TS Nguyễn Minh Thảo, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế – tài chính, nhấn mạnh khi trao đổi với Tuổi Trẻ về dự thảo nghị quyết cắt giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến các bộ ngành. Bà Thảo nói:
– Việc đưa ra con số cụ thể về số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải cắt giảm, giao từng bộ ngành phải cắt giảm bao nhiêu ngành nghề cho thấy sự quyết liệt ngay từ đầu của Trung ương và Chính phủ trong nỗ lực xây dựng một môi trường đầu tư kinh doanh tốt, thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.
* Việc Chính phủ cắt giảm 58 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, theo bà, sẽ tạo hiệu ứng tích cực gì với cộng đồng kinh doanh?
– Theo Luật Đầu tư 2025, có 198 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Thời gian qua, việc cấp phép kinh doanh trong các ngành nghề kinh doanh có điều kiện vô cùng khó khăn. Nhiều người phải bỏ cuộc vì điều kiện kinh doanh khắt khe, đan xen nhau.
Hơn nữa các ngành nghề kinh doanh có điều kiện trong luật có “mũ rất to” – nội hàm rộng, bao phủ nhiều lĩnh vực, hoạt động kinh doanh. Do đó việc Chính phủ cắt giảm 58 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
* Sau khi đưa ra khỏi danh sách những ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, việc quản lý những ngành nghề này sẽ thực hiện ra sao, thưa bà?
– Trong số 58 ngành nghề cắt giảm có những ngành nghề bỏ hẳn ra khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện như ngành dịch vụ kế toán, nhưng đa phần các ngành nghề kinh doanh sẽ được chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và một số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được gộp lại.
Thay vì phải xin cấp phép khi hoạt động kinh doanh như trước đây, tới đây người dân và doanh nghiệp không phải xin cấp phép nhưng vẫn phải tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn nghề và các cơ quan quản lý nhà nước sẽ hậu kiểm sau.
Ví dụ doanh nghiệp kinh doanh lưu trú, tới đây không phải xin cấp phép từ cơ quan quản lý nhà nước nhưng sẽ vẫn phải tuân thủ, đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn về phòng ốc, phải đảm bảo điều kiện về an toàn phòng cháy chữa cháy. Như vậy, với từng ngành nghề kinh doanh sẽ vẫn có những điều kiện kinh doanh riêng.
Tôi cho rằng sau khi cắt giảm các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, cần thực hiện thêm một bước nữa – rà soát xem các điều kiện đưa vào tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn nghề nghiệp có thực sự cần thiết, đã hợp lý chưa. Cần mạnh tay loại bỏ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật không phù hợp, làm khó người dân, doanh nghiệp.
Nếu chúng ta cắt giảm hàng loạt ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhưng lại ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn phục vụ hậu kiểm quá khó thì việc cắt giảm sẽ không có nhiều ý nghĩa.
* Việc đưa một số ngành nghề “nhạy cảm” như kinh doanh casino, đặt cược, karaoke, vũ trường… ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện liệu có gây ra những tác động tiêu cực nào không?
– Việc đưa những ngành nghề này ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không có nghĩa rằng chúng ta buông lỏng hoạt động kinh doanh của các ngành nghề này. Không phải ai muốn mở quán karaoke, vũ trường, sòng bài ở đâu thì mở.
Thay vào đó sẽ có phương thức quản lý khác phù hợp hơn để quản lý những ngành nghề kinh doanh nhạy cảm, có tác động lớn tới cộng đồng, xã hội.
Việc thay đổi phương thức quản lý cũng tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong hoạt động đầu tư, kinh doanh. Ví dụ như dịch vụ lưu trú, khi chúng ta đã có những quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật tốt rồi, người dân chỉ việc tuân thủ trong kinh doanh mà không cần phải đến cơ quan quản lý xin giấy phép đủ điều kiện kinh doanh nữa.
* Nhiều năm qua chúng ta cũng đã thực hiện nhiều đợt cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh nhưng nhiều ý kiến cho rằng việc cắt giảm vẫn còn hình thức. Theo bà, cần làm gì để việc cắt giảm điều kiện kinh doanh thực chất hơn?
