Năm 2023 Liam Gordon (30 tuổi, đến từ Anh) và Sarah (25 tuổi, đến từ Canada) dự định đến Hà Nội sống một năm. Tuy nhiên, lòng hiếu khách của người dân đã giữ chân họ đến tận bây giờ, đồng thời biến cả hai thành những “hướng dẫn viên trực tuyến” thông qua kênh thông tin tự xây dựng Two Peas Abroad.
Kênh được lập sau khi cặp đôi đến Việt Nam khoảng 6 tháng. Ban đầu, họ chỉ đăng bài ngẫu hứng trên Instagram để chia sẻ với người thân. Tuy nhiên, khi thấy nhiều người lạ nhắn tin hỏi về lịch trình và độ an toàn, họ nhận ra các nội dung du lịch trên mạng xã hội lúc đó tràn ngập quảng cáo, thiếu kiểm chứng. Hai người đặt mục tiêu trở thành “người địa phương” và giúp khách sắp du lịch Việt Nam có những trải nghiệm tốt nhất.
“Khi tới Việt Nam, mọi người sẽ nhận ra mọi băn khoăn trước đó đều thiếu cơ sở”’, Liam nói và cho biết Việt Nam là nơi an toàn, mến khách và đa dạng trải nghiệm cho mọi sở thích du lịch.
Sự nổi tiếng của kênh gắn liền với “quy tắc 40:1” do chính họ đúc rút để tìm quán ăn ngon ở bất kỳ tỉnh thành nào. “Nếu một quán ăn đông nghịt người địa phương, tỷ lệ khoảng 40 người Việt mới có 1 khách Tây, đó hẳn là nơi tuyệt vời. Người địa phương sẽ không quay lại nếu đồ ăn tệ”, Liam nói.
Cả hai thường xuyên đi bộ len lỏi vào các con hẻm sâu để kiểm chứng quy tắc này. Họ tìm ra một tiệm bún bò Huế gia truyền luôn chật kín khách ở Đà Nẵng, hay một quán ăn “ruột” ở Cầu Giấy (Hà Nội) – nơi chủ quán quen mặt tới mức luôn hỏi “mai muốn ăn gì để chuẩn bị”.
Theo họ, ẩm thực Việt Nam nổi bật nhờ tươi ngon, cân bằng giữa các hương vị và đa dạng vùng miền. Du khách áp dụng quy tắc 40:1 và gần như không bao giờ lo chọn sai quán.
Sức hút từ những video trải nghiệm thực tế khiến lượng tin nhắn đổ về quá tải. Trung bình mỗi tuần, kênh nhận khoảng 8.600 yêu cầu nhờ tư vấn. Để giải quyết, Liam tận dụng kỹ năng của một cựu lập trình viên, tự tạo ra một công cụ phân loại tin nhắn nhằm nắm bắt nhanh xu hướng thắc mắc của du khách.
Anh cũng phát triển thêm tính năng Find Video Info (Tìm thông tin video). Người xem chỉ cần dán đường dẫn video của họ vào trang web, hệ thống sẽ tự động hiển thị lịch trình chi tiết, vị trí bản đồ và các đường link hỗ trợ. Không dừng lại ở đó, Liam và Sarah còn tự tay lên lịch trình miễn phí từ A đến Z cho nhiều du khách.
“Chúng tôi không nói về Việt Nam theo cách lung linh hay chạy theo thuật toán để video lên xu hướng”. Sarah nói, cho biết muốn giúp đỡ các du khách thật lòng để họ có thể yêu Việt Nam như cô.
Cơ duyên đưa Liam và Sarah tới Việt Nam đến từ chuyến đi kéo dài ba tuần năm 2017 của Liam. Sau nhiều năm làm lập trình viên tại Anh, Liam ấn tượng trước cuộc sống ở Việt Nam, từ mùi thơm của thảo mộc tươi, đồ nướng trên các con phố Hà Nội đến nguồn năng lượng thân thiện ở khắp nơi. Cảnh quan vùng núi phía Bắc cũng khiến anh choáng ngợp và ước ở lại đây.
