Các nhà thầu quân sự Mỹ tăng trưởng mạnh vì xung đột Iran

Tổng thống Donald Trump hôm 4/5 bất ngờ thể hiện sự cứng rắn với Iran khi tuyên bố phát động chiến dịch "Dự án Tự do" nhằm hộ tống tàu hàng qua eo biển Hormuz. Ông cảnh báo Mỹ sẽ "xử lý kiên quyết" với mọi nỗ lực cản trở chiến dịch.

Hải quân Mỹ sau đó đã điều tàu chiến đi qua eo biển Hormuz, hộ tống hai tàu hàng treo cờ Mỹ rời khỏi vịnh Ba Tư an toàn, đồng thời tuyên bố bắn chìm 6 xuồng cao tốc Iran cũng như bắn hạ loạt tên lửa, máy bay không người lái (drone) nước này.

Iran đã phản ứng lại bằng cách phóng loạt tên lửa và drone vào cơ sở dầu mỏ Fujairah trọng yếu của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), gây hỏa hoạn lớn. Tehran cũng bị cáo buộc tấn công một số tàu thương mại gần eo biển Hormuz.

Hai quan chức Mỹ giấu tên nói với NBC News rằng quyết định phát động chiến dịch "Dự án Tự do" của ông Trump đã khiến các đồng minh ở vùng Vịnh bất ngờ.

Một quan chức Nhà Trắng nói rằng "các đồng minh trong khu vực đã được thông báo từ trước", nhưng một nhà ngoại giao Trung Đông lại cho hay Mỹ đã không phối hợp với Oman về "Dự án Tự do" cho tới tận sau khi ông Trump đưa ra tuyên bố. "Mỹ đã đưa ra tuyên bố rồi sau đó mới phối hợp với chúng tôi", nhà ngoại giao này chia sẻ.

Khi Iran phóng ba đợt tên lửa và drone vào UAE, một trong những đồng minh thân cận nhất của Mỹ tại Trung Đông, khiến nước này phải đóng cửa các trường học và loạt chuyến bay bị gián đoạn, ông Trump vẫn cho rằng đây chỉ là đợt tấn công nhỏ và không đưa ra lời chỉ trích nào với Tehran.

Dù giao tranh đã nổ ra, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth hôm 5/5 cho hay theo quan điểm của Washington, thỏa thuận ngừng bắn đạt được với Iran ngày 8/4 "chắc chắn vẫn có hiệu lực". Chỉ vài giờ sau đó, theo Bộ Quốc phòng Mỹ, Iran đã triển khai một đợt tấn công khác.

Arab Saudi đã phản ứng bằng cách thông báo với Washington rằng họ sẽ không cho phép quân đội Mỹ tiếp tục sử dụng căn cứ không quân Prince Sultan hoặc không phận nước này để hỗ trợ chiến dịch "Dự án Tự do".

"Vấn đề là mọi thứ đang diễn ra quá nhanh trong thời gian thực", quan chức giấu tên của Arab Saudi nói. Người này nói thêm Arab Saudi "rất ủng hộ các nỗ lực ngoại giao" của Pakistan nhằm làm trung gian cho một thỏa thuận giữa Iran và Mỹ để chấm dứt chiến tranh.

Cuộc điện đàm giữa ông Trump với Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman đã không giải quyết được bất đồng. Trước sự cứng rắn của Riyadh, Tổng thống Mỹ lại đổi ý, quyết định dừng chiến dịch "Dự án Tự do" chỉ sau một ngày phát động, dường như để khôi phục khả năng sử dụng căn cứ ở Arab Saudi cho quân đội Mỹ.

Sự chuyển hướng đột ngột này của ông Trump khiến các nhà phân tích hoài nghi về một chiến lược thống nhất của Mỹ với vấn đề Iran. "Tehran dường như sẵn sàng chấp nhận khả năng lệnh ngừng bắn bị phá vỡ bất cứ lúc nào, nhưng Mỹ thì không", Mahdi Ghuloom, chuyên gia tại tổ chức tư vấn Quỹ Nghiên cứu Quan sát viên (ORF) Trung Đông, trụ sở ở Dubai, nhận định. "Thế nên, lệnh ngừng bắn hiện nay về cơ bản là quyết định một chiều".

