Cứ 5 thí sinh vào đại học, 1 người chọn ngành kinh doanh và quản lý

Từ 6 giờ, khuôn viên Trường ĐH Công nghệ Sài Gòn (P.Chánh Hưng, TP.HCM) đã trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết khi đón đông đảo sĩ tử từ các tỉnh, thành Tây Nam bộ và thí sinh tự do đến dự đợt 2 thi đánh giá năng lực (V-ACT) của ĐH Quốc gia TP.HCM. Đi cùng các sĩ tử là nhiều phụ huynh lỉnh kỉnh vali, giỏ xách, người lo ăn uống, người liên tục cầm quạt thổi mát cho con.

Chị Nị, quê Bến Tre (cũ), nay là X.Giồng Trôm thuộc tỉnh Vĩnh Long, cho Thanh Niên hay chị và con nay đã phải dậy từ 1 giờ sáng, sau đó bắt xe lên TP.HCM để kịp giờ dự thi. "Cực thì có cực nhưng thấy cháu muốn học hỏi nên mình cũng cố gắng đồng hành với cháu", chị kể, cho biết thêm đây đã là lần thứ 4 hai mẹ con lên TP.HCM, trong đó có 2 lần thi V-ACT và 2 lần thi đánh giá năng lực chuyên biệt của Trường ĐH Sư phạm TP.HCM.

Ngồi cạnh mẹ, Anh Thơ kể để theo đuổi giấc mơ trở thành giáo viên ngữ văn, em đang học thêm trực tiếp với giáo viên các môn toán, ngữ văn, tiếng Anh, cũng như đăng ký thêm khóa học luyện thi V-ACT trực tuyến của một trung tâm tại TP.HCM. Lý do tham gia nhiều kỳ thi, theo Thơ, là để tận dụng hết mức các cơ hội có sẵn, đặc biệt khi việc cạnh tranh vào trường sư phạm ngày càng gay gắt.

Từng dự thi đợt 1, Thơ nhận định toán là lĩnh vực em thấy thử thách nhất, cả ở 3 nội dung toán thường, tư duy logic và phân tích số liệu. "Toán là môn em yếu nhất nên thời gian qua em cũng tập trung cải thiện năng lực ở môn này", nữ sinh nói.

Lê Quang Hải, học sinh lớp 12 Trường THPT Chợ Gạo (X.Chợ Gạo, tỉnh Đồng Tháp), cũng bộc bạch "khá lo sợ" trong phần thi toán thường và coi đây là chướng ngại lớn nhất cần vượt qua trong đợt 2.

Một phần thi khác cũng khiến nam sinh thấy khó nhằn không kém là tiếng Việt, đặc biệt ở các câu hỏi về lỗi chính tả và cách dùng từ mà Hải đã có nhiều lựa chọn sai trong đợt 1. Để khắc phục, nam sinh quyết tâm ôn luyện lại ngay từ khi biết điểm thi đợt 1 là 629, với mục tiêu đạt hơn 800 điểm để xét vào một số ngành thuộc nhóm công nghệ, kỹ thuật.

Cũng từng dự thi đợt 1 để tìm suất vào ngành khoa học máy tính của Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), Vũ Viết Phương, hiện là sinh viên một trường thành viên khác của ĐH Quốc gia TP.HCM là Trường ĐH Khoa học sức khỏe, cũng cảm thấy lo trước đề thi môn tiếng Việt vì mang tính phân hóa khá cao. "Sau khi thi xong tôi đã đăng ký khóa ôn trên mạng để trau dồi thêm", Phương kể.

Nam sinh cho biết song song với ôn kiến thức, anh còn rèn cách phân bổ thời gian làm bài hợp lý hơn, thay vì "để dư một đống câu chưa làm được" như ở đợt trước, mục tiêu là nâng thêm hơn 200 điểm để đạt mức trên 900.

