Như Báo Thanh Niên đã thông tin, cập nhật từ Sở GD-ĐT TP.HCM cho thấy tổng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 của 181 trường THPT công lập năm nay xấp xỉ 120.000 học sinh (HS); có tổng 151.254 HS đăng ký nguyện vọng (NV) 1, tỷ lệ phân luồng HS sau THCS vào học lớp 10 công lập của TP.HCM năm nay là 79,4%. Do đó, khoảng 31.000 HS không trúng tuyển vào lớp 10 công lập.
Càng gần đến ngày HS TP.HCM thi lớp 10 (31.5), chị Trương Thị Ly, phụ huynh trú P.Bình Thạnh, TP.HCM, càng thấy thấp thỏm không yên. Vợ chồng chị cùng bàn bạc để quyết định thứ tự đặt NV của con từ 1 tới 3: THPT Gia Định (P.Thạnh Mỹ Tây); THPT Trưng Vương (P.Sài Gòn); THPT Trần Văn Giàu (P.Bình Lợi Trung). Các NV được tính toán kỹ, dựa trên điểm chuẩn các năm, lực học của con, khoảng cách di chuyển từ nhà tới trường… “NV 3 là phương án an toàn, để bằng mọi giá cũng có thể được học lớp 10 công lập”, chị Ly nói.
Con gái chị cũng có học lực khá tốt ở bậc THCS, song chị lo vì biết năm nay số thí sinh dự thi lớp 10 ở TP.HCM tăng cao hơn năm trước, sau sáp nhập, HS di chuyển về khu vực 1 TP.HCM cũng đông hơn, HS phải cạnh tranh cao hơn. Ngoài ra, từ năm ngoái tới nay đề thi theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 có nhiều đổi mới.
Theo lý thuyết, sẽ có nhiều con đường khác nếu HS không vào lớp 10 công lập, nhưng chị Ly lý giải: “Tôi nằm trong số những phụ huynh đặt mục tiêu con mình phải vào lớp 10 công lập, dù ở NV nào. Lý do lớn nhất là tài chính chỉ phù hợp ở trường công, mình có thể chăm lo lâu dài cho con. Chi phí trường tư thục mỗi tháng vượt quá khả năng chi trả của gia đình. Nếu như sau tuổi 18, khi con tốt nghiệp THPT, dù không đậu một trường đại học, con có thể học nghề, vừa học vừa làm. Nhưng ở tuổi 15, các con còn rất nhỏ, chưa thể chủ động được cuộc sống, nếu gia đình không đồng hành để cùng con lựa chọn NV, nhắc nhở con học tập, tìm một môi trường giáo dục phù hợp với bản thân, có thể các con sẽ phải thất học, lỡ dở tương lai, trở thành gánh nặng của gia đình, xã hội…”.
Bạn bè của chị Ly cũng trong tâm trạng thấp thỏm, thậm chí âu lo hơn khi khu vực họ ở có quy mô dân số lớn, số trường học THPT công lập ít, như khu vực Q.12 cũ, Q.Tân Phú nên các HS phải cạnh tranh khốc liệt để có một tấm vé vào lớp 10 công lập. Như tại Trường THPT Trường Chinh, chỉ tiêu năm nay là 900 em nhưng có đến 1.653 HS đăng ký NV 1 (tỷ lệ chọi 1,84); Trường THPT Tây Thạnh chỉ tiêu lấy 1.035 HS lớp 10, nhưng có đến 2.146 HS đăng ký NV 1 (tỷ lệ chọi 2,07); Trường THPT Lê Trọng Tấn có 1.655 HS đăng ký NV 1, nhưng chỉ lấy 675 em (tỷ lệ chọi là 2,45)… Nhiều phụ huynh sẵn sàng đặt NV 3 là các trường THPT công lập cách xa nơi ở hiện tại hơn 10 km. Khi đăng ký NV, hệ thống tuyển sinh cũng cảnh báo về khoảng cách này, phụ huynh phải bấm xác nhận đồng ý. Song vì mục tiêu “phải đậu trường công”, đó là lựa chọn an toàn nhất.
Anh V.Đ, có con gái đang học lớp 9 tại Trường THCS Lý Thánh Tông, P.Chánh Hưng, TP.HCM, kể giai đoạn này cả nhà anh “cùng sắp thi lớp 10”. Mỗi người mỗi việc, ai cũng thấp thỏm, mong kỳ thi mong chóng xong xuôi.
