Trường THPT Hàm Yên ở Tuyên Quang đang được nhiều người nhắc đến vì một quy định lạ. Mỗi tối, sau giờ tự học ở nhà, học sinh quay video trình bày lại kiến thức vừa nắm được rồi đăng lên phần bình luận trên fanpage công khai của trường để nộp bài.
Hàng trăm video xuất hiện dưới mỗi bài đăng hằng ngày, khuôn mặt và giọng nói của học sinh hiện diện trên không gian mạng không giới hạn người xem, không giới hạn thời gian lưu trữ. Dư luận chia làm hai luồng ý kiến. Phụ huynh khen hay. Một số chuyên gia giáo dục khen sáng tạo. Nhưng theo góc độ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền trẻ em, câu chuyện không đơn giản là cách làm này hay hay dở về mặt sư phạm. Điều cần xem xét là nhà trường có quyền pháp lý để làm điều này hay không.
Hiệu trưởng nhà trường khẳng định với báo chí rằng hoạt động này có sự đồng thuận gần như tuyệt đối từ giáo viên, phụ huynh và học sinh ngay từ đầu năm. Phòng Đảng ủy họp trước, sau đó tổ chức hội nghị có đầy đủ các bên, lấy ý kiến, phân tích, rồi mới triển khai. Chỉ có 2 người không đồng ý trong cả trường. Đây là cách đại diện nhà trường lý giải tính hợp lệ của quy định.
Nhưng lý giải đó đang nhầm lẫn giữa sự đồng thuận xã hội và sự cho phép của pháp luật. Đây là 2 phạm trù hoàn toàn khác nhau. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 1.1.2026, tức là đang có hiệu lực pháp lý đầy đủ tại thời điểm Trường THPT Hàm Yên triển khai hoạt động này vào tháng 4.2026.
Luật xác lập rõ các quyền dữ liệu cơ bản của công dân, trong đó có quyền đồng ý, quyền truy cập, và quyền yêu cầu xóa dữ liệu. Quan trọng hơn, việc im lặng không được coi là đồng ý xử lý dữ liệu cá nhân theo quy định của luật này.
Hình ảnh khuôn mặt và giọng nói trong video là dữ liệu cá nhân. Khi học sinh đăng video lên fanpage công khai của trường theo yêu cầu, nhà trường đang là bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân của người dưới 18 tuổi. Theo luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, việc xử lý dữ liệu cá nhân của trẻ em nhằm công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư và bí mật cá nhân của trẻ em từ đủ 7 tuổi trở lên phải có sự đồng ý của trẻ em và người đại diện theo pháp luật.
Sự đồng ý đó phải là sự đồng ý thực chất, cụ thể và có thể rút lại bất cứ lúc nào. Một cuộc họp đầu năm học trong đó đa số giơ tay tán thành không đáp ứng tiêu chuẩn đó. Vấn đề không chỉ dừng lại ở quy trình lấy đồng ý mà còn phải hỏi nhà trường dựa vào thẩm quyền nào để đặt ra yêu cầu bắt buộc trong thời gian học sinh ở nhà.
Điều 19 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT quy định rằng các hoạt động giáo dục thực hiện theo kế hoạch giáo dục của nhà trường, được tổ chức trong và ngoài giờ lên lớp, trong và ngoài khuôn viên nhà trường, nhằm thực hiện chương trình các môn học và hoạt động giáo dục trong chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ GD-ĐT ban hành. Yêu cầu quay video nộp lên mạng xã hội công khai không nằm trong bất kỳ chương trình giáo dục nào do Bộ GD-ĐT ban hành.
Do đó việc này là sáng kiến đơn phương của một hiệu trưởng và kéo theo hệ quả pháp lý mà người đưa ra dường như chưa nhận thức đầy đủ.
Từ thực tế này cần phân biệt rõ 2 việc. Thứ nhất là phương pháp sư phạm, thuộc về không gian tự chủ chuyên môn của giáo viên và nhà trường, vốn được pháp luật tôn trọng. Thứ hai là hình thức thực hiện phương pháp đó, khi nó đụng chạm đến quyền của người dưới 18 tuổi trên không gian mạng thì phải tuân thủ pháp luật.
Việc yêu cầu học sinh trình bày lại kiến thức sau giờ tự học là ý tưởng sư phạm hoàn toàn có thể ủng hộ. Nhưng nền tảng thực hiện ý tưởng đó là fanpage công khai thay vì nhóm riêng tư nội bộ thì đây không còn là vấn đề sư phạm nữa mà là vấn đề pháp lý.
