Theo báo Guardian, Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth ngày 2-4 đã cho phép quân nhân mang vũ khí cá nhân vào các cơ sở quân sự như căn cứ, quân cảng và trung tâm tuyển quân, với lý do giúp binh sĩ có thể tự vệ khi bị tấn công.
Chính sách này có vẻ nới lỏng đáng kể quy định hiện hành, vốn chỉ chấp thuận việc mang vũ khí vào căn cứ theo từng trường hợp cụ thể, đồng thời yêu cầu phải đăng ký với cơ quan quản lý và cất giữ trong thiết bị bảo mật.
Trong một video đăng trên mạng xã hội, ông Hegseth cho rằng các quy định hiện hành đã biến các cơ sở quân sự Mỹ thành những “vùng cấm súng”, khiến những người sinh sống và làm việc tại đây dễ bị tổn thương.
Ông tuyên bố: “Các quân nhân trong lực lượng của Bộ Chiến tranh được huấn luyện theo tiêu chuẩn cao nhất. Những chiến binh được giao phó sứ mệnh bảo vệ đất nước này xứng đáng được thực thi quyền mang và sử dụng vũ khí”.
Ông Hegseth cho biết thêm rằng quyền mang súng sẽ phải tuân thủ luật súng của từng tiểu bang, bao gồm các quy định về yêu cầu giấy phép, loại vũ khí được phép sử dụng và giới hạn số lượng đạn.
Ngoài ra, nếu cấp trên từ chối đơn đề nghị mang súng của quân nhân, lý do từ chối phải được trình bày chi tiết.
Để minh chứng cho những nguy hiểm mà quân nhân Mỹ đang đối mặt, ông Hegseth dẫn vụ xả súng tại căn cứ hải quân Pensacola tháng 12-2019, vụ tấn công tại Fort Stewart ở bang Georgia tháng 8-2025, và vụ nổ súng ngày 17-3 tại căn cứ không quân Holloman ở bang New Mexico.
“Trong những tình huống này, từng phút là cả một sinh mệnh, và quân nhân của chúng ta có đủ bản lĩnh lẫn kỹ năng để tận dụng tối đa những khoảnh khắc quý giá ngắn ngủi ấy”, ông nói.
Đây không phải lần đầu tiên chính phủ liên bang giải quyết vấn đề này. Tháng 11-2016, Lầu Năm Góc dưới thời Tổng thống Barack Obama đã ban hành một chỉ thị tạo ra hành lang pháp lý để quân nhân có thể nhận được các quyền hạn tương tự những gì ông Hegseth hiện đang thiết lập.
Động thái này xảy ra sau vụ xả súng khiến bốn người thiệt mạng tại một trung tâm tuyển quân và một trung tâm dự bị Hải quân và Thủy quân lục chiến ở thành phố Chattanooga, bang Tennessee năm 2015.
Trước đó hơn 20 năm, quân nhân và dân thường đều không được phép mang vũ khí cá nhân trong căn cứ, trừ khi đang thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh hoặc phối hợp điều tra với cơ quan thực thi pháp luật.
Điểm khác biệt trong chỉ thị lần này của ông Hegseth là việc đơn giản hóa quy trình xin phép mang súng và bắt buộc phải có sự giải thích rõ ràng cho mọi trường hợp từ chối.
Theo một khuôn khổ được gọi là Mô hình Lực lượng NATO (NATO Force Model), các quốc gia thành viên của liên minh sẽ xác định một nhóm lực lượng sẵn có để có thể kích hoạt trong một cuộc xung đột hoặc bất kỳ cuộc khủng hoảng lớn nào khác, chẳng hạn như một cuộc tấn công quân sự nhắm vào một thành viên NATO.
Mặc dù thành phần chính xác của các lực lượng thời chiến đó là một bí mật, nhưng Lầu Năm Góc đã quyết định giảm đáng kể cam kết của mình.
Theo các nguồn thạo tin, phía Mỹ có thể công bố quyết định giảm hỗ trợ các đồng minh NATO tại một cuộc họp của các giám đốc chính sách quốc phòng ở Brussels dự kiến diễn ra vào ngày 22/5.
