Những ngày giữa tháng 6, Trung tâm Công tác xã hội và Bảo trợ trẻ em Hoa Phượng (Hải Phòng) ngập tràn niềm vui khi Trần Văn Bảo, học sinh Trường THCS Lê Lợi, xuất sắc trở thành đồng thủ khoa lớp chuyên Sử của Trường THPT chuyên Trần Phú với tổng 46,5 điểm.
Khoảnh khắc biết mình đỗ đầu, điều đầu tiên Bảo làm không phải là nghĩ đến thành tích, mà chạy đi báo tin cho những “người mẹ”, “người dì” đã nuôi dưỡng mình suốt nhiều năm qua. Những giọt nước mắt hạnh phúc của họ khiến nam sinh hiểu rằng thành quả hôm nay là kết tinh của biết bao yêu thương, hy sinh và niềm tin dành cho một đứa trẻ từng có khởi đầu đầy bất hạnh.
Bảo không biết mình sinh ra ở đâu, cũng chẳng biết cha mẹ là ai. Tuổi thơ của em gắn với những ngày lang thang trên đường phố cho đến năm 2016, khi được đưa về Trung tâm Hoa Phượng.
Ngày ấy, các cán bộ trung tâm phải đưa em đi chụp X-quang để xác định tuổi, làm giấy khai sinh và đặt cho em cái tên Trần Văn Bảo. Cơ thể gầy yếu, thường xuyên sốt cao, có lúc trên 40 độ C, Bảo được các cô, các mẹ thay nhau thức trắng đêm chăm sóc, túc trực mỗi khi nhập viện. Với Bảo, đó không chỉ là sự giúp đỡ mà là tình yêu thương của những người mẹ thực sự.
Do hoàn cảnh đặc biệt, Bảo đến trường muộn hơn bạn bè nhiều tuổi. Khi học lớp 8, nhìn các bạn đồng trang lứa chuẩn bị bước vào đại học trong khi mình vẫn học chung với những em nhỏ hơn 4-5 tuổi, nam sinh từng rơi vào mặc cảm.
Có thời điểm, Bảo quyết định sẽ học hết THCS rồi nghỉ để đi làm kiếm tiền.
May mắn thay, các cô chú ở Trung tâm Hoa Phượng cùng thầy cô giáo đã không để em từ bỏ. Họ động viên, tạo điều kiện cho em tiếp tục học. Đặc biệt, cô giáo Lê Thị Thu còn miễn toàn bộ học phí lớp chuyên Sử, giúp Bảo có thêm cơ hội theo đuổi ước mơ.
Chính môn Lịch sử đã trở thành nguồn động lực đặc biệt của nam sinh. Qua từng trang sách, Bảo nhận ra dân tộc Việt Nam từng trải qua biết bao mất mát, đau thương nhưng chưa bao giờ khuất phục. So với những thử thách ấy, những mặc cảm của bản thân dường như trở nên nhỏ bé hơn.
Từ tình yêu lịch sử, Bảo học được cách đối diện với quá khứ của chính mình để bước tiếp về phía trước.
Theo cô Nguyễn Thị Mai Hương, Hiệu trưởng Trường THCS Lê Lợi, Bảo là học sinh chăm ngoan, sống trách nhiệm, được thầy cô yêu quý và bạn bè tin tưởng. Từ lớp 6, em đã được bầu làm lớp trưởng, đồng thời nhiều năm liền đạt thành tích cao trong các kỳ thi học sinh giỏi môn Lịch sử.
Bảo cho biết, thành tích thủ khoa không đến từ một bí quyết đặc biệt nào ngoài sự chăm chỉ, tự học và ý thức phải sống xứng đáng với những gì mình đã nhận được từ các thầy cô, các cô chú ở Trung tâm Hoa Phượng cùng những nhà hảo tâm đã luôn đồng hành.
Bước vào ngôi trường chuyên, nam sinh xem danh hiệu thủ khoa không phải đích đến mà là điểm khởi đầu. Em đặt mục tiêu góp mặt trong đội tuyển học sinh giỏi quốc gia môn Lịch sử, tích cực rèn luyện kỹ năng qua các hoạt động ngoại khóa, đồng thời phấn đấu giành học bổng hoặc đỗ vào ngành học yêu thích ở đại học.