Có thể hiểu vì sao nhà trường chọn fanpage công khai. Như hiệu trưởng giải thích, dung lượng video trên Zalo nhóm lớp bị giới hạn nên phải chuyển sang Facebook. Đây là lý do kỹ thuật, không phải lý do pháp lý. Lý do kỹ thuật không thể hợp thức hóa việc xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định. Giải pháp đúng trong trường hợp này là tìm nền tảng phù hợp khác có khả năng kiểm soát quyền truy cập, chứ không phải dùng không gian công khai vì tiện lợi hơn.
Điều đáng lo ngại hơn là không có bất kỳ cơ quan nào lên tiếng về tính hợp lệ pháp lý của hoạt động này trước khi báo chí đưa tin. Khi vụ việc thành tin tức, phản ứng của các bên liên quan chủ yếu xoay quanh hiệu quả sư phạm, không ai đặt câu hỏi về vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là khoảng trống thể chế rõ ràng.
Bộ GD-ĐT đến nay chưa có bất kỳ hướng dẫn chuyên biệt nào về việc nhà trường được và không được làm khi thu thập, xử lý và công bố dữ liệu cá nhân của học sinh trên các nền tảng mạng xã hội, trong khi luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã có hiệu lực hơn 4 tháng.
Vụ việc ở trường THPT Hàm Yên không phải là trường hợp cá biệt. Đây chỉ là trường hợp đủ lớn để dư luận quan tâm. Khắp nơi, nhà trường đang sử dụng Facebook, Zalo, YouTube để triển khai các hoạt động giáo dục mà không có khung pháp lý rõ ràng làm nền tảng. Sự đồng thuận của cộng đồng trong một buổi họp đầu năm không thể thay thế cho nghĩa vụ tuân thủ pháp luật. Và sự im lặng của cơ quan quản lý không có nghĩa là hành vi đó được phép.
Điều cần thiết lúc này không phải là phán xét hiệu trưởng Trường THPT Hàm Yên, người đang hành động bằng thiện chí thực sự với học sinh. Điều cần thiết là Bộ GD-ĐT ban hành hướng dẫn cụ thể về việc nhà trường được phép sử dụng nền tảng mạng xã hội ở mức độ nào trong hoạt động giáo dục, với điều kiện gì và với những biện pháp bảo vệ dữ liệu nào cho học sinh. Bởi vì câu chuyện yêu cầu học sinh quay video tự học mỗi ngày ở Tuyên Quang hôm nay sẽ còn xảy ra ở nhiều nơi khác, với nhiều hình thức khác nhau, và “đa số đồng ý” sẽ không bao giờ là câu trả lời pháp lý đúng.
10 chuyên đề ôn tập môn toán thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Trần Văn Toàn, nguyên tổ trưởng tổ toán Trường THPT Marie Curie (P.XuânHòa, TP.HCM), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=v-rQCwjSIWo
Trong chuyên đề 8: Các bài toán thực tế tổng hợp, giáo viên hướng dẫn học sinh cách sử dụng linh hoạt các kiến thức trong chương trình phổ thông để giải một số bài toán thường gặp trong thực tế.
Trước đó vào ngày 11.5, trong chuyên đề 7- Bài toán thực tế trong không gian Oxyz - giáo viên hướng dẫn học sinh cách sử dụng các công thức liên quan đến tọa độ; vectơ; phương trình đường thẳng, mặt phẳng, mặt cầu; cách tìm giao điểm; khoảng cách … để giải các bài toán thực tế.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Từ 0 giờ ngày 24.4 đến 17 giờ ngày 5.5, thí sinh đăng ký dự thi, đăng ký xét công nhận tốt nghiệp theo hình thức trực tuyến. Theo hướng dẫn của Bộ GD-ĐT, hệ thống chính thức để thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại địa chỉ: https://thisinh.thitotnghiepthpt.edu.vn.
Trong khoảng thời gian này, thí sinh đồng thời đăng ký xét công nhận tốt nghiệp THPT. Sau thời điểm 17 giờ ngày 5.5, thí sinh sẽ không được thay đổi các thông tin quan trọng, trong đó có môn thi đã đăng ký.
Ông Huỳnh Văn Chương lưu ý, khung thời gian đăng ký khá dài, hơn 10 ngày, các thí sinh cần đọc kỹ hướng dẫn, khai thông tin đầy đủ và chính xác, nhất là đăng ký 2 môn lựa chọn thật cẩn thận, tránh nhầm lẫn, các chế độ ưu tiên, miễn thi cần làm đúng theo hướng dẫn của quy chế.
