Tôi đầu tư chứng khoán cũng được vài năm nhưng bản thân tự nhận thấy một “tật” rất lớn, đó chính là hay chốt lời “hụt”. Ví dụ trường hợp gần nhất là với cổ phiếu NVL. Tôi mua từ hồi 10.000 đồng, đến cuối tháng 4, NVL lên hơn 20.000 đồng, tính bán nhưng sợ nó tăng tiếp, sau này sẽ tiếc, nên giữ lại và chờ đợi thêm. Kết quả là mã này giảm về 16.000 đồng mấy ngày gần đây, tôi mới vội vàng bán ra, hụt mất 40 triệu tiền lãi.
Có cách nào để tôi hạn chế việc này không?
Chuyên gia tư vấn:
Đây là tâm lý rất phổ biến của nhiều nhà đầu tư, đặc biệt trong những giai đoạn thị trường chứng khoán biến động mạnh hoặc cổ phiếu tăng nóng. Tôi sẽ chia sẻ một số góc nhìn chung về tâm lý học hành vi của con người và cách giảm áp lực trong đầu tư để bạn có thể hiểu rõ hơn.
Trước hết, trong behavioral finance (tài chính hành vi) có một khái niệm gọi là “hiệu ứng mỏ neo” (anchoring heuristic). Hiểu đơn giản, não bộ thường bám vào một mức giá nào đó rồi xem đó là mốc chuẩn để đưa ra quyết định.
Trong trường hợp của bạn, có thể tồn tại cùng lúc hai “mỏ neo” tâm lý. Mỏ neo đầu tiên là giá mua 10.000 đồng. Vì mua ở vùng giá thấp nên khi cổ phiếu điều chỉnh từ 20.000 về 16.000 đồng, nhà đầu tư vẫn có xu hướng nghĩ rằng “mình còn lời nhiều”, từ đó trì hoãn quyết định bán ra.
Tuy nhiên, mỏ neo mạnh hơn lại là vùng giá hơn 20.000 đồng mà NVL từng đạt được. Từ thời điểm cổ phiếu lên mức này, não bộ bắt đầu mặc định đây mới là “giá trị hợp lý” của khoản đầu tư. Vì vậy, khi cổ phiếu giảm dần, cảm giác không còn là “vẫn đang có lãi”, mà chuyển thành “mình đang mất đi khoản lợi nhuận từng có”. Đây là lý do nhiều nhà đầu tư cảm thấy rất tiếc nuối dù thực tế vẫn đang sinh lời khá lớn so với giá vốn ban đầu.
Ngoài hiệu ứng mỏ neo, yếu tố FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) cũng ảnh hưởng lớn. Khi cổ phiếu tăng mạnh, nhà đầu tư thường lo rằng nếu bán quá sớm, cổ phiếu có thể tiếp tục tăng và mình sẽ “bỏ lỡ” phần lợi nhuận phía sau. Điều này khiến nhiều người không bán trong lúc hưng phấn, nhưng lại bán khi cảm xúc bắt đầu áp lực và khó chịu hơn. Nói cách khác, quyết định bán lúc đó không còn hoàn toàn dựa trên chiến lược đầu tư, mà là để giải tỏa áp lực tâm lý.
Một điều quan trọng là ngay cả các chuyên gia đầu tư hay quỹ chuyên nghiệp cũng không thể liên tục dự đoán chính xác “đỉnh” và “đáy” của thị trường. Việc mua chưa đúng “đáy” hoặc bán chưa đúng “đỉnh” thực tế là điều rất bình thường trong đầu tư. Vì vậy, thay vì cố tìm “điểm bán hoàn hảo”, nhà đầu tư nên tập trung vào việc xây dựng một hệ thống đầu tư phù hợp với khẩu vị rủi ro và mục tiêu tài chính của mình.
Để hạn chế cảm giác tiếc nuối hoặc bị cảm xúc chi phối quá mạnh, nhà đầu tư có thể chia nhỏ các lần chốt lời thay vì bán toàn bộ trong một lần; xác định trước nguyên tắc bán khi mua cổ phiếu; hạn chế lấy mức giá cao từng đạt được làm cơ sở cho quyết định hiện tại. Bên cạnh đó, bạn có thể tự đặt câu hỏi: Nếu hôm nay chưa sở hữu cổ phiếu này, bản thân có còn muốn mua ở vùng giá hiện tại hay không?
