Nằm trên giường bệnh để chạy thận nhân tạo tại một bệnh viện tuyến cuối ở TP.HCM, khuôn mặt hốc hác, cơ thể rã rời sau nhiều giờ lọc máu, anh N.T.C. (50 tuổi, TP.HCM) chậm rãi kể về hành trình hơn 15 năm chống chọi với căn bệnh suy thận.
Dù được bảo hiểm y tế (BHYT) chi trả 80% chi phí điều trị, mỗi tháng gia đình anh vẫn phải tự xoay xở thêm 2-3 triệu đồng, có tháng gần 4 triệu đồng. Với nhiều người, số tiền ấy có thể không quá lớn, nhưng với gia đình anh là khoản chi đè nặng suốt nhiều năm.
Mắc bệnh đã lâu, anh không còn khả năng lao động. Mọi chi phí sinh hoạt, thuốc men và điều trị đều dồn lên vai người vợ. Một mình chị vừa là lao động chính của gia đình, vừa lặng lẽ đồng hành cùng chồng trong những buổi chạy thận kéo dài để níu giữ sự sống.
Tương tự, chị N.T.K. có người thân đang chạy thận cấp cứu tại TP.HCM cho hay ban đầu người nhà chị được điều trị tại bệnh viện công lập, sau đó được chuyển sang bệnh viện tư nhân và chuyển về bệnh viện tỉnh để chạy thận.
Chị K. cho hay hiện chi phí cho mỗi ca chạy thận được BHYT chi trả nên người bệnh không phải đóng tiền điều trị trực tiếp. Tuy nhiên bệnh nhân vẫn phải tự mua nhiều loại vật tư và thuốc phục vụ quá trình lọc máu như dây dẫn, thuốc, màng lọc…
Theo chị, các khoản này không được bệnh viện cấp mà người bệnh phải tự mua rồi mang vào sử dụng. Có những tháng tổng chi phí chỉ khoảng 2-3 triệu đồng nhưng cũng có tháng lên đến 4-5 triệu đồng, tùy lượng thuốc và vật tư cần dùng.
Chạy thận nhân tạo định kỳ từ năm 16 tuổi, chị M.T. (ngụ phường Chợ Lớn, TP.HCM) đến nay đã trải qua hơn 30 năm gắn bó với máy chạy thận và là một trong những bệnh nhân có thời gian điều trị lâu nhất tại Bệnh viện Chợ Rẫy.
Chị T. cho biết dù được BHYT thanh toán 80% chi phí chạy thận, mỗi tháng chị vẫn phải tự chi trả khoảng 6-7 triệu đồng cho phần đồng chi trả và các khoản ngoài danh mục BHYT.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Nguyễn Minh Quân, Phó trưởng khoa nội thận – lọc máu, Bệnh viện Thống Nhất – cho biết hiện nay số lượng bệnh nhân phải lọc máu đang gia tăng ở cả người cao tuổi lẫn người trẻ.
Chất lượng điều trị lọc máu ngày càng được cải thiện giúp người bệnh sống lâu hơn. Trước đây nhiều bệnh nhân chỉ duy trì được 5-10 năm, nhưng hiện nay nhiều trường hợp có thể sống 15-20 năm hoặc lâu hơn.
Một bác sĩ đang là lãnh đạo khoa thận, bệnh viện tuyến cuối TP.HCM cho hay hiện nay dù bệnh nhân có thẻ BHYT đúng tuyến (được hưởng 100%), thế nhưng người bệnh vẫn phải tự chi trả thêm khoảng 1-3 triệu đồng/tháng tùy tháng.
Các khoản chi phí phát sinh ngoài danh mục này bao gồm như nâng cấp màng lọc (quả lọc) theo quy định tiêu chuẩn của BHYT để tiết kiệm chi phí, một quả lọc phải tái sử dụng (rửa lại) 6 lần.
Tuy nhiên để đảm bảo sức khỏe tốt nhất, giảm tối đa các biến chứng, người bệnh thường có nhu cầu chỉ tái sử dụng màng lọc từ 1 – 3 lần, hoặc dùng màng lọc một lần (màng lọc tốt). Phần chênh lệch này bệnh nhân phải tự bù.