– Chính phủ rất quyết liệt khi đưa ra danh sách hàng chục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải cắt giảm nhưng để quá trình cắt giảm thực chất cần có sự tham gia giám sát của đối tượng chịu tác động, các bên liên quan và có giải trình, tiếp thu rõ ràng.
Ngoài ra cần có một đơn vị, đầu mối đánh giá độc lập, khách quan về hiệu quả cắt giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Các đơn vị, đầu mối này phải có chuyên môn sâu, am hiểu từng ngành nghề đầu tư, kinh doanh thì mới đánh giá đúng được hiệu quả cắt giảm.
Để lên được danh mục điều kiện kinh doanh cần cắt giảm trong từng ngành nghề đầu tư kinh doanh cũng cần dựa trên nền tảng, khung tiêu chuẩn đánh giá để biết được trong từng ngành nghề thì điều kiện nào không phù hợp cần cắt giảm. Như vậy quá trình cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh mới trở lên thực chất hơn.
Ngày 3/4, Thường trực Chính phủ họp về cơ chế, chính sách phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi).
Tại cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia là dự án lớn, cần huy động đa dạng hóa nguồn lực, gồm Nhà nước và tư nhân, Trung ương và địa phương, trong nước và ngoài nước, đầu tư trực tiếp và gián tiếp.
Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương hoàn thiện hồ sơ, tài liệu về cơ chế, chính sách phát triển trung tâm năng lượng này. UBND tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với các bộ ngành để hoàn thiện hồ sơ, tài liệu, đánh giá tác động cụ thể với từng chính sách, đồng thời làm việc với các nhà đầu tư.
Đồng thời, ông giao Phó thủ tướng phụ trách lĩnh vực trực tiếp chỉ đạo hoàn thiện các hồ sơ liên quan, với tinh thần "chỉ bàn làm, không bàn lùi, có lộ trình nhưng tập trung nguồn lực để làm nhanh, hiệu quả".
Theo đề xuất của Bộ Công Thương, dự án trung tâm lọc dầu và năng lượng quốc gia có tổng mức đầu tư 16,1-20,5 tỷ USD, chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn 2025-2030, dự án này được đầu tư 14,1-17,5 tỷ USD; và bổ sung khoảng 2-3 tỷ USD đến 2045.
Khi hoàn thành, trung tâm này dự kiến đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu xăng dầu cả nước, bảo đảm dự trữ tương đương 30 ngày sản xuất và tiêu thụ. Ngoài ra, dự án tạo 30.000 việc làm, đóng góp 30% vào GRDP của tỉnh Quảng Ngãi và thúc đẩy các ngành phụ trợ như logistics, công nghiệp hỗ trợ.
Trung tâm lọc dầu và năng lượng quốc gia được định hướng phát triển theo mô hình chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nhập khẩu, tồn trữ, chế biến dầu khí đến sản xuất năng lượng và các sản phẩm công nghiệp liên quan, phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Đồng thời, trung tâm sẽ tích hợp các công nghệ mới như hydro xanh, amoniac xanh, thu giữ carbon và các giải pháp năng lượng sạch nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng.
Việc hình thành trung tâm này nhằm tăng cường an ninh năng lượng quốc gia, tự chủ nguồn cung và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Đồng thời, dự án kỳ vọng tạo động lực thu hút đầu tư lớn trong và ngoài nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tạo việc làm và tăng trưởng kinh tế khu vực miền Trung.
Các ý kiến, báo cáo tại cuộc họp cũng cho rằng việc xây dựng các trung tâm công nghiệp năng lượng quy mô lớn, có tính tích hợp và sức cạnh tranh quốc tế là yêu cầu cấp thiết. Dự án này cũng phù hợp trong bối cảnh Việt Nam định hướng hình thành các cực tăng trưởng mới, trung tâm năng lượng quốc gia gắn với lợi thế vùng và xu thế phát triển toàn cầu.
Trước đó, Bộ Chính trị cũng yêu cầu cụ thể về việc xây dựng Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất, coi là một nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế biển và thúc đẩy công nghiệp hóa đất nước.
Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia xác định mục tiêu phát triển chuỗi giá trị dầu khí - năng lượng tích hợp, gồm khí, LNG, điện, lọc hóa dầu và năng lượng tái tạo. Việc phát triển các trung tâm năng lượng theo hướng xanh, sạch, tích hợp và tuần hoàn cũng là xu thế tất yếu, giúp Việt Nam đạt phát thải ròng bằng "0" vào 2050.