Điều Bảo mong muốn nhất là sau này có thể lan tỏa tình yêu lịch sử, trở thành một người có ích cho xã hội và tiếp tục “cho đi mà không màng nhận lại” – như cách em từng được rất nhiều người dang tay giúp đỡ.
“Hoàn cảnh có thể rất đặc biệt, nhưng nếu không từ bỏ, mỗi người đều có thể tỏa sáng theo cách của riêng mình”, lời nhắn nhủ của Bảo không chỉ dành cho những đứa trẻ ở mái nhà Hoa Phượng, mà còn truyền thêm niềm tin cho bất kỳ ai đang nỗ lực vượt lên nghịch cảnh.
Cuộc đời của Henry Molaison - người được giới khoa học biết đến với tên gọi H.M. - đã bước sang một chương kỳ lạ đến mức khó tin sau ca phẫu thuật vào năm 1953. Ông vẫn có thể trò chuyện bình thường, nhớ được tuổi thơ và nhiều sự kiện trước đó, nhưng mọi điều xảy ra sau ca mổ gần như biến mất khỏi trí nhớ chỉ sau vài phút.
Mỗi lần một bác sĩ bước vào phòng, tự giới thiệu rồi trò chuyện cùng ông, H.M. đều tỏ ra thân thiện như lần đầu gặp mặt. Chỉ cần người đó rời đi vài phút rồi quay lại, ông sẽ hoàn toàn không nhận ra họ.
Nói cách khác, cuộc sống của H.M. như bị "đóng băng" trong hiện tại. Bi kịch bắt đầu từ căn bệnh động kinh nặng. Những cơn co giật ngày càng nghiêm trọng khiến ông không thể làm việc hay sống độc lập. Khi mới 27 tuổi, H.M. đồng ý thực hiện một ca phẫu thuật mang tính thử nghiệm nhằm loại bỏ vùng não được cho là gây ra các cơn động kinh.
Ca mổ giúp tần suất co giật giảm đáng kể, nhưng đổi lại, một phần lớn vùng hồi hải mã (hippocampus) cùng các cấu trúc ở thùy thái dương trong bị cắt bỏ. Hậu quả là ông mắc chứng mất trí nhớ xuôi (anterograde amnesia) cực kỳ nghiêm trọng: không còn khả năng tạo lập ký ức dài hạn mới.
Điều khiến các nhà khoa học kinh ngạc là H.M. không mất toàn bộ trí nhớ. Ông vẫn nhớ tên mình, nhớ cha mẹ, tuổi thơ và nhiều ký ức cũ trước ca mổ. Thậm chí, ông còn có thể học những kỹ năng vận động mới. Chẳng hạn, nếu luyện tập một bài kiểm tra vẽ hình bằng gương nhiều ngày liên tiếp, thành tích của ông vẫn cải thiện rõ rệt. Thế nhưng mỗi lần bắt đầu, H.M. luôn khẳng định mình chưa từng làm bài kiểm tra đó trước đây.
Chính nghịch lý này đã làm thay đổi hoàn toàn hiểu biết của nhân loại về trí nhớ. Trước đó, nhiều nhà khoa học tin rằng trí nhớ là một hệ thống thống nhất. Nhưng trường hợp của H.M. chứng minh bộ não tồn tại nhiều loại trí nhớ khác nhau. Trí nhớ khai báo - giúp con người ghi nhớ sự kiện, con người và trải nghiệm - phụ thuộc rất lớn vào hồi hải mã. Trong khi đó, trí nhớ về kỹ năng và thao tác vận động lại được xử lý bởi các vùng não khác nên vẫn hoạt động bình thường.
Trong suốt 55 năm sau ca mổ, H.M. trở thành bệnh nhân được nghiên cứu nhiều nhất trong lịch sử thần kinh học. Hàng trăm công trình khoa học, sách giáo khoa và nghiên cứu về trí nhớ đều nhắc đến ông như "bệnh nhân H.M." nhằm bảo vệ danh tính cho đến khi ông qua đời năm 2008.