Thơ, Hải và Phương thuộc nhóm hơn 63% thí sinh từng dự thi đợt 1 và đăng ký tiếp đợt 2 để cải thiện điểm. Trong nhóm này, nhiều thí sinh thậm chí đạt hơn 1.000 điểm - mức được đơn vị tổ chức thống kê là chỉ số ít chinh phục được.

Song song đó, V-ACT cũng thu hút nhiều thí sinh lần đầu dự thi. Nhóm 3 học sinh cuối cấp tới từ Trường THCS-THPT Đoàn Trần Nghiệp (X.Phú Thành, tỉnh Đồng Tháp) cho biết do nền tảng kiến thức thời điểm đó chưa vững nên không dự thi đợt 1, đợi đến khi "cứng cáp" rồi mới tham gia vào "cuộc đua". "Tụi em chủ yếu lo môn toán và tiếng Anh", các học sinh chia sẻ, cho biết nhắm tới mức điểm trong khoảng 700-900.

V-ACT hiện là kỳ thi nắm giữ kỷ lục về số lượt dự thi so với những kỳ thi riêng khác. Trong đó, số lượng đăng ký dự thi đợt 2 năm 2026 lại cao hơn đợt 1 - hiện tượng lần đầu tiên xảy ra suốt gần một thập niên tổ chức - khiến ĐH Quốc gia TP.HCM phải tăng thêm số cụm thi ở một số tỉnh, thành. Tuy nhiên, kỳ thi tuy tăng về quy mô nhưng quy trình vẫn được giữ nguyên.

Trước đó vào 5.4, kỳ thi V-ACT đợt 1 đã thu hút 133.489 thí sinh dự thi. Phổ điểm có dạng gần phân bố chuẩn với điểm trung bình và trung vị đều bằng 682. Phổ điểm trải rộng với độ lệch chuẩn bằng 141,2 thể hiện khả năng phân loại thí sinh tốt. Khoảng 30% thí sinh đạt dưới 600 điểm, 55% dưới 700 điểm và chỉ khoảng 6% đạt từ 900 điểm trở lên, cho thấy sự phân tầng rõ rệt giữa các nhóm năng lực.

Tin Gốc: Thanh Niên

Mới đây, tại buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định kỳ thi lớp 10 hiện nay "căng thẳng hơn cả thi đại học (ĐH)". Nhận định này phản ánh đúng thực trạng áp lực mà học sinh (HS), phụ huynh và xã hội đang phải đối mặt.

Bản chất tuyển sinh lớp 10 hiện nay là một cuộc "sàng lọc" bằng giải pháp hành chính khi nhiều địa phương thiếu trường lớp và giáo viên (GV). Để giảm số HS vào trường công, các địa phương buộc phải tổ chức thi tuyển với mức cạnh tranh rất cao. Điều này đi ngược mục tiêu phổ cập giáo dục trung học mà VN hướng tới vào năm 2035, tức mọi HS sau THCS đều có cơ hội tiếp tục học THPT, trung học nghề hoặc giáo dục thường xuyên.

Một HS đã hoàn thành giáo dục bắt buộc THCS phải được tiếp tục học tập bình thường. Thế nhưng tại Hà Nội hay TP.HCM, có nơi tỷ lệ chọi vào lớp 10 ở một số trường khá cao khiến có HS không vào được trường công không phải vì học yếu mà vì thiếu chỗ học.

Năm học 2026-2027, Hà Nội chỉ có khoảng 55% HS tốt nghiệp THCS được vào THPT công lập, giảm mạnh so với các năm trước. Theo số liệu HS đăng ký nguyện vọng 1 vào lớp 10 các trường THPT công lập năm học 2026-2027 do Sở GD-ĐT TP.HCM công bố, có khoảng 79,4% sẽ trúng tuyển vào trường công.

Điều đó cho thấy áp lực tuyển sinh lớp 10 vẫn đặc biệt gay gắt, phản ánh nghịch lý: chủ trương phổ cập đến hết lớp 12 đã rõ nhưng hạ tầng và đội ngũ GV vẫn chưa theo kịp.

