Sau khi Hamas mở chiến dịch đột kích vào miền nam Israel ngày 7/10/2023, một trong những video đầu tiên xuất hiện là hình ảnh một cô gái bất lực đưa tay về phía bạn trai đang bị những người đàn ông có vũ trang khống chế tại lễ hội âm nhạc trên sa mạc. Cô là một trong khoảng 250 người bị Hamas bắt làm con tin và đưa về Dải Gaza.
Noa Argamani, người bị bắt đi chưa đầy một tuần trước sinh nhật lần thứ 26, đã trải qua 245 ngày bị giam tại Gaza. Sau khi cô được giải cứu, hai tay súng xuất hiện trong video khống chế bạn trai cô đã bị tình báo Israel truy lùng ráo riết và hạ sát trong hai cuộc không kích.
Hai tay súng này nằm trong danh sách hàng nghìn thành viên Hamas lọt tầm ngắm của một lực lượng đặc nhiệm Israel, được thành lập cho nhiệm vụ duy nhất là hạ sát hoặc bắt giữ toàn bộ những người đã lên kế hoạch hoặc tham gia vào cuộc tấn công ngày 7/10, các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Israel cho biết.
Lực lượng đặc nhiệm này mang tên NILI, chữ viết tắt tiếng Do Thái của câu: “Đấng Vĩnh cửu của Israel không nói dối”, mang ý nghĩa rằng sẽ không có ai tham gia cuộc tấn công bị bỏ sót trong chiến dịch “đòi nợ máu”.
“Thông điệp rõ ràng gửi đến tất cả những kẻ thù trong tương lai là hãy suy nghĩ lại về cái giá phải trả cho một chiến dịch tấn công như vậy”, Shalom Ben Hanan, cựu quan chức cấp cao cơ quan tình báo Shin Bet của Israel, nhấn mạnh.
Không một ai có tên trong danh sách bị coi là “không quan trọng”, ngay cả người đã lái máy cày phá hàng rào biên giới vào ngày hôm đó. Gần hai năm sau, người này đã bị nhận diện và hạ sát trong một cuộc không kích khi đang đi bộ ở Gaza, theo video được quân đội Israel công bố.
Các tay súng Hamas từng dùng điện thoại hoặc máy quay GoPro ghi lại hành vi của mình trong ngày 7/10 rồi chia sẻ lên mạng xã hội, hay những người gọi điện về nhà khoe khoang “chiến tích” đã không thể ngờ được mức độ tinh vi trong khả năng giám sát cũng như quyết tâm trả đũa của Israel.
Đặc nhiệm NILI sẽ liệt mục tiêu vào diện “cần tiêu diệt không cần xét xử” nếu tìm thấy ít nhất hai bằng chứng cho thấy họ tham gia vào cuộc tấn công ngày 7/10, theo các quan chức an ninh Israel. Các điệp viên thuộc cơ quan tình báo quân sự và Shin Bet, cơ quan an ninh nội địa Israel, vẫn tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng những video mà các tay súng đăng trên mạng xã hội.
Theo đó, các điệp viên Israel sẽ đưa hình ảnh qua chương trình nhận diện khuôn mặt để sàng lọc danh tính, đồng thời rà soát, nghe lén các cuộc gọi điện thoại. Họ xem xét dữ liệu vị trí từ nhật ký trạm phát sóng và thẩm vấn những người Gaza đang bị bắt giam để xác định ai đã làm gì.
Các thành viên NILI đã tập hợp trong một phòng tác chiến để nhận diện, tìm kiếm và tấn công mục tiêu. Họ theo dõi việc đi lại hàng ngày của bạn bè và gia đình các tay súng để lần theo mọi dấu vết.
“Xác định vị trí những tay súng đó thực sự là công việc vô cùng gian khổ”, Guy Chen, cựu quan chức Shin Bet, nói. “Bạn phải biết chính xác từng giây họ đang ở đâu”.
Một trong những mục tiêu lớn đầu tiên là Saleh al-Arouri, đặc vụ hàng đầu của Hamas tại Lebanon. Al-Arouri trở về văn phòng ở Beirut, nơi ông ta đã bỏ trống từ sau cuộc tấn công ngày 7/10, vào ngày đầu năm mới 2024 sau chuyến đi tới Thổ Nhĩ Kỳ.
Các thành viên của lực lượng dân quân Hezbollah ở Lebanon đã cảnh báo al-Arouri nên ẩn mình và không dùng điện thoại di động vì chúng có thể bị hack để theo dõi vị trí, giới chức Arab cho hay.