Sau khi H.M. mất ở tuổi 82, bộ não của ông tiếp tục được quét MRI, cắt thành 2.401 lát siêu mỏng và tái dựng mô hình 3D. Những nghiên cứu này giúp các nhà khoa học xác định chính xác phần não đã bị cắt bỏ, đồng thời tiếp tục mở rộng hiểu biết về cách ký ức được hình thành và lưu giữ trong não người.
Ngày nay, Henry Molaison không chỉ được nhớ đến như một "dị nhân" mắc kẹt trong hiện tại. Ông còn được xem là người đã vô tình mở cánh cửa cho một trong những cuộc cách mạng lớn nhất của ngành khoa học thần kinh, giúp con người hiểu rằng ký ức không nằm ở một nơi duy nhất, mà là cả một hệ thống tinh vi của bộ não.
Ngày 29/4, ông Lô Văn Thái, Chủ tịch UBND xã Chiêu Lưu, tỉnh Nghệ An - cho biết, vào khoảng 17h ngày 28/4, trên địa bàn xã xảy ra gió lốc kèm mưa lớn, làm nhà của 40 hộ dân tại 6 bản bị tốc mái, nhiều tài sản bị hư hỏng.
Theo thống kê ban đầu, toàn xã có hơn 40 hộ dân bị tốc mái do ảnh hưởng của gió lốc; trong đó, thiệt hại nặng nhất tại bản La Ngan với 22 hộ; bản Khe Tang có 8 hộ; các bản Pạt Phoong, Lưu Thắng và Cù mỗi bản có 3 hộ; bản Xiêng Thù có 1 hộ.
Chiều tối cùng ngày, tại xã Keng Đu đã xảy ra mưa lớn kèm gió lốc, gây thiệt hại một số tài sản của các cơ quan, đơn vị. Trường Mầm non Keng Đu bị tốc mái tôn dãy ký túc xá giáo viên với diện tích 36m²; tại trụ sở UBND xã, gió lốc làm tốc mái 15m² phòng làm việc kiêm phòng công vụ, mưa lớn cũng gây hư hỏng một số đồ dùng cá nhân của cán bộ, công chức.
Cùng lúc đó, trên địa bàn bản Bình Sơn 1, Nhãn Lỳ, xã Mường Xén đã xảy ra một trận lốc xoáy, gây thiệt hại cho một số hộ dân. Gió giật mạnh làm tốc mái nhiều nhà ở và công trình phụ, khiến vật liệu lợp mái bị hư hỏng. Theo thống kê ban đầu, có 5 hộ dân bị ảnh hưởng gồm: gia đình ông Cụt Văn Tâm, Cụt Văn Hiền, Lữ Văn Xết, Moong Văn Giáp (bản Bình Sơn 1) và Vy Văn Hằng (bản Nhãn Lỳ).
Ngay sau khi thiên tai xảy ra, chính quyền địa phương và ban quản lý các bản đã khẩn trương có mặt tại hiện trường, chỉ đạo lực lượng công an, dân quân và các tổ chức đoàn thể hỗ trợ người dân thu dọn, sửa chữa nhà cửa, khắc phục hậu quả, sớm ổn định đời sống.
Tiếp đó, vào đêm 28 và rạng sáng 29/4, trên địa bàn xã Na Ngoi, Nghệ An xảy ra mưa to kèm theo dông lốc mạnh, gây thiệt hại về tài sản của người dân. Theo thống kê ban đầu, có khoảng 20 hộ dân bị ảnh hưởng, chủ yếu là tốc mái nhà, hư hỏng một số tài sản sinh hoạt. Ước tính tổng thiệt hại hơn 300 triệu đồng. Rất may, không có thiệt hại về người.
