“Tôi bất ngờ khi thanh toán hóa đơn được giảm 30% với lý do mừng đại lễ, xưa nay đi du lịch ngày lễ chỉ lo chặt chém”, chị Bích Lan, sống tại Hà Nội, kể về chuyến du lịch đến TP HCM dịp 30/4.
Trái với trải nghiệm của chị Lan, nhiều vụ ”chặt chém” vẫn xảy ra ở các điểm du lịch nổi tiếng mỗi mùa cao điểm. Gần đây nhất là vụ đoàn khách tố khách sạn thu phụ phí dịch vụ quá cao, không minh bạch giá ở phường Sông Cầu, Đăk Lăk.
Sau khi cơ quan chức năng vào cuộc kiểm tra, cơ sở lưu trú bị kết luận vi phạm quy định về minh bạch giá tại Luật Giá năm 2023 và vi phạm quy định tại Nghị định số 87 ngày 12/7/2024 của Chính phủ. Mức phạt dự kiến là 1,5 triệu đồng cho lỗi không niêm yết giá dịch vụ theo quy định.
Ông Trần Tường Huy, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch Xã hội, nhận định văn hóa du lịch hiện chưa theo kịp tốc độ phát triển của ngành, khiến tình trạng “chặt chém” trở thành vấn đề hệ thống.
Theo ông Huy, đặc thù mùa vụ khiến người bán nảy sinh tâm lý “tranh thủ”, trong khi du khách thường dễ dàng chấp nhận vì sự khan hiếm dịch vụ dịp cao điểm.
Thực tế tại Việt Nam, các kỳ nghỉ lễ thường tập trung vào một số thời điểm ngắn, tạo áp lực quá tải cục bộ. Theo dữ liệu từ Cục Du lịch, lượng khách nội địa trong các kỳ nghỉ lễ thường tăng 30-50% so với ngày thường, tạo cơ hội cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ thực hiện tư duy “ăn xổi”.
Sự thiếu hụt của một nền văn hóa phục vụ chuyên nghiệp và việc buông lỏng giám sát tại địa phương cũng là nguyên nhân chính.
Nhiều nơi chưa chú trọng việc niêm yết giá hoặc thiếu lực lượng thanh tra giám sát, chế tài đủ mạnh để răn đe. Việc ứng dụng công nghệ để tiếp nhận phản ánh còn chậm, khiến du khách khó bảo vệ quyền lợi. Ông Huy nhấn mạnh vấn nạn này chỉ được giải quyết khi có sự phân bổ dòng khách hợp lý và áp dụng bộ quy tắc ứng xử văn minh đến từng hộ kinh doanh.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tiến Đạt, Tổng giám đốc AZA Travel, cho rằng ranh giới giữa việc tăng giá hợp lý và “chặt chém” nằm ở tính minh bạch. Theo ông Đạt, chi phí nhân công và nguyên liệu ngày lễ có thể khiến giá tăng 12-20%, nhưng nếu tăng gấp đôi là dấu hiệu trục lợi. “Khách cần được thông tin đầy đủ về giá cả và chất lượng tương xứng trước khi sử dụng dịch vụ”, ông Đạt nói.
Ông Đạt cũng chỉ ra kẽ hở trong phân cấp trách nhiệm quản lý. Hiện nay, khách sạn, nhà hàng thuộc Ban quản lý khu du lịch, nhưng niêm yết giá lại do Quản lý thị trường thuộc Sở Công thương phụ trách, còn vận tải du lịch như taxi, xe ôm lại thuộc thẩm quyền Sở Xây dựng. Sự phân mảnh này dẫn đến tâm lý đùn đẩy khi có sự cố xảy ra. Để khắc phục, nhiều quốc gia du lịch phát triển như Thái Lan đã thành lập Cảnh sát Du lịch – lực lượng chuyên trách có thẩm quyền xử lý nhanh các vi phạm về giá và an ninh tại các khu vực trọng điểm du lịch.
Tại TP HCM, chính quyền đang bám sát việc phân cấp và đa dạng hóa kênh phản ánh. Ông Lê Trương Hiền Hòa, Phó giám đốc Sở Du lịch TP HCM, cho biết thành phố vận hành hệ thống đa kênh gồm tổng đài, chatbot, ứng dụng VNeID. Thông tin từ các kênh này sẽ được chuyển ngay đến chính quyền địa phương để thống nhất phương án xử lý nhanh nhất. Trước mỗi dịp lễ, Sở Du lịch đều gửi văn bản tuyên truyền, giám sát giá đến từng xã, phường, đặc khu.
Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Vũ Chu Đình Trung, đại diện tiệm Phở 2000 ở TP HCM, cho biết quán thường xuyên đón những đoàn khách MICE hàng trăm người nhưng luôn bán đúng mức giá niêm yết và không phụ thu.
Thời gian cao điểm đón khách, tiệm chủ động làm việc với các đơn vị lữ hành trước nhiều tháng để chuẩn bị nhân sự và thực phẩm, tránh quá tải hay phát sinh chi phí. Theo ông Trung, hành vi “chặt chém” giá có thể xảy ra ở các cơ sở nhỏ lẻ nhưng sẽ tác động lớn đến cả chuỗi cung ứng dịch vụ trong khu vực.
Để xóa bỏ vấn nạn này, ông Nguyễn Tiến Đạt đề xuất cần nâng mức chế tài, phạt gấp nhiều lần số tiền trục lợi, đình chỉ hoạt động 1-6 tháng hoặc rút giấy phép kinh doanh để đủ sức răn đe.
Các biển báo đường dây nóng cần hiển thị bằng nhiều ngôn ngữ tại vị trí dễ quan sát để hỗ trợ khách quốc tế. Theo thống kê của tổ chức du lịch quốc tế, chỉ khoảng 10% du khách gặp sự cố thực hiện phản ánh qua hotline do quy trình phức tạp. Việc đơn giản hóa thủ tục tố giác trực tuyến sẽ giúp cơ quan chức năng có dữ liệu để xử lý triệt để hơn.
Ông Trần Tường Huy cảnh báo sự mất cân bằng giữa giá cả và chất lượng gây thiệt hại lớn cho thương hiệu điểm đến. Khi du khách trả giá cao nhưng nhận lại dịch vụ kém, họ sẽ không quay lại.
“Trong thời đại mạng xã hội, một hình ảnh tiêu cực lan truyền nhanh chóng sẽ phá hủy công sức gầy dựng hình ảnh của địa phương”, ông Huy nhận định.
Để tránh rủi ro, du khách được khuyến cáo nên tìm hiểu thông tin trước, ưu tiên các cơ sở uy tín và yêu cầu làm rõ giá dịch vụ trước khi sử dụng. Các địa phương cần xây dựng danh sách “điểm đến tin cậy” được cập nhật thường xuyên trên website chính thức để hỗ trợ du khách chọn lọc dịch vụ.
Tới Việt Nam tham dự một giải đấu hồi đầu tháng 4 và tranh thủ lúc rảnh rỗi, Top 4 tay vợt pickleball quốc tế Christian Alshon có dịp thăm thú trải nghiệm cuộc sống ở Hà Nội.
Ngôi sao người Mỹ tới nhiều điểm đến nổi tiếng ở Thủ đô như Hoàng thành Thăng Long, phố cổ, chùa Trấn Quốc, Nhà thờ Lớn... Đặc biệt, Christian thấy bất ngờ khi môn thể thao pickleball đang phủ kín ở khắp nơi tại Việt Nam.
Khi tham quan Hoàng thành Thăng Long - Di sản được UNESCO vinh danh vào năm 2010, anh ngạc nhiên khi thấy một sân pickleball nhỏ gọn được thiết kế để giải trí hàng ngày.
"Tôi đang ở trung tâm của Hoàng thành Thăng Long vốn là điểm đến lớn để du khách từ khắp nơi trên thế giới tới tìm hiểu. Có cột cờ lớn tại đây và ngay gần đó là một sân pickleball. Ai mà tin nổi lại có sân tập ở đây", anh nói.
Cũng trong chuyến đi này, anh xuống Hầm Cơ yếu nằm trong khuôn viên của Hoàng thành Thăng Long. Đây vốn là di tích cách mạng đặc biệt.
Căn hầm được xây dựng vào năm 1966 thuộc khu A, là nơi làm việc tuyệt mật của Cục Cơ yếu, giữ vai trò quan trọng trong việc giữ thông tin liên lạc, chống bom đạn và khí độc trong chiến tranh.
Kể từ tháng 8/2025, khu vực này lần đầu tiên mở cửa đón khách tới tìm hiểu về lịch sử kháng chiến chống Mỹ tại Hoàng thành Thăng Long.
Hành trình khám phá tiếp theo của vị khách người Mỹ là trải nghiệm không gian náo nhiệt xung quanh Nhà thờ Lớn. Công trình được xây dựng vào năm 1884 đến năm 1888, mang dấu ấn Đông Dương với vẻ cổ kính độc đáo và không kém phần lãng mạn.