Cuối cùng, nhà đầu tư cũng nên lưu ý rằng thị trường chứng khoán luôn vận động theo chu kỳ kinh tế. Ở các giai đoạn thanh khoản dồi dào và tâm lý hưng phấn, nhiều cổ phiếu có thể tăng rất mạnh trong thời gian ngắn. Ngược lại, khi nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm lại hoặc dòng tiền suy yếu, áp lực điều chỉnh thường xuất hiện.
Do đó, thay vì chỉ tập trung vào biến động giá của một mã cổ phiếu riêng lẻ, nhà đầu tư nên quan sát thêm xu hướng lãi suất, tăng trưởng kinh tế, dòng tiền trên thị trường và vị trí hiện tại của chu kỳ kinh tế.
Một số người lựa chọn đầu tư dài hạn hơn thông qua hình thức tích sản cổ phiếu, quỹ mở cổ phiếu hoặc quỹ ETF để giảm áp lực phải liên tục “mua đúng đáy – bán đúng đỉnh” nhưng vẫn đảm bảo lợi nhuận tốt về dài hạn. Khi nhìn theo chu kỳ dài hạn và đa dạng hóa danh mục, tâm lý đầu tư thường ổn định hơn và ít bị cảm xúc ngắn hạn chi phối quá mạnh.
Trên thị trường chứng khoán, điều khó nhất thường không phải tìm được cổ phiếu tăng giá, mà là giữ được sự tỉnh táo khi cảm xúc bắt đầu bị kéo theo biến động lợi nhuận.
Trong một báo cáo mới nhất, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) đánh giá Việt Nam tiếp tục là một trong những thị trường xuất khẩu nông sản giàu tiềm năng nhất của Mỹ nhờ tăng trưởng kinh tế cao, tầng lớp trung lưu mở rộng, ngành chế biến thực phẩm phát triển và nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng đối với các sản phẩm chất lượng cao.
Theo USDA, Mỹ hiện là nhà cung cấp nông sản lớn thứ hai cho Việt Nam với thị phần 13,4%, chỉ đứng sau Trung Quốc (13,5%).
Nhiều nhóm hàng nông sản Mỹ ghi nhận tăng trưởng tích cực tại thị trường Việt Nam trong năm 2025. Xuất khẩu trái cây tươi đạt 91,1 triệu USD, trong đó táo (47,1 triệu USD), cherry (19,6 triệu USD), nho (17,6 triệu USD) và các loại trái cây tươi khác (1,7 triệu USD).
Xuất khẩu sữa và các sản phẩm sữa đạt 149,2 triệu USD, tăng 18%, đưa Mỹ trở thành nhà cung cấp lớn thứ 3 cho Việt Nam. Trong khi đó, thịt gia cầm đạt kim ngạch xuất khẩu 113 triệu USD, tiếp tục đứng đầu thị trường Việt Nam và được kỳ vọng tăng trưởng nhờ chính sách giảm thuế nhập khẩu.
Đối với nhóm nguyên liệu sản xuất, xuất khẩu đậu tương của Mỹ sang Việt Nam đạt 581 triệu USD, tăng 20%; xuất khẩu ngô tăng mạnh lên 394 triệu USD.
Đáng chú ý, Việt Nam trở thành thị trường xuất khẩu bông lớn nhất của Mỹ với kim ngạch 1,3 tỷ USD, tăng 122% so với năm trước. Bên cạnh đó, xuất khẩu lâm sản đạt 747 triệu USD, tăng 114%, còn thủy sản đạt 114 triệu USD, tăng 77%.
USDA cũng đánh giá việc Việt Nam triển khai xăng E10 trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/6 sẽ mở ra cơ hội lớn cho xuất khẩu ethanol của Mỹ. Trong năm 2025, Mỹ là nhà cung cấp ethanol lớn nhất cho Việt Nam với kim ngạch 4,3 triệu USD, chiếm 58% thị phần. Trước đó, Việt Nam cũng đã giảm thuế nhập khẩu (MFN) đối với ethanol từ 10% xuống còn 5%.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu tiêu thụ ethanol của Việt Nam dự kiến đạt khoảng 2,9 tỷ gallon (tương đương khoảng 11 tỷ lít) trong năm nay và tiếp tục tăng trong những năm tới.