Từng chỉ xuất hiện như những trò mạo hiểm ngầm của giới trẻ đường phố, "train surfing" hay "subway surfing" – trèo lên nóc tàu điện đang chạy để quay video – nay đã trở thành một trào lưu lan rộng trên TikTok và Instagram. Chỉ cần vài giây video đứng dang tay trên nóc tàu, nhảy giữa các toa hoặc bám bên ngoài đoàn tàu đang lao vun vút, nhiều tài khoản có thể thu hút hàng triệu lượt xem. Nhưng phía sau những clip "triệu view" ấy là hàng loạt cái chết thương tâm.
Tại New York (Mỹ), cảnh sát và cơ quan giao thông liên tục phát đi cảnh báo về sự bùng phát trở lại của trào lưu "subway surfing". Theo CNN, chỉ riêng năm 2024 đã có ít nhất 6 người thiệt mạng vì trèo lên nóc tàu điện để quay video, phần lớn là thanh thiếu niên.
Một trong những vụ việc gây chấn động là cái chết của bé trai 11 tuổi tại New York sau khi trèo lên nóc tàu điện. Nạn nhân bị đập đầu vào phần kim loại nhô ra khi đoàn tàu lao vào khu vực đường hầm.
Không ít nạn nhân còn bị cuốn vào bánh tàu hoặc rơi khỏi toa khi đang cố ghi lại những cảnh quay "độc lạ". CBS News từng ghi nhận vụ một thiếu niên 14 tuổi tử vong sau khi ngã khỏi nóc tàu điện tại Queens.
Tại nhiều quốc gia như Ấn Độ hay Nga, trò chơi này thậm chí còn nguy hiểm hơn vì hệ thống dây điện cao thế phía trên tàu có thể gây điện giật ngay cả khi người chơi chưa chạm trực tiếp. Chỉ cần đứng quá gần, luồng điện hàng chục nghìn volt có thể phóng qua không khí khiến nạn nhân tử vong tức thì.
Điều khiến giới chức lo ngại là phần lớn người tham gia đều ở độ tuổi thiếu niên. Số vụ "subway surfing" tăng mạnh sau khi các video mạo hiểm lan truyền trên TikTok, kéo theo hàng trăm vụ bắt giữ liên quan tại New York.
Nhiều video hiện trường được lan truyền trên mạng cho thấy khoảnh khắc người chơi loạng choạng trên nóc tàu, suýt bị hất văng khi đoàn tàu rung lắc hoặc lao vào đường hầm tối om. Có clip chỉ cách cái chết vài centimet. Chính sự "nghẹt thở" ấy lại càng khiến nội dung thu hút người xem.
Một số phụ huynh tại Mỹ đã đổ lỗi cho thuật toán mạng xã hội khi liên tục đề xuất video "subway surfing" tới trẻ vị thành niên. Reuters cho biết, mẹ của một thiếu niên tử vong khi trèo tàu điện đã khởi kiện TikTok và Meta, cáo buộc các nền tảng này góp phần lan truyền những nội dung nguy hiểm tới trẻ em.
Trên Reddit, nhiều người dùng mô tả đây là "cơn nghiện cảm giác mạnh" của thế hệ mạng xã hội, nơi người trẻ sẵn sàng đánh đổi sự an toàn để đổi lấy lượt xem và sự chú ý. Một bình luận thu hút hàng trăm lượt đồng tình viết: "Giờ đây, muốn nổi tiếng thì phải làm điều ngày càng nguy hiểm hơn".
Giới chuyên gia cho rằng sức hút của trào lưu này nằm ở tâm lý muốn thể hiện bản thân và tìm kiếm sự công nhận trên mạng xã hội. Khi các video mạo hiểm liên tục được thuật toán đẩy lên xu hướng, nhiều thiếu niên bắt đầu xem việc leo lên nóc tàu như một "thử thách can đảm" thay vì hành vi có thể mất mạng bất cứ lúc nào.
Dù cảnh sát nhiều nước liên tục phát cảnh báo "Ride Inside, Stay Alive" (Ngồi trong tàu để được sống), những video trèo tàu điện vẫn tiếp tục xuất hiện mỗi ngày trên TikTok. Và chỉ cần một cú trượt chân, hành trình tìm kiếm vài giây nổi tiếng có thể kết thúc bằng bi kịch không thể quay lại.