“Suốt kỳ nghỉ lễ 30.4 và cả các cuối tuần vừa qua, nhà tôi không đi đâu chơi, con tập trung học và học để đạt mục tiêu đậu NV 1. Mẹ thì lo nấu ăn lo bồi bổ sức khỏe cho con, ba thì dò thông tin trên mạng, báo chí để cập nhật chỉ tiêu tuyển sinh các trường rồi vẽ sơ đồ, tính toán các khả năng, phương án, cân đối điểm chuẩn từng trường qua mỗi năm, đối chiếu với năng lực học của con để chốt NV. Tính toán làm sao để kỳ thi lớp 10 với con nhẹ nhàng, không quá căng thẳng nhưng cũng không được dễ quá để buông xuôi”, anh V.Đ kể.
Trường THPT Nguyễn Khuyến, P.Hòa Hưng, nơi con gái anh đặt NV 1 năm nay lấy 855 chỉ tiêu lớp 10, đang có 1.013 HS đăng ký NV 1. Sau khi Sở GD-ĐT TP.HCM công bố chỉ tiêu, tỷ lệ chọi, anh V.Đ ngồi tính toán, ủng hộ con giữ nguyên phương án. “Tâm trạng vợ chồng con cái đều nói chung là rất lo. Vừa mong con vào lớp 10 công lập để phù hợp với khả năng của gia đình, mong con đậu được NV 1 như mong muốn của con”, người cha bộc bạch.
Ông Phạm Văn Cường, Phó hiệu trưởng Trường THPT Tây Thạnh, P.Tây Thạnh, TP.HCM, cho rằng để giảm áp lực tuyển sinh lớp 10 bền vững, trước tiên cần đổi thay quan niệm “chỉ trường tốp đầu mới là thành công”.
Thực tế, mỗi trường THPT đều có những giá trị riêng, môi trường riêng và điều quan trọng nhất là sự phù hợp với năng lực, tính cách, định hướng phát triển của từng HS. Ngôi trường phù hợp sẽ giúp HS phát huy tốt năng lực, hình thành sự tự tin và trưởng thành đúng với khả năng của HS. Khi suy nghĩ được như vậy, cộng với sự đồng hành với HS bằng tình yêu thương, sự thấu hiểu thay vì áp lực hay những sự so sánh, cha mẹ sẽ đồng hành cùng con với sự bình tĩnh, tích cực.
“Điều thứ hai, để giảm áp lực tuyển sinh lớp 10, nhà trường và ngành giáo dục cần tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục đồng đều giữa các trường THPT, đồng thời đẩy mạnh tư vấn hướng nghiệp, phân luồng và định hướng nghề nghiệp từ sớm để HS hiểu rõ năng lực, sở trường, đam mê của bản thân. Khi các em hiểu mình phù hợp với điều gì, các em sẽ có lựa chọn đúng đắn hơn thay vì chạy theo tâm lý đám đông, áp lực thành tích”, ông Cường nêu quan điểm.
Ông Đỗ Đình Đảo, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ, P.Xóm Chiếu, TP.HCM, cho hay những ngày này, nhiều phụ huynh đang “ngồi trên đống lửa”, lo sức khỏe của con, lo chọn trường, lo đăng ký NV, lo tỷ lệ chọi, lo đề thi, sợ lựa chọn sai sẽ ảnh hưởng đến cả chặng đường tương lai…
“Việc lựa chọn NV không phải là một “canh bạc may rủi”, mà cần dựa trên năng lực thực tế của HS, kết hợp với sự cân nhắc hợp lý giữa mong muốn và khả năng. NV 1 nên là mục tiêu phấn đấu. NV 2 có tính an toàn và NV 3 là điểm tựa để đảm bảo cơ hội vào học lớp 10 công lập. Song, phụ huynh đừng để áp lực của mình thành gánh nặng cho con em. Điều các HS lớp 9 cần bây giờ không phải là sự thúc ép, mà là sự đồng hành, động viên, giúp các em có tâm lý ổn định, phát huy năng lực bản thân. Cha mẹ cần bình tĩnh, sáng suốt, lan tỏa sự tích cực đến con em mình”, ông Đảo khuyên.
Đồng thời, ông Đảo cũng cho rằng, mỗi HS đều có một lộ trình phù hợp riêng. Dù vào trường nào, nếu các em có ý chí, chăm chỉ, được định hướng đúng, các em vẫn có thể phát triển tốt.