Bên cạnh đó, Khu kinh tế Dung Quất có vị trí chiến lược, hạ tầng cảng nước sâu, hệ thống công nghiệp hiện hữu và Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Đây là các điều kiện để phát triển thành trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia.
Tại diễn đàn "Kết nối FDI 2026" chiều 24/4, ông Phạm Hoàng Sơn, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh, cho biết tỉnh xác định chuyển sang thu hút đầu tư nước ngoài chọn lọc, đặt chất lượng và tính bền vững làm tiêu chí hàng đầu.
Ông Sơn tiết lộ tỉnh đã chuẩn bị sẵn khoảng 500 ha quỹ đất sạch trong các khu công nghiệp. Quỹ đất này đã được đầu tư đồng bộ về hạ tầng, tiếp nhận được ngay dự án quy mô lớn, công nghệ cao. "Thủ phủ sản xuất công nghiệp" dự tính bổ sung 500 ha tiếp theo trong năm nay.
Về lĩnh vực ưu tiên thu hút đầu tư, ông Phạm Văn Thịnh, Phó chủ tịch tỉnh, cho biết họ có lợi thế với lĩnh vực công nghiệp, điện tử, với nhiều nhà cung ứng cho Samsung, Apple. Một số "đại bàng" bán dẫn cũng chọn "làm tổ" tại địa phương như Amkor, Hana Micron. Dự kiến cuối quý IV, nhà máy đúc chip đầu tiên tại tỉnh sẽ đi vào hoạt động.
Từ thực tế trên, Bắc Ninh kỳ vọng hình thành được một cụm ngành chiến lược về bán dẫn hoàn thiện, từ sản xuất tấm wafer (tấm bán dẫn), đóng gói, kiểm thử, cùng các ngành hóa chất phục vụ công nghiệp bán dẫn.
Bên cạnh đó, tỉnh cũng muốn thu hút các lĩnh vực phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), robotics, thiết bị bay không người lái, sản xuất linh kiện hàng không, nhằm phục vụ cho các ngành công nghệ mới và dự án sân bay quốc tế Gia Bình trong tương lai. Việc thu hút FDI chất lượng cao, hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hiện đại được kỳ vọng giúp địa phương nói riêng và Việt Nam nói chung tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chia sẻ "bí quyết" thu hút được doanh nghiệp nước ngoài chất lượng cao, ông Thịnh cho biết cách hiệu quả nhất là "chăm lo cho các nhà đầu tư hiện hữu", từ đó lan tỏa niềm tin vào môi trường đầu tư. "Nếu họ chỉ ra được địa phương nào làm tốt hơn, chúng tôi sẽ nỗ lực làm tương tự", ông Thịnh nói.
Về thể chế và môi trường đầu tư, Bắc Ninh triển khai cơ chế "luồng xanh" trong giải quyết thủ tục hành chính, nhằm rút ngắn thời gian xử lý, kịp thời hỗ trợ các dự án trọng điểm.
Họ là địa phương thu hút FDI lớn thứ hai cả nước năm 2025. Đến nay, tỉnh thu hút hơn 3.500 dự án từ 46 quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng vốn đăng ký trên 49 tỷ USD. Khu vực FDI đóng vai trò chủ lực trong nền kinh tế của tỉnh, góp phần quan trọng vào tăng trưởng GRDP, với mức tăng hơn 10% năm 2025 và 9,8% trong quý I.
Ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCC) lưu ý việc thu hút FDI cần được nhìn nhận rõ thách thức. Một trong những thách thức lớn là mức độ liên kết giữa doanh nghiệp ngoại và nội còn hạn chế, dẫn tới tỷ lệ nội địa hóa trong nhiều ngành thấp, số doanh nghiệp Việt tham gia sâu vào chuỗi giá trị còn nhỏ.
Đồng tình với ý kiến trên, ông Kim In Woo, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (KoCham), cho biết khi mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội được tăng cường, đồng thời doanh nghiệp nội nâng cao được năng lực về quản lý chất lượng, sản xuất, giao hàng, chuỗi cung ứng sẽ trở nên bền vững và cạnh tranh hơn.