Nhưng al-Arouri vẫn triệu tập một cuộc họp với 6 quan chức Hamas, tất cả đều mang theo điện thoại và máy tính xách tay kết nối Internet. Ngay sau đó, tiêm kích Israel đã phóng tên lửa dẫn đường đánh trúng văn phòng nơi diễn ra cuộc họp, khiến toàn bộ 7 người thiệt mạng.
6 tháng sau, Israel hạ sát thủ lĩnh Hamas Ismail Haniyeh bằng một quả bom giấu trong phòng của ông tại nhà khách do Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) quản lý ở Tehran.
“Sẽ cần thời gian nhưng chúng ta sẽ chạm tới tất cả những mục tiêu đó, dù họ ở bất cứ đâu”, David Barnea, giám đốc Mossad, cơ quan tình báo đối ngoại quốc gia Israel, hồi năm 2024 tuyên bố.
Trong những tháng tiếp theo, đặc nhiệm NILI đã hạ sát các tay súng Hamas dùng dù lượn đột nhập vào Israel ngày 7/10, những người tham gia tấn công các ngôi làng biên giới và những người sát hại hàng trăm thanh niên Israel tại lễ hội âm nhạc Nova, nơi Argamani và bạn trai bị bắt cóc.
Hàng trăm người đã bị gạch tên trong danh sách và chiến dịch tìm diệt vẫn tiếp diễn, bất chấp Israel và Hamas đã đạt thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza hồi tháng 10 năm ngoái. Lực lượng NILI đã được giảm quy mô xuống còn một nhóm nhỏ nhân viên mật vụ, chuyên theo dõi mục tiêu và chuyển giao thông tin cho bộ chỉ huy quân sự chịu trách nhiệm về chiến dịch ở Gaza.
Hôm 12/4, lọt vào tầm ngắm của các điệp viên Israel là Ali Sami Mohammad Shakra, một đội trưởng trong lực lượng vũ trang Hamas, người bị cáo buộc tham gia cuộc tấn công đẫm máu vào lễ hội âm nhạc Nova và bắt 4 con tin, trong đó có cả công dân Mỹ gốc Israel Hersh Goldberg-Polin.
Sau khi Shakra bị hạ sát, quân đội Israel công bố ảnh chụp màn hình từ video giám sát vào ngày 7/10 cho thấy anh ta nhô đầu ra khỏi cửa sổ một chiếc ôtô gần nơi xảy ra vụ bắt cóc, bằng chứng cho thấy người này đã tham gia vụ tấn công.
Ba ngày trước đó, IDF tuyên bố vô hiệu hóa tay súng Abd al-Rahman Ammar Hassan Khudari thuộc nhóm Jihad Hồi giáo vì đã tham gia tấn công vào khu định cư Nir Oz, nơi 1/4 cư dân đã bị sát hại hoặc bắt cóc.
Hôm 15/5, chiến đấu cơ Israel ném 13 quả bom xuống một căn hộ ở Gaza City nơi Ezzedin al-Haddad, một trong những thủ lĩnh cấp cao cuối cùng thuộc ban lãnh đạo quân sự Hamas, ẩn náu.
Haddad bị Israel coi là một trong những kiến trúc sư chính của cuộc tập kích ngày 7/10, và họ đã tung nhiều nguồn lực truy lùng ông này kể từ đó. AFP dẫn lời một quan chức quân sự Israel cho biết đòn không kích hạ sát được tung ra ngay sau khi họ nhận được tin tình báo về vị trí của Haddad ở Gaza City.
Hamas xác nhận cuộc tập kích đã khiến Haddad cùng vợ, con gái và một số dân thường thiệt mạng. Phía Israel tuyên bố Haddad đang nỗ lực khôi phục năng lực quân sự của Hamas.
“Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) sẽ tiếp tục truy đuổi kẻ thù, tấn công chúng và bắt mọi kẻ tham gia cuộc thảm sát ngày 7/10 phải chịu trách nhiệm”, lãnh đạo quân đội Israel Eyal Zamir phát biểu hôm 16/5 sau khi Tel Aviv xác nhận Haddad đã chết.
Một số quan chức an ninh Israel cho rằng việc săn lùng những tay súng Hamas như vậy sẽ tạo sức răn đe, ngăn người Palestine tham gia vào các nhóm vũ trang. Tuy nhiên, một quan chức Hamas ngày 19/5 mô tả chiến dịch truy lùng này của Israel “không khác gì chính sách hành quyết không qua xét xử và giết chóc có hệ thống mà Israel đã thực hiện đối với người dân Palestine trong nhiều thập kỷ”.
