Những ngày gần đây, cá voi (ngư dân gọi là cá Ông) liên tục xuất hiện, vẫy vùng ở vùng biển Mũi Né. Ngư dân phấn khởi reo hò, ghi lại hình ảnh cá voi tung tăng trên mặt nước.
Theo ông Nguyễn Ngọc Ẩn, Giám đốc Bảo tàng cổ vật Mũi Né, một nhà nghiên cứu văn hóa địa phương, việc cá voi xuất hiện ở vùng biển này không phải hiếm. Tuy nhiên, với tần suất liên tục như thời gian qua, trong bối cảnh vùng biển từng chịu áp lực khai thác tài nguyên, đây là tín hiệu đáng mừng.
Ông Ẩn cho rằng, sự hiện diện của cá voi không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, biểu trưng cho bình yên biển cả, mà còn phản ánh môi trường biển còn trong lành, nguồn lợi thủy sản vẫn dồi dào.
Cá voi là loài săn mồi cấp cao, phụ thuộc vào nguồn cá nhỏ và sinh vật phù du. Khi cá voi xuất hiện, có thể suy ra hệ sinh thái vẫn đủ sức nuôi dưỡng các loài lớn.
Trong bối cảnh vùng biển Nam Trung bộ chịu áp lực từ khai thác và biến đổi khí hậu, việc cá voi xuất hiện cho thấy hệ sinh thái chưa suy kiệt. Ngược lại, nếu cá voi dạt bờ trong trạng thái suy yếu, đó có thể là cảnh báo về ô nhiễm, tiếng ồn dưới nước hoặc biến động dòng chảy.
Theo quan niệm dân gian, cá Ông là biểu tượng tâm linh bền vững của ngư dân miền biển. Những câu chuyện cá Ông cứu nạn giữa khơi xa được truyền qua nhiều thế hệ, góp phần bồi đắp niềm tin sâu sắc.
Vì vậy, mỗi khi cá Ông “lụy bờ” (chết dạt bờ), ngư dân đều tổ chức tang lễ trang nghiêm với đầy đủ nghi thức. Tín ngưỡng này gắn bó chặt chẽ với đời sống làng chài, vừa là điểm tựa tinh thần, vừa góp phần gắn kết cộng đồng, giúp ngư dân yên tâm bám biển.
Ông Ẩn kể, cá Ông từng nhiều lần cứu ngư dân trên biển. “Ông nội tôi từng được cá Ông cứu sống khi gặp nạn trên biển. Sau đó, ông đã hiến đất để xây lăng cá Ông tại Hàm Tiến (nay thuộc phường Mũi Né – PV). Từ đó về sau, mỗi tháng ông đều mang 6 lít dầu lửa đến lăng vạn để thắp nhang, đèn cúng ông Nam Hải”, ông Ẩn kể.
Theo ông Hai Long, ngư dân Mũi Né, giai đoạn 2010 – 2023 ghi nhận nhiều trường hợp cá voi nhỏ dạt bờ. “Theo tập tục cha ông, nơi nào có Ông lụy thì nơi đó biển yên, môi trường trong lành, nguồn lợi còn phong phú”, ông Hai Long chia sẻ.
Hiện nay, tại vạn Làng chài Mũi Né có khu chôn cất cá Ông. Sau vài năm, bộ xương được cải táng, đưa về thờ tại Lăng ông Nam Hải (phường Phan Thiết), nơi lưu giữ hàng chục bộ cốt cá Ông qua nhiều thế hệ.
Theo ông Nguyễn Ngọc Ẩn, sự xuất hiện của cá voi đang mở ra một hướng tiếp cận mới cho du lịch Mũi Né. Trong bối cảnh địa phương được định vị là khu du lịch quốc gia, việc đa dạng hóa và làm mới sản phẩm trở thành yêu cầu cấp thiết.
Hiện nay, du lịch Mũi Né chủ yếu dựa vào các lợi thế sẵn có như biển, đồi cát và nghỉ dưỡng. Tuy nhiên, những sản phẩm này đang dần bão hòa, thiếu yếu tố mới để giữ chân và tạo hứng thú cho du khách. Vì vậy, việc gắn yếu tố tự nhiên như cá voi với trải nghiệm du lịch sinh thái, văn hóa được xem là hướng đi tiềm năng, góp phần làm phong phú sản phẩm và nâng cao sức hấp dẫn cho điểm đến.
“Cá voi có thể trở thành một phần của sản phẩm du lịch sinh thái – văn hóa nếu được khai thác đúng cách. Tôi nghĩ các doanh nghiệp du lịch cần khai phá để có những tour khám phá biển. Trên thế giới, mô hình du lịch quan sát cá voi đã phát triển mạnh, nhưng luôn đi kèm quy định nghiêm ngặt để bảo vệ loài và môi trường sống”, ông Ẩn gợi mở.
