Gan là cơ quan duy nhất có khả năng tự phục hồi kỳ diệu, nhưng nó cũng phải làm việc không ngừng nghỉ để chuyển hóa dinh dưỡng, lọc độc tố và quản lý đường huyết.
Theo chuyên gia dinh dưỡng Amy Davis (New Orleans), việc lấp đầy thực đơn bằng các thực phẩm giàu dưỡng chất sẽ giúp giảm nhẹ gánh nặng cho gan, đặc biệt quan trọng với người mắc gan nhiễm mỡ (MAFLD), tiểu đường type 2 hoặc béo phì.
Chuyên gia Michelle Routhenstein (EntirelyNourished.com) nhấn mạnh: Để bảo vệ gan, hãy tập trung vào các thực phẩm nguyên bản giàu chất xơ, polyphenol và các hợp chất chống viêm để bảo vệ tế bào gan khỏi áp lực oxy hóa.
Dưới đây là danh sách 12 thực phẩm “vàng” cho gan được các chuyên gia khuyên dùng:
Atiso
Chứa chất xơ hòa tan và các chất chống oxy hóa như acid cichoric và silymarin. Chúng giúp kích thích sản xuất mật (vai trò quan trọng nhất của gan để phân giải chất béo) và bảo vệ tế bào gan.
Lựu
Rất giàu polyphenol, đặc biệt là ellagitannin giúp giảm viêm và ngăn chặn sự tích tụ chất béo trong gan.
Bông cải xanh
Thuộc họ rau chữ thập, chứa glucosinolates giúp gan giải phóng các enzyme giải độc tự nhiên.
Bơ
Giàu chất béo không bão hòa đơn (đặc biệt là acid oleic) giúp giảm mỡ gan và bảo vệ tế bào gan khỏi tác hại của chất béo bão hòa từ thịt mỡ hoặc bơ động vật.
Cải Brussels
Tương tự bông cải xanh, loại rau này giúp tăng cường hoạt động của các enzyme giải độc và hỗ trợ chống ung thư, kháng viêm.
Cá hồi
Nguồn omega-3 dồi dào giúp cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ, giảm chất béo trung tính và tăng cholesterol tốt (HDL).
Cá mòi
Một nguồn omega-3 tuyệt vời khác giúp cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ quá trình chuyển hóa chất béo lành mạnh.
Cần tây
Chứa apigenin – một loại flavonoid có đặc tính chống oxy hóa mạnh, giúp hạn chế tích tụ mỡ và hỗ trợ các con đường giải độc tự nhiên của gan.
Rau bina (Chân vịt)
Các loại rau lá xanh chứa chất diệp lục giúp liên kết với các kim loại nặng để giảm độc tính, bảo vệ chức năng gan.
Nam việt quất
Chứa anthocyanin giúp bảo vệ gan khỏi tổn thương oxy hóa. Nghiên cứu cho thấy loại quả này có thể giảm các chỉ số gan nhiễm mỡ và cải thiện tình trạng kháng insulin.
Cam
Nguồn cung cấp apigenin dồi dào, có tác dụng tích cực trong việc phòng ngừa và hỗ trợ điều trị xơ gan, ung thư gan.
Cà phê
Thật bất ngờ, cà phê là nguồn chống oxy hóa lớn. Uống khoảng 3 tách cà phê mỗi ngày có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ xơ gan và ung thư gan so với người không uống.
Để gan vận hành tối ưu, các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế tối đa nhóm thực phẩm gây áp lực sau:
Đồ uống có cồn: Thủ phạm trực tiếp gây tổn thương tế bào gan.
Chất béo bão hòa: Có trong thịt mỡ, bơ, các loại đồ nướng công nghiệp.
Thực phẩm chế biến sẵn: Chứa nhiều chất bảo quản và phụ gia.
Thực phẩm chứa đường bổ sung: Dễ dẫn đến gan nhiễm mỡ và viêm gan.
Chế độ ăn uống là nền tảng, nhưng nếu bạn có các vấn đề bệnh lý về gan, hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có lộ trình điều trị cá nhân hóa phù hợp nhất.