Ngoài ra, còn vật tư tiêu hao và thuốc, dây lọc máu, kim chích, dịch lọc chất lượng cao, các loại thuốc đi kèm bắt buộc trong quá trình chạy thận (thuốc chống đông máu, thuốc kiểm soát huyết áp, nước muối sinh lý…). Bệnh nhân còn phải chi trả chi phí làm các xét nghiệm sàng lọc, kiểm tra định kỳ sau lọc máu và tiền khấu hao máy móc của bệnh viện.
“Trong trường hợp các bệnh viện công quá tải máy và không thể tiếp nhận, bệnh nhân buộc phải sang các bệnh viện tư nhân. Chi phí tại đây dao động từ 7-8 triệu đồng/tháng (gần như gấp đôi so với bệnh viện công)”, vị này cho hay.
Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, các chuyên gia đề xuất trước mắt BHYT nên nâng mức chi trả để người bệnh có thể điều trị ổn định, đồng thời giúp cả bệnh viện công và tư duy trì hoạt động chạy thận.
Ở Việt Nam, ung thư phổi đứng thứ hai sau ung thư gan với khoảng 26.000 người mắc mới và 23.000 người tử vong mỗi năm. 75% bệnh nhân ung thư phổi phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn. Trong đó, thuốc lá là yếu tố nguy cơ lớn nhất, nhưng không phải là duy nhất. Tiên lượng bệnh phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, thời điểm phát hiện, nguyên nhân, không ai giống ai.
Thực tế, vẫn có một tỷ lệ đáng kể bệnh nhân ung thư phổi chưa từng hút thuốc. Bệnh còn có thể liên quan đến khói thuốc thụ động, tiếp xúc với hóa chất độc hại trong môi trường làm việc, yếu tố di truyền, hoặc những đột biến gene xảy ra trong quá trình sống.
Ngoài ra, ô nhiễm không khí, bụi mịn PM2.5, khí thải giao thông, hóa chất công nghiệp hay khí radon tích tụ trong không gian kín cũng được xác định là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.
Vì vậy, điều quan trọng là nâng cao nhận thức về các yếu tố nguy cơ khác, đồng thời chú trọng khám sức khỏe và tầm soát khi có chỉ định để phát hiện bệnh sớm.
Ung thư phổi là bệnh lý ác tính, tiến triển rất âm thầm ở giai đoạn sớm, hầu như không có biểu hiện lâm sàng. Hiện, chẩn đoán và điều trị sớm ung thư phổi vẫn là một thách thức lớn đối với nhiều nước, trong đó có Việt Nam. Đa số trường hợp phát hiện sớm là do khám sức khỏe định kỳ hoặc khám các bệnh lý khác. Bệnh có tiên lượng xấu, tỷ lệ sống sót sau 5 năm dưới 10%, đặc biệt ở giai đoạn lan tràn.
Phác đồ điều trị là kết hợp hóa trị với liệu pháp miễn dịch, giúp cải thiện khả năng kiểm soát khối u mà còn kéo dài thời gian sống cho bệnh nhân.
Bác sĩ khuyến cáo nên tầm soát ung thư phổi định kỳ hàng năm, đặc biệt với người từ 50-80 tuổi; đang hút thuốc hoặc đã bỏ thuốc trong vòng 15 năm; thường xuyên hít phải khói thuốc; có người thân mắc ung thư phổi; hoặc từng phơi nhiễm khí Radon (một loại khí phóng xạ tự nhiên có thể xuất hiện trong môi trường sống, nhà ở, trường học, nơi làm việc).
Vải là loại quả phổ biến mùa hè, giàu vitamin C, glucose, protein, chất béo cải thiện sức khỏe. Vải ít calo, cải thiện tiêu hóa, hỗ trợ giảm cân, tăng cường miễn dịch. Tuy nhiên, vải có tính nóng, ăn nhiều không tốt cho sức khỏe, dễ bị bệnh viêm nhiệt như ngứa, rôm sảy, mụn nhọt...