Theo bình luận viên Yaroslav Trofimov của WSJ, trước thái độ do dự bảo vệ đồng minh của Mỹ, các nước vùng Vịnh đang lo ngại Iran sẽ tin rằng việc tiếp tục leo thang hành động cứng rắn sẽ mang lại lợi ích cho họ, bởi ông Trump dường như quá quyết tâm rút khỏi cuộc chiến đến mức sẽ không quan tâm đến những cuộc tấn công mới từ Tehran nhằm vào các đồng minh với Mỹ trong khu vực.

Kể từ khi xung đột nổ ra ngày 28/2, các lãnh đạo Iran thường xuyên nhắc lại câu nói của cựu tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak rằng "những ai lấy nước Mỹ làm áo che thân thực chất đều trần trụi".

Các nhà ngoại giao cho biết sau khi Tehran tái khởi động những đợt tấn công bằng tên lửa và drone hồi đầu tuần, UAE cùng hàng loạt quốc gia vùng Vịnh khác có lẽ bắt đầu cảm thấy nhận định của ông Mubarak phần nào chính xác.

Dania Thafer, giám đốc tổ chức tư vấn Diễn đàn vùng Vịnh Quốc tế, cho rằng UAE, quốc gia đã hứng chịu 2.838 tên lửa và drone kể từ tháng 2, cùng các nước vùng Vịnh khác đang trở thành nạn nhân do quyết định tấn công Iran của Mỹ và Israel.

"Dưới góc nhìn của các quốc gia vùng Vịnh, có vẻ như Mỹ không ưu tiên an ninh của họ và về cơ bản đã bỏ mặc họ", Thafer nói. "Nếu Mỹ không đáp trả, phía Iran sẽ kết luận rằng Mỹ không muốn quay lại xung đột và điều này chắc chắn sẽ làm suy yếu khả năng răn đe".

Theo Jason Greenblatt, cựu đặc phái viên Nhà Trắng tại Trung Đông, trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ vẫn bế tắc, chưa thể khẳng định thái độ kiềm chế của Tổng thống Trump sẽ kéo dài.

"Những đợt tấn công của Iran cho thấy họ đang thăm dò giới hạn. Câu hỏi đặt ra là họ sẽ lấn tới đến mức độ nào trước khi vấp phải phản ứng từ Mỹ", ông cho hay. "Đây là trò chơi mạo hiểm khi đối đầu một Tổng thống luôn có những kỳ vọng rõ ràng và kiên quyết thực thi chúng".

Về lâu dài, việc Tổng thống Trump nhân nhượng trước hành động từ Iran bằng cách dừng chiến dịch "Dự án Tự do" sẽ đặt ra câu hỏi liệu các căn cứ của Mỹ trên khắp thế giới là tài sản đảm bảo an ninh hay là một gánh nặng đối với các quốc gia sở tại.

"Nếu trước đây bạn tưởng có thể dùng tiền mua đảm bảo an ninh của Mỹ thì nay bạn sẽ thấy các căn cứ của Mỹ có thể khiến bạn bị vạ lây", Edward Stringer, cựu trung tướng không quân, nguyên giám đốc tác chiến tại Bộ Quốc phòng Anh, nói.

Đến nay, Iran dường như tự tin rằng thời gian đang ủng hộ họ khi lệnh phong tỏa eo biển Hormuz vẫn tiếp diễn và càng gây sức ép với chính quyền Trump, họ sẽ càng thu được nhiều nhượng bộ.

"Chúng tôi hiểu rõ Mỹ không thể chịu đựng tình trạng như hiện nay kéo dài, trong khi chúng tôi thậm chí còn chưa bắt đầu", Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf viết trên X.

Theo chuyên gia Ellie Geranmayeh từ Hội đồng Đối ngoại châu Âu, các lãnh đạo theo đường lối cứng rắn, trưởng thành từ Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hiện nay tin rằng lối hành xử thận trọng của thế hệ đi trước là một sai lầm. Do đó, thay vì tiếp tục chịu đựng lệnh phong tỏa đường biển của Mỹ, họ đã chọn cách leo thang căng thẳng nhưng vẫn giữ ở mức dưới ngưỡng một cuộc chiến tổng lực.

