Những ngày gần đây, nhiều sinh viên, cựu sinh viên của Đại học Bách khoa Hà Nội bày tỏ sự nuối tiếc khi nghe tin cổng Parabol của đại học này nằm trong khu vực giải tỏa, để mở rộng đường Giải Phóng lên 90m.
Ông Đào Trung Mỳ – cựu sinh viên Bách khoa Hà Nội khóa K22, ngành hệ thống điện – cho biết với bao thế hệ sinh viên Bách khoa Hà Nội, đặc biệt là những người từng đi qua tuổi trẻ dưới mái trường này, chiếc cổng Parabol không đơn thuần chỉ là một chiếc cổng. Đó là ký ức. Là thanh xuân. Là biểu tượng không thể thay thế.
Ông Mỳ kể sau nhiều năm ra trường, đến giờ ông vẫn nhớ như in những ngày đi học năm xưa. Mỗi lần về thăm trường, nhìn thấy chiếc cổng Parabol cong cong ông lại thấy lòng mình thân thuộc đến lạ.
Biết bao thế hệ sinh viên đã bước qua cánh cổng Parabol với bao ước mơ, hoài bão. Có người từ một cậu sinh viên tỉnh lẻ trở thành kỹ sư, nhà khoa học, cán bộ quản lý. Có người mang theo cả tuổi trẻ, tình bạn, tình yêu và những năm tháng đẹp nhất cuộc đời gửi lại phía sau cánh cổng ấy.
Nghe tin việc mở rộng đường Giải Phóng có thể khiến cổng Parabol không thể giữ nguyên vị trí cũ, ông Mỳ bày tỏ mong muốn nhà trường tìm cách lưu giữ lại chiếc cổng này.
“Có thể di dời làm cổng mới, hoặc đặt trong khuôn viên trường như một dấu ấn lịch sử, một nơi để các thế hệ sinh viên trở về chụp tấm ảnh kỷ niệm và nhắc nhớ về thời tuổi trẻ”, ông Mỳ đề xuất.
Tương tự, một cựu sinh viên K48 chia sẻ đã gần 20 năm kể từ ngày ra trường, mỗi lần đi qua Đại học Bách Khoa Hà Nội đều nhìn về chiếc cổng Parabol huyền thoại, nơi lưu giữ nhiều kỷ niệm thời sinh viên.
Cựu sinh viên này cũng hy vọng khi triển khai mở rộng đường Giải Phóng, nhà trường vẫn giữ lại chiếc cổng này. Nếu có thể sẽ di dời vào vị trí làm cổng mới. Hoặc nếu không hãy đưa cổng Parabol vào khuôn viên trường, coi đó như một địa điểm check-in lý tưởng cho từng thế hệ sinh viên. Lý do cổng Parabol Bách khoa luôn là một biểu tượng.
Cổng Parabol được xây dựng cách đây hơn 50 năm, mang kiến trúc độc đáo, từng là niềm tự hào của tri thức thế hệ mới.
Theo truyện ngắn “Những ngọn sóng soliton” của Trần Đức Trung, cổng Parabol của Đại học Bách khoa Hà Nội có lẽ nên gọi là cổng soliton mới đúng, bởi thời đó một kỹ sư người Nga muốn xây một cánh cổng mang hàm ý đúng như ý nghĩa của ngọn sóng soliton – ngọn sóng cô độc vượt lên tất cả.
Cụ thể, sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, Liên Xô quyết định giúp Việt Nam xây dựng một trường đại học bách khoa kỹ thuật ở phía nam Hà Nội. Một kiến trúc sư Nga được cử sang để tìm hiểu và chọn ý tưởng thiết kế.
Đến hồ Gươm, được nghe chuyện kể về Lê Lợi hoàn kiếm cho rùa thần, hình ảnh về một trường đại học mang cái hồn từ ngàn xưa đó đã xuất hiện, ám ảnh người kiến trúc sư người Nga.
Đó là sóng nước hồ Gươm bắn lên từ lưỡi gươm thần chém xuống nước của Lê Lợi đã trào về phía nam, cuộn dừng lại thành hồ Thuyền Quang, rồi trào ập sang thành hồ Bảy Mẫu. Những đợt sóng nối tiếp nhau hình thành Đại học Bách khoa Hà Nội.
Có thể thấy những ngọn sóng trên nóc tòa nhà chính C1. Các hành lang, tòa nhà C1, C2, C3, C4, C5 cũng lượn lên xuống theo nhịp sóng. Và chỉ có con sóng nào vượt lên, tách khỏi đám đông, bay lên trên những cái tầm thường của đời thường, chấp nhận sự thách thức cô đơn thì mới dám hiến dâng thật sự vào khoa học, con đường đầy chông gai. Đó là hình ảnh cổng Parabol, cái ngọn sóng soliton đơn độc.
