Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 12/5 lên đường công du Trung Quốc và dự kiến hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình vào ngày 14/5. Sự kiện thu hút nhiều chú ý, bởi đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông Trump trong nhiệm kỳ thứ hai và là lần đầu tiên một tổng thống Mỹ đến Bắc Kinh từ năm 2017.
Hai lãnh đạo dự kiến trao đổi về các vấn đề như thuế quan, Đài Loan, cạnh tranh về trí tuệ nhân tạo (AI) và khoáng sản chiến lược. Chiến sự Iran, vấn đề mới phát sinh từ cuối tháng 2, cũng sẽ được đưa ra thảo luận, bởi cả hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đều bị ảnh hưởng.
Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập đều sẽ kỳ vọng cuộc gặp sẽ mang lại kết quả có lợi, bởi những nội dung mà hai lãnh đạo thảo luận có thể tác động tới quỹ đạo quan hệ Mỹ – Trung và trật tự quốc tế trong thập kỷ tới, theo cây viết Anthony Zurcher và Laura Bicker của BBC.
Chiến sự Iran
Cuộc chiến do Mỹ – Israel phát động nhằm vào Iran đã bước sang tháng thứ ba, đẩy giá năng lượng tăng cao, tạo ra hệ lụy với cả khu vực Trung Đông lẫn kinh tế thế giới. Hai bên đã ngừng bắn từ đầu tháng 4, nhưng đến nay vẫn chưa thể tìm được giải pháp hòa bình.
Trung Quốc là bên mua đáng kể dầu thô từ Iran và tận dụng nguồn cung giá rẻ này để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nên bất cứ sự gián đoạn nào cũng có thể gây tác động tiêu cực tới Bắc Kinh. Trong khi đó, chiến sự kéo dài làm dấy lên lo ngại về giá nhiên liệu tại Mỹ và nguy cơ lún sâu hơn vào một cuộc xung đột mới tại Trung Đông. Do đó, hai bên đều có động lực để tìm kiếm một giải pháp ổn định cho cuộc khủng hoảng.
Trung Quốc đã thể hiện vai trò trung gian bằng cách phối hợp với Pakistan thúc đẩy kế hoạch ngừng bắn và mở lại eo biển Hormuz. Chuyến thăm Bắc Kinh tuần trước của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi được xem là tín hiệu cho thấy ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc tại Trung Đông.
“Tôi nghĩ Mỹ hiểu rằng Trung Quốc sẽ phải đóng một vai trò nào đó nếu họ muốn đưa Iran trở lại bàn đàm phán”, Ali Wyne, chuyên gia về quan hệ Mỹ – Trung tại tổ chức nghiên cứu về xung đột ICG, trụ sở Bỉ, nhận định.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio gần đây đã bày tỏ hy vọng Trung Quốc sẽ gây sức ép với Iran về vấn đề Hormuz. Ông Trump cũng có thể thuyết phục Trung Quốc không chặn một nghị quyết Hội đồng Bảo an lên án việc Iran tấn công tàu thuyền di chuyển qua Hormuz, sau khi Bắc Kinh đã phủ quyết một văn kiện tương tự.
Vấn đề Đài Loan
Đài Loan từ lâu đã là nguồn cơn khiến quan hệ Mỹ – Trung căng thẳng. Trung Quốc luôn coi Đài Loan là một tỉnh chờ thống nhất, kể cả bằng vũ lực nếu cần thiết. Mỹ cam kết tôn trọng nguyên tắc “Một Trung Quốc”, nhưng tiếp tục duy trì quan hệ với Đài Loan và cung cấp cho hòn đảo các loại khí tài hiện đại.
Chính quyền ông Trump thời gian qua tiếp tục phát đi những tín hiệu không nhất quán. Washington cuối năm ngoái công bố thương vụ bán vũ khí trị giá 11 tỷ USD cho Đài Bắc, khiến Bắc Kinh phản ứng gay gắt. Nhưng ông Trump nhiều lần tránh cam kết rõ ràng về việc bảo vệ Đài Loan nếu xảy ra xung đột, cáo buộc Đài Bắc lấy đi ngành công nghiệp bán dẫn của Mỹ.
Trên thực địa, Trung Quốc vẫn tiếp tục gây sức ép với Đài Loan bằng các hoạt động triển khai máy bay và tàu chiến tuần tra gần như hàng ngày. Ông Rubio tuần trước nhấn mạnh Mỹ không muốn xảy ra “những sự kiện gây mất ổn định” tại khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương.
“Một khả năng là Trung Quốc và Mỹ có thể theo đuổi chiến lược ‘kiềm chế lẫn nhau’, chẳng hạn Mỹ giảm số lượng các thương vụ bán vũ khí cho Đài Loan, đổi lại Trung Quốc giảm các cuộc tập trận quân sự nhằm vào hòn đảo”, giáo sư Zhao Minghao, chuyên gia về quan hệ quốc tế tại Đại học Phúc Đán, nói với AP.
Căng thẳng về kinh tế – công nghệ
Trong hầu hết năm 2025, Mỹ và Trung Quốc đã tiệm cận một cuộc chiến thuế quan mới, có thể làm rung chuyển kinh tế toàn cầu. Tổng thống Trump liên tục tăng rồi giảm thuế suất với Trung Quốc, có lúc vượt 100%. Trung Quốc đáp trả tương ứng, hạn chế xuất khẩu đất hiếm, dừng mua nông sản Mỹ, giáng đòn trực tiếp vào nông dân tại những bang từng bỏ phiếu bầu ông Trump.