Trong nhiều năm, VN tự hào về thành tựu phổ cập giáo dục THCS và hướng đến mục tiêu phổ cập giáo dục hết phổ thông. Nhưng ngay sau lớp 9, một cuộc cạnh tranh khốc liệt, dẫn đến mục tiêu phổ cập bị đứt gãy giữa chừng.

Ở bản chất sâu xa, tuyển sinh lớp 10 đại trà hiện nay không phải là đánh giá năng lực HS, mà là cơ chế phân bổ sự thiếu hụt nguồn lực giáo dục. Khi số lượng trường lớp công lập không đủ, kỳ thi trở thành "van điều tiết" để giảm áp lực cho hệ thống.

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rất đáng chú ý khi nhấn mạnh: "Thi cử để đánh giá chất lượng dạy và học, không phải để loại các cháu ra khỏi trường học". Đây không chỉ là góc nhìn nhân văn, mà còn là tư duy giáo dục tiến bộ của nhiều quốc gia phát triển.

Ở phần lớn các nước có nền giáo dục tiên tiến, giáo dục THPT gần như đã được phổ cập. HS có thể khác nhau về định hướng con đường học tập, nghề nghiệp và chương trình học, nhưng đều không bị loại khỏi hệ thống giáo dục và đào tạo chỉ vì thiếu chỗ học.

Một mâu thuẫn khác nằm ở chủ trương phân luồng sau THCS. Về mục tiêu cũng như khoa học giáo dục, việc phân luồng là cần thiết. Một quốc gia hiện đại không thể chỉ đào tạo cử nhân ĐH hay kỹ sư mà cần cả công nhân kỹ thuật, kỹ sư thực hành, chuyên gia công nghệ, nhân lực dịch vụ và lao động sáng tạo.

Nhưng ở VN hiện nay, phân luồng chưa thực sự dựa trên sự tự nguyện và hấp dẫn nghề nghiệp. Nhiều HS vào giáo dục nghề nghiệp không phải vì yêu thích kỹ thuật hay có khả năng thực hành rõ ràng, mà vì không đậu trường THPT công lập hay không có điều kiện kinh tế để học trường tư thục. Đây là khác biệt lớn giữa VN và các nước tiên tiến, việc học các trường nghề là tự nguyện, đào tạo có chất lượng và học viên vẫn có nhiều cơ hội phát triển lâu dài.

Khi học nghề bị xem như "lựa chọn thứ hai", phân luồng sẽ khó thành công. Phụ huynh vẫn tìm mọi cách để con vào THPT rồi ĐH bởi bằng ĐH hiện vẫn có ưu thế rõ rệt trên thị trường lao động. Trong khi đó, nhiều ngành nghề kỹ thuật dù xã hội thiếu nhân lực nhưng thu nhập chưa tương xứng, cơ hội thăng tiến còn hạn chế và hình ảnh xã hội chưa đủ hấp dẫn.

Do đó, nếu không thay đổi cấu trúc thị trường lao động và nâng vị thế giáo dục nghề nghiệp, HS và phụ huynh chủ yếu cũng chỉ chọn con đường vào lớp 10 công lập.

Nghịch lý của giáo dục VN là càng kêu gọi giảm áp lực thì HS càng học thêm nhiều hơn. Kỳ thi lớp 10 khiến nhiều HS lớp 9 sống trong căng thẳng kéo dài, học thêm liên tục. Với nhiều gia đình, năm lớp 9 trở thành "năm bản lề" đầy áp lực.

Nguyên nhân bởi phía sau kỳ thi là nỗi lo rất thực tế: nếu không vào được trường công, chi phí học trường tư sẽ tăng cao hoặc HS phải đi học xa nhà, khó bảo đảm việc học lâu dài. Vì vậy, tuyển sinh lớp 10 hiện nay không chỉ là áp lực giáo dục mà còn là gánh nặng kinh tế đối với nhiều gia đình.