Song, ăn vải không đến mức làm suy giảm chức năng gan thận hay giảm khả năng thanh lọc của gan thận ngay lập tức như lời đồn. Những món ăn chiên rán, gà rán, nhiều dầu mỡ hoặc nhiều đường như trà sữa, đồ nướng, thịt chế biến sẵn...mới là "kẻ thù" hàng đầu của thận, cần hạn chế.
Để an toàn, người bình thường không ăn quá 5-10 quả một lần. Phụ nữ mang thai, trẻ em nên ăn 3-4 quả một lần. Phụ nữ mới sinh, đang cho con bú, chỉ nên ăn 100-200 g. Phụ nữ trước và trong kỳ hành kinh nên hạn chế ăn nhiều vải. Người bệnh tiểu đường nên ăn ở mức độ vừa phải vì vải có hàm lượng đường cao. Trẻ em thích ăn vải do vị ngọt thanh, nhưng cần kiểm soát để không bị thừa cân, rôm sẩy. Không nên ăn vải lúc đói.
Một quả trứng gà lớn chứa khoảng 70 - 80 calo, 6 - 7 gram protein và khoảng 5 gram chất béo. Đây được xem là một trong những nguồn protein có giá trị sinh học cao nhất vì chứa đầy đủ 9 loại a xít amin thiết yếu cho cơ thể, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Ngoài protein, trứng còn cung cấp nhiều dưỡng chất quan trọng khác. Choline trong lòng đỏ rất cần thiết cho hoạt động của não bộ và hệ thần kinh.
Đối với người trưởng thành khỏe mạnh, ăn khoảng 1 - 2 quả trứng trong một bữa là hoàn toàn ổn. Nếu chế độ ăn đã tương đối đủ chất, tức cân đối giữa thịt, cá, rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt, thì ăn 1 quả trứng mỗi ngày vẫn an toàn.
Một số người có nhu cầu protein cao hơn bình thường, chẳng hạn người tập gym hoặc lao động nặng, có thể ăn 2 - 3 quả trứng mỗi bữa mà không gây vấn đề cho sức khỏe. Điều quan trọng là cần kiểm soát tổng lượng calo và chất béo trong ngày.
Tuy nhiên, ăn quá nhiều trứng trong 1 lần, chẳng hạn 5 - 6 trứng trở lên và duy trì thường xuyên, có thể khiến khẩu phần ăn mất cân đối. Khi đó, mọi người có xu hướng ưu tiên trứng và giảm rau xanh, trái cây.
Ngoài ra, một quả trứng lớn có khoảng 186 mg cholesterol. Phần lớn lượng cholesterol này nằm trong lòng đỏ. Trước đây, nhiều người cho rằng ăn nhiều trứng sẽ làm tăng cholesterol máu và tăng nguy cơ bệnh tim mạch.
Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay cho thấy cholesterol trong thực phẩm không ảnh hưởng đến cholesterol máu nhiều như chúng ta từng nghĩ. Một nghiên cứu đăng trên chuyên san Journal of the American College of Nutrition cho thấy ăn trứng có thể làm tăng nhẹ cholesterol toàn phần. Tuy nhiên, mức tăng này là nhỏ.
Đối với đa số người khỏe mạnh, gan có khả năng tự điều chỉnh lượng cholesterol tạo ra. Khi lượng cholesterol từ thực phẩm tăng lên, cơ thể có xu hướng giảm lượng cholesterol tự tổng hợp.
Lợi ích của trứng không chỉ phụ thuộc vào số lượng mà còn phụ thuộc vào cách chế biến và các món ăn kèm. Trứng luộc, hấp hoặc chần sẽ lành mạnh hơn so với trứng chiên ngập dầu.
Một bữa ăn gồm trứng kết hợp với rau xanh, gạo lứt, yến mạch hoặc trái cây sẽ giúp cung cấp đầy đủ chất xơ, vitamin và tạo cảm giác no lâu hơn. Ngược lại, nếu thường xuyên ăn trứng cùng các món nhiều muối, dầu mỡ thì nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tim mạch có thể tăng lên, theo Eating Well.