Phong cách kiến trúc đặc trưng của Nhà thờ Lớn Hà Nội là kiểu Gothic trung cổ châu Âu, được xem là đỉnh cao khoa học kỹ thuật xây dựng và rất thịnh hành trong thế kỷ 12 và thời Phục Hưng châu Âu.
Trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, Nhà thờ Lớn được xem là nhân chứng lịch sử, chứng kiến sự thay da đổi thịt của Hà Nội trong suốt nhiều thế kỷ. Mặc dù có nhiều công trình hiện đại mọc lên xung quanh nhưng Nhà thờ Lớn vẫn là một công trình kiến trúc tạo được dấu ấn đặc biệt trong lòng người dân Hà Nội và du khách gần xa.
Khi dạo trên đường phố, tay vợt người Mỹ cũng tranh thủ chụp lại nhiều khoảnh khắc đời thường. Đó là những cảnh tượng bình dị ở phố cổ Hà Nội với những người bán hàng rong đẩy xe trên phố và dòng người điều khiển xe máy chạy tấp nập ngược xuôi.
Rời trung tâm Hà Nội để tới Vườn quốc gia Ba Vì, chàng trai người Mỹ tiếp tục bày tỏ sự thích thú khi thấy sân pickleball xuất hiện ở đây. Trong loạt ảnh chụp tại Ba Vì, anh cho biết "không ngạc nhiên thêm nữa vì sân pickleball phủ sóng khắp nơi ở Việt Nam".
Hành trình đến Việt Nam của Christian được nhiều người hâm mộ trên toàn thế giới theo dõi. Trong đó, không ít người cho biết muốn theo chân của tay vợt người Mỹ để tới Việt Nam khám phá vào một ngày không xa.
Christian Alshon sinh ra tại Boca Raton, bang Florida, Mỹ.
Trước khi chuyển sang pickleball, anh từng là một tay vợt tennis tài năng, ghi dấu ấn với chức vô địch NCAA Division III trong màu áo Đại học Chicago.
Bước ngoặt lớn đến vào tháng 6/2021, chỉ hai tuần sau khi đăng quang NCAA, anh lần đầu tiên cầm vợt pickleball.
Tận dụng nền tảng kỹ thuật và thể lực từ quần vợt, Alshon nhanh chóng hòa nhập, rồi bứt phá ngoạn mục chỉ trong vài năm.
Christian Alshon hiện là một trong những vận động viên pickleball hàng đầu thế giới, thường xuyên nằm trong Top 4-5 tay vợt đơn nam theo hệ thống PPA Tour.
Theo dữ liệu công bố hôm 2/6 từ Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism), du lịch thế giới tăng trưởng 2%, với khoảng 307 triệu lượt khách đã có các chuyến đi quốc tế trong quý I.
Trong khi đó, theo số liệu từ Cục Du lịch quốc gia, trong ba tháng đầu năm, gần 6,8 triệu lượt khách quốc tế đã nhập cảnh Việt Nam, tăng trưởng 12,4% so với cùng kỳ năm ngoái, cao gấp 6 lần mức tăng trưởng toàn cầu và 4 lần châu Á. Đà tăng trưởng này vẫn tiếp tục trong 5 tháng đầu năm với mức tăng gần 15%, phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của điểm đến Việt Nam trên bản đồ du lịch khu vực và thế giới.
Cục Du lịch nhận định kết quả tích cực này của Việt Nam đến từ nhiều yếu tố như môi trường an ninh, an toàn, người dân thân thiện, kinh tế xã hội ổn định cùng hệ thống sản phẩm, dịch vụ du lịch đa dạng, hấp dẫn. Bên cạnh đó, tăng trưởng của du lịch Việt Nam còn phản ánh hiệu quả của các hoạt động xúc tiến, quảng bá, mở rộng thị trường, chính sách tạo thuận lợi về thị thực và xuất nhập cảnh, cũng như tăng cường kết nối hàng không quốc tế.
Trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị thế giới còn nhiều biến động, kết quả này cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt của ngành du lịch Việt Nam.
Cũng theo UN Toursim, châu Âu và Phi ghi nhận mức tăng trưởng mạnh nhất trong quý I. Trong 3 tháng đầu năm, châu Âu đón hơn 130 triệu lượt khách quốc tế, tăng 4% so với cùng kỳ 2025. Khu vực Trung và Đông Âu tăng mạnh nhất châu lục, với 6%, tiếp đến là Bắc Âu, nam Địa Trung Hải (4%).
Lượng khách đến Châu Phi tiếp tục tăng trưởng trong quý 1 năm 2026, Bắc Phi ghi nhận mức tăng 4%. Lượng khách đến khu vực cận Sahara cũng tăng 4% trong quý I.