Hướng đi khả thi với Mũi Né là kết hợp tham quan Lăng ông Nam Hải, tìm hiểu tín ngưỡng cá Ông và phát triển các tour trải nghiệm biển. Tuy nhiên, yếu tố then chốt là kiểm soát hoạt động trên biển. Nếu tàu thuyền bám đuổi tự phát, gây tiếng ồn, cá voi có thể rời đi, thậm chí ảnh hưởng hệ sinh thái.
Ở góc độ kinh tế, khi môi trường biển được bảo vệ, nguồn lợi thủy sản ổn định, ngư dân có thể bám biển lâu dài. Đồng thời, du lịch phát triển sẽ mở thêm sinh kế từ dịch vụ.
Sự xuất hiện của cá voi ở Mũi Né vì thế không chỉ là hiện tượng tự nhiên. Đây còn là phép thử đối với cách con người ứng xử với biển. Nếu được gìn giữ đúng cách, đó sẽ là nền tảng cho mô hình phát triển bền vững, nơi môi trường, văn hóa và kinh tế cùng song hành.
Tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội TP.HCM chiều 9.4, ông Đỗ Diệp Gia Hợp, Phó trưởng phòng Bảo trì khai thác công trình giao thông (Sở Xây dựng TP.HCM), đã thông tin về chủ trương miễn phí xe buýt trên địa bàn.
Theo đại diện Sở Xây dựng, việc miễn phí xe buýt chỉ là điều kiện cần, chưa phải điều kiện đủ để người dân lựa chọn phương tiện công cộng thay thế xe máy, ô tô cá nhân.
"Để người dân thay đổi hành vi giao thông, ưu tiên sử dụng xe buýt và các phương tiện công cộng, cần đồng bộ nhiều giải pháp đi kèm như nâng cao chất lượng phục vụ, đảm bảo đúng giờ, phương tiện sạch sẽ, an toàn, đội ngũ lái xe và nhân viên phục vụ văn minh, thân thiện", ông Đỗ Diệp Gia Hợp nói.
Bên cạnh đó, hệ thống xe buýt cũng cần được tổ chức lại theo hướng kết nối thuận tiện với metro, buýt sông, xe đạp công cộng, giúp người dân di chuyển liên thông, giảm thời gian chờ đợi và trung chuyển.
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, việc định hướng người dân sử dụng giao thông công cộng cũng cần đi liền với các biện pháp quản lý, trong đó có việc hạn chế phương tiện cá nhân tại một số khu vực. Đồng thời, cơ quan chức năng sẽ thường xuyên kiểm tra, đánh giá mức độ hài lòng của hành khách để kịp thời điều chỉnh.
"Miễn phí xe buýt chỉ là chính sách ban đầu nhằm chuyển đổi hành vi sử dụng phương tiện của người dân. Mục tiêu cao nhất là giảm ùn tắc giao thông, giảm ô nhiễm môi trường, để người dân làm quen và gắn bó với giao thông công cộng", ông Hợp nhấn mạnh.
Đại diện Sở Xây dựng cho biết thêm, chủ trương miễn phí xe buýt không chỉ mang ý nghĩa an sinh xã hội trong bối cảnh giá xăng tăng cao, mà còn hướng tới cải thiện môi trường và giao thông đô thị, làm tiền đề để TP.HCM triển khai đề án kiểm soát khí thải phương tiện trong thời gian tới.
Từ các chương trình miễn vé đã triển khai thí điểm, Sở Xây dựng TP.HCM ghi nhận sản lượng hành khách đi giao thông công cộng tăng từ 20 - 34%, tùy từng tuyến và thời điểm.
Do đó, dự báo khi áp dụng miễn vé trên diện rộng thì nhiều người dân sẽ chuyển dịch từ xe máy, ô tô cá nhân sang xe buýt, đặc biệt là các chuyến đi ngắn và trung bình. Qua đó, giảm số lượt xe cá nhân lưu thông mỗi ngày trên địa bàn.
Sau khi chính sách được triển khai, Sở Xây dựng sẽ tiến hành quản lý, thống kê lượng hành khách trên từng tuyến để tối ưu, điều chỉnh luồng tuyến cho phù hợp với nhu cầu thực tế. Đồng thời, thành phố sẽ mở thêm các mô hình xe buýt mới, bổ sung điểm dừng, nhà chờ tại khu dân cư đông đúc, khu công nghiệp, trường học… nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu đi lại của người dân.
TP.HCM hiện có 1.367/2.432 xe sử dụng năng lượng sạch (điện, CNG), việc tăng thị phần xe buýt sẽ góp phần giảm đáng kể phát thải khí CO2, NOx và bụi mịn từ giao thông đô thị.
