Bộ Giáo dục và Đào tạo chiều 10/4 công bố kết quả xác minh đề tài “phát triển vật liệu Polyurethane Composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” của học sinh trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, Ninh Bình.
Dự án đạt giải nhất cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh, sinh viên hồi tháng 3, song bị tố có nhiều điểm giống luận án tiến sĩ.
Bộ cho hay đã thành lập tổ tư vấn để đánh giá đề tài này, gồm 5 người có trình độ tiến sĩ trở lên. Sau khi thẩm định, đánh giá sự trùng lặp về nội dung đề tài, tính khả thi của quá trình thí nghiệm, thực nghiệm, các chuyên gia đưa ra 5 nhận định.
Một là học sinh “hoàn toàn thực hiện được” dự án này, theo hướng dẫn của giáo viên. Cụ thể, các em có thể hiểu và phân tích kết quả của một số phép đo như DTA, XRD, FT-IR, bởi đây là kiến thức có trong chương trình. Thiết bị để thực hiện thí nghiệm đều có sẵn tại các trung tâm nghiên cứu như Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia, Bách khoa Hà Nội…
Thứ hai, tiến độ dự án là khả thi khi học sinh đã có kế hoạch nghiên cứu, quy trình được kiểm chứng, cùng sự hướng dẫn của giáo viên, nhà khoa học. Nội dung nghiên cứu được giới hạn hợp lý, tập trung vào một số tính chất trọng tâm và sử dụng các vật liệu, thiết bị ở các phòng thí nghiệm hiện có.
Thứ ba, dự án không bị ghi nhận trùng lặp do đạo văn những công trình đã công bố.
Thứ tư, nghiên cứu không có tính mới tuyệt đối, mà chỉ tương đối, có tính sáng tạo và giá trị thực tiễn, phù hợp năng lực nghiên cứu ở bậc phổ thông. Khác với nghiên cứu trước thường tập trung vào một tính năng riêng lẻ, đề tài này nghiên cứu về xây dựng hệ vật liệu PU composite có khả năng cân bằng, đồng thời giữa chống cháy – cách nhiệt – kháng vi sinh, thông qua tối ưu hóa hàm lượng và sự phân tán của chất được thêm vào.
Thứ năm, đề tài có giá trị ứng dụng cao, có thể làm cơ sở cho dự án ứng dụng hoặc sáng chế học sinh – sinh viên trong lĩnh vực vật liệu chức năng và công nghệ nano.
Ngoài ra, Bộ đánh giá hồ sơ hợp lệ, đúng quy chế.
“Tổng thể, đề tài không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn mà thể hiện rõ sự
kế thừa có chọn lọc kết hợp với quá trình thực nghiệm độc lập và phân tích khoa
học, qua đó tạo ra những kết quả có ý nghĩa và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu
đã đề ra”, Bộ kết luận.
Cơ quan này cũng nhận định việc tổ chức cuộc thi khoa học kỹ thuật là cần thiết, nhằm khuyến khích học sinh nghiên cứu, vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết vấn đề thực tế.
Cách đây vài tuần, nhiều diễn đàn về liêm chính khoa học xôn xao về các dự án đạt giải nhất cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc gia, nổi bật là dự án của học sinh trường THPT chuyên Lương Văn Tụy.
Nhiều người đặt nghi vấn về tính khả thi khi dự án đòi hỏi loạt kỹ thuật khó, phải thực hiện dài ngày trong phòng thí nghiệm, nhiều chi tiết giống với nghiên cứu của một nhà khoa học và nghiên cứu sinh tiến sĩ ở Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Trả lời VnExpress khi đó, ông Hoàng Hải Nam, hiệu trưởng, cho biết ý tưởng đề tài do học sinh đề xuất, xuất phát từ bài toán làm sao để vật liệu vừa chống cháy vừa khắc phục tình trạng ẩm mốc. Các em không bắt đầu từ con số 0 mà kế thừa các nghiên cứu sẵn có về vật liệu polyurethane có khả năng chống cháy và cách nhiệt, bổ sung nano bạc để tăng tính kháng vi sinh.