"Luật chơi đã thay đổi. Thời kỳ kiên nhẫn chiến lược đã chấm dứt và Tehran không còn nề hà việc ra đòn trước nữa", Geranmayeh nhận định. "Đây dường như là giai đoạn thăm dò, khi họ muốn xem việc leo thang căng thẳng có thể giúp thiết lập ranh giới đỏ của riêng mình đến đâu, đồng thời vạch ra giới hạn xem ông Trump sẽ quyết liệt tới mức nào".

UAE tất nhiên sẽ không chịu ngồi yên. Quốc gia này sở hữu lực lượng không quân hùng hậu, đủ sức đánh sâu vào nội địa Iran, và cũng từng tuyên bố bảo lưu quyền đáp trả trước bất kỳ "hành động gây hấn vô cớ nào từ phía Tehran". Dù vậy, các nhà ngoại giao cho rằng UAE khó có khả năng đơn phương động binh nếu không được Mỹ hỗ trợ, ít nhất là trong tương lai gần.

"Mọi hành động đều được tính toán kỹ lưỡng về hiệu quả chiến lược. Phản ứng nóng nảy chỉ là cách làm theo bản năng và đó không phải phong cách của UAE", Mohammed Baharoon, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Công B'Huth tại Dubai, nhận xét.

Iran nhắm vào UAE do nước này ngày càng thắt chặt hợp tác với Israel. Đồng thời, theo Mehran Haghirian, giám đốc nghiên cứu tại tổ chức tư vấn Bourse & Bazaar Foundation, trụ sở tại Anh, Iran cũng đang tìm cách khai thác rạn nứt giữa UAE và Arab Saudi liên quan đến các cuộc chiến tại Yemen và Sudan.

"Mối liên minh với Israel là lý do khiến UAE trở thành quốc gia duy nhất trong Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh bị Iran nhắm tới", ông nói.

Theo Hamad Althunayyan, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Kuwait, mối đe dọa chiến lược từ Iran cùng nỗi hoài nghi về dự định tương lai của chính quyền Trump có thể sẽ buộc các quốc gia Vùng Vịnh phải tạm gác lại những hiềm khích bấy lâu, ít nhất là trong tương lai gần.

"Những hành động của Iran là phép thử đối với thỏa thuận ngừng bắn, mối đoàn kết của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh và quyết tâm của Mỹ", ông đánh giá. "Tuy nhiên, các quốc gia vùng Vịnh sẽ không chấp nhận ngồi yên trước những hành vi mà Iran đang cố tình biến thành điều bình thường".

Tin Gốc: Vnexpress

Trong bối cảnh tình hình eo biển Hormuz tiếp tục "nóng", ngày 10-4, người dùng mạng xã hội đã chia sẻ bình luận đáng chú ý của Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev:

"Không rõ thỏa thuận ngừng bắn giữa Washington và Tehran sẽ diễn biến như thế nào. Nhưng có một điều chắc chắn: Iran đã thử vũ khí hạt nhân của họ. Vũ khí đó được gọi là 'eo biển Hormuz'. Tiềm năng của nơi này là vô tận".

Bình luận này được ông Medvedev đăng trên mạng xã hội X vào hôm 8-4. Bên dưới bài đăng, ông còn chỉ ra: "Vâng, đây rồi: Eo biển Hormuz lại bị đóng cửa. Vũ khí này đang hoạt động".

Bất chấp thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ - Iran được công bố hôm 7-4, đến nay Tehran vẫn chưa mở eo biển Hormuz như Washington yêu cầu.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các phóng viên rằng bất kỳ hành động đóng cửa nào tại eo biển này đều "hoàn toàn không thể chấp nhận".

"Tôi xin nhắc lại kỳ vọng và yêu cầu của Tổng thống Trump rằng eo biển Hormuz phải được mở lại ngay lập tức, nhanh chóng và an toàn", bà nêu rõ hôm 8-4.

Ngày 10-4, Đài Fox News tường thuật việc vận chuyển dầu mỏ qua eo biển Hormuz trên thực tế vẫn bị đình trệ.

Khoảng 3.200 tàu - trong đó có khoảng 800 tàu chở dầu và tàu hàng - đang ùn ứ ở phía tây eo biển Hormuz, khi các tàu phải neo chờ trong lúc các hãng vận tải biển chờ đợi thông tin rõ ràng về việc liệu có an toàn để đi qua hay không.

