Đọc sách đang dần không còn là thói quen hàng ngày của nhiều người, trong đó có không ít doanh nhân và nhà lãnh đạo hàng đầu thế giới.
Theo khảo sát năm 2025 của JPMorgan với hơn 100 tỷ phú, đọc sách là một trong những thói quen xuất hiện phổ biến nhất trong nhóm này. Trong khi đó, khoảng 2/5 người Mỹ không đọc bất kỳ cuốn sách nào trong năm 2025 và thời gian đọc sách giải trí mỗi ngày đã giảm khoảng 40% so với 2 thập kỷ trước.
Theo Fortune, khoảng cách giữa hai xu hướng này khiến nhiều chuyên gia đặt câu hỏi liệu việc con người ngày càng ít đọc có ảnh hưởng đến khả năng học hỏi, tư duy và phát triển nghề nghiệp trong tương lai hay không.
Đọc sâu – lợi thế ngày càng hiếm trong thời đại AI
Điều các chuyên gia lo ngại không chỉ là số lượng sách được đọc ít đi mà còn là việc con người dần mất đi khả năng đọc sâu – dành thời gian tập trung vào những nội dung dài và phức tạp để phân tích, kết nối và hình thành góc nhìn riêng. Theo họ, sự phát triển của mạng xã hội, nền kinh tế chú ý và các công cụ AI đang khiến nhiều người quen với việc tiếp nhận thông tin ngắn gọn hoặc các bản tóm tắt thay vì đọc trọn vẹn một cuốn sách hay một báo cáo dài.
Brooke Vuckovic, giáo sư tại Trường Quản trị Kellogg thuộc Đại học Northwestern, cho rằng đọc sách không đơn thuần là tiếp nhận kiến thức mà còn giúp hình thành tư duy phân tích, khả năng giao tiếp và năng lực xử lý những vấn đề phức tạp.
“Việc đọc các tác phẩm văn học, tiểu sử hay lịch sử đòi hỏi sự tập trung cao, khả năng chấp nhận những điều chưa rõ ràng và sẵn sàng thay đổi các định kiến vốn có. Đây đều là những phẩm chất cần thiết của một nhà lãnh đạo giỏi”, bà nói với Fortune.
Trong khi đó, giáo sư Alison Taylor của Trường Kinh doanh Stern, Đại học New York, nhận định khả năng tư duy sâu đang dần trở thành một dạng “hàng hóa xa xỉ”. Theo bà, hiểu biết rộng, nền tảng tri thức và thói quen đọc là những giá trị mà tiền bạc không thể mua được.
Không chỉ giới học thuật, nhiều doanh nghiệp cũng đánh giá cao phẩm chất này khi tuyển dụng. Một nghiên cứu đăng trên American Journal of Sociology cho thấy các nhà quản lý có phạm vi tiếp cận thông tin rộng thường đưa ra những ý tưởng được đánh giá cao hơn. Nhà xã hội học Ronald Burt, người dẫn dắt nghiên cứu, kết luận những người đọc nhiều có xu hướng tạo ra nhiều ý tưởng chất lượng hơn.
Cựu CEO Indeed Chris Hyams cũng từng chia sẻ với Fortune rằng sự tò mò và tinh thần cởi mở quan trọng hơn bằng cấp ở nhiều vị trí. Trong khi đó, CEO JPMorgan Chase Jamie Dimon cho rằng các nhà lãnh đạo cần không ngừng tìm kiếm những góc nhìn mới thay vì chỉ dựa vào những gì mình đã biết.
Thói quen được nhiều tỷ phú duy trì suốt nhiều năm
Không phải ngẫu nhiên đọc sách là một trong những thói quen phổ biến ở nhóm tỷ phú được JPMorgan khảo sát. Warren Buffett cho biết ông dành khoảng 5-6 giờ mỗi ngày để đọc báo cáo doanh nghiệp, báo và sách. Nhà đầu tư huyền thoại từng tiết lộ khoảng 80% thời gian làm việc của mình là dành cho việc đọc và nghiên cứu.