Ông Nam khẳng định việc kế thừa là thông lệ trong nghiên cứu khoa học, không đồng nghĩa với thiếu sáng tạo. Với thí nghiệm chuyên sâu, nhà trường đã hỗ trợ học sinh thực hiện tại các cơ sở đủ điều kiện và có xác nhận hợp lệ. Quy trình này phù hợp thông lệ, đảm bảo liêm chính khoa học.
Cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc gia (VISEF) 2026 diễn ra trong ba ngày 20-22/3, thu hút 457 học sinh với 242 dự án. Theo quy chế tuyển sinh của Bộ, thí sinh đoạt giải ba trở lên được xét tuyển thẳng vào đại học theo ngành phù hợp. Song nhiều trường đã bỏ xét giải này.
Năm ngoái, dự án đạt giải nhất của học sinh Hưng Yên bị “tố” giống sản phẩm của một tác giả người Indonesia. Bộ Giáo dục và Đào tạo sau đó thu hồi giải thưởng, giấy chứng nhận của hai học sinh.
Như nhiều gia đình trung lưu ở Ấn Độ, ông Bulusu Janardhan từng vay nợ để cho con du học Mỹ, hy vọng con sẽ ở lại làm việc và đỡ đần tài chính cho gia đình. Thế nhưng, ngay khi con trai ông tốt nghiệp và tìm việc, Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) ban hành hướng dẫn mới, thắt chặt quy trình chuyển đổi tình trạng cư trú.
Người nước ngoài muốn xin thường trú (thẻ xanh) phải quay về quê nhà để làm thủ tục qua đường lãnh sự, thay vì được nộp đơn "điều chỉnh tình trạng cư trú" (AOS) ngay tại Mỹ như trước. Với những trường hợp đặc biệt, nhà chức trách sẽ xem xét từng hồ sơ để xem họ có xứng đáng không.
"Tình hình hiện nay rất đáng lo ngại", ông Janardhan bày tỏ về triển vọng định cư của con trai.
Sự lo lắng của gia đình ông Janardhan cũng là tâm trạng chung của cộng đồng sinh viên quốc tế tại xứ cờ hoa. Theo một khảo sát năm 2021 của tổ chức chính sách FWD, 73% sinh viên quốc tế dự định du học Mỹ cho biết sẽ ở lại nếu có thể tốt nghiệp và được cấp visa thuận lợi.
Các tổ chức tư vấn về luật và di trú như WR Immigration, Baker Donelson, Newland Chase,... cũng đánh giá nhóm du học sinh muốn định cư là một trong những nhóm chịu tác động nhất từ chỉ thị mới này.
Trên website, Văn phòng quốc tế Đại học Harvard giải thích, visa du học (F-1) là loại visa không định cư với mục đích duy nhất là để học tập. Khi xin visa này, sinh viên phải chứng minh có ý định trở về sau khi tốt nghiệp. Việc người giữ visa F-1 nhanh chóng tìm cách lái sang quy trình xin thẻ xanh giờ đây sẽ bị viên chức di trú hoài nghi cao và kiểm tra nghiêm ngặt hơn trước.
Bên cạnh đó, lộ trình định cư quen thuộc của du học sinh - từ việc thực tập (CPT, OPT) để tích lũy kinh nghiệm đến chuyển tiếp sang các loại visa hai mục đích (vừa làm việc, vừa xin nhập cư) như H-1B cũng sẽ bị "soi kỹ".
Nhà chức trách sẽ đánh giá toàn bộ lịch sử tuân thủ luật pháp của người nộp đơn, đặc biệt là khoảng trống trong tình trạng cư trú hoặc các vi phạm về quy định làm việc.
Ngay cả với những người đã chuyển thành công sang loại này như H-1B, tương lai cũng không chắc chắn. Chỉ thị nêu rõ rằng việc tuân thủ quy định và duy trì tình trạng pháp lý trong sạch là "không đủ để đảm bảo được xem xét ưu tiên" trong quá trình cấp thẻ xanh. Người nộp đơn sẽ phải chủ động đưa ra bằng chứng rằng họ xứng đáng nhận được "đãi ngộ" này.