Tuy nhiên, họ chưa thể tới Việt Nam ngay. Liam có sự nghiệp riêng ở quê nhà và đến năm 2020 mới gặp Sarah. Những ngày tháng phong tỏa trong dịch Covid đã khiến hai người gắn bó và quyết định tới Việt Nam năm 2023, dự định ở lại Hà Nội một năm sau đó về Anh hoặc Canada.
Cuộc sống ở Việt Nam ban đầu phức tạp hơn họ nghĩ do rào cản ngôn ngữ, khó khăn khi thuê nhà, làm thủ tục ngân hàng. Nhịp sống khác biệt, giao thông đông đúc cũng khiến họ sốc văn hóa. Dù vậy, sự ấm áp của người Việt khiến họ chưa bao giờ nghĩ đến chuyện bỏ cuộc.
Sarah cho biết bước ngoặt đến từ một ngày chiếc xe máy của họ chết máy giữa trời mưa ngập ở Hà Nội. Khi hai người ngoại quốc đang căng thẳng vì bất đồng ngôn ngữ và trễ giờ, một người đàn ông Việt Nam đã đội mưa ra giúp đẩy xe vào tiệm, dùng điện thoại dịch thuật để giải thích giúp họ.
“Tình làng nghĩa xóm ở đây đã khiến mọi kế hoạch đảo lộn. Chúng tôi không còn muốn quay lại guồng quay cũ ở quê nhà nữa”, Sarah bày tỏ.
Sự tận tâm của họ đổi lại bằng những tin nhắn phản hồi hạnh phúc của du khách sau khi kết thúc chuyến đi gửi về hộp thư. “Nhờ những mẹo nhỏ của bạn, chuyến du lịch Việt Nam của chúng tôi trở nên không thể nào quên. Cảm ơn vì đã luôn tử tế giải đáp mọi thắc mắc của tôi!”, một người phản hồi.
“Chúng tôi nhận được tin nhắn cảm ơn mỗi ngày và đó là phần thưởng tuyệt nhất. Một khi bạn kết nối được với người dân nơi đây, bạn sẽ hiểu vì sao nhiều người đem lòng yêu và liên tục quay trở lại đất nước này”, Sarah nói.
Buổi tối ở Hà Giang, lựa chọn ăn uống không nhiều, đặc biệt là các món ăn vặt. Dù vậy, du khách vẫn có thể tìm thấy một số hàng bán thắng dền - món ăn đặc trưng của Hà Giang, thường chỉ bán vào mùa lạnh.
"Giữa cảnh núi rừng hút gió mùa đông, ăn bát thắng dền tráng miệng sau bữa tối với thịt gác bếp, xúc xích lợn là lựa chọn hợp lý", ông Minh Huỳnh, lái xe người địa phương nói khi đang nhâm nhi bát thắng dền màu sắc sặc sỡ, thoạt nhìn như những viên kẹo nhỏ.
Thắng dền có ngoại hình tương đồng bánh trôi tàu Hà Nội hay bánh cống phù Lạng Sơn, được chế biến từ bột gạo nếp với nhân chay hoặc đậu đỗ. Bà Đặng Thị Hà Nga, người có hơn 10 năm bán món này tại đường Trần Hưng Đạo, phường Hà Giang 1, cho biết viên thắng dền chỉ to hơn đầu ngón tay, nhỏ hơn nhiều so với bánh trôi tàu nên mỗi bát thường có hơn 10 viên.
Bên cạnh màu trắng truyền thống, các quán hiện nay phục vụ thêm thắng dền ngũ sắc để tăng tính thẩm mỹ. Màu sắc này được tạo hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên như gấc, nghệ, thanh long và hoa đậu biếc.
