Một ngày cuối tháng 5, giữa vùng đất đỏ bazan tỉnh Ratanakiri (Vương quốc Campuchia), buổi bàn giao hài cốt liệt sĩ là quân tình nguyện và chuyên gia VN hy sinh trên đất bạn Campuchia về nước diễn ra trong không khí trang nghiêm, thành kính. Những vòng hoa trắng, làn khói hương trầm cùng ánh mắt xúc động của người dân Campuchia tạo nên một khoảnh khắc thiêng liêng, thắm đượm tình nghĩa quốc tế và lòng biết ơn đối với những người con ưu tú của VN đã ngã xuống vì hòa bình, độc lập của nhân dân hai nước.
Ngay từ sáng sớm, hàng trăm người dân địa phương cùng đại diện chính quyền, lực lượng vũ trang tỉnh Ratanakiri đã có mặt tại khu vực tổ chức lễ và dọc các tuyến đường để tiễn đưa các anh hùng liệt sĩ trở về đất mẹ. Nhiều người lặng lẽ đứng hai bên đường. Có những ánh mắt đỏ hoe. Có những cái cúi đầu đầy thành kính khi đoàn xe chở hài cốt liệt sĩ chầm chậm lăn bánh.
Trong không gian lắng đọng của buổi lễ, các nhà sư tỉnh Ratanakiri thực hiện nghi thức cầu siêu theo phong tục truyền thống Campuchia nhằm tưởng niệm và tiễn đưa các liệt sĩ về an nghỉ tại quê nhà.
Theo Ban Chỉ đạo tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi (Ban Chỉ đạo 515), trong mùa khô 2025 - 2026, được sự hỗ trợ tích cực của chính quyền, lực lượng chức năng và nhân dân Campuchia, Đội K53 thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi đã tìm kiếm, cất bốc và quy tập được 6 hài cốt liệt sĩ là quân tình nguyện và chuyên gia VN hy sinh tại Campuchia. Đó là kết quả của nhiều tháng băng rừng, vượt suối, xác minh nguồn tin và rà soát từng địa bàn nghi có mộ liệt sĩ.
Đại tá Mai Kim Bình, Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi, cho biết lực lượng làm nhiệm vụ sẽ tiếp tục ở lại Campuchia để xác minh thêm các nguồn tin liên quan đến mộ liệt sĩ. Đồng thời, đơn vị cũng chuẩn bị các điều kiện cho mùa tìm kiếm 2026 - 2027 với mục tiêu đạt hiệu quả cao hơn.
Theo kế hoạch, hài cốt các liệt sĩ được đưa về nhà chờ tại Nghĩa trang liệt sĩ Ngọc Hồi (Quảng Ngãi). Dự kiến ngày 5.6 tới, tỉnh Quảng Ngãi sẽ tổ chức lễ truy điệu và an táng các anh hùng liệt sĩ sau khi hoàn tất việc hồi hương thêm 10 hài cốt liệt sĩ từ nước bạn Lào.
Bà Y Ngọc, Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ngãi, Trưởng ban Chỉ đạo 515 tỉnh, nhấn mạnh trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, quân tình nguyện và chuyên gia VN đã sát cánh cùng lực lượng cách mạng Campuchia chiến đấu chống chế độ diệt chủng. Sự hy sinh ấy góp phần giúp đất nước Campuchia hồi sinh, phát triển, đồng thời trở thành biểu tượng cao đẹp của tinh thần quốc tế trong sáng, của tình đoàn kết bền chặt giữa nhân dân hai nước.
"Chúng tôi mong tiếp tục nhận được sự phối hợp của chính quyền và nhân dân Campuchia trong công tác xác minh thông tin, tìm kiếm và quy tập để thêm nhiều liệt sĩ được trở về quê hương", bà Y Ngọc bày tỏ.
Song song với hành trình đưa các liệt sĩ từ Campuchia trở về đất mẹ, tại Quảng Ngãi, một cuộc chạy đua khác cũng đang diễn ra để xác định danh tính hàng nghìn phần mộ liệt sĩ chưa có tên.
Tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghĩa Trung (xã Tư Nghĩa), những ngày cuối tháng 5, dưới cái nắng gay gắt của miền Trung, các tổ công tác miệt mài triển khai công tác khai quật, lấy mẫu sinh phẩm đối với các phần mộ chưa xác định được danh tính.
Không khí làm việc diễn ra khẩn trương nhưng đặc biệt cẩn trọng. Từng lớp đất được lật mở, từng mẫu sinh phẩm được lấy theo quy trình nghiêm ngặt, từng thông tin được số hóa, lưu trữ. Đó không đơn thuần là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là hành trình tìm lại tên tuổi cho những người đã nằm lại chiến trường suốt hàng chục năm.
Để triển khai nhiệm vụ đặc biệt này, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Ngãi đã thành lập nhiều tổ công tác chuyên trách. Từ tổ khai quật, lấy mẫu, vận chuyển, bàn giao đến tổ số hóa thông tin, xây dựng lại phần mộ. Các lực lượng quân sự, y tế và cơ quan chức năng địa phương phối hợp chặt chẽ nhằm đảm bảo việc lấy mẫu ADN diễn ra trang nghiêm, đúng quy trình.
Đại tá Trịnh Công Sơn, Phó chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi, cho biết Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh với vai trò là cơ quan thường trực đã xây dựng kế hoạch cụ thể, thành lập 5 tổ công tác, gồm thành viên từ lực lượng quân đội và các bác sĩ để triển khai nhiệm vụ trên toàn tỉnh. Song song đó là việc tập huấn chuyên môn, phân công cán bộ phụ trách từng địa bàn nhằm đảm bảo tiến độ và chất lượng công việc.
Theo thống kê, toàn tỉnh Quảng Ngãi hiện có 127 nghĩa trang liệt sĩ với gần 38.000 phần mộ. Trong số này, gần 14.000 phần mộ chưa xác định được danh tính. Đó là những con số khiến cuộc chạy đua với thời gian trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Tinh thần ấy đang được cụ thể hóa bằng sự tận tụy của các lực lượng tham gia "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" trên toàn Quân khu 5.
Thiếu tướng Trần Minh Trọng, Phó chính ủy Quân khu 5, Trưởng ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định hài cốt liệt sĩ Quân khu 5, cho biết Quân khu 5 đã xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, huy động tối đa nhân lực, tổ chức làm việc 3 ca, 4 kíp, tranh thủ cả ngày lẫn đêm để đẩy nhanh tiến độ với tinh thần cao nhất. Do kết cấu các phần mộ không giống nhau nên việc tìm kiếm và xác định mẫu sinh phẩm đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức. Mục tiêu của Quân khu 5 là phấn đấu hoàn thành trước ngày 27.7.2027.
Mỗi mẫu sinh phẩm được bảo quản cẩn trọng hôm nay là thêm một tia hy vọng được thắp lên cho những gia đình liệt sĩ sau bao năm mòn mỏi chờ tin. Bởi hơn tất cả, việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là sự tri ân sâu nặng đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Tin Gốc: Thanh Niên