“Như 99% phụ huynh xung quanh mình, tôi cho con đi học thêm ở trung tâm để ôn toán và ngữ văn, riêng môn tiếng Anh thì con tự ôn tập tại nhà. Song, quan sát đề thi lớp 10 qua các năm, ở phần toán thực tế, các câu hỏi phân loại thí sinh trong bài hình học luôn là phần thách thức nhất, nếu chỉ học trong sách giáo khoa, không đi học thêm thì đạt điểm 7 cũng là một thách thức”, chị Trương Thị Ly, người đang đồng hành cùng con trên hành trình “phải vào lớp 10 công lập” ở TP.HCM, cho hay.
Vì vậy, chị Ly cho rằng bên cạnh xây dựng thêm nhiều trường THPT ở thành phố, tăng suất học lớp 10 trường công, chị mong muốn các HS có thể được học 100% kiến thức, từ cơ bản đến nâng cao, mở rộng, ôn thi lớp 10 với ngay giáo viên của con trên lớp. Thực tế, các HS lớp 9 như con chị đều “sấp ngửa” đi học thêm, có những ngày tới 21 giờ 30 mới về.
Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM vừa công bố thông tin cập nhật tuyển sinh ĐH chính quy năm 2026. Theo đó, năm nay trường tuyển sinh 4.159 chỉ tiêu với 51 ngành/chương trình đào tạo thuộc hình thức đào tạo chính quy gồm: chương trình chuẩn, chương trình chuẩn quốc tế, chương trình liên kết quốc tế. Phương thức tuyển sinh gồm:
Phương thức 1: Xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ GD-ĐT.
Phương thức 2: Xét tuyển tổng hợp, sử dụng các tiêu chí: kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026; kết quả kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2026; kết quả học tập 3 năm THPT (học bạ); thành tích trong học tập, hoạt động xã hội, văn hóa, thể dục, thể thao, văn nghệ; chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế.
Để hiểu đúng thông tin tuyển sinh cũng như không bỏ lỡ việc đăng ký xét tuyển, nhà trường lưu ý thí sinh về về mốc thời gian, công thức tính điểm xét tuyển.
Mốc thời gian đăng ký xét tuyển của phương thức xét tuyển thẳng từ 1.6 đến 17 giờ ngày 20.6; Phương thức xét tuyển tổng hợp thời gian khai báo và nộp hồ sơ minh chứng trên cổng tuyển sinh của trường từ ngày 3.6 đến 17 giờ ngày 30.6. Thời gian đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng từ ngày 2.7 đến 17 giờ ngày 14.7 trên hệ thống của Bộ GD-ĐT.
Phương thức xét tuyển tổng hợp, việc tính điểm xét tuyển được chia thành 3 đối tượng, cụ thể:
Đặc biệt, thí sinh đối tượng 3 cần lưu ý thêm, tổ hợp xét tuyển có giá trị cao nhất của học bạ không nhất thiết phải cùng tổ hợp với điểm thi THPT. Ví dụ, ngành giáo dục học có 4 tổ hợp lần lượt là B00, C00, C01 và D01. Khi lấy giá trị điểm cao nhất của 4 tổ hợp xét tuyển của học bạ và và THPT có thể cho kết quả là điểm cao nhất của học bạ là tổ hợp C00 và điểm cao nhất của THPT là tổ hợp D01.
Trường hợp môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển của học bạ không đủ 6 học kỳ ở cấp THPT theo năm do thay đổi lựa chọn môn học thì sử dụng kết quả học tập môn ngoại ngữ khác để thay thế theo nguyên tắc: môn ngoại ngữ thay thế không vượt quá 2 học kỳ so với môn ngoại ngữ chính.
Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM sử dụng điểm cộng cho thí sinh có thành tích trong học tập, hoạt động xã hội, văn hóa, thể dục, thể thao, văn nghệ; chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế.
Tổng điểm của 3 nhóm thành tích không vượt quá 10% mức điểm tối đa của thang điểm xét (10 điểm theo thang điểm 100), cụ thể:
Trong từng nhóm thành tích chỉ cộng 1 mức điểm cao nhất. Chi tiết về mức cộng điểm của từng nhóm sẽ được Hội đồng tuyển sinh Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM xem xét trong quá trình xử lý nguyện vọng và công bố cùng với kết quả xét tuyển.
Câu trả lời không đến từ may mắn hay xuất phát điểm thuận lợi, mà từ 5 hành trang mà bất kỳ bạn trẻ nào cũng có thể tự trang bị cho mình.
Không phải ngành "hot", không có sẵn học bổng, không có mạng lưới quan hệ quốc tế, nhưng câu chuyện của một trong những cựu thủ khoa của Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho thấy con đường du học tự thân vẫn rộng mở với những ai biết chuẩn bị đúng cách.