Một rủi ro khác là trong khi người xin thẻ xanh tại Mỹ được kháng cáo nếu đơn AOS bị bác, thì con đường nộp đơn qua lãnh sự không cho phép quyền này, khiến quy trình phức tạp và mất thời gian hơn.
Cùng đó, thị trường việc làm ảm đạm và việc Mỹ siết chặt phê duyệt giấy phép thực tập OPT với du học sinh từ một số quốc gia và vùng lãnh thổ, khiến nhiều người lo lắng hơn.
Trước biến động về chính sách, các chuyên gia di trú khuyến nghị du học sinh tuân thủ các quy định cư trú, như không đi làm trái phép hay ở quá hạn. Với những người đã nộp đơn, họ không nên tự ý rút hồ sơ đang chờ duyệt, đồng thời tránh du lịch nước ngoài nếu chưa tham vấn ý kiến của luật sư hoặc chuyên gia di trú.
Theo báo cáo Open Doors, năm học 2024-2025, khoảng 1,18 triệu sinh viên quốc tế đến Mỹ. Trong đó, số du học sinh Việt là gần 25.600, tăng khoảng 16%, trong top 5 nhóm sinh viên quốc tế đông nhất.
Mỗi năm, trung bình có một triệu người nộp đơn xin thẻ xanh, một nửa trong số đó nộp đơn từ trong nước Mỹ, tờ NBC LA dẫn lời một cựu quan chức của USCIS.
Giữa sân Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh (phường Bình Trị Đông, TP.HCM) trong cơn mưa tháng 5 bất chợt, hàng trăm học sinh vẫn ngồi lặng người trước những bức ảnh chiến tranh và câu chuyện về khát vọng hòa bình được mang đến từ Bảo tàng Chứng tích chiến tranh TPHCM.
Không còn bó hẹp trong không gian bảo tàng, những hình ảnh, tư liệu lịch sử nay được đưa thẳng đến trường học thông qua các triển lãm lưu động.
Hoạt động ý nghĩa này đã được duy trì trong nhiều năm qua, góp phần giúp học sinh, giáo viên và cán bộ các trường bổ sung kiến thức lịch sử, khơi dậy niềm yêu thích tìm hiểu văn hóa dân tộc, tinh thần yêu chuộng hòa bình và nâng cao ý thức gìn giữ, bảo vệ Tổ quốc.
Sân trường quen thuộc giờ đây trở thành không gian đặc biệt, nơi các em được lắng nghe những câu chuyện khói lửa chiến tranh, những câu chuyện không chỉ về mất mát mà còn về nghị lực, lòng dũng cảm và khát vọng được sống trong hòa bình.
Nếu trước đây muốn tiếp cận những tư liệu này, học sinh phải đến tận bảo tàng thì nay với hình thức triển lãm lưu động, di sản lịch sử đã được mang đến gần hơn với thế hệ trẻ. Cách làm này cũng góp phần đổi mới việc dạy và học lịch sử theo hướng trực quan, trải nghiệm.
Với 19 chuyên đề hấp dẫn, bảo tàng mang đến những câu chuyện khác nhau về lịch sử: người chiến sĩ hôm nay, áo dài phụ nữ Việt Nam đi qua khói lửa chiến tranh, trẻ em thời chiến, ký ức chiến tranh... Mỗi chuyên đề như một lời nhắc nhở về lịch sử, truyền thống và vẻ đẹp kiên cường của người dân Việt Nam qua từng chặng đường của đất nước.
Những ngày tháng 5 với những cơn mưa rào bất chợt kèm theo chút oi bức của mùa hè, các em học sinh Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh vẫn ngồi ngay ngắn, chăm chú lắng nghe với ánh mắt háo hức, trái tim mở rộng.
Em Ngô Huỳnh Minh Châu - học sinh lớp 11B11 Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh (phường Bình Trị Đông) - sau khi tham quan triển lãm với hai chuyên đề "Biển đảo Việt Nam" và "Khát vọng hòa bình" chia sẻ: "Việc nhà trường cho chúng em được nghe những bài thuyết minh của các anh chị từ bảo tàng là một cơ hội rất tốt để chúng em hiểu hơn về lịch sử dân tộc.