Bách khoa vốn nổi tiếng về chương trình học tập nặng, những kỳ thi đầy áp lực. Nhiều thế hệ sinh viên Bách khoa hay nói vui “bước qua cổng Parabol để đến đường Giải Phóng” với hàm ý rằng khi được tốt nghiệp sinh viên sẽ được giải phóng sau những năm tháng học tập vất vả.
Ngoài cổng Parabol trên đường Piải Phóng, Đại học Bách khoa Hà Nội còn hai cổng khác nằm trên đường Đại Cồ Việt và Trần Đại Nghĩa.
Hiện cổng Trần Đại Nghĩa là nơi đi lại chính của nhiều sinh viên nhưng cổng Parabol vẫn là một nét đặc trưng và là huyền thoại của sinh viên mỗi khi nhắc về trường.
Tuần này, Phung Hieu Diep, thường gọi là Hieu, tốt nghiệp ngành Toán tại trường Cao đẳng Evergreen Valley, bang California. Hieu đạt điểm trung bình tích lũy (GPA) tuyệt đối 4.0 và là thủ khoa của trường, khi mới 12 tuổi.
Chia sẻ về phương pháp học tập, Hieu cho biết: "Khi không hiểu điều gì đó, em sẽ tập trung cao độ, đặt câu hỏi và cố gắng rút kinh nghiệm từ những sai lầm".
Hành trình học vượt cấp của Hieu bắt đầu từ năm lớp 3, khi cậu bé nhận ra đã sẵn sàng cho những kiến thức nâng cao hơn là bảng cửu chương nên xin bố cho thử sức với những lớp học khó hơn.
Cậu bé bắt đầu học một lớp tiền tích phân tại Cao đẳng Cộng đồng Berkeley, sau đó tăng tốc chóng mặt. Đến năm 10 tuổi, Hieu rời trường cấp hai để chuyển sang học cao đẳng. Vì nhỏ tuổi và chỉ được đăng ký số môn giới hạn ở một trường, Hieu phải ghi danh các khóa học ở 6 trường cao đẳng khác nhau để ghép lại thành một lịch học toàn thời gian.
Trước ngày tốt nghiệp, Hieu chia sẻ dự định lấy thêm một bằng nữa ở trường, với mục tiêu chuyển tiếp vào Đại học California tại Berkeley - trường cũ của bố, rồi thi vào trường Y. Cậu bé quả quyết muốn trở thành một bác sĩ chuyên khoa bệnh truyền nhiễm.
"Em chọn theo đuổi ngành này từ trải nghiệm nghiên cứu về các đợt bùng phát dịch bệnh tại các trại nuôi cá tra", Hieu chia sẻ, cho biết thêm ý tưởng đến từ chuyến đi về thăm quê cùng bố mẹ.
Đề tài nghiên cứu của em tập trung vào các loại vi khuẩn gây hại. Khi vô tình nghe nông dân địa phương nói chuyện về dịch bệnh trên cá, Hieu nảy ra ý định tìm giải pháp để giúp đỡ. Công trình nghiên cứu này sắp được xuất bản trên một tạp chí khoa học. Hieu cũng sẽ có buổi thuyết trình đề tài tại Washington, D.C. vào tháng tới.
Dù sở hữu thành tích học tập xuất sắc, Hieu nói mình vẫn là một đứa trẻ 12 tuổi bình thường. Ngoài giờ học, cậu thường gọi cho bạn bè qua Discord, Google Chat và chơi các tựa game yêu thích như Minecraft hay Roblox. Cậu bé cũng giữ liên lạc với các bạn từ thời tiểu học và đi học Taekwondo đều đặn ba buổi mỗi tuần.
Nam sinh gốc Việt chia sẻ đôi khi thấy khó hòa nhập với các bạn học lớn tuổi hơn do khác biệt về văn hóa và thế hệ, nhưng vẫn kết giao được với nhiều bạn mới. Bên cạnh việc học, hai mục tiêu lớn tiếp theo của Hieu là giỏi tiếng Việt hơn và đạt đai đen Taekwondo.
Hieu cho biết một trong những bài học quý giá nhất em tiếp thu được là từ TS Jose Cabrera tại trường Cao đẳng San Jose, về khái niệm mang tên "nỗ lực hiệu quả".