Theo ông Matt Smith - nhà phân tích tại Công ty dữ liệu Kpler, trong những ngày gần đây không có tàu chở dầu nào dám mạo hiểm thực hiện hành trình này.

"Chúng tôi không thấy bất kỳ sản phẩm dầu mỏ nào đi qua khu vực này. Vì vậy thực chất eo biển vẫn đóng cửa. Và đây chính là đòn bẩy mà Iran đang có", ông nói.

Nguồn: https://tuoitre.vn/ong-medvedev-vi-eo-bien-hormuz-nhu-vu-khi-hat-nhan-cua-iran-20260410230324291.htm

Chiếc SUV màu đen chở Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tới Nhà Trắng lúc gần 11h sáng 11/2. Lãnh đạo Israel, người suốt nhiều tháng trước đó thúc giục Mỹ chấp nhận kế hoạch tấn công lớn vào Iran, được đưa nhanh vào phía trong, tránh xa tầm mắt của báo chí.

Trong cuốn sách sắp xuất bản mang tên "Thay đổi chế độ: Bên trong nhiệm kỳ quyền lực của ông Donald Trump", hai phóng viên Nhà Trắng kỳ cựu của NYTimes là Jonathan Swan và Maggie Haberman cho biết quá trình ông Trump quyết định phát động cuộc tấn công vào Iran hồi cuối tháng 2 bắt đầu từ chuyến thăm này.

Dựa trên những cuộc phỏng vấn với các quan chức Mỹ, hai phóng viên cho biết nhiệm vụ chính của Thủ tướng Netanyahu trong chuyến thăm Nhà Trắng hôm đó là thuyết trình về Iran cho Tổng thống Donald Trump và quan chức Mỹ tại Phòng Tình huống. Căn phòng này vốn là nơi hiếm khi được sử dụng cho các cuộc họp trực tiếp với lãnh đạo nước ngoài.

Nỗ lực thuyết phục của Israel

Theo NYTimes, tại Phòng Tình huống ngày 11/2, ông Trump không ngồi ở vị trí quen thuộc tại đầu bàn họp bằng gỗ gụ. Thay vào đó, ông ngồi ở một bên, đối diện với những màn hình lớn gắn trên tường.

Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles, Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine, Giám đốc CIA John Ratcliffe, đặc phái viên Steve Witkoff và con rể ông Trump là Jared Kushner cũng góp mặt.

Tuy nhiên, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance vắng mặt. Ông đang ở Azerbaijan và cuộc họp được lên lịch gấp đến mức ông không kịp trở về Mỹ tham gia.

Thủ tướng Netanyahu ngồi ở phía bên kia bàn, đối diện với Tổng thống Trump. Xuất hiện trên màn hình phía sau ông là David Barnea, giám đốc cơ quan tình báo Mossad của Israel, cùng các quan chức nước này.

Theo các quan chức Mỹ giấu tên, trong bài thuyết trình, Thủ tướng Netanyahu cho rằng thời cơ đã chín muồi để thay đổi chế độ ở Iran và bày tỏ niềm tin rằng một sứ mệnh chung giữa Mỹ và Israel cuối cùng có thể làm được điều đó.

Ông Netanyahu và đội ngũ của mình đã vạch ra các điều kiện mà họ cho là dấu hiệu cho một chiến thắng chắc chắn. Họ tin chương trình tên lửa đạn đạo của Iran có thể bị phá hủy chỉ trong vài tuần. Chính quyền Iran cũng được cho là sẽ suy yếu tới mức không thể phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Đồng thời, họ đánh giá khả năng Iran tấn công vào lợi ích của Mỹ ở các nước láng giềng vùng Vịnh là rất thấp.

Mossad chỉ ra các cuộc biểu tình đường phố ở Iran sẽ bắt đầu trở lại và một chiến dịch ném bom dữ dội có thể tạo điều kiện cho phe đối lập tại nước này lật đổ chế độ. Phía Israel còn nhận định các tay súng dân quân người Kurd sẽ vượt biên từ Iraq để mở một mặt trận trên bộ ở phía tây bắc, làm phân tán thêm lực lượng của Iran và đẩy nhanh sự sụp đổ của chế độ này.

Ông Netanyahu thuyết trình bằng giọng điệu đầy tự tin và điều đó dường như đã gây ấn tượng với Tổng thống Mỹ.