Hành trình ấy bắt đầu từ chính những gì ở bên trong mỗi người: từ ý chí, từ những hành động nhỏ tích lũy hằng ngày, từ chiến lược dài hạn đến bản lĩnh vượt qua thất bại.
Hành trang đầu tiên - và thường bị bỏ qua nhất - là ý thức du học đủ mạnh. Đó không phải là cảm giác thích thú nhất thời, mà là khát vọng âm ỉ không bị dập tắt dù gặp bất kỳ tác động nào từ bên ngoài: một cơ hội việc làm hấp dẫn trong nước, hoàn cảnh gia đình hay thậm chí một tình yêu mới chớm nở. Khi khát vọng ấy đủ lớn, những lựa chọn khác tự nhiên trở nên nhỏ lại.
Song song với ý chí, hành trang thứ hai là những hành động nhỏ được tích lũy đều đặn. Từ thời phổ thông đến đại học, các hoạt động lãnh đạo, nghiên cứu khoa học và kết nối cộng đồng chính là nơi rèn giũa năng lực tổ chức, tư duy chủ động và bản lĩnh thích nghi - những yếu tố quyết định khả năng tồn tại trong môi trường quốc tế sau này.
Bản thân tôi từng đảm nhiệm vai trò lớp trưởng năm đó với gần 100 bạn cùng khóa, điều hành câu lạc bộ nghiên cứu khoa học, đồng thời tự đề xuất và vận hành câu lạc bộ tiếng Anh cho khoa - vào những năm đầu 2000, khi khái niệm networking hay dự án sinh viên còn rất mới mẻ.
Ngoài ra, tôi còn tham gia gần như mọi cuộc thi nghiên cứu khoa học cấp trường và cấp bộ trong suốt 4 năm đại học. Không phải để làm đẹp hồ sơ, mà vì chính quá trình đó xây dựng nền tảng năng lực thật sự.
Khi ý chí và năng lực đã đủ vững, hành trang thứ ba là chiến lược du học gắn với con đường nghề nghiệp dài hạn. Nhiều bạn trẻ nghĩ rào cản lớn nhất là tài chính, nhưng thực tế điều khó hơn là xác định đúng hướng chuyên môn và vị trí nghề nghiệp muốn hướng tới trong 10 năm tới: mình muốn trở thành ai, làm việc trong lĩnh vực nào, cần năng lực cốt lõi gì và môi trường nào phù hợp nhất. Từ đó mới chọn chương trình học, quốc gia và nguồn tài trợ tương ứng.
Ngày nay, khi nhiều ngành nghề có thể nhanh chóng bị thay thế bởi trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ mới, việc xác định định hướng dài hạn trước khi "săn học bổng" càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Ngay cả khi đã có chiến lược, bước vào môi trường quốc tế đòi hỏi hành trang thứ tư: khả năng trình diễn tiềm năng bản thân.
Giáo sư hướng dẫn tiến sĩ từng chia sẻ điều tôi gây ấn tượng nhất với ông khi ấy không phải bảng điểm hay thành tích cũ, mà là "ngọn lửa khát vọng rất mạnh" thể hiện qua khả năng thích ứng cực kỳ nhanh - chỉ một tuần để bắt nhịp môi trường mới và hoàn thiện phong cách làm việc theo chuẩn chuyên nghiệp.
Mỗi quốc gia có tiêu chí đánh giá khác nhau, nhưng điểm chung là: tư duy độc lập, khả năng hợp tác và hình ảnh chuyên nghiệp luôn tạo ra sự khác biệt.
Hành trang cuối cùng - và có lẽ là quyết định nhất - là kiên trì và nội lực. Có những giai đoạn, mỗi ngày tôi gửi 2 - 3 bộ hồ sơ đến các trường, giáo sư và chương trình học bổng khác nhau. Phần lớn nhận lại là email từ chối hoặc sự im lặng.
Nội lực ở đây không phải là cố tỏ ra mạnh mẽ, mà là học cách chấp nhận thất bại như một phần tự nhiên của hành trình, đủ bình tĩnh để phân tích nguyên nhân và tiếp tục điều chỉnh. Đôi khi, chỉ một người đồng hành với góc nhìn đúng cũng có thể giúp một người trẻ đi tiếp thay vì bỏ cuộc quá sớm.