Được trực tiếp mắt thấy tai nghe những gì mà cha ông chúng ta đã trải qua giúp chúng em thêm trân trọng hơn hòa bình mà mình đang có. Hy vọng những triển lãm như thế này sẽ được nhân rộng ra để những người trẻ như chúng em dễ dàng tiếp cận hơn".
Không chỉ đơn thuần là hoạt động ngoại khóa, những buổi triển lãm còn trở thành "tiết học mở" đầy cảm xúc đối với nhiều học sinh.
"Buổi sinh hoạt chính là một tiết học ngữ văn đặc biệt, một tiết học lịch sử giá trị. Mỗi câu chuyện không chỉ để nhớ mà còn để sống cùng. Chiến tranh đã lùi xa nhưng từ ký ức ấy, mỗi học sinh hôm nay càng phải biết trân trọng hiện tại, dốc sức học tập, rèn luyện để viết tiếp những trang đẹp đẽ cho đất nước.
Chúng tôi tin rằng những bài học hôm nay sẽ gieo vào tâm hồn học sinh những hạt mầm của lòng biết ơn, sự trân trọng và tinh thần phấn đấu không ngừng trong học tập", đại diện Trường THPT Dương Văn Thì (phường Tăng Nhơn Phú) chia sẻ.
Dưới sự dẫn dắt của các hướng dẫn viên, những kiến thức lịch sử vốn khô khan trở nên gần gũi và dễ tiếp cận hơn với học sinh. Hoạt động này không chỉ mang đến luồng gió mới cho các buổi sinh hoạt dưới cờ mà còn giúp các em mở rộng hiểu biết, bồi đắp niềm tự hào dân tộc và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống.
Từng câu chuyện về chiến tranh, những người mẹ tiễn con ra trận hay những chiến sĩ trẻ ngã xuống vì Tổ quốc đã khiến nhiều ánh mắt học trò chùng xuống. Nhưng xen trong đó vẫn là niềm tự hào, lòng biết ơn và tình yêu quê hương đất nước được khơi dậy mạnh mẽ. Đối với các em học sinh, đây không chỉ là một triển lãm mà còn là bài học sâu sắc về "sống đẹp, sống có trách nhiệm và sống biết ơn".
Thay vì những chuyến xe đưa học sinh đến với di tích, bảo tàng như cách làm quen thuộc bấy lâu nay, việc "chuyển không gian bảo tàng về ngay dưới mái trường" đang mở ra một cách tiếp cận lịch sử vô cùng mới mẻ và đầy sáng tạo.
Đang trong giai đoạn nước rút của năm học cuối cấp, em Kim Ngọc (lớp 12C10 Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh) bộc bạch: "Lịch học dày đặc để chuẩn bị cho kỳ thi quan trọng khiến chúng em rất khó thu xếp thời gian đi tham quan bên ngoài.
Sự chủ động và linh hoạt của bảo tàng khi mang triển lãm về tận sân trường không chỉ giúp chúng em tiết kiệm chi phí, thời gian mà còn tạo ra một không gian trải nghiệm tuyệt vời, giúp những bài học lịch sử trở nên thấm thía và dễ tiếp nhận hơn rất nhiều".
Theo dự kiến, kết quả thi đánh giá năng lực đợt 1 sẽ được công bố ngày 17-4. Các chuyên gia tuyển sinh cho rằng nếu có mục tiêu cải thiện điểm số và còn đủ điều kiện tham gia, thí sinh nên tận dụng thêm cơ hội thi đợt 2 để gia tăng khả năng trúng tuyển vào ngành học mong muốn.
Những năm gần đây, phổ điểm kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM đợt 2 thường cao hơn đợt 1. Theo thống kê của ĐH Quốc gia TP.HCM, phân bố điểm kỳ thi đợt 2 năm 2025 có xu hướng "lệch phải" và trải rộng hơn so với đợt 1, mức điểm trung bình tăng lên và xuất hiện nhiều thí sinh đạt điểm cao hơn.
Lý giải, TS Nguyễn Quốc Chính - Giám đốc Trung tâm khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM) - cho biết phần lớn thí sinh tham gia đợt 2 đã từng dự thi ở đợt 1, có năng lực học tập khá trở lên và mong muốn nâng cao kết quả xét tuyển.