"Nhiều người lầm tưởng việc học lúc nào cũng phải dễ dàng. Em muốn nhắn nhủ rằng gặp khó khăn là hoàn toàn bình thường, bởi đó là một phần của quá trình tiếp thu kiến thức. Điều quan trọng là biết khi nào cần tìm kiếm sự trợ giúp", thủ khoa 12 tuổi bày tỏ.
Nhìn lại chặng đường đã qua, Hieu gói gọn trải nghiệm của mình bằng hai từ "tuyệt vời", vì được thỏa sức đào sâu vào toán và các môn yêu thích. Hieu cho biết hành trình này mới chỉ là điểm khởi đầu và sẽ còn học hỏi không ngừng.
TP.HCM là nơi có quy mô học sinh rất lớn, tốc độ tăng dân số cơ học cao. Trong khi đó, số chỗ học ở trường THPT công lập lại không đáp ứng đủ. Hằng năm, thành phố phải tổ chức kỳ thi lớp 10 với hàng chục nghìn thí sinh để "lọc" vào số chỉ tiêu công lập có giới hạn. Nói cách khác, nếu tất cả học sinh đều muốn vào trường công nhưng không đủ chỗ thì hoặc phải thi tuyển, hoặc phải dùng một cơ chế sàng lọc khác.
Kỳ thi này còn phản ánh sự chênh lệch chất lượng và uy tín giữa các trường. Ở TP.HCM, có những trường THPT được xem là "điểm đến" vì truyền thống, đội ngũ giáo viên, môi trường học tập, tỷ lệ đỗ đại học… Chính điều này tạo nên hiện tượng "trường top", kéo theo cuộc cạnh tranh gay gắt. Nếu mọi trường đều tương đối đồng đều về chất lượng và cơ hội phát triển, áp lực thi tuyển sẽ giảm đáng kể.
Từ góc nhìn chính sách quốc gia, kỳ thi lớp 10 gắn với chủ trương "phân luồng sau THCS". Nhà nước nhiều năm nay định hướng không phải 100% học sinh đều đi theo con đường THPT để lên đại học mà một bộ phận sẽ học nghề, trung cấp, giáo dục thường xuyên… Đây là lý do nhiều địa phương vẫn duy trì thi tuyển hoặc giới hạn chỉ tiêu THPT công lập.
Về lý thuyết, phân luồng giúp xã hội cân đối nguồn nhân lực nhưng trong thực tế, tâm lý xã hội Việt Nam vẫn xem THPT công lập và đại học là con đường chính, còn học nghề thường bị coi là lựa chọn thứ yếu. Vì vậy, kỳ thi lớp 10 trở thành một "cuộc đua" luôn căng thẳng.
Ngoài ra, còn một nguyên nhân ít được nói đến là kỳ thi lớp 10 hiện nay đóng vai trò như một công cụ đánh giá chất lượng đầu ra THCS. Khi quy mô quá lớn, thi tuyển giúp ngành giáo dục dễ phân tầng, phân bổ học sinh và kiểm soát đầu vào.
Tuy nhiên, cái giá phải trả thì đã rõ ràng, học sinh lớp 9 chịu áp lực nặng nề, học thêm kéo dài, phụ huynh căng thẳng, việc học dễ thiên về luyện đề hơn phát triển năng lực. Nhiều chia sẻ của học sinh trên mạng xã hội cho thấy các em cảm thấy mình bị cuốn vào guồng điểm số và cạnh tranh từ rất sớm (lóp 6, 7).
Nếu bỏ thi mà số chỗ học vẫn thiếu, áp lực sẽ chuyển sang "chạy" hộ khẩu, học bạ, "xin trường", hoặc cạnh tranh ngầm còn phức tạp hơn. Vì vậy, muốn giảm áp lực thật sự thì phải xử lý tận gốc.
Để bỏ thi lớp 10 đại trà, cần một vài giải pháp căn cơ. Quan trọng nhất là tăng năng lực tiếp nhận của hệ thống THPT công lập. Khi phần lớn học sinh đều có chỗ học phù hợp, kỳ thi sẽ tự giảm vai trò.
Thu hẹp khoảng cách chất lượng giữa các trường. Khi phụ huynh không còn tâm lý "phải vào trường top mới có tương lai", cạnh tranh sẽ dịu xuống. Đây là bài toán đầu tư giáo viên, cơ sở vật chất và quyền tự chủ cho trường học.