Bill Gates duy trì thói quen đọc khoảng 50 cuốn sách mỗi năm và thường xuyên chia sẻ danh sách sách khuyến nghị trên blog GatesNotes. Theo cha của ông, Gates đã say mê đọc đủ mọi thể loại từ nhỏ, từ bách khoa toàn thư đến khoa học viễn tưởng.
Mark Cuban cũng dành khoảng 3 giờ mỗi ngày để đọc các tài liệu liên quan đến lĩnh vực mình kinh doanh. Ông từng viết rằng mọi thông tin mình tiếp cận đều là tài liệu công khai, ai cũng có thể đọc, nhưng điều tạo nên khác biệt là không phải ai cũng sẵn sàng dành thời gian cho việc đó.
Elon Musk cũng nhiều lần nhắc đến vai trò của sách trong quá trình tự học. Hồi học tiểu học, ông dành khoảng 10 giờ mỗi ngày để đọc. Khi được hỏi học cách chế tạo tên lửa từ đâu, Musk chỉ trả lời ngắn gọn: “Tôi đọc sách”.
Bên cạnh đó, Oprah Winfrey, Mark Zuckerberg, Richard Branson, Jeff Bezos, Charlie Munger và Jack Dorsey cũng là những doanh nhân nổi tiếng thường xuyên chia sẻ về thói quen đọc của mình.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng không có bằng chứng cho thấy chỉ riêng việc đọc sách có thể tạo nên thành công. Những doanh nhân này còn có nhiều điểm chung khác như tính kỷ luật, sự tò mò và tinh thần học hỏi. Đọc sách được xem là một trong những cách giúp họ duy trì quá trình học tập liên tục.
Theo chuyên gia phát triển bản thân Tony Robbins, việc không ngừng học hỏi là nền tảng của quá trình cải thiện bản thân liên tục. Triết lý Kaizen của Nhật Bản cũng theo đuổi tinh thần cải tiến từng bước thông qua việc tích lũy kiến thức và kinh nghiệm.
Gen Z đọc ít nhất nhưng chịu nhiều tác động
Dù cộng đồng BookTok trên TikTok phát triển mạnh và nhiều người trẻ bắt đầu quan tâm trở lại đến sách, gen Z vẫn là nhóm đọc ít nhất. Theo khảo sát của YouGov, người Mỹ 18-29 tuổi chỉ đọc trung bình 5,8 cuốn sách trong năm 2025, thấp hơn tất cả nhóm tuổi khác.
Giáo sư Alison Taylor cho rằng xu hướng sinh viên sử dụng chatbot AI để tóm tắt tài liệu thay vì tự đọc đang trở nên phổ biến hơn. Điều này có thể giúp tiết kiệm thời gian trong ngắn hạn nhưng cũng làm giảm cơ hội rèn luyện tư duy phản biện và tư duy chiến lược – những kỹ năng mà doanh nghiệp vẫn đặc biệt coi trọng.
Trong khi đó, Brooke Vuckovic cho rằng việc hình thành lại thói quen đọc không đòi hỏi chi phí lớn và lợi ích có thể xuất hiện khá nhanh. “Đọc sách là một cách đơn giản, thú vị và ít tốn kém để mở rộng tư duy của mỗi người”, bà chia sẻ với Fortune.
VN-Index giao dịch dưới tham chiếu trong ít phút đầu phiên, sau đó đảo chiều và liên tục nới rộng biên độ tăng nhờ dòng tiền tập trung vào các cổ phiếu trụ. Chỉ số chốt phiên sát 1.858 điểm, cao hơn tham chiếu 33 điểm.