Tính trên tổng số thí sinh dự thi đợt 2 năm 2025 đã có hơn 65.000 thí sinh (chiếm 71,27%) đã từng tham gia thi ở đợt 1.
Phân tích kết quả cho thấy nhóm thí sinh này có điểm thi đợt 2 cao hơn mặt bằng chung, thuộc nhóm có năng lực khá trở lên. Theo ông Chính, việc nhóm thí sinh này tiếp tục dự thi ở đợt 2 góp phần làm dịch chuyển phân bố điểm theo hướng lệch phải.
"Như năm trước, đợt 2 diễn ra sau đợt 1 khoảng hai tháng, thí sinh có thêm thời gian ôn tập và củng cố kiến thức. Nhóm thí sinh quay lại thi lần hai thường có sự chuẩn bị tốt hơn, hiểu rõ cấu trúc đề thi và có chiến lược làm bài hiệu quả hơn, tâm lý phòng thi cũng tốt hơn và biết cách tránh những sai sót trước đó sau khi đã trải nghiệm thực tế nên cải thiện được kết quả làm bài", ông Chính phân tích.
PGS.TS Bùi Hoài Thắng - Trưởng phòng đào tạo Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM) - cũng nhận định đợt 2 thường thu hút nhóm thí sinh có động lực cao, có mục tiêu rõ ràng trong việc cải thiện hoặc tối ưu hóa điểm số để xét tuyển. Trong khi đó, nhiều thí sinh có học lực chưa tốt hoặc không thực sự đầu tư cho kỳ thi có xu hướng không đăng ký hoặc không tham gia thi đợt 2.
Việc này sẽ làm thay đổi cơ cấu thí sinh, tăng tỉ lệ thí sinh có học lực khá, giỏi nên góp phần nâng mặt bằng điểm thi. "Khoảng cách gần hai tháng giữa hai đợt thi là quãng thời gian đủ để thí sinh bổ sung kiến thức, rèn kỹ năng làm bài và khắc phục những thiếu sót ở lần thi đầu. Vì vậy nếu còn mục tiêu nâng điểm và tăng cơ hội trúng tuyển, thí sinh nên cân nhắc đăng ký vì phổ điểm đợt 2 những năm qua thường cao hơn đợt 1", ông Thắng tư vấn.
Còn theo ThS Cù Xuân Tiến - Trưởng phòng tuyển sinh và công tác sinh viên Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM), kết quả thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM hiện được hơn 100 trường ĐH, CĐ trên cả nước sử dụng để tuyển sinh, xét tuyển theo nhiều cách khác nhau phụ thuộc vào đề án riêng của từng đơn vị. Trong đó tám trường thành viên của ĐH Quốc gia TP.HCM năm nay sẽ xét tuyển theo phương thức tổng hợp với tối đa 95% chỉ tiêu.
"Với phương thức xét tuyển tổng hợp, kết quả kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức là một trong các điểm thành phần để xét tuyển đầu vào, cùng với các thành phần điểm khác như kết quả thi tốt nghiệp THPT, kết quả học tập THPT và các tiêu chí khác", ThS Tiến nói.
Một trong những lý do khiến nhiều chuyên gia khuyến khích thí sinh thi đợt 2 là bởi phần lớn trường ĐH sử dụng kết quả cao nhất của thí sinh để xét tuyển nếu dự thi nhiều lần. Điều này đồng nghĩa việc thi đợt 2 không tạo bất lợi mà mở thêm cơ hội nâng điểm cho thí sinh.
Việc tận dụng các kỳ thi đánh giá năng lực tổ chức nhiều đợt không chỉ giúp thí sinh có thêm cơ hội chứng minh năng lực bản thân mà còn chủ động hơn trong việc xây dựng chiến lược xét tuyển ĐH.
"Với thí sinh có điểm ở ngưỡng cạnh tranh hoặc chưa đạt mức an toàn cho ngành học mong muốn, việc tham gia thêm một đợt thi là lựa chọn hợp lý. Chỉ cần cải thiện thêm vài chục điểm, cơ hội trúng tuyển vào các ngành có tính cạnh tranh cao có thể thay đổi đáng kể", ông Tiến bình luận.