Bộ Nông nghiệp Mỹ cho biết Việt Nam đã ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) với các đối tác lớn như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và CPTPP, trong khi Mỹ hiện vẫn chưa tham gia FTA với Việt Nam, khiến nhiều mặt hàng nông sản Mỹ chịu bất lợi về thuế so với các đối thủ cạnh tranh.
Tuy nhiên, quan hệ thương mại song phương đang có nhiều tín hiệu tích cực. Trong năm 2025, các cơ quan của Chính phủ Việt Nam đã ký 20 biên bản ghi nhớ trị giá khoảng 3 tỷ USD để mua sản phẩm nông nghiệp và lâm sản của Mỹ.
Hai nước cũng đang tiếp tục đàm phán khuôn khổ thương mại đối ứng, hướng tới mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và giảm rào cản đối với hàng nông sản Mỹ.
Ngày 16-5, thông tin từ Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM cho biết cơ quan này vừa liên tiếp phát hiện, chặn bắt và tiêu hủy lượng lớn thịt gà, heo không rõ nguồn gốc xuất xứ, kém chất lượng.
Cụ thể, khuya 14-5, Đoàn Kiểm tra liên ngành về công tác phòng, chống dịch bệnh động vật và kiểm soát giết mổ theo Quyết định số 945/QĐ-UBND của UBND TP đã tổ chức kiểm tra các phương tiện vận chuyển động vật, sản phẩm động vật tại tuyến Quốc lộ 1A và Nguyễn Văn Linh địa bàn xã Bình Chánh.
Đoàn kiểm tra đã phát hiện ông V.P.T vận chuyển bằng xe ô tô 183 kg lòng gà và ông B.T.L vận chuyển bằng xe ô tô 477 kg thịt heo để tiêu thụ tại TP.HCM. Toàn bộ hai lô hàng trên không có giấy chứng nhận kiểm dịch sản phẩm động vật xuất tỉnh, không có giấy tờ nguồn gốc xuất xứ, không đảm bảo yêu cầu vệ sinh thú y.
Đoàn Kiểm tra liên ngành đã tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính đối với ông V.P.T và ông B.T.L về hành vi vận chuyển sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc xuất xứ; đồng thời tiêu hủy toàn bộ lô hàng trên theo quy định pháp luật.
Tương tự, rạng sáng 13-5, đoàn kiểm tra liên ngành lập chốt kiểm tra phương tiện vận chuyển động vật và sản phẩm động vật trên Quốc lộ 22, thuộc địa bàn xã Củ Chi.
Tại đây, lực lượng kiểm tra phát hiện ông N.N.D đang vận chuyển 1.590 kg sản phẩm động vật gồm gà và phụ phẩm gà.
Ông D khai toàn bộ số hàng được chở từ tỉnh Tây Ninh vào TP.HCM tiêu thụ. Người vận chuyển không xuất trình được giấy tờ nguồn gốc xuất xứ và không đảm bảo các yêu cầu vệ sinh thú y.
Đoàn liên ngành đã tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính đối với ông D. vì hành vi vận chuyển sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc xuất xứ. Đồng thời, cho tiêu hủy toàn bộ lô hàng.
Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM cũng cho biết vừa phối hợp các cơ quan chức năng ngăn chặn, xử lý lô thịt heo không rõ nguồn gốc, giết mổ trái phép chuẩn bị tuồn ra thị trường.
Cụ thể, qua kiểm tra đột xuất điểm giết mổ heo ở căn nhà không số ven rạch Rõng Tùng, khu phố 39, cơ quan chức năng ghi nhận tại đây đang giết mổ 4 con heo, tổng trọng lượng khoảng 500 kg.
Chủ cơ sở không xuất trình được giấy phép liên quan hoạt động giết mổ, không giấy chứng nhận kiểm dịch. Khu vực giết mổ không đảm bảo điều kiện vệ sinh, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm và phát sinh dịch bệnh. Cơ quan chức năng đã tạm giữ số tang vật này để tiếp tục xử lý theo quy định.