Nếu gặp vấn đề khó khăn, cần hỏi ý kiến nhà trường trước khi hoàn thành đăng ký. Năm nay, 100% thí sinh đăng ký trực tuyến. Thí sinh tự do cũng đăng ký trực tuyến hoặc đăng ký tại các trường THPT do Sở GD-ĐT quy định.
Trong quá trình khai thông tin, thí sinh cần đặc biệt cẩn trọng với các mục liên quan đến mã tỉnh, mã trường, thông tin cá nhân, diện dự thi và môn thi đăng ký. Những sai sót ở các mục này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi dự thi và xét tốt nghiệp.
Bộ GD-ĐT lưu ý, trong quá trình đăng ký dự thi, đăng ký sơ tuyển, đăng ký xét tuyển ĐH, CĐ, các thí sinh phải sử dụng thống nhất một loại giấy tờ tùy thân là thẻ căn cước, căn cước công dân, định danh cá nhân, hộ chiếu...
Theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành, thí sinh là học sinh lớp 12 dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 sẽ phải thi 2 môn bắt buộc là toán, ngữ văn và một bài thi gồm 2 môn được lựa chọn trong số các môn còn lại là vật lý, hóa học, sinh học, công nghệ - công nghiệp, công nghệ - nông nghiệp, tin học, ngoại ngữ, lịch sử, địa lý, kinh tế và pháp luật.
Thí sinh được chọn thi môn ngoại ngữ khác với ngoại ngữ được học tại trường phổ thông.
Năm nay, Bộ GD-ĐT mở rộng danh mục chứng chỉ ngoại ngữ được miễn thi môn này trong xét tốt nghiệp THPT, trong đó bổ sung chứng chỉ tiếng Hàn TOPIK cấp độ 3 trở lên. Những năm trước, danh mục này chỉ gồm các loại chứng chỉ tiếng Anh, Nga, Pháp, Trung Quốc, Đức, Nhật, dù tiếng Hàn cũng là một trong các môn thi.
Với nhóm chứng chỉ tiếng Anh, chấp nhận thêm Versant English Placement Test (VEPT) với yêu cầu tối thiểu 43 điểm.
"Thí sinh đạt yêu cầu miễn thi môn ngoại ngữ để xét tốt nghiệp không được quy đổi điểm để tính vào tổng điểm xét tốt nghiệp.
Trường hợp đủ điều kiện miễn thi ngoại ngữ nhưng muốn dự thi để sử dụng kết quả môn ngoại ngữ để tuyển sinh vào các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp thì phải sử dụng điểm thi thực tế để tính điểm xét tốt nghiệp THPT", ông Chương lưu ý.
Một thay đổi nữa áp dụng từ năm nay, là quy chế thi mới giảm một nửa số giấy tờ cần thiết với thí sinh trước và sau kỳ thi tốt nghiệp.
Cụ thể, quy chế điều chỉnh theo hướng tích hợp giấy báo dự thi và thẻ dự thi thành một loại là "Giấy báo dự thi"; giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời và giấy chứng nhận kết quả thi thành "Giấy chứng nhận kết quả thi", do trường phổ thông nơi thí sinh đăng ký cấp.
Diện ưu tiên năm nay được điều chỉnh để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đồng nhất với nhóm được ưu tiên trong tuyển sinh ĐH, CĐ để các cơ quan thuận lợi rà soát. Theo đó, thí sinh được cộng 0,25 - 0,75 điểm tùy theo khu vực ưu tiên.
Vẫn theo ông Chương, quy mô của kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tương tự năm 2025, tức trên 1 triệu thí sinh dự thi. Tuy nhiên, nếu như năm trước có 2 loại đề thi, 2 quy chế thi ứng với 2 chương trình giáo dục phổ thông 2006 và 2018, thì năm nay chỉ còn một đề thi, một quy chế.
Cô gái 25 tuổi đeo dải băng hình bản đồ Việt Nam là một trong những học viên nhận bằng tốt nghiệp ngày 27/5. Đối với Phương, niềm vui ấy lớn nhưng không quá bất ngờ, vì trước khi luận văn được đánh giá đạt yêu cầu, bảng điểm của cô đã trọn vẹn điểm 4.0.
"Mình rất tự hào khi khoe được điều quan trọng hơn cả tấm bằng ngay trên ngực áo, đó là quê hương Việt Nam của mình", Phương chia sẻ.