Muốn giảm áp lực thi lớp 10, không chỉ thay đổi đề thi hay quy chế tuyển sinh mà cần xem giáo dục phổ thông là quyền học tập phải được bảo đảm cho mọi HS. Tuy nhiên, giảm áp lực không đồng nghĩa buông lỏng chất lượng. Nhiều địa phương từng xét tuyển học bạ thay cho thi tuyển để giảm căng thẳng, nhưng cách làm này cũng bộc lộ hạn chế khi động lực học tập giảm, dễ phát sinh tiêu cực và chất lượng đầu vào THPT đi xuống. Thực tế đó khiến một số tỉnh như Đắk Lắk và Quảng Nam (cũ) phải khôi phục thi tuyển lớp 10 sau nhiều năm xét tuyển.

Vì vậy, giải pháp không phải bỏ thi hoàn toàn hay duy trì thi cử quá nặng nề, mà cần cơ chế đánh giá cân bằng hơn, kết hợp học bạ với đánh giá năng lực để vừa giảm áp lực vừa bảo đảm chất lượng thực chất.

Gốc rễ của áp lực tuyển sinh lớp 10 nằm ở 3 vấn đề lớn: thiếu trường lớp và GV, bất bình đẳng cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng, và thị trường lao động chưa hợp lý; vì vậy cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ.

Trước hết, VN cần thực sự hướng đến phổ cập THPT và tương đương bằng cách đầu tư mạnh cho trường lớp, đặc biệt ở các đô thị tăng dân số nhanh. Chính quyền phải chủ động dự báo quy mô HS, không để tình trạng thiếu trường kéo dài. Đồng thời phải thu hẹp khoảng cách chất lượng giữa các trường để giảm tâm lý chạy đua vào trường top.

Đổi mới giáo dục nghề nghiệp, nâng cao chất lượng đào tạo và tạo cơ hội học lên cao hơn. Khi con đường nghề nghiệp đủ hấp dẫn, áp lực dồn vào THPT sẽ giảm tự nhiên.

Tin Gốc: Thanh Niên

Đây là các nội dung hợp tác giai đoạn 2026 - 2031 mà hai trường thống nhất, chiều 15/5.

Năm hướng chính gồm: Đột phá trong đào tạo và phát triển chương trình; Nâng tầm nghiên cứu khoa học và công bố quốc tế; Trao đổi giảng viên và sinh viên – Công nhận tín chỉ lẫn nhau; Chuyển đổi số và chia sẻ học liệu; Kết nối cộng đồng và thi đấu học thuật.

Như vậy, sinh viên trường Đại học Luật Hà Nội và trường Đại học Luật TP HCM sẽ được trải nghiệm môi trường học tập ở cả hai miền, được công nhận tín chỉ. Các sân chơi học thuật quy mô lớn như Phiên tòa giả định cũng được chú trọng.

Trong cả nước, số trường công nhận tín chỉ của nhau chưa nhiều, chủ yếu ở khối ngành Kinh tế.

Ngoài ra, lãnh đạo hai trường nhìn nhận việc hợp tác giúp tận dụng lợi thế mỗi bên để nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, nhằm xây dựng ULAW và HLU thành các trường trọng điểm đào tạo cán bộ pháp luật theo quyết định của Chính phủ.

Đại học Luật TP HCM và Hà Nội là hai trường có lịch sử và quy mô đào tạo ngành Luật lớn nhất nước.

ULAW thành lập năm 1976, tiền thân là trường Cán bộ Tư pháp Miền Nam. Trường thuộc quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo, có hơn 11.500 sinh viên, hơn 300 giảng viên.

Còn HLU thành lập năm 1979, trực thuộc Bộ Tư pháp, quy mô khoảng 17.000 sinh viên, hơn 500 giảng viên, nhân viên.

Tin Gốc: Vnexpress