Nâng giá trị thật của giáo dục nghề nghiệp nhưng chỉ bằng tuyên truyền là chưa đủ. Muốn phân luồng hiệu quả thì trường nghề phải gắn với việc làm, thu nhập, cơ hội liên thông. Nếu học nghề vẫn bị xã hội xem là "đường lui", "đường cùng" thì phụ huynh sẽ tiếp tục dồn con vào kỳ thi lớp 10 bằng mọi giá.
Có thể chuyển dần từ thi tuyển sang kết hợp nhiều tiêu chí, như học bạ, đánh giá năng lực (được biết, sắp tới, dự kiến Trường ĐH Sư phạm TP.HCM sẽ tổ chức thi đánh giá năng lực cho học sinh lớp 9), hồ sơ học tập, định hướng nghề nghiệp… Nhưng cách này đòi hỏi hệ thống đánh giá ở THCS phải minh bạch và tương đối đồng đều. Nếu không sẽ phát sinh bệnh thành tích và "làm đẹp học bạ".
Về lâu dài, nên xây dựng mô hình giáo dục phổ thông linh hoạt hơn. Như học sinh có thể chuyển đổi giữa học THPT và giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên mà không bị mặc cảm hay bế tắc.
Kỳ thi lớp 10 ở TP.HCM không chỉ là chuyện có nên thi hay không, mà phản ánh cả cấu trúc giáo dục và tâm lý xã hội. Khi trường công còn thiếu, trường tốp đầu quá hấp dẫn, và đại học được xem là con đường gần như duy nhất để thành công thì kỳ thi này vẫn còn tồn tại dưới hình thức nào đó. Muốn bỏ kỳ thi, trước hết phải làm cho xã hội bớt phụ thuộc vào nó.
Sau khi đoạn clip ghi lại cảnh cô giáo tại Trường mầm non Bắc Hà (phường Thành Sen, Hà Tĩnh) nghi có hành vi “tác động” vào đầu cháu T.G.B. (bé trai 4 tuổi) tại lớp học vào chiều 13-4, ngay trong sáng hôm nay UBND phường Thành Sen đã tổ chức cuộc họp với các bên liên quan để làm rõ vụ việc.
Theo trình bày của cô P.T.N. (cô giáo có hành vi nghi “tác động” bé trai 4 tuổi), chiều ngày 13-4 trong lúc đang tổ chức cho cháu hoạt động vui chơi “rung chuông vàng”, cô N. thấy cháu không tập trung nên đã có hành động ôm vào hai bên đầu cháu lắc mạnh nói sao con không chịu tập trung.
Nguyên nhân là bản thân cô N. vừa trải qua đợt điều trị bệnh, không thể nói to được nên đã có hành động như thế để nhắc nhở chứ không có tác động vật lý hay có hành vi bạo hành.
Qua sự việc kể trên, cô N. nhận thấy đây là tác phong không phù hợp với yêu cầu chuẩn mực trong chăm sóc và giáo dục trẻ, phản cảm nên thành thật xin lỗi gia đình phụ huynh và hứa sẽ rút kinh nghiệm.
Tại cuộc làm việc, đại diện gia đình cháu B. cho biết hiện tại cháu không bị ảnh hưởng về sức khỏe, tinh thần ổn định và tiếp nhận lời xin lỗi từ giáo viên, nhà trường. Đồng thời, gia đình bày tỏ mong muốn sự việc được xem xét thấu đáo khách quan trên tinh thần nhân văn mang tính giáo dục, nhà trường rút kinh nghiệm có hình thức xử lý phù hợp.
Theo bà Lê Thị Vân Anh - Hiệu trưởng Trường mầm non Bắc Hà, ngay khi tiếp nhận vụ việc trên mạng xã hội, nhà trường đã liên hệ với phụ huynh cháu B. để xác minh sự việc nhằm có các giải pháp kịp thời. Nhà trường mong phụ huynh cùng chia sẻ và xin rút kinh nghiệm, tiếp tục siết chặt quản lý để không xảy ra những hành vi như trên.
Phía đại diện Công an phường Thành Sen tại cuộc họp cho biết qua xác minh đây chưa phải là hành vi có dấu hiệu vi phạm hình sự, tuy nhiên thiếu tính mô phạm. Gia đình và nhà trường phối hợp để xử lý nghiêm nhưng cũng mang tính nhân văn.
Kết luận tại cuộc họp, bà Trần Thị Thủy Nga - Phó chủ tịch UBND phường Thành Sen - cho rằng cô N. đã có hành vi chưa phù hợp với chuẩn mực sư phạm. Yêu cầu nhà trường tăng cường công tác quản lý, giám sát hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ tại các lớp học; kịp thời chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế, đảm bảo môi trường học đường thực sự an toàn thân thiện.