Quy trình làm món ăn này gần giống bánh trôi: gạo nếp ngon xay thành bột, sau đó giã lại để vỏ bánh đạt độ dai, không bị bở. Nước dùng được nấu từ đường, nước cốt dừa và gừng đun nóng. Bà Nga chia sẻ bí quyết quan trọng là gừng phải nướng chín, rửa sạch rồi mới đập dập đem đun để nước dùng dậy mùi thơm và không bị tanh như gừng sống. Tại cửa hàng, người bán luôn chuẩn bị hai nồi riêng biệt để luộc bánh và nấu nước đường gừng.
Khi có khách, chủ quán thả những viên bột vào nồi nước sôi, đợi khoảng 5-7 phút cho đến khi bánh nổi lên mặt nước. Bánh chín được vớt ra bát, chan nước đường gừng nóng hổi, sau đó rắc thêm vừng hoặc lạc rang.
Thực khách thường ngậm viên bánh nhỏ trong miệng để cảm nhận trọn vẹn vị ngọt béo của nước dùng, chút cay nồng của gừng nướng và vị bùi của vừng lạc.
Nghề bán thắng dền mang tính thời vụ, chủ yếu nhộn nhịp vào mùa đông. Bà Nga cho biết gia đình thường chuẩn bị nguyên liệu và nặn bánh vào buổi sáng để kịp mở hàng từ 18h đến 23h. Trung bình mỗi ngày, quán tiêu thụ khoảng 3 kg gạo nếp, những ngày rét đậm tăng lên 5 kg.
Đến khoảng sau tháng 2 âm lịch, khi thời tiết bắt đầu ấm lên, các hàng thắng dền sẽ nghỉ bán và chuyển sang phục vụ các loại chè truyền thống như chè đậu xanh, đậu đen hay đậu đỏ để phù hợp nhu cầu giải nhiệt.
Trong nửa đầu năm, Trung Quốc cũng đã xử lý kỷ lục 369 triệu lượt chuyến đi xuyên biên giới, tăng 10,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Trên Globaltimes, chuyên gia du lịch Trung Quốc cho rằng, con số kỷ lục về chuyến đi lại xuyên biên giới trong nửa đầu năm 2026 cho thấy ngành du lịch inbound của Trung Quốc đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, được hỗ trợ bởi việc nới lỏng thủ tục visa, nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch và tăng cường kết nối toàn cầu.
Trong khi đó, người phát ngôn Cục Nhập cư quốc gia Trung Quốc (NIA), ông Lin Yongsheng, cho biết với việc chính sách miễn thị thực và quá cảnh miễn thị thực đơn phương của Trung Quốc tiếp tục được mở rộng và làm sâu sắc thêm, số lượng khách du lịch nước ngoài nhập cảnh đã tăng trưởng nhanh chóng. Trong nửa đầu năm, lượng khách du lịch nước ngoài đạt 22,914 triệu người, tăng 20,6%. Trong số đó, 17,815 triệu người nhập cảnh theo chính sách miễn thị thực, chiếm 77,7% tổng số khách đến, tăng 30,6% so với cùng kỳ năm ngoái.
10 quốc gia có lượng khách du lịch nước ngoài đến Trung Quốc cao nhất gồm: Hàn Quốc, Nga, Malaysia, Việt Nam, Thái Lan, Singapore, Mỹ, Nhật Bản, Mông Cổ và Úc, chiếm 62% tổng số khách du lịch nước ngoài.
Ở chiều ngược lại, trong nửa đầu năm nay, cư dân Trung Quốc đại lục đã thực hiện 88,023 triệu chuyến đi nước ngoài, tăng 10,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Số lượng chuyến đi xuyên biên giới đạt mức cao kỷ lục trong nửa đầu năm 2026 cho thấy thị trường du lịch Trung Quốc đã bước vào giai đoạn phục hồi và mở rộng mới, được thúc đẩy bởi chính sách miễn thị thực mở rộng, dịch vụ du lịch được cải thiện và kết nối quốc tế mạnh mẽ hơn.
