Đề xuất trên được kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn nêu tại hội thảo tham vấn góp ý của chuyên gia, nhà khoa học tiêu biểu về dự thảo luật Đô thị đặc biệt do UBND TP.HCM tổ chức ngày 22.5.
Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng bên cạnh khu thương mại tự do, trung tâm tài chính, TP.HCM cần bổ sung thêm mô hình đô thị sân bay và đô thị đại học bởi đây là điều rất cần thiết với TP.HCM. Lý do, khu vực sân bay hiện nay rất lộn xộn, TP.HCM không có quyền làm gì vì bên trong sân bay do Bộ Xây dựng quản lý hết.
“TP.HCM nên bổ sung đô thị sân bay vào luật Đô thị đặc biệt, không chỉ giới hạn ở khu vực sân bay Tân Sơn Nhất mà còn cả khu vực thuộc bán kính 10 – 30 km của sân bay Long Thành. Bán kính này phủ lên một phần của TP.HCM, gần trung tâm tài chính quốc tế”, chuyên gia nói thêm.
Về khu đô thị đại học, ông Sơn nói đây là mô hình lấy đại học là trung tâm, khu đô thị xung quanh là hệ sinh thái quan trọng giúp cho việc phát triển, hướng đến tầm cao hơn là đô thị tri thức. Theo đó, đô thị tri thức là đô thị đại học gắn với khu công nghệ cao, khu công nghiệp sáng tạo.
Khi đưa vào luật, chuyên gia đề xuất theo hướng HĐND và UBND TP.HCM có quyền xác định ranh giới của khu vực đô thị sân bay, đô thị đại học. Bởi lẽ, khu đô thị đại học không chỉ ranh giới trong đại học, vì nó cần mở rộng ra xung quanh và liên quan đến đền bù, giải tỏa, đấu giá và quản lý đô thị sau này.
Với loại hình đô thị TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn đánh giá dự thảo luật Đô thị đặc biệt đã nêu một số điều khoản nhưng chủ yếu tập trung vào khai thác giá trị thương mại, quỹ đất mà bỏ sót vấn đề quan trọng là lợi ích cư dân.
Ông cho rằng nếu đặt nặng lợi ích kinh tế quá sẽ đẩy người yếu thế ra xa khu vực TOD. Do đó, luật nên có điều khoản dành quỹ đất cho đầu tư công, trong đó có một phần làm nhà ở xã hội, một phần làm nhà ở cho thuê dài hạn với giá thấp.
Cũng tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng bên cạnh phát triển kinh tế – xã hội, TP.HCM cũng cần quan tâm đến chính sách đặc thù về bảo tồn các giá trị văn hóa, nghệ thuật.
Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn nhìn nhận TP.HCM là một đô thị hơn 300 năm tuổi nhưng công tác bảo tồn và phát triển hiện nay “chưa đâu ra đâu” nên cần có kiến trúc sư trưởng. TP.HCM có thể tham khảo mô hình của Pháp, phân công kiến trúc sư trưởng chịu trách nhiệm cho những khu vực có giá trị bảo tồn, đặc biệt là khu vực trung tâm.
Theo chuyên gia, khu tứ giác Nguyễn Thị Minh Khai – đường ven kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè – đường Lê Thánh Tôn – đường Cách Mạng Tháng Tám có nhiều công trình lịch sử. Trên phân vùng này, TP.HCM nên có quy hoạch riêng về bảo tồn, chỉnh trang, quy chế quản lý riêng và đặt trên vai kiến trúc sư trưởng.
Vị kiến trúc sư trưởng này có quyền trình HĐND, UBND TP.HCM phê duyệt và trực tiếp quản lý luôn những công trình xây dựng thuộc khu vực bảo tồn trong tương lai. Về nhân sự, kiến trúc sư trưởng có thể là một nhân sự độc lập hoặc một phó chủ tịch UBND TP.HCM kiêm nhiệm.
Đồng quan điểm, tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu, Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử TP.HCM, đánh giá dự luật chủ yếu tiếp cận đô thị đặc biệt từ góc độ quản trị, hạ tầng và động lực tăng trưởng kinh tế. Trong khi đó, yếu tố văn hóa và vốn xã hội là nền tảng tạo nên tính đặc biệt và sức sống lâu dài của đô thị lại chưa được thể hiện tương xứng.
“Một đô thị đặc biệt không chỉ được xác định bằng quy mô kinh tế, quyền tự chủ hay hệ thống hạ tầng hiện đại, mà còn bởi bản sắc lịch sử, ký ức đô thị, tính đa dạng văn hóa, năng lực sáng tạo xã hội và sự gắn kết cộng đồng. Chính các yếu tố này tạo nên sức hấp dẫn riêng, năng lực cạnh tranh mềm và khả năng phát triển bền vững của thành phố trong dài hạn”, tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu nói.
Vị nữ tiến sĩ đề nghị bổ sung một số điều khoản dựa trên nguyên tắc cân bằng giữa phát triển kinh tế đô thị và giữ gìn bản sắc văn hóa cốt lõi, cũng như bảo tồn di sản là phương thức đặc thù của phát triển bền vững.