Diễn biến này ngược với dự đoán của phần lớn công ty chứng khoán. Trước phiên hôm nay, hầu hết dự báo của các đơn vị chứng khoán nghiêng về kịch bản VN-Index đi ngang và khó vượt ngưỡng cản 1.845 điểm khi tâm lý nhà đầu tư thận trọng. Một số nhóm phân tích còn dự báo thị trường rung lắc mạnh, lùi về mốc hỗ trợ 1.800 điểm.
Các cổ phiếu liên quan đến Vingroup chi phối diễn biến thị trường khi đóng góp tổng cộng 33,5 điểm cho VN-Index. Nếu loại trừ nhóm này, chỉ số đại diện cho sàn TP HCM dao động quanh tham chiếu. VIC và VHM chốt phiên tại giá trần và không có bên bán. Cả hai đều ghi nhận khối lượng dư mua hơn một triệu cổ phiếu.
Do ảnh hưởng đáng kể của nhóm Vingroup, sàn TP HCM đóng cửa trong trạng thái "xanh vỏ, đỏ lòng", tức là chỉ số tăng nhưng số lượng mã giảm lại áp đảo. Thị trường có 180 mã đóng cửa dưới tham chiếu, trong đó 3 mã chạm sàn.
Sắc đỏ bao phủ ngành bất động sản, trừ nhóm Vingroup. Cổ phiếu của các chủ đầu tư như Quốc Cường Gia Lai, Khang Điền, Nam Long, TTC Land, Hoàng Quân... đều mất hơn 1,5%. Thị trường ghi nhận số ít cổ phiếu bất động sản tăng điểm, nhưng hầu hết không quá 1%.
Các nhóm ngành khác có sự phân hóa mạnh. Ở ngân hàng, LPB, BID, VPB, CTG... thuộc nhóm tăng điểm, còn STB, ACB, OCB và VCB giảm 0,5-1,5%. Tương tự, cổ phiếu chứng khoán, hàng không, thép cũng chia làm hai nhóm rõ rệt.
Dầu khí là nhóm ngành duy nhất ghi nhận đà tăng đồng thuận theo diễn biến giá dầu thế giới. POW, PVD, BSR đều tích lũy hơn 1% so với tham chiếu.
Chỉ số biến động mạnh, nhưng thanh khoản thị trường lao dốc. Giá trị khớp lệnh giảm 4.000 tỷ đồng so với cuối tuần trước, xuống còn 14.600 tỷ đồng. VHM và VIC đóng góp hơn 1.500 tỷ đồng, chia nhau hai vị trí đứng đầu bảng xếp hạng thanh khoản. Nhà đầu tư nước ngoài nối dài chuỗi xả hàng 5 phiên liên tiếp, chủ yếu tập trung ở FPT, VIX và TCB.
Theo nhóm phân tích Công ty Chứng khoán MBS, trong bối cảnh hiện tại, nhà đầu tư nên giữ tỷ trọng tiền mặt cao để sẵn sàng giải ngân khi những nhóm ngành có nền tảng cơ bản tốt như chứng khoán, cao su, hàng không, logistics, sản xuất và phân phối điện... chiết khấu về vùng giá hấp dẫn.
Gói 17,5 tỷ USD sẽ hỗ trợ tối đa 5 khoản vay. Mỗi khoản phục vụ việc xây dựng hai lò phản ứng công suất 1,1 GW tại mỗi địa điểm, theo Bộ Năng lượng Mỹ.
Gói vay này nhằm triển khai thỏa thuận trị giá 80 tỷ USD của DOE với công ty công nghệ điện hạt nhân Westinghouse Electric. Theo thỏa thuận, chính phủ Mỹ sẽ hỗ trợ thu xếp tài chính và thúc đẩy quá trình cấp phép cho các dự án lò phản ứng Westinghouse để đổi lấy 20% lợi nhuận trong tương lai.