"Nghe có vẻ ổn đấy", ông Trump nói với lãnh đạo Israel, theo lời kể của các quan chức. Đối với ông Netanyahu, đây là tín hiệu "bật đèn xanh" cho chiến dịch chung giữa hai nước.

Ông Netanyahu không phải là người duy nhất rời cuộc họp với ấn tượng rằng ông Trump gần như đã quyết định xong. Các cố vấn của Tổng thống Mỹ cũng cảm thấy ông đã ấn tượng trước lời hứa về những gì quân đội và tình báo Israel có thể làm, giống như cách ông đã bị thuyết phục trước cuộc chiến 12 ngày với Iran hồi tháng 6/2025.

Trong cuộc gặp ở Phòng Nội các trước đó, ông Netanyahu cũng đã cố gắng hướng sự chú ý của các quan chức Mỹ vào mối đe dọa đến từ Lãnh tụ Tối cao 86 tuổi của Iran khi đó là Ali Khamenei.

Thủ tướng Israel thừa nhận về những rủi ro có thể xảy ra trong chiến dịch, nhưng ông thêm rằng nguy cơ của việc không hành động còn lớn hơn. Ông lập luận cái giá phải trả cho việc hành động sẽ chỉ tăng lên nếu họ trì hoãn tấn công, để Iran có thêm thời gian đẩy nhanh sản xuất tên lửa và tạo ra lá chắn vững chắc cho chương trình hạt nhân của họ.

Mọi người trong phòng đều hiểu rằng Iran có khả năng tích lũy kho tên lửa và máy bay không người lái với chi phí thấp và nhanh hơn nhiều so với việc Mỹ có thể chế tạo và cung cấp các tên lửa đánh chặn đắt đỏ cho khu vực.

Các bài trình bày của ông Netanyahu và phản hồi tích cực của ông Trump đã tạo ra nhiệm vụ cấp bách cho cộng đồng tình báo Mỹ. Ngay trong đêm, các nhà phân tích đã làm việc để đánh giá tính khả thi trong kế hoạch của Israel.

Đánh giá của tình báo Mỹ

Kết quả phân tích tình báo của Mỹ được chia sẻ vào ngày 12/2 trong cuộc họp chỉ dành cho quan chức nước này tại Phòng Tình huống. Trước khi ông Trump đến, hai quan chức tình báo cấp cao đã thảo luận vấn đề với nhóm thân cận của Tổng thống.

Họ chia bài thuyết trình của ông Netanyahu thành 4 phần. Đầu tiên là đòn phủ đầu để hạ sát lãnh tụ tối cao Iran. Tiếp theo là làm tê liệt khả năng ảnh hưởng và đe dọa các láng giềng vùng Vịnh của Iran. Thứ ba là cuộc nổi dậy của người dân Iran và cuối cùng là thay đổi chế độ.

Các quan chức đánh giá hai mục tiêu đầu tiên có thể đạt được bằng sức mạnh tình báo và quân sự của Mỹ. Tuy nhiên, họ cho rằng phần thứ ba và thứ tư trong đề xuất của ông Netanyahu, bao gồm khả năng người Kurd tiến hành cuộc tấn công trên bộ vào Iran, là xa rời thực tế.

Khi ông Trump tham gia cuộc họp, ông Ratcliffe trình bày đánh giá này cho Tổng thống. Giám đốc CIA đã sử dụng một từ để mô tả kịch bản thay đổi chế độ mà Thủ tướng Israel vạch ra là "nực cười". Lúc đó, ông Rubio cũng nói rằng "nói cách khác, đó là chuyện nhảm nhí".

Ông Ratcliffe cho hay với tính chất khó lường trong các cuộc xung đột, việc thay đổi chế độ có thể xảy ra, nhưng nó không nên được coi là mục tiêu khả thi ngay từ đầu. Ông Vance, người vừa trở về từ Azerbaijan, cũng bày tỏ sự hoài nghi về điều đó.

Tổng thống Trump quay sang tướng Caine và hỏi "ông nghĩ sao về điều này?".

"Thưa Tổng thống, theo kinh nghiệm của tôi, đây là cách làm quen thuộc của phía Israel. Họ thường nói quá lên và kế hoạch không phải lúc nào cũng được chuẩn bị kỹ lưỡng. Họ biết họ cần chúng ta, nên mới ra sức thuyết phục như vậy", ông Caine trả lời.