Ông Kim cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh tập trung vào các ngành công nghệ cao, việc chỉ dựa vào năng lực gia công, lắp ráp sẽ khó có thể đảm bảo lợi thế cạnh tranh bền vững. Ông khuyến nghị Việt Nam chú trọng nâng cao độ chính xác của quy trình sản xuất, hệ thống quản lý chất lượng, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, cũng như phát triển đội ngũ kỹ sư và cán bộ quản lý trung cấp.
Bên cạnh đó, tính dự báo của chính sách và sự nhất quán trong thực thi hành chính ngày càng trở nên quan trọng. Ông cũng lưu ý rằng doanh nghiệp FDI hiện không chỉ dựa vào các chính sách ưu đãi khi đưa ra quyết định đầu tư, mà quan tâm đến khả năng vận hành ổn định trong môi trường pháp lý minh bạch, nhất quán, có tính đoán định.
TS Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban chính sách, chiến lược Trung ương, nhấn mạnh định hướng chiến lược trong hợp tác đầu tư nước ngoài của Việt Nam là thu hút FDI có chọn lọc, lấy chất lượng, hiệu quả và tính lan tỏa làm trung tâm. Đồng thời, nhà điều hành coi liên kết giữa FDI và doanh nghiệp nội là điểm nghẽn lớn nhất cần được tháo gỡ. Do đó, Việt Nam sẽ tập trung phát triển mạnh công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, đồng thời thiết kế các cơ chế phù hợp để thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tiến tới hình thành các chuỗi giá trị để doanh nghiệp Việt tham gia sâu và thực chất hơn.
Mở cửa phiên giao dịch 31/3, giá dầu Brent tăng 2% so với hôm qua. Dầu WTI cũng lên gần 106 USD mỗi thùng, mức cao nhất kể từ ngày 9/3.
Việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến huyết mạch của năng lượng toàn cầu đẩy giá dầu Brent đắt thêm 59% trong tháng 3, mức tăng theo tháng cao nhất từ trước đến nay. Dầu WTI cũng tăng 58% trong tháng này, cao nhất kể từ tháng 5/2020.
Tập đoàn Dầu khí Kuwait (KUNA) nhấn mạnh mối đe dọa của xung đột Trung Đông lên tuyến hàng hải của nguồn cung năng lượng. Hãng cho biết tàu chở dầu Al Salmi với quy mô 2 triệu thùng đã bị tấn công tại cảng Dubai, đồng thời cảnh báo khả năng xảy ra sự cố tràn dầu trong khu vực.
Cuối tuần trước, lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen đã tấn công tên lửa vào Israel, dấy lên lo ngại về khả năng gián đoạn eo biển Bab el-Mandeb lần nữa. Đây là điểm nối biển Đỏ và vịnh Aden, cũng là tuyến đường quan trọng cho các tàu thuyền di chuyển giữa châu Á và châu Âu qua kênh đào Suez.
"Nếu lực lượng Houthi thành công trong việc tái phong tỏa eo biển Bab al-Mandab, cả hai tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới sẽ cùng chịu áp lực", Tim Waterer, nhà phân tích thị trường tại KCM Trade, cho biết.
Arab Saudi đã chuyển hướng xuất khẩu dầu thô qua tuyến đường này, với khối lượng gần 4,7 triệu thùng mỗi ngày vào tuần trước, tăng mạnh so với mức trung bình 770.000 thùng trong hai tháng đầu năm.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 30/3 cảnh báo rằng Mỹ sẽ phá hủy các nhà máy năng lượng và giếng dầu của Iran, nếu Tehran không mở lại eo biển Hormuz. Điều này diễn ra sau khi Tehran bác bỏ các đề xuất hòa bình của Mỹ là "phi thực tế" và tấn công tên lửa vào Israel.
Tuy nhiên, Nhà Trắng cho biết các cuộc đàm phán với Iran vẫn đang tiến triển tốt, thêm rằng những gì Tehran lên tiếng công khai khác hoàn toàn với những gì họ nói riêng với quan chức Mỹ.
Trong khi đó, nhà phân tích Edward Meir của công ty dịch vụ tài chính Marex nhận định rằng thị trường vẫn chưa tìm được bất kỳ lối thoát nào cho cuộc xung đột. Điều kiện hai bên nêu ra còn cách xa nhau, bất chấp bức tranh tươi sáng mà ông Trump tự vẽ ra.
