"Với hàng triệu người xem, tôi nhận ra robot hình người có khả năng ứng dụng rộng rãi", Lin, hiện có hàng chục robot cho thuê tại Hàng Châu, nói với CNN.
Khi đó, Lin chi gần 30.000 USD để mua robot đầu tiên. Thay vì sử dụng, anh cho thuê với giá 3.000 nhân dân tệ (443 USD) mỗi ngày. Việc kinh doanh phát đạt. Người thuê chủ yếu phục vụ triển lãm, biểu diễn ở sự kiện, thậm chí hỗ trợ cầu hôn hoặc lễ cưới cho các cặp đôi.
Những người như Lin ngày càng nhiều tại Trung Quốc. Thống kê được Tân Hoa Xã công bố tháng trước cho thấy, hiện có hơn 153.000 doanh nghiệp cho thuê robot đang hoạt động ở nước này.
Theo Li Yiyan, CEO ShareBot (công ty con của nhà sản xuất robot hình người Agibot), thị trường cho thuê "đầy hứa hẹn" với quy mô có thể đạt 1,5 tỷ USD cuối năm nay. Quan trọng hơn, đây là cách robot hình người tham gia tình huống thực tế cùng con người, giúp "chuyển đổi nhanh từ vật trưng bày đơn thuần sang ứng dụng quy mô lớn".
Tuy nhiên, làn sóng cho thuê robot hình người Trung Quốc cũng nhanh chóng làm lộ ra loạt hạn chế của cỗ máy khi ứng dụng vào đời sống. Giống như Lin, từ màn trình diễn gây sốt tại Tết Nguyên đán năm ngoái, ông Zhao Xiaohong, 52 tuổi ở tỉnh Giang Tô, đầu tư 8 người máy cho thuê, xem đây là "cách nhanh nhất để kiếm tiền từ công nghệ trong ngắn hạn".
Xiaohong nhanh chóng nhận ra những tính toán của mình không đạt kỳ vọng. Từ cuối năm ngoái, ông nhận thấy tần suất thuê bắt đầu giảm khi sự tò mò của công chúng dần phai nhạt. "Mọi người dần cảm thấy mệt mỏi khi công nghệ về robot hình người trì trệ, còn thị trường tràn ngập các loại tương tự nhau", Xiaohong nói.
Nhiều sự cố liên quan đến robot hình người trong thực tế cũng khiến các đơn vị thuê dè chừng. Chẳng hạn, một robot Unitree H1 từng húc người tại lễ hội đèn lồng ở thành phố Đài Sơn, tỉnh Quảng Đông đầu 2025, hay G1 "làm loạn" trong bếp cuối năm ngoái. Robot này cũng vô tình đá trúng khán giả nhí khi đang biểu diễn động tác võ thuật hồi đầu tháng 6, cho thấy việc mất kiểm soát có thể gây họa.
Theo Interesting Engineering, tai nạn chỉ ra một thách thức chủ chốt là hành vi khó đoán khi robot vấp phải hoặc đối mặt chướng ngại vật chưa biết. Do nặng hàng chục kilogram và chứa nhiều khớp chuyển động, bất kỳ cử động bất thường nào của robot đều có thể đe dọa người đứng xem. Rào cản kỹ thuật cũng là vấn đề xã hội, vì robot được thiết kế để mô phỏng và hoạt động cùng với con người.
Ranh giới chưa thể xóa bỏ
Khoảng cách giữa sự hào nhoáng trên truyền hình và tác dụng thực tế thể hiện rõ nhất ở Yizhuang, trung tâm huấn luyện robot nằm phía đông nam Bắc Kinh. Bên trong, khoảng 120 robot đứng thành hàng ngay ngắn, mỗi ngày thực hiện công việc lặp đi lặp lại, từ phân loại bưu kiện, gấp quần áo đến xúc bỏng ngô, được hướng dẫn bởi huấn luyện viên người thật thông qua bộ điều khiển cầm tay hoặc gắn cảm biến trên cơ thể. Dù vậy, những thứ chúng có thể tự thực hiện vẫn chỉ là múa lân, đá bóng hoặc pha cà phê vốn lập trình sẵn.
