới khoảng 8.000-9.500 sinh viên bậc đại học, số tốt nghiệp đúng hạn là gần 7.000.
Năm ngoái, tỷ lệ tốt nghiệp xuất sắc và giỏi của trường cao kỷ lục với 8,8% trong gần 6.800 người.
Chính phủ tuần trước ban hành nghị định 176 về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Theo đó, sinh viên 15 ngành có thể nhận hỗ trợ 37-55 triệu đồng một năm. Thạc sĩ, nghiên cứu sinh nhận 55-84 triệu đồng.
Bộ Giáo dục và Đào tạo, cơ quan tham mưu chính sách, cho biết đây là bước cụ thể hóa chủ trương phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ trọng điểm.
Đại diện nhiều trường đại học nhìn nhậnchính sách học bổng mới là "lực hút" lớn với người học.
Theo PGS. TS Trần Đình Phong, Phó hiệu trưởng trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH), nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, ảnh hưởng tới sức hấp dẫn của đất nước với các tập đoàn công nghệ lớn của thế giới. Nó cũng tác động tới khả năng làm chủ công nghệ, xây dựng sức cạnh tranh và phát triển đất nước bền vững trong tương lai xa hơn.
Tuy nhiên, thời gian qua nhóm ngành này chưa thật sự hấp dẫn người học. Nhiều học sinh có năng lực, gồm cả những em học chuyên tự nhiên ở phổ thông, vẫn rẽ hướng sang lĩnh vực khác khi lên đại học.
"Tôi kỳ vọng chính sách học bổng này giúp thay đổi xu hướng đó, khuyến khích học sinh có năng lực, giàu tiềm năng phát triển lựa chọn theo học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược của quốc gia", ông Phong nói.
TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo, trường Đại học Công nghiệp TP HCM, đồng tình.
Hai chuyên gia cho rằng có ba điểm nổi trội từ chính sách mới. Một là mức học bổng tương đối hấp dẫn trong điều kiện kinh tế Việt Nam hiện nay.
Ông Nhân cho rằng với 37-55 triệu đồng/năm, sinh viên đẫ đủ để trang trải toàn bộ học phí tại đa số trường công lập. Nếu giành thêm học bổng khuyến khích của trường hoặc doanh nghiệp, họ hoàn toàn không phải lo về chi phí sinh hoạt suốt khóa học.
Ở bậc sau đại học, nghiên cứu sinh có thể nhận tối đa 8,4 triệu đồng/tháng -tương đương thu nhập bình quân đầu người hàng tháng của Việt Nam năm 2025.
Để so sánh, ông Phong cho biết tại Pháp, mức hỗ trợ nghiên cứu sinh khoảng 1.200 - 2.000 Euro, trong khi thu nhập bình quân đạt gần 4.000 Euro.
"Mức học bổng thể hiện quyết tâm đầu tư cho đào tạo nhân lực rất lớn của Chính phủ", ông Phong nói. "Nếu được các nhóm nghiên cứu hỗ trợ thêm, nghiên cứu sinh có thể yên tâm tập trung nghiên cứu để đạt kết quả tốt nhất".
Điểm đáng chú ý thứ hai là học bổng cấp xuyên suốt từ bậc cử nhân, thạc sĩ đến tiến sĩ.
PGS Phong đánh giá việc tiếp sức cho bậc sau đại học là bước đi kịp thời, cần thiết để thu hút cử nhân có năng lực tiếp tục theo học lên cao, được đào tạo chuyên sâu hơn để có thể tham gia trực tiếp vào R&D (nghiên cứu và phát triển) hoặc quản trị sản xuất.
Đồng thời, đây cũng là nguồn đầu tư gián tiếp cho các trường đại học, bởi học viên cao học và nghiên cứu sinh tham gia trực tiếp vào hoạt động nghiên cứu.
Cuối cùng, chính sách mới cho thấy tư duy mở và cơ chế tạo động lực.
Việc đưa ra điều kiện duy trì học bổng được TS Nguyễn Quang Khởi, khoa Vật lý - Vật lý kỹ thuật, trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP HCM, đánh giá là cần thiết để tạo động lực học tập cho sinh viên.