Ông Trump cân nhắc đánh giá này và nói việc thay đổi chế độ sẽ là "vấn đề của họ". Không rõ ông đang ám chỉ "họ" ở đây là người Israel hay người dân Iran.

Tuy nhiên, ông dường như vẫn rất quan tâm đến việc thực hiện hai mục tiêu, gồm hạ sát lãnh tụ tối cao cùng các nhà lãnh đạo hàng đầu của Iran và phá hủy quân đội nước này.

Trong những cuộc thảo luận tiếp theo, tướng Caine đã nói với ông Trump và những người khác rằng một chiến dịch lớn chống lại Iran sẽ làm cạn kiệt kho vũ khí của Mỹ, bao gồm cả tên lửa đánh chặn. Nguồn vũ khí này đã suy giảm sau nhiều năm hỗ trợ Ukraine và Israel và ông Caine không thấy kho dự trữ có thể nhanh chóng bù đắp.

Thông tin này cũng được nhiều tờ báo lớn của Mỹ đăng tải. Wall Street Journal dẫn các nguồn tin cho biết cả tướng Caine lẫn các quan chức Lầu Năm Góc đều cảnh báo về những rủi ro như thương vong đối với binh sĩ Mỹ và đồng minh, cũng như nguy cơ lực lượng phòng không Mỹ cạn kiệt nguồn lực nếu tấn công Iran.

Theo hai nhà báo của NYTimes, trong cuộc họp, tướng Caine cũng cảnh báo nguy cơ Iran phong tỏa eo biển Hormuz. Ông Trump đã bác bỏ khả năng đó với giả định rằng chính quyền Iran sẽ "đầu hàng" trước khi điều đó xảy ra. Tổng thống dường như nghĩ rằng đó sẽ là một cuộc chiến rất nhanh chóng, niềm tin được củng cố bởi phản ứng yếu ớt của Tehran trước cuộc ném bom của Mỹ vào cơ sở hạt nhân nước này hồi tháng 6 năm ngoái.

Song những lời cảnh báo của ông Caine được truyền đạt một cách khéo léo, lồng ghép với những lưu ý Mỹ có nguồn cung gần như vô tận về các loại bom dẫn đường chính xác giá rẻ và có thể tấn công Iran trong nhiều tuần sau khi giành được quyền kiểm soát bầu trời.

Trong suốt các cuộc thảo luận, tướng Caine chưa bao giờ trực tiếp nói với Tổng thống rằng chiến tranh với Iran là một ý tưởng tệ, mặc dù một số đồng nghiệp của ông tin rằng đó chính xác là những gì Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân đang nghĩ.

Suy nghĩ của ông Trump và đội ngũ cố vấn

Dù nhiều cố vấn của Tổng thống Mỹ không thực sự đặt niềm tin vào ông Netanyahu, quan điểm của Thủ tướng Israel dường như có nhiều điểm chung với ông Trump.

Iran vốn được xem là một trong những vấn đề hàng đầu về chính sách đối ngoại trong hai nhiệm kỳ của ông Trump. Ông xem đây là đối thủ nguy hiểm và sẵn sàng chấp nhận rủi ro để ngăn nước này sở hữu vũ khí hạt nhân.

Hơn nữa, những lập luận của ông Netanyahu phù hợp với mong muốn của ông Trump về thay đổi chế độ giáo sĩ ở Iran. Ngoài ra, Iran được cho là có âm mưu ám sát ông Trump để trả thù cho tướng Qassem Soleimani, người bị lực lượng Mỹ hạ sát vào tháng 1/2020 ở Iraq.

Trở lại Nhà Trắng nhiệm kỳ này, ông Trump tin tưởng nhiều hơn vào khả năng của quân đội Mỹ. Điều này càng được củng cố sau cuộc đột kích táo bạo để bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro tại dinh thự riêng hồi đầu tháng 1.

Trong nội các, ông Hegseth là người ủng hộ mạnh mẽ nhất cho ý tưởng về cuộc chiến chống lại Iran, theo các quan chức Nhà Trắng.

Ngoại trưởng Rubio tỏ ra ngần ngại hơn. Ông không tin người Iran sẽ dễ chấp nhận thỏa thuận, nhưng ưu tiên của ông là tiếp tục gây áp lực tối đa thay vì bắt đầu cuộc chiến toàn diện. Tuy nhiên, ông không cố tìm mọi cách ngăn ông Trump từ bỏ kế hoạch.