Theo dự thảo, di sản đang bị “gộp chung” vào nhóm phát triển kinh tế – xã hội. Để nâng tầm và có công cụ quản lý mạnh mẽ hơn, tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu đề nghị nên tách hoặc bổ sung một điều luật riêng biệt. Bởi lẽ, đô thị đặc biệt luôn đối mặt với áp lực “đập cũ xây mới”. Việc có một điều luật riêng sẽ tạo hành lang pháp lý để thành phố ban hành danh mục các công trình kiến trúc đô thị có giá trị lịch sử, ký ức (dù chưa được xếp hạng di tích cấp quốc gia) để bảo vệ.
Bên cạnh đó, tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu cũng đề xuất bổ sung các công cụ kinh tế và nguồn lực đặc thù để bảo tồn di sản, đồng thời đưa ra chế tài nhằm tăng sức răn đe. Cụ thể, TP.HCM có thể áp dụng mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực di sản, xây dựng trái phép trong vùng đệm di sản cao gấp 2 – 3 lần so với quy định chung của cả nước…
Ban Chấp hành Trung ương vừa ban hành Kết luận số 20-KL/TW của Bộ Chính trị về chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới hành chính tỉnh Quảng Ninh.
Kết luận nêu rõ sau khi xem xét tờ trình của Tỉnh ủy Quảng Ninh, Bộ Chính trị đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương.
Trong đó, tập trung phát triển Quảng Ninh theo hướng đô thị xanh, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc.
Thực hiện tái cấu trúc không gian phát triển tích hợp đô thị, biển, đảo, biên giới, di sản thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh, chuyển từ tổ chức không gian phân tán sang tích hợp, từ địa giới hành chính sang hệ sinh thái đa trung tâm, mở và liên kết.
Bộ Chính trị nhấn mạnh yêu cầu mở rộng không gian tăng trưởng, tạo đột phá với động lực tăng trưởng là khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; phát triển đồng bộ kinh tế xanh, kinh tế di sản, kinh tế biển, kinh tế biên giới, kinh tế ban đêm và công nghiệp văn hóa.
Đồng thời đẩy mạnh phát triển hạ tầng đường bộ, đường sắt cao tốc, sân bay, cảng biển và hạ tầng đô thị thông minh, kết nối các trung tâm đô thị lớn.
Cùng đó, bảo đảm sự phát triển hài hòa, cân đối giữa các xã, phường, đặc khu; bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa; tăng cường cải cách thể chế, đổi mới quản trị, xây dựng chính quyền kiến tạo phát triển, liêm chính, kỷ luật, kỷ cương, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân.
Bộ Chính trị giao Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan liên quan phối hợp với tỉnh Quảng Ninh hoàn thiện hồ sơ, thủ tục theo quy định; báo cáo Trung ương Đảng, trình Quốc hội xem xét, quyết định trong năm 2026.
Trước đó, UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành kế hoạch về việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân và trình HĐND tỉnh cho ý kiến đối với việc thành lập thành phố Quảng Ninh trên cơ sở địa giới hành chính tỉnh Quảng Ninh. Việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân được thực hiện bằng hình thức phát phiếu tới từng hộ gia đình tại 54 xã, phường, đặc khu.
Tháng 4.2026, Thủ tướng ban hành quyết định 606 phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Mục tiêu tổng quát là xây dựng Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương hiện đại, là cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia, có sức cạnh tranh quốc tế, phát triển cân bằng giữa kinh tế - xã hội - môi trường.
Chiều 28.4, tại họp báo của Bộ Nội vụ, thông tin về sắp xếp thôn, tổ dân phố, bà Nguyễn Thị Tú Thanh, Phó vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương, cho biết, thực hiện chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố, Bộ Nội vụ được Chính phủ giao chủ trì xây dựng Nghị định quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và một số chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách.
Theo bà Thanh, đây là nội dung quan trọng, tác động trực tiếp đến tổ chức và hoạt động ở cơ sở nên sẽ được nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi ban hành. Nghị định sẽ là căn cứ pháp lý để các địa phương triển khai thực hiện trong thời gian tới.
"Định hướng chung của việc sắp xếp là tinh gọn đầu mối, giảm số lượng thôn, tổ dân phố, bảo đảm phù hợp với quy mô dân số, điều kiện thực tiễn và đặc thù từng vùng miền. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động ở cơ sở, tạo thuận lợi trong thực hiện nhiệm vụ và giảm áp lực quản lý trực tiếp cho chính quyền cấp xã", bà Thanh cho hay.
Đại diện Bộ Nội vụ cũng cho biết, dự thảo nghị định được xây dựng theo hướng kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời điều chỉnh để bảo đảm tương quan với quy mô mới của cấp xã, khối lượng công việc cũng như chế độ, chính sách, nhằm khuyến khích đội ngũ cán bộ không chuyên trách yên tâm công tác.
"Đặc biệt, việc hoàn thiện chính sách được đặt trong tổng thể yêu cầu tinh gọn bộ máy, sử dụng hiệu quả nguồn lực và phù hợp khả năng cân đối ngân sách của địa phương", Phó vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương thông tin.