Trên thực tế, các biến chứng tiểu đường, đặc biệt là tổn thương thần kinh và rối loạn tuần hoàn máu, thường biểu hiện rõ hơn vào ban đêm. Khi cơ thể nghỉ ngơi, lưu lượng máu đến chân giảm và sự chú ý của não bộ không còn bị phân tán, khiến cảm giác đau trở nên rõ rệt hơn, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Nếu cơn đau chân ban đêm xuất hiện các dấu hiệu sau thì không nên chủ quan với tiểu đường.
Đây là kiểu đau phổ biến nhất liên quan đến tiểu đường. Người bệnh thường cảm thấy bàn chân như bị nóng rát, kim châm hoặc có cảm giác như điện giật. Cơn đau thường xuất hiện rõ khi nằm nghỉ và có xu hướng nặng hơn vào ban đêm.
Nguyên nhân chính là do đường huyết tăng cao trong thời gian dài làm tổn thương các dây thần kinh ngoại biên. Khi đó, tín hiệu cảm giác bị rối loạn, khiến não nhận được những tín hiệu đau ngay cả khi không có kích thích thực sự. Đồng thời, cơ chế kiểm soát cảm giác đau của cơ thể cũng suy giảm, làm cơn đau trở nên dai dẳng hơn.
Ngoài cảm giác đau, người bệnh có thể kèm theo tê bì hoặc giảm cảm giác ở bàn chân. Đây là dấu hiệu cho thấy tổn thương thần kinh đang tiến triển và cần được kiểm tra sớm.
Chuột rút là tình trạng cơ co thắt đột ngột, gây đau dữ dội và thường xảy ra khi đang ngủ. Nếu hiện tượng này xuất hiện thường xuyên, đặc biệt ở người có nguy cơ cao, thì có thể liên quan đến tiểu đường.
Chuột rút do tiểu đường thường xảy ra ở bắp chân, kéo dài vài phút, sau đó có thể để lại cảm giác đau âm ỉ. Nếu tình trạng này lặp lại nhiều lần thì không nên chủ quan.
Một kiểu đau khác dễ bị bỏ qua là cảm giác đau âm ỉ, nặng chân hoặc mỏi sâu trong cơ. Cơn đau này thường không rõ vị trí cụ thể và có thể xuất hiện nhiều hơn vào ban đêm.
Người bệnh đôi khi còn thấy chân lạnh, da nhợt hoặc dễ mệt khi đi lại. Đây là dấu hiệu quan trọng vì nếu kéo dài có thể dẫn đến loét hoặc tổn thương nghiêm trọng ở chi dưới.
Không phải lúc nào đau chân cũng được mô tả là đau. Một số người cảm thấy chân rất khó chịu, như có kiến bò hoặc ngứa sâu bên trong, khiến họ phải liên tục cử động chân mới dễ chịu hơn.
Tình trạng này thường xuất hiện vào buổi tối hoặc khi nằm nghỉ, làm người bệnh khó ngủ hoặc ngủ không sâu. Đây là biểu hiện của hội chứng chân không yên, một rối loạn có liên quan đến tiểu đường, đặc biệt khi đã có tổn thương thần kinh, theo Verywell Health.
Nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí BMJ Medicine đã chỉ đích danh bài tập tốt nhất cho tuổi thọ và cách tập hiệu quả nhất.
Các nhà khoa học từ Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan (Mỹ), Đại học Y khoa Trùng Khánh (Trung Quốc) và Đại học Yonsei (Hàn Quốc) đã phân tích dữ liệu của tổng cộng 173.229 người tham gia, nhằm tìm ra bài tập hiệu quả nhất để kéo dài tuổi thọ và so sánh hiệu quả của cách tập đơn lẻ và cách tập kết hợp nhiều bài tập đối với tuổi thọ.
Người tham gia báo cáo các hoạt động như đi bộ, chạy bộ, đạp xe, bơi lội, leo cầu thang, chèo thuyền hoặc thể dục nhịp điệu, các môn thể thao dùng vợt, yoga và giãn cơ và cả các hoạt động mạnh mẽ như cắt cỏ, làm vườn, đào đất. Trong thời gian theo dõi 30 năm, có 38.847 người đã qua đời.