Nhiều năm qua, ngành điện hạt nhân Mỹ gặp khó khăn trong việc thu hút đầu tư, do các dự án đòi hỏi vốn lớn, thường xuyên đội chi phí và thủ tục pháp lý phức tạp. Điều này khiến chúng trở nên rủi ro hơn so với các lựa chọn rẻ hơn và triển khai nhanh hơn như điện khí hay năng lượng tái tạo.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright kỳ vọng gói vay sẽ giúp Mỹ hiện thực hóa mục tiêu khởi công xây dựng 10 lò phản ứng hạt nhân quy mô lớn mới trước năm 2030, thậm chí có thể rút ngắn lộ trình này tới ba năm.
Theo ông Wright, chương trình đã nhận được quan tâm mạnh mẽ từ các công ty năng lượng, tập đoàn công nghệ siêu lớn (hyperscaler) đang có nhu cầu tiêu thụ điện cao bởi những trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI).
"Chúng tôi tin rằng các dự án điện hạt nhân sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cho cổ đông các công ty điện lực, người dùng điện và hyperscaler ", ông nói.
CEO tập đoàn quản lý tài sản Brookfield Connor Teskey nhận định các khoản vay của DOE sẽ tạo cú hích phục hồi cho ngành điện hạt nhân Mỹ. "Nguồn vốn này đóng vai trò xúc tác và nền tảng cho ngành điện hạt nhân, củng cố chuỗi cung ứng nội địa và đẩy nhanh xây dựng các dự án cung cấp nguồn điện ổn định nhiều thập kỷ tới cho cả nước", ông nói.
10h30 hàng ngày, chị Hương, chủ một quán bán bún đậu ở phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, cùng 4 người thân bắt đầu kê bàn, ghế đón khách. Từ ngày chính quyền siết quản lý vỉa hè, quán phải bớt đi hai chiếc bàn kê trước cửa, lượng khách giảm.
Sau thời gian lập lại trật tự đô thị, Hà Nội mới đây đề xuất cho thuê vỉa hè với mục đích kinh doanh, giá dao động 20.000-45.000 đồng mỗi m2 một tháng, tùy khu vực, vị trí.
Tuy nhiên, nhiều người mưu sinh trên vỉa hè như chị Hương bày tỏ lo ngại với đề xuất trên. "Quán chỉ bán khoảng hai tiếng mỗi ngày, đến 12h30 hầu như không còn khách, nên tôi thấy phải trả tiền thuê cả ngày là chưa phù hợp", chị Hương nói, đồng thời đề xuất được "trả tiền thuê linh hoạt theo giờ".
Cách đó vài trăm mét, chị Kha (chủ quán phở) vừa thu dọn bàn ghế để "chạy" đoàn kiểm tra. Dù vậy, chị ngần ngại nếu phải thuê vỉa hè, bởi mô hình quán ăn đòi hỏi diện tích thuê lớn, nhưng khách chỉ đến "ào ào" vài tiếng buổi sáng. "Nếu có chính sách tính phí theo giờ sử dụng của quán, tôi sẽ thuê", chị nói.
Ngược lại, tại những điểm kinh doanh sầm uất, lượng khách ổn định, tiểu thương mong sớm được thuê vỉa hè, dù chỉ 1-2 m2. Trên các khu phố cổ phường Hoàn Kiếm, mặt bằng thường nhỏ. Vỉa hè là một phần "tài sản" hút thêm khách của chủ cửa hàng, cũng là "bộ mặt" của Thủ đô trong mắt du khách.
Kinh doanh gần Nhà thờ lớn, chị Hoàng Thị Hiếu, chủ cơ sở Hiếu Coffee số 2 Nhà Chung, cho biết sẵn sàng đầu tư bàn, ghế khang trang hơn, góp phần tạo cảnh quan cho điểm du lịch nổi tiếng của Hà Nội.