Bà Wiles không có xu hướng can thiệp mạnh vào vấn đề quân sự trong các cuộc họp lớn. Thay vào đó, bà khuyến khích đội ngũ cố vấn chia sẻ quan điểm và mối quan ngại của họ với Tổng thống. Và bà cũng tin rằng chuyên môn của các cố vấn như tướng Caine, ông Ratcliffe hay ông Rubio quan trọng hơn đối với Tổng thống Trump.

Dù cũng lo ngại kịch bản Mỹ bị kéo vào cuộc chiến ở Trung Đông và những hệ lụy của nó đối với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của đảng Cộng hòa, bà Wiles cuối cùng vẫn chấp thuận chiến dịch.

Phó tổng thống JD Vance là người lo lắng về viễn cảnh chiến tranh hơn bất kỳ ai trong vòng thân cận của ông Trump. Ông mô tả một cuộc chiến với Iran là "sự lãng phí nguồn lực khổng lồ" và "cực kỳ tốn kém".

Ông lo ngại cuộc chiến chống lại chế độ có ý chí sinh tồn mãnh liệt như Iran có thể khiến Mỹ rơi vào tình thế tồi tệ hơn nhiều. Ông tin khó có thể đoán định chính xác những gì Iran có thể làm khi cảm thấy bị đe dọa và cuộc chiến theo đó có thể diễn tiến rất khó lường.

Ngoài tất cả những điều này, có lẽ rủi ro lớn nhất là Iran nắm lợi thế tại eo biển Hormuz. Nếu tuyến hàng hải này bị phong tỏa, giá nhiên liệu sẽ tăng cao và hậu quả tại Mỹ sẽ rất nghiêm trọng.

Dù vậy, ông cũng không hoàn toàn là người theo đuổi hòa bình. Hồi tháng 1, khi ông Trump công khai cảnh báo Iran ngừng trấn áp người biểu tình và hứa rằng "sự giúp đỡ đang đến", ông Vance đã âm thầm khuyến khích Tổng thống thực thi "lằn ranh đỏ" của mình.

Song điều mà Phó tổng thống Mỹ thúc đẩy chỉ là cuộc tấn công có giới hạn, gần giống cuộc tập kích tên lửa của Mỹ vào Syria năm 2017 khi Washington cáo buộc Damascus sử dụng vũ khí hóa học chống lại dân thường, theo các nguồn tin.

Sau đó, khi thấy chắc chắn Tổng thống đã quyết định thực hiện chiến dịch quy mô lớn và khó có thể thay đổi suy nghĩ đó, ông Vance lập luận rằng nên tiến hành bằng lực lượng áp đảo, với hy vọng đạt được các mục tiêu một cách nhanh chóng.

Tucker Carlson, cựu người dẫn chương trình đài Fox News, đã đến Phòng Bầu dục vài lần trong năm qua để cảnh báo ông Trump rằng một cuộc chiến với Iran sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến nhiệm kỳ tổng thống của ông. Vài tuần trước khi cuộc chiến bắt đầu, ông Trump, người đã quen biết Carlson nhiều năm, đã cố gắng trấn an ông qua điện thoại.

"Tôi biết anh đang lo lắng về việc đó, nhưng mọi chuyện sẽ ổn thôi," Tổng thống nói. Khi Carlson hỏi làm sao ông biết được, ông Trump trả lời "vì lúc nào chả vậy".

Từng bước tiến hành chiến dịch

Trong những ngày cuối tháng 2, Mỹ và Israel thảo luận về thông tin tình báo mới có thể giúp thúc đẩy kế hoạch tấn công của họ. Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei sẽ nhóm họp cùng các quan chức cấp cao tại một địa điểm trên mặt đất vào ban ngày. Theo họ, đó là cơ hội hiếm có để đánh vào trung tâm bộ máy lãnh đạo Iran.

Ông Trump đã cho Iran thêm một cơ hội để đạt thỏa thuận về chương trình hạt nhân, khi thúc đẩy các cuộc đàm phán tại Geneva. Nỗ lực ngoại giao cũng giúp Mỹ có thêm thời gian để chuyển khí tài quân sự đến Trung Đông.