Tahani Mustafa, chuyên gia nghiên cứu tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu, cảnh báo rằng chiến dịch của Israel có nguy cơ thúc đẩy thêm người gia nhập các nhóm vũ trang, nhất là khi hiện tại, các bên thiếu một lộ trình chính trị để giải quyết vấn đề cốt lõi về việc thành lập nhà nước Palestine.
Mustafa cho biết số lượng thành viên Hamas đã tăng lên trong suốt cuộc chiến. “Điều đó xuất phát từ quy luật tất yếu rằng họ phải kháng cự hoặc là chết”, bà nói.
Với một số người từng bị giam ở Gaza, việc Haddad bị hạ sát khiến họ cảm thấy nhẹ nhõm, vì ông này từng tham gia canh giữ con tin.
“Ông ta lên kế hoạch cho cuộc tấn công ngày 7/10, sát hại bạn bè cùng nhiều người thân yêu khác của tôi, lên kế hoạch bắt cóc và giam tôi trong các đường hầm Hamas”, Emily Damari viết trong một bài đăng trên Instagram ngày 15/5.
Damari, công dân mang hai quốc tịch Israel và Anh, 29 tuổi, đã bị bắt cóc khỏi nhà và bị giam gần 500 ngày trong hệ thống đường hầm của Hamas ở Gaza.
“Đây là điều rất có ý nghĩa đối với nhiều người”, cô nói.
Aviva Siegal, 64 tuổi, bị bắt cóc cùng chồng vào ngày 7/10 và đã trải qua 51 ngày ác mộng khi bị giam ở Gaza. Bà cũng phải chờ đợi gần 500 ngày để chồng mình được trả tự do. Dù vậy, Siegal cho biết bà phản đối việc tiếp tục chiến dịch “đòi nợ máu”.
“Tôi còn sống, vậy là quá đủ đối với tôi rồi”, bà nói.
Kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát ngày 28/2, giới chức các quốc gia vùng Vịnh phải thường xuyên đăng trên mạng xã hội thông tin về những cuộc tấn công với tần suất hàng ngày từ Iran. Điều này vẫn tiếp diễn đến chiều 8/4, hơn nửa ngày sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt được thỏa thuận ngừng bắn trong vòng hai tuần.
Kể từ đó, các tài khoản thường cập nhật về báo động phòng không đã trở nên yên lặng, dấu hiệu cho thấy ít nhất vào thời điểm hiện tại, lực lượng Iran đã ngừng phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV).
Bài viết mới nhất trên tài khoản mạng xã hội X của Bộ Nội vụ Bahrain được đăng từ sáng 8/4, khi thông báo một số ngôi nhà tại đảo Sitra bị hư hại do trúng mảnh vỡ từ UAV bị đánh chặn.
Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) không ghi nhận cuộc tấn công nào kể từ chiều 8/4. Trước thời điểm đó, Bộ Quốc phòng nước này cho biết đã đánh chặn 17 tên lửa đạn đạo và 35 UAV phóng từ Iran.
Arab Saudi cũng trải qua đêm yên bình, không xảy ra vụ tấn công bằng tên lửa hay máy bay không người lái nào trong vòng 15 giờ qua.
Theo Bộ Quốc phòng Qatar, không xảy ra vụ tấn công nào nhằm vào nước này kể từ khi lực lượng vũ trang Qatar đánh chặn 7 tên lửa đạn đạo và một số UAV từ Iran chiều 8/4.
Theo hãng thông tấn nhà nước KUNA của Kuwait, không có tên lửa hay UAV nào nhắm vào nước này trong 14 giờ qua. Oman cũng đã trải qua 24 giờ yên ắng.
Pakistan đang chuẩn bị cho các cuộc đàm phán với sự tham gia của đại diện từ Mỹ và Iran để giải quyết xung đột Trung Đông. Nhà Trắng cho biết Phó tổng thống JD Vance sẽ dẫn đầu phái đoàn đàm phán đến thủ đô Islamabad của Pakistan.
Đại sứ Iran tại Pakistan Reza Amiri Moghadam xác nhận phái đoàn nước này cũng sẽ đến Islamabad trong ngày 9/4 để "tiến hành các cuộc đàm phán nghiêm túc dựa trên kế hoạch 10 điểm do Tehran đề xuất".
Theo thỏa thuận có hiệu lực ngày 8/4, Tehran cho phép các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, song phải phối hợp với lực lượng vũ trang Iran.