Châu Á và Thái Bình Dương đạt mức tăng trưởng 3% trong quý đầu tiên này. Trong tháng 2, lượng khách đến khu vực tăng tích cực (9%) nhưng giảm mạnh trong tháng 3 (xuống còn 2%) do xung đột Trung Đông. Nhìn chung, lượng khách đến châu Á vẫn thấp hơn 11% so với mức trước đại dịch.
Châu Mỹ ghi nhận lượng khách quốc tế đến tăng 2% trong quý đầu tiên năm 2026, với sự tăng trưởng mạnh mẽ ở Trung Mỹ (18%) nhưng yếu hơn ở Nam Mỹ (-1%). Tại Trung Đông, lượng khách đến giảm 14%.
Một số điểm đến có tỷ lệ tăng trưởng tốt gồm Paraguay (tăng 46%), New Caledonia (45%), El Salvador (43%), Mông Cổ (39%), Palau và Uzbekistan (cùng tăng 37%). Về doanh thu, một số quốc gia báo cáo tăng trưởng hai chữ số trong quý I gồm Oakistan (tăng 60%), Hàn Quốc (38%), Morocco (24%), Brunei (22%).
Theo Hội đồng Chuyên gia Du lịch thuộc UN Tourism, ba thách thức lớn nhất đối với ngành du lịch toàn cầu năm 2026 gồm xung đột tại Trung Đông, chi phí vận tải gia tăng và giá dịch vụ lưu trú. Có tới 64% chuyên gia cho rằng xung đột đang tác động tiêu cực đến nhu cầu du lịch tại điểm đến của họ, trong khi 61% nhận định lượng khách quốc tế đến đang bị suy giảm bởi các diễn biến địa chính trị.
Trong bối cảnh hiện nay, du khách được dự báo sẽ tiếp tục ưu tiên các chuyến đi có chi phí hợp lý, giá trị cao và lựa chọn những điểm đến gần hơn nhằm giảm thiểu rủi ro cũng như chi phí phát sinh.
Tổng thư ký Du lịch Liên Hợp Quốc, bà Shaikha Al Nuwais, cho biết xung đột làm gián đoạn các mô hình du lịch vượt ra ngoài khu vực, bao gồm cả lạm phát gia tăng, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải và chỗ ở. Điều này đang gây áp lực lên du khách, doanh nghiệp và các điểm đến.
Bà Yuuka Irie, chuyên gia có chứng nhận "onsen sommelier" (chuyên gia tư vấn suối nước nóng), đã chỉ ra những quy định bất thành văn tại khi tắm suối nước nóng tại Nhật Bản.
Bà Yuuka Irie từng di chuyển hơn 3.000 km từ Hokkaido đến Okinawa để khảo sát hàng trăm suối nước nóng, đồng thời từng làm việc tại một nhà nghỉ truyền thống (ryokan) 170 năm tuổi tên là Soene ở làng Fukuji Onsen, tỉnh Gifu. Từ kinh nghiệm thực tế, chuyên gia này cho biết việc hiểu rõ các giao thức ứng xử sẽ quyết định chất lượng chuyến đi của du khách.
Nhầm lẫn ở bước tắm tráng
Tại Nhật Bản, luật Onsen quy định nước nóng phải phun trào tự nhiên từ lòng đất với nhiệt độ tối thiểu 25 độ C, hoặc phải chứa một trong 19 khoáng chất. Do nước nguồn thường có nhiệt độ cao, du khách rất dễ gặp tai nạn nếu không hiểu các chỉ dẫn.
Tại một onsen ở làng chài Hokkawa (bán đảo Izu), bà Irie từng chứng kiến một nữ du khách phương Tây suýt bị bỏng khi thực hiện bước tắm tráng (kakeyu). Do hiểu sai bảng chỉ dẫn tiếng Anh "Vui lòng dội nước nóng lên người trước khi tắm", du khách này đã múc nước trực tiếp từ vòi nguồn nhiệt độ trên 50 độ C thay vì dùng nước đã hạ nhiệt trong bồn.
Quy định khỏa thân tại phòng tắm chung
Nhiều du khách nước ngoài thường thắc mắc về việc phải khỏa thân hoàn toàn khi tắm và lý do các cơ sở không cho phép mặc đồ bơi. Theo các chuyên gia văn hóa, tại Nhật Bản, tắm trần là truyền thống lâu đời gắn liền với việc chăm sóc sức khỏe và giao tiếp xã hội. Vào những năm 1870, dưới ảnh hưởng của các quan niệm phương Tây, lệnh cấm tắm chung nam nữ (Konyoku) mới được ban hành trên diện rộng.