Các cố vấn cho biết Tổng thống trên thực tế đã quyết định tấn công từ nhiều tuần trước, nhưng vẫn chưa chốt thời điểm cụ thể. Giờ đây, ông Netanyahu hối thúc ông hành động nhanh chóng.

Cùng tuần đó, ông Kushner và ông Witkoff đã gọi điện về từ Geneva sau cuộc hội đàm mới nhất với các quan chức Iran. Qua ba vòng đàm phán tại Oman và Thụy Sĩ, hai bên vẫn chưa tìm được tiếng nói chung về chương trình hạt nhân của Iran. Hai nhà đàm phán của ông Trump nói rằng có thể thương lượng được điều gì đó với Iran, nhưng sẽ mất nhiều tháng bởi Iran dường như đang "câu giờ".

Khoảng 17h ngày 26/2, cuộc họp tại Phòng Tình huống bắt đầu. Ông Trump ngồi ở vị trí đầu bàn như thường lệ. Phó tổng thống Vance, tướng Caine, Bộ trưởng Hegseth, Ngoại trưởng Rubio, bà Wiles, ông Ratcliffe, cố vấn Nhà Trắng David Warrington, Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung và Thư ký báo chí Karoline Leavitt đều góp mặt.

Tổng thống mở đầu cuộc họp bằng câu hỏi "được rồi, giờ chúng ta có gì nào?". Ông Hegseth và tướng Caine thông báo trình tự cuộc tấn công. Sau đó, ông Trump nói muốn nghe ý kiến của mọi người có mặt.

"Ngài biết tôi nghĩ đây là một ý tưởng tồi, nhưng nếu ngài muốn thực hiện, tôi sẽ ủng hộ", ông Vance nói.

Bà Wiles nói với Tổng thống Trump rằng ông nên thực hiện kế hoạch nếu cảm thấy đây là điều cần phải tiến hành vì an ninh quốc gia Mỹ. Ông Ratcliffe không đưa ra ý kiến về việc có nên tiến hành hay không, nhưng ông chia sẻ thông tin tình báo mới rằng giới lãnh đạo Iran sắp tập hợp tại khu dinh thự của ông Ali Khamenei ở Tehran.

Ông Cheung trình bày những hệ lụy mà chính quyền có thể phải đối mặt trong nước nếu tiến hành chiến dịch. Ông Trump đã tranh cử với lập trường phản đối các cuộc chiến tranh và người dân cũng không ủng hộ việc Mỹ tham gia xung đột ở nước ngoài. Dù vậy, ông nói thêm rằng bất kể ông Trump quyết định như thế nào, đó cũng sẽ là đúng đắn.

Leavitt nói với Tổng thống rằng đây là quyết định của ông và đội ngũ báo chí sẽ quản lý thông tin liên quan tốt nhất có thể.

Ngoại trưởng Rubio đưa ra quan điểm rõ ràng hơn. Nếu mục tiêu là thay đổi chế độ hay tạo điều kiện cho một cuộc nổi dậy, Mỹ không nên tiến hành chiến dịch. Nhưng nếu mục tiêu là phá hủy chương trình tên lửa của Iran, đó là điều có thể đạt được.

Mọi người nhìn chung đều tôn trọng quyết định của ông Trump. Họ đã thấy ông đưa ra những quyết định táo bạo, chấp nhận rủi ro và bằng cách nào đó vẫn giành chiến thắng. Không ai cản trở ông lúc này.

"Tôi nghĩ chúng ta cần phải thực hiện", Tổng thống nói với cả phòng. Ông cho hay Mỹ cần đảm bảo Iran không thể có vũ khí hạt nhân và không thể thoải mái phóng tên lửa vào Israel hay các nước Trung Đông.

Trên chuyên cơ Không lực Một vào chiều hôm sau, ông Trump gửi mệnh lệnh. "Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng đã được phê duyệt. Không hủy bỏ. Chúc may mắn", ông nói.

Tổng thống Mỹ và phát ngôn viên Nhà Trắng chưa bình luận về các thông tin trên.

Thanh Tâm (Theo NY Times, Axios, Reuters)

Nguồn: https://vnexpress.net/bao-my-viet-ve-qua-trinh-ong-trump-ra-quyet-dinh-tan-cong-iran-5059787.html