Ông Nhân cũng thấy đây là khác biệt so với chính sách hỗ trợ dành cho sinh viên sư phạm, rất cần thiết để tuyển những em giỏi và quyết tâm. Như với hệ cử nhân, yêu cầu sinh viên đạt loại khá trở lên mỗi năm - gần với điều kiện xét học bổng khuyến khích của trường có thể thúc đẩy các em hơn.
Đặc biệt, học bổng không ràng buộc người học phải làm việc trong nước sau tốt nghiệp. TS Nguyễn Trung Nhân đánh giá đây là một "tư duy mở" rất đáng ghi nhận.
Vì thế, PGS Trần Đình Phong cho rằng chính sách học bổng sẽ tác động tích cực tới công tác tuyển sinh ở các trường đào tạo khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ.
Như với nhóm ngành về vi mạch bán dẫn, TS Khởi thấy đang có độ hút nhất định với thí sinh. Nhiều học sinh trường chuyên, đạt giải thưởng cấp tỉnh, quốc gia đăng ký khiến điểm chuẩn ngành Công nghệ bán dẫn và các ngành gần cũng tăng rõ rệt. Ông cho rằng thêm chính sách học bổng Chính phủ, các ngành này sẽ ngày càng "hot".
Lấy ví dụ chính sách học bổng giúp ngành Sư phạm khởi sắc rõ rệt, TS Nguyễn Trung Nhân cũng nhận định các trường khối công nghệ, kỹ thuật sẽ thu hút được nhiều thí sinh hơn, từ đó chọn lọc được nhiều bạn giỏi.
"5-10 năm sau Việt Nam sẽ có nguồn nhân lực mạnh trong các ngành này", TS Nhân nói.
Tuy nhiên, ông Nhân lưu ý học sinh xác định rõ năng lực và đam mê, tránh chạy theo trào lưu hay lợi ích tài chính từ học bổng. Bởi chương trình đào tạo các ngành công nghệ, kỹ thuật tương đối khó, nặng hơn những ngành khác.
Song song học bổng, để thu hút người giỏi, PGS Phong cho rằng các trường đại học cần liên tục nâng cao chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất, thúc đẩy hội nhập quốc tế để mang lại cơ hội tốt nhất cho người học.
Ông cũng mong các doanh nghiệp công nghệ nhanh chóng phát triển; hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo ngày càng hoàn thiện để đủ sức hấp thu nguồn nhân lực khoa học, công nghệ chất lượng cao sau đào tạo, tránh những "khoảng hẫng" giữa cung và cầu.
Đến dự lễ bế mạc và trao giải (diễn ra tại Trường đại học Việt Đức, phường Thới Hòa, TP.HCM) có bà Nguyễn Trường Nhật Phượng, Phó chủ tịch HĐND TP.HCM; GS-TS René Thiele, Hiệu trưởng Trường đại học Việt Đức; ông Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam… cùng các chuyên gia, giảng viên và sinh viên đến từ các trường đào tạo kiến trúc trên toàn quốc.
Các tác phẩm đoạt giải tại Liên hoan sinh viên kiến trúc toàn quốc phản ánh năng lực sáng tạo và tinh thần làm việc liên ngành.
Ở hạng mục thiết kế logo, nhiều tác phẩm đã được đánh giá cao nhờ tư duy thị giác hiện đại và khả năng truyền tải thông điệp kiến trúc trong bối cảnh mới.
Giải nhất được trao cho sinh viên Nguyễn Vũ Phú Vinh (Trường đại học Việt Đức); Giải nhì thuộc về Nguyễn Khánh Linh (sinh viên Trường đại học Xây dựng Miền Trung) và giải ba được trao cho các sinh viên Nguyễn Linh Công (Trường đại học Kiến trúc TP. HCM), Lê Văn Lộc (sinh viên Trường đại học Xây dựng Miền Trung), Vũ Chiêu Trân (sinh viên Trường đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM).
Hạng mục nghệ thuật sắp đặt, giải nhất được trao cho Trường đại học Việt Đức với tác phẩm nổi bật về ý tưởng và cách thể hiện không gian…
Kết quả chung cuộc, giải nhất được trao cho Trường đại học Việt Đức với tác phẩm nổi bật về ý tưởng và cách thể hiện không gian. Giải nhì thuộc về Trường đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM và Trường đại học Kiến trúc TP.HCM.
Có 3 giải ba được trao cho Trường đại học Kiến trúc Hà Nội, Trường đại học Xây dựng Hà Nội và Trường đại học Văn Lang.