Trong lễ tổng kết trước đó của trường, Thu Phương dành một phần bài phát biểu để cảm ơn bố mẹ bằng tiếng Việt.
"Ba mẹ là những người thầy lớn nhất của con, không phải vì dạy con mọi thứ, mà vì đã cho con can đảm để học tất cả những điều ba mẹ chưa từng học". Phương chia sẻ.
Nguyễn Đỗ Thu Phương là cựu học sinh trường THPT chuyên Bảo Lộc (Lâm Đồng). Trước khi đến Harvard vào năm 2024, cô từng tốt nghiệp cùng lúc ngành Điều dưỡng, trường Đại học VinUni, và ngành Kinh tế đối ngoại, trường Đại học Ngoại thương.
"Về đến nơi, mình nằm luôn vì mệt, nhưng vẫn rất háo hức vì ước mơ trở thành hiện thực", Phương nhớ lại.
Tiếp đó là chuỗi ngày thích nghi liên tục. Trong lớp học với sinh viên từ nhiều quốc gia, Phương nhiều lần không theo kịp các cuộc thảo luận vì chưa quen với các âm điệu tiếng Anh, từ châu Phi đến Nam Á. Để không bỏ lỡ kiến thức, Phương vừa cố gắng nghe vừa ghi âm, rồi dùng AI để chuyển thành văn bản và đọc thêm tài liệu liên quan. Cách học này giúp Phương nhanh chóng bắt nhịp chương trình, mạnh dạn đặt mục tiêu tốt nghiệp với điểm tuyệt đối ngay sau học kỳ đầu tiên. Ngoài giờ học, Phương cũng tìm hiểu lịch sử, văn hóa của quê hương của bạn bè để có thêm chủ đề trò chuyện và hiểu hơn về những góc nhìn khác biệt.
"Không khí học hỏi rất say mê cả trong và ngoài lớp học. Mọi người luôn sẵn sàng chỉ cho nhau từng chút một", Phương chia sẻ.
Hết năm thứ nhất, cô trở lại Sa Pa (Lào Cai) để thăm các bạn nhỏ trong một dự án thiện nguyện ngày trước, cũng như bắt tay nghiên cứu về ảnh hưởng tâm lý của việc kết hôn sớm với phụ nữ H'mông. Luận văn chỉ ra rằng những tổn thương tâm lý của họ chủ yếu bắt nguồn từ áp lực xã hội và định kiến giới. Việc vượt qua tổn thương thường gắn với vai trò của những cá nhân có ảnh hưởng trong cộng đồng hơn là can thiệp y tế lâm sàng.
"Mình từng nghĩ đã hiểu rõ cộng đồng này sau ba năm gắn bó. Nhưng phải đến lần này, sau hàng chục cuộc phỏng vấn, mình mới nhận ra những tổn thương này có thật mà chưa từng được gọi tên", cô cho hay.
Đây cũng chính là chủ đề Phương nhắc đến trong bài luận vào trường năm 2024 và đang phát triển nghiên cứu theo hướng đề xuất giải pháp.
Cô Christina Lively, Phó Giám đốc Đào tạo tại khoa Y tế toàn cầu và Y học xã hội, trường Y Harvard, nhận xét Thu Phương chăm chỉ, tận tâm và nghiêm túc trong học tập. Tốt nghiệp với điểm tuyệt đối là thành quả xứng đáng với quá trình nỗ lực bền bỉ của nữ sinh.
"Hơn cả điểm số xuất sắc, chúng tôi tự hào khi Phương đã tiến bộ rõ rệt về năng lực nghiên cứu và kiến thức chuyên môn. Chúng tôi rất mong đợi những đóng góp tích cực của em trong lĩnh vực y tế toàn cầu", cô Christina chia sẻ.
Từ quyết tâm theo đuổi ước mơ đến Harvard rồi tốt nghiệp xuất sắc, Thu Phương nhìn nhận đây là hành trình trưởng thành "hơn cả tưởng tượng". Không chỉ mở rộng góc nhìn về thế giới, cô còn rèn luyện các kỹ năng như thấu cảm, quan sát dân tộc học... để theo đuổi các nghiên cứu nâng cao sức khỏe cộng đồng.
"Quan trọng nhất, mình đã học được cách chăm sóc bản thân tốt hơn", Phương nói.
Thời gian này, cô tìm kiếm cơ hội làm việc trong lĩnh vực nghiên cứu y tế và mong muốn sớm trở về Việt Nam để tiếp tục đồng hành cùng các cộng đồng yếu thế.