Giải Lê Quý Đôn trên ấn phẩm Khăn Quàng Đỏ năm học 2025 -2026 do Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM phối hợp với báo Tuổi Trẻ tổ chức. Cuộc thi năm nay quy tụ hơn 416.000 bài dự thi của học sinh đến từ 140 trường THCS trên địa bàn TP.HCM.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Bảo Quốc - Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM - cho rằng vòng chung kết năm nay không chỉ là một sân chơi học thuật quen thuộc dành cho học sinh, mà còn là môi trường trải nghiệm thực tế, giúp các em mở rộng kiến thức, rèn luyện tư duy và tích lũy thêm những kỹ năng ngoài phạm vi sách giáo khoa.
Trong bối cảnh triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, việc định hướng nghề nghiệp cho học sinh trở nên rõ ràng và sớm hơn. Khi bước vào lớp 10, các em không chỉ học các môn bắt buộc mà còn phải lựa chọn tổ hợp môn học phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng tương lai của bản thân.
“Tôi đánh giá cao ý nghĩa của các sân chơi này khi tạo cơ hội để học sinh thử - trải nghiệm - khám phá chính mình thông qua các môn học như ngữ văn, toán, tiếng Anh và các hoạt động tư duy liên môn.
Qua đó, các em không chỉ củng cố kiến thức mà còn dần hình thành câu trả lời cho những câu hỏi quan trọng như Tôi là ai?, Tôi phù hợp với điều gì? và Tôi sẽ trở thành người như thế nào trong tương lai?”, ông Quốc nói.
Theo thống kê của ban tổ chức, rất nhiều trường đã gửi bài tham gia giải với số lượng vượt trội như trường THCS Nguyễn Trãi (phường An Hội Đông): hơn 22.000 bài, THCS An Phú Đông (phường An Phú Đông): gần 12.000 bài.
Trường THCS Nguyễn An Ninh (phường Tam Thắng) lần đầu tham gia nhưng đã rất hào hứng và tích cực nộp bài đúng hạn với số lượng gần 4.000 bài.
Từ con số này, ban giám khảo đã chọn ra 656 em tham gia đều kỳ, đạt điểm số cao nhất để tham dự vòng thi chung kết.
Đặc biệt năm nay, khi TP.HCM mở rộng địa giới hành chính, cuộc thi có 12 em đến từ phường Tam Thắng và Phước Thắng (Vũng Tàu cũ), 10 em đến từ phường Dĩ An, Lái Thiêu, Đông Hòa, Thủ Dầu Một (Bình Dương cũ) có mặt ở vòng chung kết.
Với chủ đề 'Khám phá bản thân, định hướng nghề nghiệp tương lai', đề thi vòng chung kết có nhiều gợi mở giúp học sinh tự tìm thấy những điểm mạnh của bản thân, vẽ ra những con đường phù hợp với riêng mình để chinh phục ước mơ nghề nghiệp trong 10 năm tới.
Ngoài ra, với tiêu chí 'Chơi mà học', áp dụng kiến thức trong nhà trường vào thực tiễn cuộc sống, đưa những vấn đề xã hội lồng ghép vào nội dung giáo dục, giải Lê Quý Đôn trên ấn phẩm Khăn Quàng Đỏ mong muốn giúp học sinh nhạy bén hơn trong việc giải quyết, xử lí vấn đề.
Lần đầu tham gia nhưng em Minh Hà - học sinh lớp 8 Trường THCS Thông Tây Hội (phường Thông Tây Hội) đã xuất sắc góp mặt tại vòng chung kết. Minh Hà cho biết em cảm thấy lạ và hồi hộp nhưng vẫn vui khi lần đầu bước vào một sân chơi quy mô lớn.
Hà chia sẻ để chuẩn bị cho vòng thi chung kết, em mang đầy đủ đồ dùng học tập và xem lại các nội dung đã thi trước đó để ôn tập, ghi nhớ kiến thức. Dù khá hồi hộp trước giờ làm bài, em vẫn hy vọng sẽ có một buổi thi thật suôn sẻ.
Tương tự, lần đầu tham gia chương trình, em Nguyễn Ngọc Thiên Kim - học sinh Trường THCS Lê Quý Đôn (phường Xuân Hòa) cho biết bản thân em đặc biệt yêu thích phần thi làm văn vì đây là môn học sở trường của em.
Thiên Kim chia sẻ, thông qua các vòng thi, em học thêm nhiều cách giải toán cũng như tích lũy thêm dẫn chứng, kỹ năng lập luận để vận dụng vào các bài văn trên lớp.
“Em cảm thấy cuộc thi là một sân chơi bổ ích, giúp chúng em vừa rèn luyện kiến thức vừa nâng cao kỹ năng học tập”, Kim nói.
