Giới chức ở 4 tỉnh của Ukraine sáng 11.5 cáo buộc các cuộc tấn công của Nga đã khiến 3 dân thường thiệt mạng và 16 người bị thương khi ngày thứ ba và cũng là ngày cuối cùng của lệnh ngừng bắn Ngày Chiến thắng kết thúc, theo trang tin The Kyiv Independent.
Hôm 8.5, Nga và Ukraine xác nhận rằng hai bên đã đồng ý với thỏa thuận ngừng bắn 3 ngày do Mỹ làm trung gian, kéo dài từ ngày 9-11.5, và Tổng thống Mỹ Donald Trump cho hay ông hy vọng thỏa thuận này sẽ được gia hạn, theo Reuters.
Trước đó, Kyiv tuyên bố ngừng bắn từ ngày 6.5 mà không nêu thời hạn kết thúc, còn Moscow tuyên bố ngừng bắn trong ngày 8 và 9.5, nhưng hai bên nhanh chóng cáo buộc nhau vi phạm lệnh ngừng bắn.
Trong thời gian ngừng bắn, không có các cuộc không kích quy mô lớn, dù Không quân Ukraine báo cáo về những vụ phóng máy bay không người lái (UAV) của Nga và một tên lửa đạn đạo Iskander-M được phóng từ bán đảo Crimea. Nga sáp nhập bán đảo này từ Ukraine vào năm 2014.
“Thật đáng mừng là cho đến nay, chưa có cuộc tấn công quy mô lớn nào xảy ra – không có cuộc tấn công bằng tên lửa hay không kích nào. Nhưng ở các khu vực tiền tuyến và các cộng đồng gần tiền tuyến, tình hình vẫn không yên ổn”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói trong bài phát biểu tối ngày 10.5.
Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine ngày 11.5 nói rằng trong 24 giờ, kể cả khi lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực, đã có 180 cuộc giao tranh diễn ra trên nhiều khu vực khác nhau của tiền tuyến.
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Nga ngày 11.5 tuyên bố rằng kể từ ngày 8.5, tất cả các đơn vị quân đội Nga tiếp tục tuân thủ nghiêm ngặt lệnh ngừng bắn do Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố dịp lễ kỷ niệm 81 năm Ngày Chiến thắng.
Tuy nhiên, bộ này khẳng định lực lượng Nga đã đáp trả các hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn của quân đội Ukraine, bắn trả vào các vị trí pháo phản lực, pháo binh và súng cối, cũng như tấn công các sở chỉ huy và địa điểm phóng UAV. Kết quả là Ukraine đã mất khoảng 920 binh sĩ trong 24 giờ, theo Bộ Quốc phòng Nga.
Cũng trong cùng thời gian, lực lượng Ukraine đã thực hiện 12 cuộc tấn công, tiến hành 767 vụ pháo kích bằng pháo phản lực, pháo binh và súng cối, và thực hiện 6.905 cuộc tấn công bằng UAV, theo Bộ Quốc phòng Nga.
Bộ này còn cáo buộc lực lượng Ukraine đã tấn công các cơ sở dân sự ở tỉnh Belgorod của Nga bằng 18 UAV, khiến 2 dân thường thiệt mạng và gây hư hại cho 3 ô tô, 1 cửa hàng, 1 tòa nhà chung cư và 2 ngôi nhà.
Đến tối 11.5 chưa có thông tin phản ứng từ phía Nga cũng như Ukraine đối với cáo buộc hay tuyên bố của bên kia. Hai bên lâu nay phủ nhận cáo buộc tấn công vào dân thường.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius và Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov ngày 11.5 đã ký một thư thỏa thuận nhằm tăng cường hợp tác trong việc phát triển công nghệ quốc phòng, theo hãng thông tấn Ukraine Ukrinform.
Lễ ký kết diễn ra cùng ngày ông Pistorius đến Kyiv trong một chuyến thăm bất ngờ, tập trung vào việc mở rộng hợp tác quốc phòng giữa hai nước.