Mỹ nhiều lần tuyên bố rằng châu Âu cần phải chịu nhiều trách nhiệm hơn đối với toàn vẹn lãnh thổ và an ninh của chính mình.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông kỳ vọng các nước châu Âu sẽ tiếp quản trách nhiệm chính đối với an ninh của châu lục. Thông điệp gửi tới các đồng minh trong tuần này là một dấu hiệu cụ thể cho thấy chính sách đó đang được thực thi.
Giám đốc chính sách của Lầu Năm Góc Elbridge Colby cho biết, Mỹ sẽ tiếp tục sử dụng vũ khí hạt nhân để bảo vệ các thành viên NATO, ngay cả khi các đồng minh châu Âu dẫn đầu về các lực lượng thông thường.
Lầu Năm Góc hiện chưa đưa ra bình luận.
NATO đang phải chịu áp lực căng thẳng chưa từng có, với việc một số quốc gia châu Âu lo ngại Washington có thể rút lui hoàn toàn khỏi liên minh.
Trong vài tuần qua, chính quyền ông Trump đã công bố kế hoạch cắt giảm khoảng 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi châu Âu, bao gồm cả quyết định hủy bỏ việc triển khai một lữ đoàn Lục quân tới Ba Lan - một quyết định bất ngờ đã bị các nhà lập pháp Mỹ chỉ trích dữ dội.
Ông Trump và nhiều trợ lý của ông đã chỉ trích các đồng minh châu Âu vì không chi tiêu đủ cho quân đội của họ và dựa dẫm vào Mỹ về mặt phòng thủ thông thường.
Các đồng minh châu Âu đã phản bác rằng họ đang nhanh chóng tăng cường năng lực quân sự của mình, nhưng việc làm đó không thể được thực hiện chỉ trong một sớm một chiều.
Ngày 2-4, Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper chủ trì cuộc họp trực tuyến với sự tham gia của Pháp, Đức, Canada, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và Ấn Độ cùng khoảng 40 quốc gia, bàn về hành động tập thể nhằm tái lập tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.
Theo Hãng tin Reuters, động thái này diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhấn mạnh việc bảo đảm an toàn cho tuyến đường thủy huyết mạch này cần sự tham gia của nhiều bên.
Bà Cooper cảnh báo sự liều lĩnh của Iran ở khu vực hàng hải trọng yếu này đang "đánh vào an ninh kinh tế toàn cầu", đồng thời cáo buộc Tehran "chiếm đoạt một tuyến hàng hải quốc tế để bắt giữ nền kinh tế toàn cầu làm con tin". Mỹ không tham dự cuộc họp này.
Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz trên thực tế để trả đũa các cuộc không kích của Mỹ - Israel bắt đầu từ cuối tháng 2, đẩy giá năng lượng tăng vọt và khiến việc mở lại eo biển trở thành ưu tiên hàng đầu của nhiều chính phủ.
Các nước châu Âu ban đầu từ chối yêu cầu của ông Trump về việc điều hải quân đến khu vực vì lo ngại bị kéo vào xung đột, nhưng áp lực từ chi phí năng lượng leo thang đang buộc nhiều bên phải cân nhắc lại.
Theo Reuters, liên minh đang ở giai đoạn đầu hình thành, do Anh và Pháp dẫn dắt. Các thảo luận ngày 2-4 mới tập trung vào câu hỏi cơ bản: quốc gia nào sẵn sàng tham gia?
Người phát ngôn lực lượng vũ trang Pháp Guillaume Vernet cho biết quá trình này sẽ gồm nhiều giai đoạn và chỉ có thể triển khai sau khi các hành động thù địch lắng xuống hoặc chấm dứt. Chủ nhà Anh thông báo sẽ tổ chức một cuộc họp của các nhà hoạch định quân sự vào tuần tới để thảo luận chi tiết hơn.
Chủ đề trọng tâm là làm thế nào để các chủ tàu đủ tự tin cho tàu tiếp tục di chuyển qua khu vực và giảm phí bảo hiểm. Ông Vernet thừa nhận cuối cùng vẫn cần sự phối hợp từ phía Iran - điều khó thể xảy ra vào lúc này - và nhấn mạnh: "Chúng ta sẽ cần tập hợp một số lượng tàu đủ lớn và có khả năng phối hợp trên không, trên biển, cũng như khả năng chia sẻ tình báo".
