Eo biển Hormuz từ lâu được xem là yết hầu của ngành năng lượng thế giới. Nơi đây từng gánh vác việc lưu thông khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Việc tuyến hàng hải chiến lược này bị phong tỏa đã lập tức đẩy thị trường vào trạng thái khan hiếm, kéo giá dầu Brent tiêu chuẩn quốc tế tăng vọt 40% lên sát mốc 100 USD mỗi thùng.
Đứng trước sự gián đoạn chưa từng có, chuỗi cung ứng toàn cầu đang phải gồng mình gánh chịu chi phí đội lên từng ngày. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, cuộc khủng hoảng lại đang biến những cơ sở hạ tầng chiến lược và các đội tàu chở dầu thành những cỗ máy in tiền khổng lồ.
Nước cờ hạ tầng cứu vãn chuỗi cung ứng
Trong khi giao thương đường biển qua Vịnh Ba Tư gần như tê liệt, Saudi Aramco vẫn ung dung ghi nhận kết quả kinh doanh vượt mọi dự báo. Tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Arabia vừa công bố mức lợi nhuận ròng quý I đạt 32,5 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Thậm chí lợi nhuận điều chỉnh còn chạm mốc 33,6 tỷ USD. Tổng doanh thu của hãng bứt phá lên 115,49 tỷ USD nhờ sự cộng hưởng từ việc tăng giá bán lẫn sản lượng xuất khẩu.
Bí quyết giúp Aramco lội ngược dòng nằm ở hệ thống đường ống Đông - Tây. Hệ thống này cho phép tập đoàn bơm thẳng dầu thô từ bờ Đông sang cảng Yanbu nằm bên bờ Biển Đỏ, hoàn toàn né tránh được điểm nóng Hormuz. Đường ống khổng lồ này đang hoạt động ở mức công suất tối đa 7 triệu thùng/ngày. Lượng dầu này đủ sức cung cấp 2 triệu thùng cho các nhà máy lọc dầu nội địa và dành ra tới 5 triệu thùng cho xuất khẩu.
Theo Reuters, Giám đốc điều hành Aramco Amin Nasser khẳng định tuyến đường ống này đã chứng minh vai trò then chốt trong việc giảm thiểu cú sốc năng lượng toàn cầu. Nhờ duy trì được dòng tiền tự do dồi dào, Aramco tiếp tục công bố mức chi trả cổ tức 21,9 tỷ USD trong quý I. Dòng tiền này mang ý nghĩa sống còn đối với Dòng tiền này mang ý nghĩa sống còn đối với Chính phủ Saudi Arabia - cổ đông trực tiếp nắm giữ 81,5% cổ phần tập đoàn - trong việc bù đắp thâm hụt ngân sách và tài trợ cho các dự án quốc gia
Dù hưởng lợi lớn trong ngắn hạn, giới lãnh đạo Aramco vẫn tỏ ra thận trọng về bức tranh dài hạn. Trả lời Bloomberg, ông Nasser cảnh báo thị trường sẽ cần vài tháng để tái cân bằng ngay cả khi dòng thương mại qua Hormuz được khôi phục ngay hôm nay. Trong kịch bản giao thương tiếp tục bị hạn chế thêm vài tuần, mọi thứ có thể chỉ trở lại bình thường vào năm 2027.
Cơn sốt cước vận tải và bài toán thiếu hụt tàu
Không chỉ các nhà sản xuất nắm giữ hạ tầng đường ống, các công ty vận tải biển cũng đang bước vào một chu kỳ siêu lợi nhuận. Việc phong tỏa eo biển Hormuz đã tạo ra một nút thắt cổ chai khổng lồ về logistics. Theo dữ liệu từ Teekay Tankers, có khoảng 100 tàu chở dầu cỡ lớn đang bị mắc kẹt ở phía Tây Hormuz. Con số này bao gồm 59 tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC), tương đương 8% tổng nguồn cung đội tàu VLCC hợp chuẩn trên toàn thế giới.