Theo Ukrinform, hai bên đã công bố khởi động “Nước Đức Dũng cảm”, một sáng kiến chung nhằm thúc đẩy công nghệ quốc phòng và hỗ trợ những công ty khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Được hỗ trợ bởi nền tảng công nghệ quốc phòng Brave1 của Ukraine, dự án này sẽ cung cấp các khoản tài trợ cho những công ty Ukraine và Đức hoạt động trong lĩnh vực quốc phòng, theo Bộ Quốc phòng Ukraine.
Nói về hợp tác quốc phòng trong tương lai với Đức, ông Fedorov cho hay Kyiv và Berlin đã ký một hợp đồng lớn vào ngày 14.4 để mua hàng trăm tên lửa cho hệ thống phòng không Patriot.
“Năm tới, chúng tôi sẽ bắt đầu nhận được những tên lửa này, và đây là gói viện trợ chưa từng có đối với chúng tôi”, ông Fedorov nói, đồng thời cảm ơn Đức về sự hỗ trợ trong các lĩnh vực phòng không khác.
Ông Fedorov nói thêm rằng Đức cũng đã bắt đầu tài trợ cho khả năng tấn công tầm trung và tầm xa nhắm vào những mục tiêu của Nga, đồng thời phân bổ kinh phí ban đầu cho các đơn vị tấn công bằng UAV của Ukraine.
Cũng theo ông Fedorov, Ukraine vẫn quan tâm đến tên lửa Taurus của Đức, có tầm bắn lên tới 500 km (310 dặm), dù Kyiv đã sở hữu các loại vũ khí có tầm bắn tương tự.
Đức và Ukraine cũng có kế hoạch cùng nhau phát triển UAV với nhiều tầm bắn khác nhau, bao gồm loại có khả năng bay xa tới 1.500 km.
Bộ trưởng Pistorius cho biết thêm đối với Ukraine, “việc phát triển UAV tầm xa có tầm quan trọng rất lớn để phản công vào cơ sở hạ tầng quân sự của Nga”.
Đến tối 11.5 chưa có thông tin phản ứng từ Nga đối với phát ngôn của hai ông Fedorov và Pistorius.
Xem thêm: Nghị sĩ Đức nói Ukraine có thể dùng tên lửa Đức tấn công đất Nga?
Trong chuyến thăm thủ đô Kyiv của Ukraine hôm 11.5, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius nhận định việc Tổng thống Nga Vladimir Putin nói rằng ông nghĩ cuộc xung đột Nga –Ukraine sắp đến hồi kết có thể là một chiêu trò lừa bịp khác nhằm đánh lạc hướng dư luận khỏi điểm yếu của Moscow, theo Reuters.
Ông Pistorius nói rằng ông Putin có thể tự mình chấm dứt cuộc xung đột nếu ông ấy muốn. “Và luôn có nỗi lo sợ – tôi hy vọng mình sai – rằng đây lại là một chiêu trò lừa bịp khác, nhưng không thể loại trừ khả năng đó”, ông Pistorius nói.
“Tôi tin rằng cuối cùng ông Putin đang cố gắng đánh lạc hướng dư luận khỏi điểm yếu của chính mình bằng cách tiếp cận này. Hiện tại, ông ấy hầu như không thể chỉ ra bất kỳ thắng lợi nào về lãnh thổ, và quân đội của ông ấy liên tục mất những phần lãnh thổ đã kiểm soát được”, Bộ trưởng Pistorius nói thêm.
Đến tối 11.5 chưa có thông tin phản ứng từ Nga. Trong cuộc họp báo hôm 9.5, Tổng thống Putin nói rằng ông sẵn sàng gặp ở một quốc gia thứ ba, nhưng chỉ để ký kết thỏa thuận, theo Hãng tin TASS. “Tuy nhiên, đây phải là bước cuối cùng, chứ không phải là để đàm phán”, ông Putin nhấn mạnh. Ông nói thêm: “Tôi nghĩ [cuộc xung đột Nga – Ukraine] đang tiến gần đến hồi kết”.
Nhà lãnh đạo Nga còn nói rằng ông sẵn sàng đàm phán các thỏa thuận an ninh mới cho châu Âu, và ông muốn cựu Thủ tướng Đức Gerhard Schroeder làm đối tác đàm phán, theo Reuters.
Trong khi đó, Liên minh châu Âu và Kyiv ngày 11.5 đã bác bỏ đề xuất của Moscow rằng ông Schroeder có thể đóng vai trò trung gian hòa giải của châu Âu trong các cuộc đàm phán hòa bình nhằm chấm dứt cuộc xung đột Nga – Ukraine, theo trang tin The Kyiv Independent.
Xem thêm: Ông Putin nói xung đột sắp tới hồi kết, nêu điều kiện gặp Tổng thống Ukraine
"Tôi không muốn làm điều đó. Chúng tôi không có nhiều thời gian như vậy", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói trong cuộc phỏng vấn hôm 21/4, đề cập khả năng gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran. "Tôi không nghĩ họ có lựa chọn. Họ phải đàm phán".
Tổng thống Mỹ dự kiến tiếp tục ném bom Iran nếu hai bên không đạt được thỏa thuận trước hạn chót vào tối 22/4 giờ miền đông Mỹ. "Quân đội đang rất háo hức lên đường. Họ thật sự tuyệt vời", ông cho biết trước khi ca ngợi những nỗ lực của bản thân trong việc tái thiết quân đội Mỹ.
Khi được hỏi liệu có định thực hiện lời đe dọa trước đó về việc ném bom các cây cầu và nhà máy điện của Iran hay không, ông Trump đáp rằng "tôi không muốn phải làm vậy, nhưng việc đó sẽ giáng đòn mạnh vào họ về mặt quân sự".
"Họ sử dụng cầu để vận chuyển tên lửa và vũ khí", ông nói, thêm rằng cả hai bên đều đã tận dụng thời gian đình chiến để củng cố lực lượng.
Tổng thống Trump nhận định Iran có động lực lớn để đạt thỏa thuận với Mỹ và ca ngợi người dân nước này, song chỉ trích giới lãnh đạo ở Tehran. "Iran có thể đạt được vị thế rất tốt nếu đạt được thỏa thuận với Mỹ. Họ có thể một lần nữa trở thành quốc gia hùng mạnh và tuyệt vời", ông nói.
Lãnh đạo Mỹ cũng cho biết lực lượng nước này đã chặn một tàu mang theo "món quà từ Trung Quốc".
"Hôm qua chúng tôi đã bắt được một con tàu chở theo vài thứ, điều không được hay cho lắm. Món quà từ Trung Quốc, có lẽ vậy, tôi không biết nữa", ông Trump nói.
Tổng thống Mỹ không nêu tên tàu nhưng nhiều khả năng ông đề cập tới tàu hàng Touska bị hải quân Mỹ bắt hôm 19/4 ở vịnh Oman. Quân đội Iran đã nói rằng tàu này di chuyển từ Trung Quốc.
Nikki Haley, cựu đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc, cáo buộc con tàu liên quan đến các lô hàng hóa chất dùng cho tên lửa". "Nó đã từ chối nhiều yêu cầu dừng lại", bà viết trên mạng xã hội.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn bình luận rằng "tàu container này mang cờ nước ngoài. Trung Quốc phản đối mọi hành động liên kết và thổi phồng ác ý", ông nói.
Trung Quốc bày tỏ lo ngại về việc tàu Touska bị bắt, coi đây là rào cản đối với giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột. "Chúng tôi hy vọng các bên liên quan thực hiện nghĩa vụ và tuân thủ lệnh ngừng bắn, nhằm ngăn chặn leo thang căng thẳng và tạo điều kiện để tái bình thường hóa eo biển Hormuz", ông Quách nói.
Hãng thông tấn AP dẫn lời hai quan chức trong khu vực cho biết cả Mỹ và Iran đều đã đánh tín hiệu rằng sẽ tổ chức vòng đàm phán mới ở Pakistan. Dù vậy, Washington và Tehran đều chưa công khai xác nhận thời điểm tiến hành cuộc đối thoại, trong khi truyền hình nhà nước Iran bác bỏ thông tin rằng giới chức nước này đã có mặt ở Islamabad.
"Chúng tôi tuyên bố quá trình tìm kiếm cứu nạn trong sự cố này đã được chuyển sang giai đoạn tìm kiếm thi thể", Scott Goldstein, lãnh đạo Sở Cứu hỏa hạt Cowlitz, cho biết trong cuộc họp báo ngày 27/5 về vụ bồn hóa chất tại nhà máy giấy Nippon Dynawave Packaging bị vỡ.
Tuyên bố được ông Goldstein đưa ra sau khi giới chức xác nhận hai người đã thiệt mạng, 9 người mất tích, ít nhất 8 người bị thương, trong đó một số người bị thương nặng. Việc giai đoạn cứu nạn được chuyển sang tìm kiếm thi thể đồng nghĩa 9 nạn nhân mất tích được nhận định là đã thiệt mạng.
"Chúng tôi đang chuẩn bị tinh thần cho việc đây có thể là thảm kịch công nghiệp gây chết người nhiều nhất trong lịch sử hiện đại của bang Washington", Thống đốc Washington Bob Ferguson nói tại cuộc họp báo.
Giới chức cho biết vẫn chưa xác định được nguyên nhân khiến bồn chứa 3,4 triệu lít hóa chất tại nhà máy Nippon Dynawave Packaging sụp đổ và bị vỡ vào sáng sớm 26/5. Bồn này chứa "chất lỏng trắng", loại dung dịch hóa học gồm natri hydroxit và natri sunfua được sử dụng trong sản xuất bột giấy, có thể gây bỏng nặng trên da.
Ông Matt Amos thuộc lực lượng cứu hỏa thành phố Longview nói tại họp báo rằng công tác tìm kiếm thi thể sẽ diễn ra chậm chạp trong môi trường "vô cùng nguy hiểm". Hiện vẫn chưa xác định được vị trí của 9 người mất tích và lực lượng cứu nạn đã tìm kiếm ở những khu vực mà họ có thể tiếp cận.
Kết quả xét nghiệm cho thấy chất gây ô nhiễm đã tràn vào sông Columbia. Các đánh giá bổ sung đang được tiến hành để hiểu rõ hơn về phạm vi và mức độ tác động của sự cố đối với môi trường.
Giới chức cho hay chưa phát hiện tác động tiêu cực nào đến sức khỏe người dân, chất lượng không khí xung quanh hoặc hệ thống nước uống của thành phố Longview.
Giới chức ước tính khoảng 2-2,1 triệu lít hóa chất đã chảy ra khỏi bồn, trong khi lượng còn lại tiếp tục rò rỉ chậm. Họ khuyến cáo người dân nên tránh xa một số khu vực.
Nippon Paper Industries, công ty sản xuất giấy lớn thứ hai Nhật Bản tính theo doanh thu, đã mua lại nhà máy ở Longview từ công ty gỗ Weyerhaeuser với giá 225 triệu USD và thành lập công ty con Nippon Dynawave Packaging vào năm 2016.
Đây là sự cố thứ hai liên quan đến bồn chứa hóa chất công nghiệp xảy ra ở Mỹ trong chưa đầy một tuần. Bồn chứa 26.500 lít methyl methacrylate (MMA) của công ty sản xuất hàng không vũ trụ GKN Aerospace tại quận Cam, bang California ngày 22/5 bị rò rỉ và tăng nhiệt, gây ra nguy cơ phát nổ, buộc giới chức phải sơ tán 50.000 người.
Quận Cam ngày 25/5 thu hẹp vùng sơ tán, cho phép khoảng 34.000 người trở về nhà, sau khi xác định bồn chứa MMA không còn nguy cơ phát nổ và họ vẫn nỗ lực phun nước để khắc phục hậu quả.
Chiều 13-4, các bộ trưởng ngoại giao ASEAN tổ chức hội nghị trực tuyến để trao đổi, đánh giá, phối hợp giữa các nước ASEAN trong ứng phó với tình hình phức tạp và nhanh chóng tại Trung Đông.
Đây là lần thứ hai hội nghị đặc biệt này được tổ chức kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2 vừa qua.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, tại hội nghị, các bộ trưởng đã chia sẻ đánh giá về tác động của tình hình tại Trung Đông, bày tỏ quan ngại trước những tác động đa chiều đối với an ninh năng lượng, lương thực và an toàn của công dân các nước ASEAN ở khu vực. Các bộ trưởng đồng thời nhấn mạnh củng cố đoàn kết, phát huy vai trò trung tâm và kiên trì lập trường chung của ASEAN.