Song song với hội nghị, Bahrain trình một nghị quyết lên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về bảo vệ vận tải thương mại qua Hormuz - động thái mà giới chuyên gia nhận định có thể dọn đường cho một can thiệp quân sự có phối hợp.
Theo Reuters, văn bản sửa đổi của dự thảo dùng ngôn ngữ bớt gay gắt hơn, nhưng vẫn đề nghị ủy quyền cho các quốc gia sử dụng "mọi biện pháp cần thiết tương xứng với hoàn cảnh" để bảo đảm quá cảnh an toàn.
Thách thức địa lý cũng không nhỏ: eo biển Hormuz có vùng nước nông và địa hình cao - có lợi cho các chiến thuật chiến tranh bất đối xứng của Iran, bao gồm tên lửa và máy bay không người lái.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, phát biểu ngày 2-4 trong chuyến thăm Hàn Quốc, nhận định việc dùng vũ lực để chiếm và kiểm soát eo biển là "không thực tế", cảnh báo điều đó sẽ khiến tất cả những ai đi qua phải đối mặt với rủi ro từ tên lửa đạn đạo của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.
Trả lời Đài Al Jazeera, ông Christopher Featherstone, giảng viên Đại học York, cho rằng hội nghị do Anh tổ chức phát đi tín hiệu cam kết ngoại giao từ nhiều quốc gia ngoài Mỹ. Ông nhận định Thủ tướng Anh Keir Starmer rõ ràng đang cố gắng phát tín hiệu cam kết với mối quan hệ Mỹ - Anh tới ông Trump, cho thấy Anh có thể dẫn dắt một số đồng minh châu Âu, đồng thời cũng phát tín hiệu tới Iran rằng "nhiều nước không nhắm mắt chấp nhận các yêu cầu của ông Trump".
Tuy nhiên ông Ian Lesser từ Quỹ Marshall Đức cảnh báo triển vọng liên minh là "đáng ngờ" nếu không có dàn xếp trước với Iran, và khả năng cao liên minh vẫn cần đến Mỹ.
"Lý tưởng nhất thì liên minh của ông Starmer không phải là để thay thế cho lực lượng Mỹ, mà là một liên minh lớn hơn hoạt động cùng với Mỹ", ông Lesser nói với Al Jazeera. Ông Starmer trước đó cũng thừa nhận việc mở lại eo biển "sẽ không dễ dàng".
Theo báo The Washington Post, ông Menjivar-Ayala (56 tuổi) đã chạy trốn nội chiến tại quê nhà El Salvador, trốn trong cốp xe để vượt biên trái phép vào Mỹ năm 1990, sau đó được cấp quy chế bảo vệ nhân đạo và trở thành công dân Mỹ.
Trước khi đảm nhận vai trò mới tại West Virginia, ông là giám mục phụ tá tại tổng giáo phận Washington từ năm 2023. Hãng tin AP ngày 2.5 tiết lộ ông Menjivar-Ayala được biết đến là người thường xuyên lên tiếng bảo vệ quyền của người nhập cư và từng công khai phản đối các chính sách siết nhập cư của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Trong bài phát biểu nhậm chức ngày 1.5, tân Giám mục giáo phận Wheeling-Charleston đã gửi lời cảm ơn đến Giáo hoàng Leo XIV. Ông Menjivar-Ayala cam kết lắng nghe cộng đồng, đặc biệt là người nghèo, người nhập cư và những người yếu thế trong xã hội. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của những giáo dân trẻ, khẳng định người trẻ "không chỉ là tương lai, mà còn là hiện tại của Giáo hội". Ông Menjivar-Ayala sẽ tiếp quản giáo phận tại West Virginia với 61.000 giáo dân, thay cho người tiền nhiệm Mark Brennan.
Cùng ngày 1.5, Tòa Thánh thông báo bổ nhiệm linh mục gốc Colombia John Gomez làm Giám mục giáo phận Laredo, bang Texas (Mỹ). Ngoài ra, hai linh mục Robert Boxie III và Gary Studniewski cũng được bổ nhiệm làm giám mục phụ tá mới cho tổng giáo phận Washington.