Israel ủng hộ quyết định của ông Trump về ngừng tấn công Iran, song tuyên bố thỏa thuận không áp dụng cho Lenbanon. Quân đội Israel ngày 8/4 mở đợt tấn công dữ dội nhất vào Lebanon kể từ cuối tháng 2, khiến ít nhất 182 người thiệt mạng.
Chiến dịch của Israel khiến Iran nối lại phong tỏa eo biển Hormuz, đồng thời đưa ra cảnh báo rằng tiếp tục đàm phán để đạt thỏa thuận hòa bình lâu dài với Mỹ "chưa hợp lý".
Ngoại trưởng Pháp lên án các cuộc tấn công "không thể chấp nhận được" của Israel nhằm vào Lebanon, cảnh báo rằng chúng có thể làm suy yếu thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran. Ngoại trưởng Yvette Cooper cũng bày tỏ Anh "rất muốn" Lebanon được đưa vào thỏa thuận ngừng bắn ở Trung Đông.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 10-5 (giờ địa phương), Bộ trưởng Quốc phòng Latvia Andris Spruds đã đệ đơn từ chức. Động thái diễn ra sau khi hai máy bay không người lái (drone) của Ukraine đã bay lạc từ lãnh thổ Nga sang Latvia và đánh trúng một cơ sở chứa dầu hôm 7-5.
Trước đó cùng ngày 10-5, Thủ tướng Latvia Evika Silina đã công khai yêu cầu ông Spruds rời ghế. Bà cho rằng các hệ thống phòng chống drone của Latvia đã không được triển khai kịp thời, dẫn đến sự cố trên. Bà bổ nhiệm đại tá Raivis Melnis làm tân bộ trưởng Quốc phòng.
Ngay sau sự cố ngày 7-5, Latvia và nước láng giềng Lithuania đã kêu gọi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tăng cường năng lực phòng không cho khu vực.
Phản hồi về sự cố này trên mạng xã hội ngày 10-5, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đã xác nhận đây là các drone của Ukraine.
Ông cho rằng hai drone kia bay nhầm sang Latvia là "do tác chiến điện tử của Nga cố tình làm chệch hướng các drone Ukraine khỏi mục tiêu trên đất Nga".
Ông Sybiha cũng cho biết Ukraine đang cân nhắc cử chuyên gia sang hỗ trợ tăng cường an ninh không phận cho các nước vùng Baltic.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh liên tiếp xuất hiện nhiều vụ drone Ukraine bay lạc vào lãnh thổ các nước NATO trong vài tuần qua.
Phía NATO và Ukraine cho rằng các vụ việc này do lực lượng Matxcơva cố tình áp chế điện tử và hướng số drone kia sang nước láng giềng. Cũng có một bên nêu giả thuyết các drone Ukraine đang cố gắng thực hiện những cuộc tấn công đường dài, với khoảng cách lên đến hàng nghìn km, khiến sai số là điều khó tránh khỏi.
Trong khi đó, nhiều chuyên gia Nga cáo buộc đây là hệ quả của việc các nước NATO âm thầm cho Ukraine "mượn" không phận nước mình để thực hiện những cuộc tấn công nhắm vào đất Nga.
Các bên chưa bình luận về những tuyên bố trên.
Ngày 11-5, Nga và Ukraine tiếp tục tố nhau vi phạm thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn. Lệnh ngừng bắn được hai bên công bố riêng rẽ, kéo dài từ ngày 8 đến 13-5. Dù tiếng súng đã giảm rõ rệt, dường như giao tranh vẫn chưa bao giờ chấm dứt hoàn toàn.
Trong thông điệp hằng đêm ngày 10-5, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cáo buộc Nga đã không tiến hành các đợt không kích và phóng tên lửa quy mô lớn, song vẫn duy trì các đợt tấn công quy mô nhỏ hơn ở những mặt trận mà quân Nga đang giành ưu thế.
"Nói cách khác, quân đội Nga không hề tuân thủ ngừng bắn trên mặt trận và cũng không thực sự cố gắng làm vậy", ông Zelensky cáo buộc. Ông đồng thời khẳng định binh sĩ Ukraine đang đáp trả và giữ vững vị trí.
Giới chức địa phương thân Ukraine ở các vùng Zaporizhzhia, Dnipropetrovsk và Kherson cũng khẳng định ít nhất ba người đã thiệt mạng trong các cuộc tập kích bằng drone của Nga tại khu vực gần tiền tuyến.
Chiều 10-5, Bộ Tổng tham mưu Ukraine thông báo đã có gần 210 vụ đụng độ đã diễn ra dọc tuyến mặt trận dài 1.200km kể từ sáng sớm ngày 9-5.