Hiện nay, hầu hết onsen đều phân chia khu vực nam nữ riêng. Tuy nhiên, văn hóa tắm chung (konyoku) vẫn tồn tại ở những vùng xa xôi có truyền thống toji (ngâm mình chữa bệnh dài ngày).
Điển hình tại bồn tắm đá Jinden-yu thuộc Amagase Onsen, tỉnh Oita, khu vực tắm nằm sát đường lộ và bờ sông, hoàn toàn không có vách ngăn che chắn người qua đường. Tại những không gian lộ thiên này, người tắm phải tự giác tuân thủ quy tắc ứng xử như nam nữ không nhìn chằm chằm vào nhau và giữ sự tôn trọng tuyệt đối khi ngâm mình.
Quy định về hình xăm
Quy định cấm người có hình xăm vào onsen xuất phát từ lịch sử, khi hình xăm là dấu hiệu nhận diện của các thành viên Yakuza (mafia Nhật). Các cơ sở ban hành lệnh cấm để ngăn chặn các sự cố an ninh.
Hiện, dù nhiều người nước ngoài xem hình xăm là yếu tố thẩm mỹ và tỷ lệ thành viên Yakuza xăm mình đã giảm, nhiều cơ sở onsen vẫn giữ nguyên quy định cũ để tránh rắc rối. Một bộ phận người Nhật, nha là người lớn tuổi, vẫn e ngại khi nhìn thấy hình xăm.
Để giải quyết vấn đề này, du khách có thể tra cứu các cơ sở chấp nhận hình xăm qua các trang web chuyên dụng. Đối với các cơ sở nhỏ, du khách cần thông báo trước về kích thước, vị trí hình xăm để nhân viên tư vấn dùng băng cá nhân che lại, hoặc chủ động đặt bồn tắm gia đình sử dụng theo giờ (kashikiri).
Quy tắc ứng xử trong bồn tắm
Người Nhật sử dụng khái niệm "quan sát bầu không khí" (kuuki wo yomu) để tự điều chỉnh hành vi theo số đông. Trong không gian onsen, người bản xứ thường tránh nhắc nhở trực tiếp, chỉ lặng lẽ né ra xa nếu phát hiện có người vi phạm hai lỗi vệ sinh cơ bản như để tóc dài xõa xuống nước hoặc để khăn tắm chạm vào bồn.
Trước khi xuống ngâm mình, du khách bắt buộc tắm rửa và kỳ cọ sạch bằng xà phòng tại các trạm vòi sen. Việc tắm trước tại phòng riêng không được chấp nhận do người xung quanh không thể kiểm chứng. Sau khi vệ sinh cá nhân, du khách cần dội sạch ghế ngồi, chậu múc nước và xếp lại gọn gàng.
Du khách tránh nhảy mạnh hoặc làm bắn nước khi vào bồn. Bà Yuuka Irie lưu ý người tắm cần điều chỉnh theo số đông, giữ im lặng nếu không gian chung đang yên tĩnh và chỉ trò chuyện với âm lượng vừa phải nếu bồn tắm đang có người nói chuyện.
Quy định về thời gian tại ryokan
Đối với du khách lưu trú tại các nhà nghỉ truyền thống (ryokan) có dịch vụ onsen, việc tuân thủ thời gian là bắt buộc. Khác với các khách sạn phương Tây, ryokan vận hành theo lịch trình cố định từ giờ nhận phòng, giờ ăn tối, giờ tắm cho đến giờ trả phòng.
Quy định này liên quan đến khái niệm omotenashi (lòng hiếu khách của người Nhật). Các cơ sở cần biết chính xác thời gian đến của khách để chuẩn bị trà, bánh và điều chỉnh nhiệt độ, lượng nước trong bồn tắm ở trạng thái tốt nhất. Việc du khách đến muộn sẽ ảnh hưởng đến quy trình phục vụ của nhân viên.
Bà Irie kể lại trường hợp một nhân viên nam tại nhà nghỉ Soene từng vào khu tắm nữ để dọn dẹp sau giờ quy định (10 giờ sáng) và gặp hành khách nước ngoài đang tắm do không chú ý thời gian. Sự việc buộc quản lý phải xin lỗi và yêu cầu khách rời đi để thực hiện quy trình khử trùng bồn tắm. Việc chấp hành đúng giờ là quy tắc bắt buộc để đảm bảo an toàn và vệ sinh tại các cơ sở lưu trú onsen.