Việc một lượng lớn tàu bị rút khỏi nguồn cung hiệu dụng đã châm ngòi cho đà tăng phi mã của giá cước vận tải giao ngay. Công ty vận tải CMB.Tech của Bỉ ghi nhận lợi nhuận cốt lõi quý I tăng gấp 3 lần, đưa chỉ số EBITDA lên mức 558,3 triệu USD. Cổ phiếu của tập đoàn sở hữu 250 con tàu này đã tăng vọt gần 70% chỉ trong vài tháng đầu năm 2026. Lãnh đạo CMB.Tech cho biết họ đang tận hưởng một thị trường cực kỳ nóng sốt nhờ việc kết hợp các hợp đồng cho thuê dài hạn với mức giá giao ngay lịch sử.
Thu nhập trung bình trên thị trường giao ngay đang ở mức khó tin. Các tàu VLCC hiện mang về khoảng 70.204 USD mỗi ngày, trong khi tàu Suezmax đạt mức 91.849 USD mỗi ngày, cao gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Bước sang quý II, tình hình còn nóng hơn khi Teekay Tankers chốt được giá thuê tàu Suezmax lên tới 121.800 USD mỗi ngày và tàu VLCC chạm mốc 141.800 USD mỗi ngày.
Bên cạnh mảng cho thuê, giá trị tài sản ròng của các hãng tàu cũng tăng vọt. Nhu cầu săn lùng tàu cũ đẩy giá mua bán lên cao bất thường. Chỉ riêng trong quý I, CMB.Tech đã bỏ túi khoảng 267 triệu USD tiền lãi từ việc bán các tàu cũ cho đối tác. Tương tự, Teekay Tankers cũng tích cực cơ cấu lại đội tàu, thu về hàng chục triệu USD từ việc thanh lý các tàu đóng từ chục năm trước, qua đó nâng tổng thanh khoản lên mức 1,2 tỷ USD.
Dịch chuyển dòng chảy thương mại toàn cầu
Những biến động địa chính trị đang vẽ lại hoàn toàn bản đồ giao thương dầu mỏ thế giới. Lượng dầu xuất khẩu từ Trung Đông đã sụt giảm khoảng 10 triệu thùng mỗi ngày. Để bù đắp cho sự thiếu hụt này, các quốc gia tiêu thụ buộc phải tìm kiếm nguồn cung thay thế từ nửa kia bán cầu. Khu vực Đại Tây Dương và bờ Tây châu Mỹ nhanh chóng gia tăng xuất khẩu thêm 4 đến 4,5 triệu thùng mỗi ngày.
Sự chuyển dịch này kéo theo một hệ quả tất yếu là quãng đường vận chuyển bị kéo dài đáng kể. Dữ liệu ghi nhận hành trình của các tàu cỡ trung từ Vịnh Mexico đã tăng khoảng 30%. Thậm chí, trong tháng 4 đã có hàng chục chuyến tàu phải đi vòng qua kênh đào Panama để mang dầu từ Mỹ sang giải cơn khát năng lượng cho các nhà máy lọc dầu tại châu Á. Đây là một tuyến đường rất hiếm khi được sử dụng trước đây do chi phí đắt đỏ.
Giám đốc nghiên cứu Christian Waldegrave của Teekay Tankers đánh giá cú sốc nguồn cung này sẽ tạo ra những thay đổi mang tính cấu trúc trong dài hạn. Ngay cả khi điểm nghẽn Hormuz được khơi thông, các quốc gia nhập khẩu tại châu Á sẽ phải cấp tập xây dựng lại kho dự trữ chiến lược. Đồng thời, bài học nhãn tiền về rủi ro phụ thuộc quá lớn vào một khu vực sẽ thúc đẩy các nước đa dạng hóa nguồn cung.
Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng đưa ra lời cảnh báo cho các nhà đầu tư đang say sưa với lợi nhuận. Lãnh đạo CMB.Tech nhận định điều kiện thị trường hoàn hảo hiện tại có thể không kéo dài mãi mãi. Sự gia tăng ồ ạt của các đơn đặt hàng đóng tàu mới cùng với những bất ổn tiềm ẩn trong thương mại toàn cầu có thể làm hạ nhiệt cơn sốt vàng của ngành vận tải biển trong những năm tới.
Tin Gốc: Dân Trí