Các cửa hàng quanh đây, gồm quán chị, thường dùng ghế nhựa giá rẻ. Loại này tiện "chạy" đoàn kiểm tra, cũng dễ mua lại nếu bị tịch thu. Việc được sử dụng vỉa hè hợp pháp sẽ giúp họ an tâm đầu tư nhiều hơn vào cơ sở vật chất.
Tại phường Cầu Giấy, chị Hoa - chủ một tiệm bánh mì, cũng muốn trả phí thuê hơn chục m2 trước quán, dù khu vực này không có vỉa hè. Con ngõ hẹp từng là nơi "dạt" của cả chục hộ kinh doanh nhỏ lẻ từ vỉa hè ngoài phố, nay chỉ còn khoảng một nửa trụ lại.
"Tôi mong được thuê tại chỗ để duy trì lượng khách quen dồi dào, thay vì chuyển sang tuyến phố khác có vỉa hè rộng", chị nói.
Các chuyên gia cho rằng đề xuất cho thuê vỉa hè là phù hợp với nhu cầu số đông, nhưng khâu thực thi cần được tính toán kỹ.
Theo dự thảo của Sở Xây dựng Hà Nội, hộ kinh doanh chỉ được thuê vỉa hè có trả phí khi ít nhất 50% hộ gia đình, kinh doanh có quyền sử dụng nhà ở đồng thuận. KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, cho rằng tiêu chí này không phù hợp.
Theo ông, các hộ không nằm trên cùng mặt tiền, hoặc vị trí thuận lợi sát vỉa hè, không được hưởng lợi từ chính sách. Việc lấy ý kiến chung của số này sẽ tạo xung đột lợi ích không hợp lý, thay vì lập lại trật tự đô thị như kỳ vọng của cơ quan chức năng. "Đó là ranh giới rất mỏng manh giữa những tranh chấp hợp pháp và bất hợp pháp", ông Ánh nói.
Tiêu chí này cũng khiến nhiều tiểu thương, doanh nghiệp lo việc thuê vỉa hè chỉ mang tính "hên xui". Theo chủ một chuỗi dịch vụ ăn uống (F&B) tỷ lệ lớn người dân ủng hộ siết chặt vỉa hè sẽ gây bất lợi cho họ khi thành phố lấy ý kiến đồng thuận. Điều này sẽ là rào cản lớn, đặc biệt với các mô hình kinh doanh theo chuỗi, nhiều cửa hàng.
KTS Trần Huy Ánh lưu ý nếu việc cho thuê vỉa hè không được quản lý chặt, chính sách có nguy cơ biến tướng thành hợp thức hóa lấn chiếm vỉa hè, lòng đường.
Cùng quan điểm, PGS. TS Lưu Đức Hải, Phó chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, nhấn mạnh tính công bằng trong cho thuê vỉa hè. Ông khuyến nghị Hà Nội cần đấu giá công khai quyền thuê vỉa hè, hoặc ưu tiên cho những hộ kinh doanh lâu năm thuê tại chỗ. Việc này nhằm tránh tình trạng "độc quyền" vỉa hè, cơ chế xin - cho
Thành phố cũng cần có một bản đồ số chi tiết, xác định rõ khu vực vỉa hè nào đủ điều kiện cho thuê, đồng thời ứng dụng công nghệ quản lý, tránh tình trạng "thuê 1 m2 nhưng lấn gấp đôi".
Với những người kinh doanh, tính ổn định chính sách được họ quan tâm hơn cả. Chủ một chuỗi F&B cho hay, sau khi thành phố siết quản lý vỉa hè, vài tháng trước họ vừa thay đổi chiến lược kinh doanh, chấp nhận thuê mặt bằng lớn hơn, dành chỗ tạo không gian mở.
Nếu đề xuất thu phí vỉa hè được áp dụng, họ buộc phải điều chỉnh lại chiến lược tìm mặt bằng cho quán. "Chính sách cần sự ổn định 3-5 năm, thay vì đảo ngược sau vài tháng", ông góp ý.