Theo tính toán, sau khi hoàn thành sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, việc tổ chức lại thôn, tổ dân phố sẽ được triển khai theo lộ trình cụ thể. Theo kế hoạch của Chính phủ, nội dung này phải hoàn thành trước ngày 31.5.2026, hướng tới tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả tự quản ở cơ sở.
Cũng theo bà Thanh, hiện nay, Chính phủ và Bộ Nội vụ đã giao phân cấp cho các địa phương chủ động, thực hiện nhiệm vụ sáp nhập thôn.
"Việc bố trí cán bộ chuyên trách khi sáp nhập thôn sẽ được địa phương cập nhật dữ liệu và bố trí, tính toán cho hợp tình, hợp lý. Cán bộ không chuyên trách cấp thôn, tổ dân phố với cấp xã khác nhau. Cán bộ tổ dân phố, thôn bản là cán bộ tự quản nên sẽ có những điều kiện bầu chọn khác nhau", bà Thanh nói.
Theo số liệu đến hết năm 2021, cả nước có 90.508 thôn, tổ dân phố, trong đó gồm 69.580 thôn và 20.928 tổ dân phố.
Ngày 19.5, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cho biết theo báo cáo chỉ số Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo toàn cầu 2026 do StartupBlink công bố, TP.HCM tăng 12 bậc, vươn lên vị trí 98 thế giới.
Đây là lần đầu tiên TP.HCM chính thức góp mặt trong Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo toàn cầu, đồng thời là thứ hạng cao nhất từ trước đến nay. Kết quả này giúp TP.HCM hoàn thành mục tiêu vào Top 100 sớm khoảng 4 năm so với định hướng đến năm 2030.
Không chỉ ghi nhận bước tiến trên bảng xếp hạng toàn cầu, hệ sinh thái khởi nghiệp TP.HCM còn đạt nhiều thứ hạng nổi bật trong khu vực. Cụ thể, TP.HCM xếp hạng 5 Đông Nam Á; đứng thứ 2 khu vực về mức độ trưởng thành của hệ sinh thái; xếp hạng 7 châu Á - Thái Bình Dương về mức độ sôi động của cộng đồng khởi nghiệp; đồng thời giữ vị trí thứ 3 Đông Nam Á về lĩnh vực fintech và thứ 5 về blockchain.
Theo đánh giá của StartupBlink, TP.HCM hiện dẫn đầu Đông Nam Á về mức độ trưởng thành của hệ sinh thái, phản ánh năng lực tạo ra các doanh nghiệp khởi nghiệp có khả năng tăng trưởng và mở rộng thị trường. Thành phố cũng được ghi nhận là một trong những trung tâm khởi nghiệp năng động nhất khu vực, với sự tham gia ngày càng mạnh mẽ của cộng đồng startup, nhà đầu tư, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
StartupBlink là một trong những bộ chỉ số quốc tế có uy tín, đánh giá hơn 1.500 thành phố và 100 quốc gia dựa trên các tiêu chí như quy mô hoạt động, chất lượng hệ sinh thái và môi trường kinh doanh hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Kết quả xếp hạng năm 2026 cho thấy những nỗ lực cải thiện môi trường khởi nghiệp và tăng cường kết nối quốc tế của TP.HCM đang từng bước được cộng đồng quốc tế ghi nhận.
Đánh giá về kết quả này, ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, cho biết vị trí thứ 98 toàn cầu là kết quả của quá trình nỗ lực bền bỉ và sự đồng hành của nhiều thành tố trong hệ sinh thái.
Kết quả trên có sự đóng góp từ cộng đồng startup, nhà đầu tư, trường đại học, viện nghiên cứu, các tổ chức hỗ trợ và cơ quan quản lý nhà nước. "Kết quả này cho thấy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của TP.HCM đang có những chuyển biến tích cực, từng bước tiệm cận các chuẩn mực quốc tế", ông Thắng nhìn nhận.
Theo ông Thắng, việc TP.HCM vào Top 100 toàn cầu không chỉ góp phần nâng cao vị thế và mức độ nhận diện quốc tế, mà còn tạo điều kiện thuận lợi hơn để thu hút nguồn lực đầu tư, chuyên gia và các hoạt động hợp tác đổi mới sáng tạo trong thời gian tới. Đồng thời, đây là nền tảng để thành phố tiếp tục hoàn thiện môi trường cho doanh nghiệp khoa học công nghệ và startup phát triển.
Bên cạnh những kết quả tích cực, TP.HCM cũng nhìn nhận hệ sinh thái khởi nghiệp vẫn còn dư địa để cải thiện, đặc biệt về cơ chế hỗ trợ, hạ tầng đổi mới sáng tạo và khả năng kết nối quốc tế.
Ở cấp độ quốc gia, theo StartupBlink 2026, Việt Nam tăng 5 bậc lên vị trí 50 toàn cầu - mức cao nhất từ trước đến nay, với tốc độ tăng trưởng hệ sinh thái đạt 67,9%, cao nhất Đông Nam Á. Hiện cả nước có 4 thành phố nằm trong Top 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu.