Ở chiều ngược lại, Bộ Quốc phòng Nga thông báo đã bắn hạ 57 drone Ukraine trong 24 giờ qua và khẳng định sẽ "đáp trả tương xứng" trên chiến trường.
Trước đó, ngày 9-5, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng hòa bình ở Ukraine "vẫn còn rất xa vời".
Tuy nhiên Tổng thống Vladimir Putin bất ngờ nói cuộc chiến đang "đi đến hồi kết" và bày tỏ mong muốn trao đổi với Liên minh châu Âu (EU) qua sự điều phối của cựu Thủ tướng Đức Gerhard Schroeder.
Berlin đã lập tức lên tiếng bác bỏ đề xuất trên của ông Putin.
Bốn tàu chở dầu treo cờ Iran đã đi qua eo biển Hormuz vào ngày 1/6, đánh dấu lần đầu tiên kể từ ngày 15/4 và sau khi Mỹ phong tỏa các cảng của Tehran, theo công ty theo dõi hàng hải Kpler.
Trong dữ liệu công bố ngày 4/6, Kpler ghi nhận sự di chuyển của các tàu Hilda I, Amber, Silvia 1 và Happiness I, chở tổng cộng 7 triệu thùng dầu.
Tất cả số dầu này được bốc lên tàu vào giữa tháng 4 tại đảo Kharg, cảng xuất khẩu dầu mỏ chính của Iran, nơi thông thường xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của phía Tehran.
Các tàu đã đi qua eo biển Hormuz vào ngày 1/6 trong tình trạng tắt thiết bị phát đáp AIS. Kpler chủ yếu dựa vào hình ảnh vệ tinh để theo dõi các tàu vận chuyển nguyên liệu thô.
Bốn tàu chở dầu này thường vận chuyển dầu thô Iran tới các khu vực khác, nơi hàng hóa được chuyển từ tàu này sang tàu khác trên biển trước khi được đưa tới khách hàng cuối cùng. Theo Reuters, đây được xem là phương thức nhằm né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế.
Ban đầu, 4 tàu chở dầu trên vẫn tiếp tục hoạt động bất chấp xung đột với Israel và Mỹ, nhưng đã ngừng hoạt động kể từ ngày 13/4, khi Washington áp đặt lệnh phong tỏa các cảng của Iran nhằm đáp trả việc Tehran siết kiểm soát eo biển Hormuz.
Theo Kpler, 3 tàu chở dầu khác có liên hệ với Iran đã từng phá vỡ lệnh phong tỏa vào ngày 15/4. Kể từ đó đến nay, không có tàu nào khác thực hiện điều tương tự.
Quân đội Mỹ thường xuyên thông báo các hành động nhằm vào những tàu chở dầu cố gắng vi phạm lệnh phong tỏa.
Ngày 2/6, Mỹ tuyên bố đã vô hiệu hóa một tàu chở dầu bằng cách bắn vào khoang động cơ để ngăn con tàu tiếp cận đảo Kharg. Đây là chiếc tàu thứ 6 bị lực lượng quân sự Mỹ làm hư hại trong khuôn khổ chiến dịch phong tỏa.
Trước đó, đã có những đồn đoán về áp lực mà Iran phải đối mặt khi Mỹ siết chặt phong tỏa. Phần lớn dầu của Iran mắc kẹt trong vịnh Ba Tư do mệnh lệnh này, buộc Tehran phải bơm lượng dầu tồn đọng vào các bể chứa đang nhanh chóng đầy lên cũng như lên một đội tàu neo đậu gần đó.
Các quan chức Mỹ đã đặt cược rằng khi Iran cạn kiệt nơi lưu trữ dầu, nước này sẽ phải đối mặt với việc đóng cửa các mỏ dầu với chi phí cao và rủi ro lớn, buộc Tehran phải nhượng bộ trong đàm phán về chương trình hạt nhân cũng như cuộc đối đầu rộng lớn hơn.
Cuối tháng 4, Tổng thống Donald Trump cho biết Iran chỉ còn khoảng 3 ngày trước khi các đường ống dẫn dầu có nguy cơ phát nổ do tắc nghẽn. Vào giữa tháng 5, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói rằng kho chứa dầu của Iran đã đầy và Tehran sẽ phải ngừng sản xuất dầu.
Tuy nhiên, những ước tính này cho tới nay chưa thành hiện thực, cho thấy Iran vẫn đang tìm được cách để thích ứng với áp lực ngày càng gia tăng từ Mỹ, nhằm thể hiện sự cứng rắn chiến lược trong các cuộc đàm phán với Washington.