Ông Nguyễn Văn Hòa, du khách từ Quảng Trị, đứng ngập ngừng trước dãy cửa hàng trên đường Võ Nguyên Giáp (phường Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng). Trong chuyến tham quan cùng hơn 20 người lớn tuổi, cả đoàn dạo biển Mỹ Khê rồi sang khu An Thượng.
Khi một người muốn mua thuốc lá, mọi người loay hoay tìm tiệm tạp hóa vì nhiều cửa hàng chỉ treo biển hiệu bằng tiếng nước ngoài, không có tiếng Việt để nhận biết loại hình kinh doanh. Cuối cùng, nhờ người dân địa phương chỉ dẫn, cả đoàn mới tìm được một khách sạn có quầy tạp hóa nhỏ để mua.
Ghi nhận tại nhiều tuyến phố du lịch ở Đà Nẵng cho thấy biển hiệu, bảng quảng cáo thiếu tiếng Việt xuất hiện ngày càng nhiều. Không ít cơ sở chỉ sử dụng tiếng Hàn, tiếng Trung hoặc tiếng Anh với kích thước lớn, khiến nhiều người dân và du khách băn khoăn về việc tuân thủ quy định pháp luật cũng như gìn giữ bản sắc ngôn ngữ.
Dọc các tuyến đường đông đúc du khách nước ngoài như Võ Nguyên Giáp, Hồ Xuân Hương (phường Ngũ Hành Sơn), Trần Phú, Nguyễn Thái Học (phường Hải Châu), khu vực ven biển thuộc phường An Hải không khó để bắt gặp các bảng hiệu của nhà hàng, quán cà phê, cửa hàng tiện lợi, spa... chỉ ghi bằng tiếng nước ngoài.
Cho dù tình trạng biển hiệu, bảng quảng cáo có tiếng nước ngoài 'đè' tiếng Việt đã được phản ánh nhiều lần, nhưng thời gian gần đây thậm chí còn nhiều cơ sở kinh doanh có biển hiệu, bảng quảng cáo "trắng" tiếng Việt.
Tình trạng "có tất cả nhưng không có gì cả" thường xuyên xuất hiện khi những bảng hiệu quảng cáo có tới 5-6 ngôn ngữ thông dụng trên thế giới nhưng hoàn toàn không có tiếng Việt.
Một số khác chỉ ghi biển hiệu bằng ký tự nước ngoài, khiến người đi đường khó nhận biết loại hình kinh doanh.
Chị Trần Thị Lan (32 tuổi, nhân viên văn phòng) cho rằng việc nhiều tuyến phố xuất hiện dày đặc bảng hiệu nước ngoài tạo cảm giác như đang ở một khu phố của nước khác.
Theo chị Lan, là thành phố du lịch nên có bảng hiệu bằng tiếng Anh, tiếng Hàn để phục vụ khách quốc tế là điều bình thường. Tuy nhiên tiếng Việt vẫn phải là ngôn ngữ chính.
"Khách quốc tế cần được hỗ trợ bằng ngoại ngữ, nhưng không thể vì thế mà bỏ hẳn tiếng Việt. Người Việt đi trên phố mà không đọc được bảng hiệu thì rất khó chấp nhận" - chị Lan chia sẻ.
Ở góc độ doanh nghiệp, một chủ nhà hàng tại khu An Thượng (đề nghị không nêu tên) cho biết phần lớn khách của cơ sở là người Hàn Quốc và khách phương Tây, nên bảng hiệu được thiết kế để họ dễ nhận diện.
Chủ nhà hàng này cho biết anh không biết quy định về việc biển quảng cáo phải có chữ tiếng Việt, mà vì "hầu như không có khách Việt nào là khách hàng của chúng tôi".
Chùm ảnh nhiều cửa hàng "trắng" tiếng Việt trên biển hiệu, bảng quảng cáo:
