Từ ngày 22 đến 28-4-2026 là khoảng thời gian học sinh lớp 9 đăng ký nguyện vọng vào lớp 10 công lập ở TP.HCM. “Thời điểm này học sinh mới chỉ biết điểm kiểm tra cuối học kỳ 2, chưa thi lớp 10 thì làm sao chọn nguyện vọng chính xác?”. Đó là thắc mắc của rất nhiều phụ huynh đang có con học lớp 9 ở TP.HCM gửi về báo Tuổi Trẻ trong những ngày gần đây.
Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, việc học sinh lớp 9 chọn nguyện vọng trước khi diễn ra kỳ thi lớp 10 đã được sở thực hiện ổn định từ nhiều năm nay. “Đây là phương án tốt nhất, bảo đảm được quyền lợi của học sinh khi các em được chọn 3 nguyện vọng vào lớp 10 ở trường THPT bình thường, 2 nguyện vọng vào lớp 10 ở trường chuyên, 3 nguyện vọng vào lớp 10 tích hợp”, một cán bộ Sở GD-ĐT TP.HCM cho biết.
Xét về mặt bằng chung, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm nay có độ cạnh tranh cao hơn năm trước. Đầu tiên là số học sinh lớp 9 dự kiến sẽ hoàn thành chương trình THCS năm học 2025 – 2026 ở TP.HCM là 169.080 học sinh, tăng 42.734 học sinh so với năm học 2024 – 2025. Trong đó khu vực 1 (TP.HCM) tăng 27.106 học sinh, khu vực 2 (Bình Dương) tăng 8.419 học sinh và khu vực 3 (Bà Rịa – Vũng Tàu) tăng 7.209 học sinh.
Với thực trạng như trên, Sở GD-ĐT TP khẳng định năm nay hầu hết các trường THPT công lập trên địa bàn đều sẽ tăng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10, ít nhất là 45 học sinh/lớp so với năm trước.
Ngoài ra, sẽ có khoảng gần 40 trường THPT dự kiến sẽ được tăng thêm từ 90 – 135 học sinh lớp 10. Đây là các trường thuộc khu vực dân cư đông, số học sinh lớp 9 tăng cao. Đặc biệt các trường như THPT Phong Phú (huyện Bình Chánh cũ), THPT Dương Văn Dương (huyện Nhà Bè cũ)… dự kiến tăng thêm từ 225 – 450 chỉ tiêu.
Năm học 2026 – 2027 TP.HCM cũng sẽ có thêm một số trường THPT mới ở cả 3 khu vực và sẽ tuyển sinh lớp 10 ngay trong năm 2026. Tất cả những nỗ lực trên nhằm đảm bảo tỉ lệ học sinh vào học lớp 10 ở các trường THPT công lập đạt ít nhất 70%.
“Tuy nhiên, đó là bức tranh tổng thể về tuyển sinh lớp 10 năm nay. Còn nói độ cạnh tranh cao hay thấp phải xét đến từng khu vực cụ thể. Ở một số khu vực có số dân tăng cơ học cao thì mức độ cạnh tranh sẽ cao và ngược lại.
Năm nay, các trường THPT công lập ở khu vực TP Thủ Đức cũ có thể sẽ tăng số thí sinh dự tuyển. Nguyên nhân là học sinh lớp 9 ở khu vực 2 được phép đăng ký dự tuyển vào các trường này vì cùng thuộc TP.HCM. Đây là điểm đặc biệt mà các thí sinh cần lưu ý”, cô V.N., giáo viên lớp 9 một trường THCS ở phường Thủ Đức, chia sẻ.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, cô T., giáo viên chủ nhiệm lớp 9 ở khu vực 1, kể: “Do năm nay tình hình khá căng nên tôi tư vấn cho phụ huynh nên chọn nguyện vọng “chắc ăn” đậu công lập.
Trong lớp tôi chủ nhiệm có 1 học sinh khá, tổng điểm kiểm tra cuối học kỳ 2 ba môn văn, toán, ngoại ngữ của em là 22 điểm. Tôi tư vấn cho em chọn nguyện vọng 1 vào trường THPT thuộc top 2 của TP, điểm chuẩn vào nhóm trường này trong khoảng từ 20 – 20,75 điểm. Tuy vậy, cả em và cha mẹ em đều muốn chọn trường tốp đầu, điểm chuẩn năm trước là 22,25 điểm.
Tôi giải thích là do năm trước số học sinh lớp 9 rất ít nên trường tốp đầu có giảm điểm chuẩn. Còn năm nay số học sinh tăng cao, chọn nguyện vọng như vậy hơi phiêu lưu. Nhưng học sinh nói với tôi là em muốn thử sức và em sẽ nỗ lực gấp đôi, gấp ba để có thể thi đậu vào trường THPT đó”.
Và để an toàn, cô T. đồng ý cho học sinh chọn nguyện vọng 1 theo mong muốn. “Nhưng nguyện vọng 2 phải là trường có điểm chuẩn thấp hơn 4 điểm so với trường nguyện vọng 1. Nguyện vọng 3 tôi tư vấn cho em chọn trường có điểm chuẩn thấp hơn 3,5 điểm so với trường nguyện vọng 2”, cô T. cho hay.
Trong khi đó, nhiều giáo viên chủ nhiệm lớp 9 tâm sự rất áp lực khi tư vấn chọn nguyện vọng cho học sinh. “Tâm lý giáo viên ai cũng sợ học sinh của mình rớt công lập. Vì vậy, khi tư vấn tôi sẽ khuyên học sinh chọn trường vừa sức cho chắc ăn.
Nhưng một số phụ huynh khi thấy con mình thi lớp 10 đạt điểm cao thì quay ra trách giáo viên chủ nhiệm là tại cô nên con tôi chọn trường có điểm chuẩn thấp hơn năng lực học tập. Đáng lẽ cháu có thể đậu vào trường tốt hơn…”, cô H.N.T.L., giáo viên môn văn ở khu vực 1, bày tỏ.
Thầy Nguyễn Văn Huy, giáo viên môn toán ở một trung tâm bồi dưỡng văn hóa nổi tiếng ở TP.HCM, đưa ra lời khuyên: “Nên lấy căn cứ chính để chọn nguyện vọng lớp 10 là điểm kiểm tra cuối học kỳ 2 của học sinh”.
Thầy Huy nói: “Nhiều em lấy căn cứ là điểm trung bình cả năm lớp 9 của ba môn toán, văn, ngoại ngữ là chưa chính xác. Vì điểm trung bình bao gồm điểm kiểm tra thường xuyên, kiểm tra giữa kỳ, cuối kỳ. Mà thông thường, các thầy cô giáo hay du di cho học sinh gỡ điểm ở những cột kiểm tra thường xuyên. Vì vậy, đa số học sinh có cột điểm này rất cao.
Chỉ với đợt kiểm tra cuối học kỳ thì các trường THCS thực hiện bài bản và chặt chẽ như kỳ thi tuyển sinh: học sinh làm theo đề chung do nhà trường ra đề cho toàn khối, bài kiểm tra được rọc phách và chấm chung theo đáp án đã thống nhất trước đó. Thế nên, điểm kiểm tra cuối học kỳ phản ánh chính xác nhất lực học của học sinh”.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, hiện nay nhiều giáo viên chủ nhiệm ở các trường THCS trên địa bàn khu vực 1 khuyên học sinh nên làm theo công thức sau: Việc trước tiên là xem bảng điểm chuẩn lớp 10 của các trường THPT công lập trong hai năm gần nhất. Sau đó lấy tổng điểm kiểm tra cuối học kỳ 2 lớp 9 của ba môn văn, toán, ngoại ngữ – trừ đi 1 – 2 điểm sẽ cho ra điểm thi lớp 10 dự kiến của học sinh.
Điểm thi dự kiến sẽ là căn cứ để chọn nguyện vọng vào lớp 10. Trong đó, nguyện vọng 1 là trường THPT có điểm chuẩn hai năm gần nhất tương đương với điểm thi dự kiến của học sinh. Nguyện vọng 2 là trường THPT có điểm chuẩn thấp hơn nguyện vọng 1 từ 1 – 3 điểm. Nguyện vọng 3 là trường THPT có điểm chuẩn thấp hơn nguyện vọng 2 từ 1 – 3 điểm.
Theo quy định mới ban hành, lần đầu tiên Bộ GD&ĐT đưa yêu cầu về năng lực số và năng lực ngoại ngữ vào tiêu chuẩn đánh giá. Theo đó, giáo viên mầm non không chỉ đáp ứng các yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ mà còn phải có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số, sử dụng ngoại ngữ hoặc tiếng dân tộc thiểu số theo yêu cầu vị trí việc làm.
Thông tư quy định rõ hệ thống tiêu chuẩn nghề nghiệp theo 3 hạng chức danh (hạng III, II, I), được thiết kế theo hướng phân hóa năng lực và vai trò. Giáo viên ở hạng cao hơn có vai trò dẫn dắt, hỗ trợ đồng nghiệp tham gia xây dựng chương trình, tài liệu và lan tỏa các mô hình giáo dục.
Khả năng cá nhân hóa hoạt động giáo dục, vận dụng phương pháp tiên tiến và tham gia phát triển chuyên môn cũng là những yếu tố để đánh giá, xếp hạng giáo viên.
Về trình độ đào tạo, giáo viên mầm non hạng III và II phải có bằng cao đẳng sư phạm trở lên, trong khi hạng I yêu cầu tối thiểu trình độ cử nhân. Tất cả các hạng đều phải có chứng chỉ bồi dưỡng theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non.
Theo Bộ GDĐT, việc bổ sung các năng lực mới như năng lực số, ngoại ngữ và tự học, phát triển nghề nghiệp được xem là bước tiến nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập trong giáo dục mầm non, đồng thời cụ thể hóa các quy định của Luật Nhà giáo.
Thông tư quy định việc đánh giá giáo viên mầm non theo chuẩn mới sẽ là căn cứ quan trọng trong tuyển dụng, sử dụng và đào tạo giáo viên mầm non.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, việc đánh giá giáo viên mầm non vẫn tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành đến hết năm học 2025-2026. Các chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp được cấp trước ngày 31/12/2026 được công nhận tương đương với chứng chỉ bồi dưỡng theo chuẩn mới.
Thông tư cũng quy định rõ, giáo viên đã được tuyển dụng trước thời điểm văn bản có hiệu lực nếu chưa có chứng chỉ theo chuẩn mới, thời hạn hoàn thiện là 12 tháng kể từ khi chương trình bồi dưỡng chính thức được triển khai.
Ở Trung Quốc, kỳ thi tuyển sinh lớp 10, hay còn gọi là zhongkao (trung khảo), là một trong những cột mốc học thuật được cho là quan trọng hàng đầu trong cuộc đời vì quyết định liệu học sinh sẽ vào trường THPT hay bị phân luồng sang trường nghề. Theo tờ Sixth Tone, tỷ lệ học sinh trúng tuyển trên toàn quốc hằng năm thường chỉ dao động quanh mức 60%. Năm 2025, tỷ lệ này đạt 62,36%, theo Bộ Giáo dục Trung Quốc.
Để giảm áp lực thi cử, thành phố Thành Đô ở phía tây nam Trung Quốc tháng 9 năm ngoái đã triển khai chương trình thí điểm giáo dục liên thông 12 năm ở 8 trường, cả công lập lẫn tư thục. Theo đó, những em học các lớp giáo dục liên thông có thể học lên thẳng bậc THPT mà không cần thi tuyển sinh lớp 10. Tuy nhiên, các em vẫn được quyền rời chương trình để dự thi nếu muốn, tờ China Daily đưa tin.
Cơ quan chức năng lý giải cải cách này nhằm xây dựng lộ trình giáo dục xuyên suốt từ tiểu học tới THPT, chuyển trọng tâm từ điểm số sang phát triển toàn diện cho học sinh.
Thành phố Thượng Hải cũng có kế hoạch liên thông tương tự, cho biết mô hình hướng đến việc thống nhất trong thiết kế chương trình giảng dạy, đồng thời sẽ tối ưu hóa chia sẻ nguồn lực giữa các cấp học như phòng thí nghiệm, thư viện, các khóa học chuyên biệt... trong bối cảnh biến động số lượng tuyển sinh. Thành phố hướng tới phát triển các trường trung học tích hợp - kết hợp giữa trường THCS với trường THPT hiện hữu - để phục vụ mục đích này.
Tuy nhiên, chính quyền 2 thành phố trên đều nhấn mạnh việc triển khai chương trình liên thông không đồng nghĩa với bãi bỏ kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trên toàn thành. Giới chức cho rằng phân luồng là điều cần thiết nhằm hỗ trợ những nhóm học sinh có năng lực khác nhau, đồng thời giúp mở rộng cơ hội việc làm và phát triển kinh tế địa phương. Thế nên giáo dục nghề nghiệp được cho là một phần quan trọng trong toàn bộ hệ thống giáo dục.
Các sáng kiến cho phép miễn thi lớp 10 cũng đã xuất hiện ở một số thành phố khác dù phần lớn chỉ dành cho những học sinh xuất sắc. Song, một số địa phương cũng đang mở rộng cơ hội cho cả những em có học lực trung bình.
Đơn cử, Bắc Kinh từ năm 2022 bắt đầu thử nghiệm mô hình tuyển sinh THPT đa dạng hơn, cho phép các em có điểm tổng kết từ mức "B" trở lên được nộp hồ sơ xét vào một số trường thông qua hình thức phỏng vấn. Một số trường riêng rẽ cũng triển khai lộ trình học thẳng từ THCS lên THPT mà không cần thi lớp 10, tuy nhiên quy mô các chương trình này còn hạn chế và thường do những trường có tỷ lệ chọi không cao triển khai.
Bãi bỏ thi tuyển sinh lớp 10 từ lâu đã là mong muốn của nhiều phụ huynh Trung Quốc - những người lo ngại con mình có thể bị buộc phải học trường nghề nếu đạt kết quả không tốt trong kỳ thi. Bởi lẽ, giáo dục nghề nghiệp thường bị gắn với định kiến "giáo dục hạng thấp" hoặc chỉ dành cho những học sinh bị loại khỏi con đường học thuật.
Ông Xiong Bingqi, Chủ tịch Viện Nghiên cứu giáo dục thế kỷ 21 tại Trung Quốc, cho rằng việc bỏ thi lớp 10 sẽ đòi hỏi những cải cách mang tính cấu trúc sâu rộng hơn, bao gồm xóa bỏ hệ thống phân cấp trường học và thu hẹp khoảng cách giữa giáo dục phổ thông với giáo dục nghề nghiệp.
"Chừng nào hệ thống các trường THPT tinh hoa vẫn còn tồn tại, nỗi lo về thi lớp 10 sẽ vẫn chưa thể giảm bớt", ông Bingqi nhận định.
Một động thái đáng chú ý khác của nhiều địa phương Trung Quốc để giảm áp lực thi cử là bỏ môn sinh học và địa lý khỏi hệ thống tính điểm trong kỳ thi lớp 10, bắt đầu từ 2027. Điều này diễn ra trong bối cảnh ở một số tỉnh, thành, học sinh tiểu học phải học tới 11 môn mỗi tuần, còn số môn học ở bậc THCS tăng lên đến 15.
Tỉnh Cát Lâm là địa phương mới nhất công bố cải cách này vào ngày 17.3. Theo thông báo của Sở Giáo dục tỉnh, từ năm sau, môn sinh và địa sẽ không còn được tính vào tổng điểm thi lớp 10. Thay vào đó, hai môn này sẽ được đánh giá thông qua hình thức thi đề mở, với kết quả thể hiện bằng xếp loại chữ cái thay vì điểm số cụ thể.
Những cải cách tương tự cũng đang được triển khai trên khắp Trung Quốc.
Thành phố Hoàng Sơn, tỉnh An Huy, sẽ bỏ sinh, địa khỏi điểm thi lớp 10, thay vào đó yêu cầu học sinh chỉ cần ở mức "đạt" là đủ điều kiện vào các trường THPT tốp đầu. Thành phố Cát An thuộc tỉnh Giang Tây thì áp dụng hình thức thi trên máy tính cho hai môn này và kết quả thi chỉ mang tính tham khảo.
Trong khi đó, thành phố Tương Đàm tại tỉnh Hồ Nam giảm số môn tính điểm xuống còn 8 với tổng điểm tối đa 655, loại môn sinh lẫn địa khỏi hệ thống tính điểm, đồng thời mở rộng hình thức thi đề mở và tăng chỉ tiêu tuyển sinh cho các trường khó khăn.
Ông Gao Hang, Phó hiệu trưởng Trường Giáo dục, ĐH Nhân dân Trung Quốc, cho biết mô hình giảm số môn thi ngày càng phổ biến và nhiều địa phương khác cũng đang cân nhắc thực hiện các cải cách tương tự. Các cải cách thường gồm 3 yếu tố chính: chuyển một số môn từ "thi" sang "đánh giá", chuyển từ thi đề đóng sang thi đề mở, cũng như thay điểm số bằng hình thức xếp loại theo chữ cái.
"Những biện pháp này giúp giảm áp lực học tập và áp lực giảng dạy trong nhà trường, đồng thời giảm bớt lo âu vì cạnh tranh từng con điểm. Bởi trước đây, chỉ cần chênh lệch một điểm cũng có thể khiến hàng trăm học sinh có thứ hạng khác nhau", ông Hang chia sẻ.
Song song với giảm số môn thi, nhiều địa phương Trung Quốc cũng đang mở rộng quy mô tuyển sinh và tăng chỉ tiêu vào các trường THPT. Hồi tháng 1, huyện Thặng Tứ thuộc thành phố Chu Sơn (tỉnh Chiết Giang) thậm chí có động thái táo bạo hơn, thu hút sự chú ý của toàn quốc khi tuyên bố xóa sổ chức năng phân luồng của kỳ thi lớp 10, bảo đảm tất cả học sinh THCS đủ điều kiện đều có thể vào học các trường THPT trên địa bàn.
Cụ thể, thí sinh/phụ huynh có thể xem điểm thi lớp 10 theo một trong hai cách:
Cách 1: Thí sinh/phụ huynh vào link http://diemthi.hcm.edu.vn/, nhập số báo danh để xem điểm thi lớp 10.
Cách 2: Thí sinh/phụ huynh vào link https://ts10.hcm.edu.vn/dang-nhap?ReturnUrl=%2Ftra-cuu-ket-qua, nhập mã định danh và mật khẩu (đã được cấp lúc thí sinh đăng ký nguyện vọng tuyển sinh 10).
Điểm thi lớp 10 gồm 3 môn: ngữ văn, ngoại ngữ và toán. Đối với thí sinh dự thi môn chuyên hoặc tích hợp sẽ có thêm cột điểm thứ tư là môn chuyên/tích hợp.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, điểm các bài thi được chấm theo thang điểm 10, lấy lẻ đến 0,25 điểm.
Sau khi công bố điểm thi, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM công bố điểm chuẩn vào lớp 10 chuyên gồm các trường: THPT chuyên Lê Hồng Phong, THPT chuyên Trần Đại Nghĩa (khu vực 1, TP.HCM cũ), THPT chuyên Hùng Vương (khu vực 2, Bình Dương cũ), THPT chuyên Lê Quý Đôn (khu vực 3, Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) và điểm chuẩn vào lớp 10 tích hợp.
Công thức tính điểm xét tuyển vào lớp 10 thường như sau:
Điểm xét tuyển = điểm toán + điểm ngữ văn + điểm ngoại ngữ + điểm ưu tiên, khuyến khích (nếu có).
Thí sinh chỉ được xét tuyển khi dự thi đủ 3 môn và không có bài thi nào bị điểm 0.
Công thức tính điểm xét tuyển vào lớp 10 chuyên như sau:
Điểm xét tuyển lớp 10 chuyên = điểm toán + điểm ngữ văn + điểm ngoại ngữ + (điểm môn chuyên × 2).
Công thức tính điểm xét tuyển vào lớp 10 tích hợp như sau:
Điểm xét tuyển = điểm ngữ văn + điểm ngoại ngữ + điểm toán + điểm trung bình của chương trình tiếng Anh tích hợp lớp 9 cấp THCS (theo thang điểm 10) hoặc điểm bài thi môn tiếng Anh tích hợp (dành cho thí sinh chưa học tiếng Anh tích hợp bậc THCS).
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại TP.HCM năm nay ghi nhận hơn 151.000 thí sinh đăng ký dự thi - cao nhất từ trước đến nay.
Để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh, các trường THPT công lập trên địa bàn tuyển 117.355 chỉ tiêu lớp 10, tương đương khoảng 78% thí sinh có cơ hội vào học tại các trường công lập. Đây được xem là nỗ lực của ngành giáo dục TP.HCM nhằm mở rộng chỗ học cho học sinh sau THCS.
Năm 2026 cũng là năm đầu tiên TP.HCM tổ chức kỳ thi tuyển sinh lớp 10 sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính. Theo đó, học sinh ở khu vực 2 (Bình Dương cũ) và khu vực 3 (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) dự thi chung đề với học sinh khu vực 1 (TP.HCM cũ).
Theo nhận định của nhiều giáo viên, đề thi tuyển sinh lớp 10 năm nay có mức độ vừa sức hơn so với năm trước. Tuy vậy, đề thi vẫn có một số câu hỏi mang tính phân hóa, đặc biệt ở nhóm thí sinh có học lực khá, giỏi và xuất sắc.