Kết quả cho thấy đi bộ là bài tập được nhiều người yêu thích nhất. Đặc biệt, các phát hiện mang lại tin vui bất ngờ cho chính những người này: Đi bộ có mối liên hệ mạnh mẽ nhất trong việc giảm nguy cơ tử vong sớm, kéo dài tuổi thọ, theo trang tin khoa học Scitech Daily.
Ngoài ra, kết quả cũng cho thấy tập đa dạng nhiều bài tập sẽ mang lại kết quả tốt hơn so với chỉ tập một bài tập.
Những người có hoạt động đa dạng nhất có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 19%, nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch, ung thư, bệnh hô hấp và các nguyên nhân khác thấp hơn từ 13 - 41%.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng: Đi bộ chính là bài tập cơ bản và hiệu quả nhất để giảm nguy cơ tử vong sớm, kéo dài tuổi thọ. Tuy nhiên, để tối đa hóa lợi ích, nên kết hợp đi bộ với tập luyện sức mạnh (tập tạ, ngồi xổm, hít đất) hoặc các môn thể thao dùng vợt, theo trang tin khoa học Scitech Daily.
Tăng huyết áp có thể dẫn đến các biến chứng sức khỏe nghiêm trọng bao gồm suy tim, đột quỵ, bệnh tim hoặc bệnh thận. Tuy nhiên, nghiên cứu mới vừa được công bố trên tạp chí y khoa Nature Digital Medicine đã phát hiện ra một thủ phạm gây tăng huyết áp ẩn trong giấc ngủ ban đêm.
Nghiên cứu do các chuyên gia về giấc ngủ tại Đại học Flinders (Úc) thực hiện nhằm xem xét mối liên hệ giữa chứng ngáy và huyết áp. Nghiên cứu kéo dài 9 tháng và bao gồm hơn 12.000 người tham gia trên toàn cầu, chủ yếu là nam giới trung niên bị thừa cân.
Các nhà nghiên cứu đã sử dụng thiết bị theo dõi giấc ngủ đặt dưới đệm để đo tình trạng ngáy và ngưng thở khi ngủ, kết hợp với máy đo huyết áp tại nhà.
Kết quả đã phát hiện ngáy ngủ thường xuyên có thể đóng vai trò như một chỉ báo sớm về tình trạng tăng huyết áp nguy hiểm hoặc huyết áp cao không kiểm soát.
Ở những người ngáy thường xuyên, nguy cơ bị tăng huyết áp không kiểm soát cao gần gấp đôi. Đáng chú ý, nguy cơ này tiếp tục tăng gấp đôi ở những người vừa ngáy thường xuyên vừa bị ngưng thở khi ngủ so với những người không ngáy thường xuyên, theo Daily Express (Anh).
Tác giả chính, tiến sĩ Bastien Lechat, từ Trường Y và Y tế Công cộng Đại học Flinders, cho biết: Có mối liên quan mạnh mẽ giữa việc ngáy ngủ thường xuyên ban đêm và huyết áp cao. Nghiên cứu nhận thấy 15% tổng số người tham gia ngáy ngủ trung bình hơn 20% thời gian mỗi đêm và điều này dẫn đến huyết áp cao và tăng huyết áp không kiểm soát được.
Đồng tác giả, Giáo sư Danny Eckert, Trưởng khoa Sức khỏe Giấc ngủ tại Đại học Flinders, nhấn mạnh: Kết quả nghiên cứu cho thấy tầm quan trọng của việc xem xét ngáy ngủ như một yếu tố trong chăm sóc y tế và điều trị các vấn đề liên quan đến giấc ngủ.
Giáo sư Danny Eckert cho biết ngáy là hiện tượng rất phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ. Trên thực tế, ngáy ngủ thường đi kèm với tình trạng ngưng thở khi ngủ - một rối loạn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
Nghiên cứu cho thấy những người ngáy thường xuyên có nguy cơ tăng huyết áp không kiểm soát cao gần gấp đôi. Đáng lo ngại hơn, nguy cơ này tiếp tục tăng gấp đôi ở những người vừa ngáy vừa mắc chứng ngưng thở khi ngủ, so với những người ít hoặc không ngáy.
Như vậy, mọi người cần xem xét nghiêm túc chứng ngáy ngủ vì có thể là tín hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ đột quỵ và suy tim, và cần có biện pháp điều trị kịp thời.