Theo Sở Xây dựng, hiệu quả môi trường của chính sách không chỉ đo bằng con số tuyệt đối trong thời gian ngắn hạn, mà quan trọng hơn là tạo ra sự thay đổi bền vững về thói quen đi lại, từ đó giảm phát thải lâu dài cho thành phố.
Về lộ trình, UBND TP.HCM đã có tờ trình gửi HĐND thành phố về việc xây dựng nghị quyết theo thủ tục rút gọn. Hiện dự thảo nghị quyết đang được lấy ý kiến các sở, ngành và địa phương.
Dự kiến, chính sách miễn phí xe buýt trên toàn địa bàn TP.HCM sẽ được trình HĐND thành phố xem xét trong tháng 4.
Ngày 21.4, TAND tỉnh Đắk Lắk mở phiên tòa sơ thẩm, xét xử bị cáo Nguyễn Nam Đại Thuận (38 tuổi, ở phường Ea Kao, Đắk Lắk) trong vụ án sát hại 3 người trong một gia đình vào năm 2025.
HĐXX tuyên phạt bị cáo Thuận mức án tử hình về tội giết người; 9 năm tù về tội trộm cắp tài sản; 6 năm tù về tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng. Tổng mức án bị cáo Thuận phải thi hành là tử hình.
Theo cáo trạng, năm 2022, Thuận kết hôn với chị N.T.K.H và có một người con chung là cháu M. Với lý do Thuận nghiện ma túy nên bà T.T.D (mẹ chị H.) đã đưa con gái và cháu ngoại về nhà tại phường Thành Nhất để sinh sống.
Tối 12.9.2025, sau khi sử dụng ma túy, Thuận nảy sinh ý định sát hại cả gia đình vợ vì cho rằng mình bị đối xử tệ bạc. Thuận chuẩn bị sẵn búa và dao bầu bỏ vào ba lô, đón xe đến trước nhà bà D.
Rạng sáng 13.9, khi anh B.H.N (em trai chị H.) vừa mở cổng nhà, Thuận đã dùng búa tấn công liên tiếp vào vùng đầu khiến nạn nhân tử vong tại chỗ.
Sau đó, Thuận tiếp tục dùng dao sát hại chị H. và bà D. Tiếp đó, Thuận vào phòng ngủ đâm nhiều nhát vào cháu T.T.P (13 tuổi, con riêng của chị H.). May mắn, cháu P. đã leo tường chạy thoát, được hàng xóm đưa đi cấp cứu kịp thời.
Đối với cháu M. (3 tuổi), con chung của Thuận và chị H., Thuận đã không xuống tay sát hại. Sau khi gây ra vụ thảm sát, Thuận bình tĩnh xịt rửa vết máu, kéo thi thể các nạn nhân vào phòng khách rồi lấy chăn che lại.
Sau đó, Thuận lấy 6 triệu đồng và điện thoại của bà D. rồi bỏ trốn. Trên đường lẩn trốn, Thuận tiếp tục dùng dao khống chế, cướp xe máy và tài sản của một phụ nữ khác.
Đến khoảng 10 giờ ngày 13.9.2025, Công an tỉnh Đắk Lắk đã bắt giữ Nguyễn Nam Đại Thuận tại khu vực đường 19.5. Theo kết quả giám định pháp y, các nạn nhân đều tử vong do đa vết thương, mất máu cấp và suy tuần hoàn.
Ngày 2-4, tại Hà Nội, Ban Tổ chức Trung ương tổ chức hội nghị công bố quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ.
Tại hội nghị, bà Bùi Thị Quỳnh Vân - Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương - công bố quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ, chuẩn y ông Trần Phong giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa nhiệm kỳ 2025-2030, đồng thời chỉ định tham gia Đảng ủy Quân khu 5.
Phát biểu giao nhiệm vụ, ông Lê Minh Hưng - Trưởng Ban Tổ chức Trung ương - đề nghị Ban Chấp hành Đảng bộ, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, lãnh đạo các cấp, các ngành của tỉnh Khánh Hòa tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, chung sức đồng lòng, chia sẻ, hỗ trợ ông Trần Phong trên cương vị Bí thư Tỉnh ủy, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, quyết tâm phấn đấu đưa Khánh Hòa phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới.
Phát biểu nhận nhiệm vụ, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa Trần Phong cam kết sẽ cùng tập thể lãnh đạo tỉnh tập trung rà soát lại những việc đang làm, việc gì còn vướng sẽ tháo gỡ dứt điểm. tránh dàn trải, tránh hình thức, làm việc gì cũng phải có sản phẩm, có kết quả cụ thể.
Trước đó tại hội nghị công tác cán bộ do Tỉnh ủy Khánh Hòa tổ chức vào ngày 27-3, ông Trần Phong - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa - nhận được 100% số phiếu tín nhiệm bầu giữ chức vụ Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa nhiệm kỳ 2025-2030.