Trên khắp Trung Quốc, hàng chục cơ sở huấn luyện robot hình thành, phản ánh thách thức trọng tâm mà ngành công nghiệp này đối mặt: thiếu dữ liệu thế giới vật lý cần thiết để biến robot trở thành lao động thực sự có năng lực trong đời sống. Theo Jiang Weilai, Giám đốc Trung tâm đổi mới robot hình người Bắc Kinh (X-Humanoid), các nhà sản xuất robot hiện chi 150 USD mỗi giờ cho việc thu thập dữ liệu tương tác vật lý, thậm chí cao hơn tùy vào độ phức tạp.
Ngoài dữ liệu còn có những hạn chế về phần cứng. Marco Wang, nhà phân tích chuyên về robot Trung Quốc tại công ty nghiên cứu Interact Analysis, cho rằng mức độ sẵn sàng về mặt kỹ thuật của robot, đặc biệt ở bàn tay khéo léo, còn lâu mới đạt mức độ tương đương con người.
"Các nhà sản xuất phải tích hợp nhiều chức năng vào một bộ phận có kích thước và trọng lượng gần bằng khớp xương người", Wang giải thích. "Khi nhồi nhét nhiều thứ vào không gian nhỏ như vậy, việc tản nhiệt trở thành trở ngại lớn".
Theo Wang, với hàng loạt khó khăn, chỉ số ít doanh nghiệp có thể sản xuất robot hình người hàng loạt, chủ yếu trong một số dự án thí điểm. Ngay cả với các công ty hàng đầu đã thương mại hóa loại robot này, kết quả cũng hạn chế. Chẳng hạn, UBTech thừa nhận các mẫu tiên tiến nhất của hãng có thể đạt 80% năng suất của con người, nhưng "chỉ trong một số nhiệm vụ nhất định" như xếp chồng thùng và phân loại bưu kiện.
Tuy vậy, nhiều người lạc quan về robot hình người, khi chúng bắt đầu xuất hiện nhiều hơn trong đời sống, theo China Daily. Chẳng hạn, tại Hàng Châu, robot cảnh sát giao thông được triển khai trên các tuyến đường đông đúc giúp điều tiết giao thông. Trong công viên, ai đó dắt người máy đi dạo như thú cưng không còn xa lạ. Tại thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải và Thâm Quyến, dễ dàng nhận thấy robot pha cà phê, rót bia hoặc phân phát thuốc.
"Chúng còn vụng về, nhưng đã bắt đầu xuất hiện trước công chúng", Joy Zhang, nhà phân tích tại ngân hàng BNP Paribas của Pháp, nhận xét.
Theo Eric Guo, nhà sáng lập kiêm CEO công ty robot AI² Robotics ở Thâm Quyến, robot hình người chưa thực sự giỏi, thậm chí gặp khó khi thực hiện "các nhiệm vụ quá dễ hoặc quá khó" do môi trường thực tế không hoàn toàn giống khi huấn luyện. Tuy vậy, trong nhà máy, nơi môi trường được kiểm soát, tiềm năng ứng dụng rất lớn.
Tháng trước, các nhà kinh tế của Morgan Stanley công bố nghiên cứu cho thấy Trung Quốc chiếm đến 90% trong khoảng 13.000-16.000 robot hình người xuất xưởng trên toàn cầu năm ngoái và dự đoán tăng lên 50.000 trong năm nay.
"Robot hình người và robot nói chung sẽ là động lực tiếp theo thúc đẩy xuất khẩu máy móc của Trung Quốc trong 5-10 năm tới", nhóm cho biết trong báo cáo.
Tin Gốc: Vnexpress