Với thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran được công bố ngày 8-4 vừa qua, ASEAN bày tỏ hoan nghênh và hy vọng việc thực thi hiệu quả thỏa thuận này sẽ góp phần hạ nhiệt căng thẳng, tạo tiền đề cho các giải pháp ngoại giao.
Các bộ trưởng cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tất cả các quốc gia thực hiện trách nhiệm giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ phù hợp với luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, Hiến chương ASEAN và Hiệp ước thân thiện và hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) mà nhiều nước bên ngoài khu vực đã ký.
Hội nghị kế đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm an toàn, tự do hàng hải và hàng không phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên hợp quốc về Luật biển 1982, nhất là tại eo biển Hormuz.
Trước các tác động đa chiều của cuộc xung đột đối với khu vực, các bộ trưởng nhất trí ASEAN cần tăng cường khả năng tự cường, tự chủ về kinh tế và năng lượng. Trong đó, đặc biệt phải phát huy hiệu quả các cơ chế hiện có như Hiệp định khung về an ninh dầu khí (APSA), Mạng lưới điện ASEAN (APG) và Đường ống dẫn khí xuyên ASEAN (TAGP).
Liên quan tới công tác bảo hộ công dân, các bộ trưởng đánh giá cao sự hỗ trợ kịp thời của các nước thành viên thời gian qua, đồng thời tái khẳng định cam kết sẵn sàng hỗ trợ và phối hợp khẩn cấp cho công dân của nhau trong trường hợp khủng hoảng.
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung chia sẻ đánh giá về những hệ lụy sâu rộng của cuộc xung đột, khẳng định đây là cơ hội để ASEAN rà soát và điều chỉnh các chiến lược hướng tới một cộng đồng tự cường và bền vững.
Ông nhấn mạnh trong bối cảnh hiện nay, đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN là yếu tố tiên quyết.
Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam đề nghị khối phát huy vị thế và lập trường thống nhất khi tiếp xúc với các bên liên quan, từ đó đảm bảo an toàn cho tàu thuyền và công dân ASEAN tại khu vực.
ASEAN, theo ông, cần tăng cường tự chủ chiến lược, đẩy mạnh phối hợp liên trụ cột và liên ngành, đồng thời nâng cao năng lực phản ứng, dự báo trước các thách thức phức tạp trong tương lai.
Về kinh tế và năng lượng, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị đẩy nhanh tiến độ các dự án kết nối trọng điểm như Lưới điện ASEAN (APG), Đường ống dẫn khí xuyên ASEAN (TAGP) và sẵn sàng kích hoạt các cơ chế hỗ trợ khẩn cấp trong khuôn khổ Hiệp định APSA.
Ông đề xuất cách tiếp cận liên ngành, gắn kết chặt chẽ giữa an ninh năng lượng và an ninh lương thực, nghiên cứu khả năng mở rộng phạm vi của Quỹ dự trữ gạo khẩn cấp ASEAN+3 (APTERR) sang các mặt hàng thiết yếu và vật tư nông nghiệp quan trọng khác, đồng thời tăng cường hợp tác với các đối tác của ASEAN nhằm giải quyết các rủi ro cung ứng.
Bên cạnh đó, ông cũng đề nghị các nước tăng cường đảm bảo an sinh xã hội cho các nhóm dễ bị tổn thương.
Các nước đánh giá cao sáng kiến của Việt Nam về chiến lược ứng phó chung của ASEAN trước tình hình biến động ở Trung Đông và các khủng hoảng khác ngoài khu vực. Nhất trí xây dựng tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN về phản ứng thống nhất đối với cuộc khủng hoảng, dự kiến trình lên Hội nghị cấp cao lần thứ 48 thông qua vào tháng 5 tới đây.
Kết thúc hội nghị, thay mặt các nước, Philippines, Chủ tịch ASEAN 2026, đã ra Tuyên bố Chủ tịch tóm tắt các kết quả chính.
Trong đó ghi nhận các đề xuất và sáng kiến của các nước thành viên về tăng cường tự cường chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng, an ninh lương thực và hoàn thiện cơ chế ứng phó, nhằm củng cố năng lực ứng phó của ASEAN trước các cuộc khủng hoảng trong tương lai.