Căng thẳng thương mại đã hạ nhiệt sau khi ông Trump và ông Tập gặp tại Hàn Quốc hồi tháng 10/2025, nhưng hai bên vẫn tồn tại nhiều bất đồng. Ông Trump dự kiến thúc đẩy Trung Quốc mua thêm nông sản Mỹ, trong khi Bắc Kinh muốn Washington giảm điều tra thương mại và hạn chế dùng thuế quan để gây sức ép.
“Chiến lược của Trung Quốc là thúc đẩy sự ổn định bằng cách trả đũa”, giáo sư Zhao nói. “Hai lãnh đạo lần này có thể đạt một thỏa thuận thương mại toàn diện, nhưng không đồng nghĩa thương chiến kết thúc và sẽ có các điều kiện đi kèm”.
Một nội dung khác được quan tâm là cạnh tranh công nghệ, đặc biệt trong lĩnh vực AI và chip bán dẫn. Trung Quốc đang đầu tư mạnh vào AI, robot hình người và các ngành công nghệ cao, coi đây là động lực tăng trưởng then chốt trong tương lai.
Tuy nhiên, nhiều công nghệ cốt lõi mà Trung Quốc cần vẫn phụ thuộc vào chip từ Mỹ. Điều này khiến Washington có thêm công cụ kiềm chế đối thủ. Mỹ thời gian qua liên tục siết xuất khẩu chip sang Trung Quốc với lý do an ninh quốc gia, đồng thời cáo buộc các công ty Trung Quốc sao chép hoặc đánh cắp công nghệ AI.
Trong khi đó, Trung Quốc nắm trong tay lợi thế quan trọng là đất hiếm, kiểm soát khoảng 90% năng lực tinh chế, tách lọc và sản xuất loại nguyên liệu thiết yếu đối với điện thoại thông minh, pin xe điện và ngành quốc phòng. Điều này tạo ra khả năng mặc cả đáng kể cho Trung Quốc trong bất cứ cuộc đàm phán nào.
“Một cuộc chiến tranh lạnh về AI đang dần hình thành”, Yingyi Ma, nhà nghiên cứu về Trung Quốc của Viện Brookings, nhận định. “Nhà Trắng cáo buộc Trung Quốc đánh cắp AI của Mỹ ở ‘quy mô công nghiệp’, trong khi Bắc Kinh được cho là đã tìm cách ngăn Meta thâu tóm Manus, một startup AI do người Trung Quốc sáng lập nhưng hiện đặt trụ sở tại Singapore. Cuộc cạnh tranh sâu xa hơn không nằm ở việc bên nào sao chép mô hình của bên nào, mà là cuộc đua giành nhân tài có khả năng xây dựng thế hệ AI tiếp theo”.
Nhiều chuyên gia không kỳ vọng sẽ có đột phá lớn về các vấn đề nêu trên khi lãnh đạo Mỹ – Trung gặp mặt.
“Hai phía đều có đồng thuận rằng sự ổn định trong quan hệ là điều quan trọng”, theo ông Levin. “Nếu vượt qua câu chuyện về ổn định, vấn đề ‘tiếp theo sẽ là gì’ trong quan hệ song phương sẽ trở nên phức tạp hơn nhiều. Vì thế, kết quả khả dĩ nhất từ cuộc gặp này là sẽ không có nhiều thay đổi đáng kể”.
Theo Ryan Hass, chuyên gia về Trung Quốc thuộc Viện Brookings, nếu chuyến thăm diễn ra suôn sẻ và ông Trump cảm thấy mình được tiếp đón một cách tôn trọng, quan hệ Mỹ – Trung sẽ tiếp tục trong trạng thái yên ắng nhưng đầy dè chừng.
“Ngược lại, nếu phải rời đi với cảm giác bị thiếu tôn trọng hoặc bị xem nhẹ, Tổng thống Trump có thể sẽ thay đổi lập trường”, ông Hass nói.
Khoảng một tháng trước, Tổng thống Donald Trump nói ông không "nóng lòng" kết thúc cuộc chiến với Iran. "Tôi có thời gian, nhưng Iran thì không", ông nói trên mạng xã hội.
Nhưng khi các cuộc đàm phán kéo dài mà không tạo đột phá, áp lực chính trị nhằm tìm kiếm lối thoát cho xung đột tăng lên, với các cuộc khảo sát cho thấy ngày càng nhiều cử tri Mỹ không ủng hộ cuộc chiến, đặc biệt khi bầu cử giữa kỳ đang đến gần và giá xăng liên tục tăng, đánh thẳng vào túi tiền của người Mỹ.
Đến ngày 23/5, ông Trump bất ngờ tuyên bố "gần như đã đàm phán xong" với Iran. Ông trước đó đã hủy quyết định tái khởi động chiến dịch không kích Iran, liên tục bỏ qua những hạn chót do chính mình đặt ra để "tạo thuận lợi cho đàm phán", dù Tehran không tuân thủ yêu cầu của ông.
Những thông tin rò rỉ về dự thảo thỏa thuận giữa Mỹ và Iran cho thấy hai bên dự kiến ngừng các hành động thù địch, dần mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng biển Iran. Thỏa thuận này sẽ bao gồm việc phá băng một số tài sản của Iran, đồng thời Tehran cũng sẽ được phép tiếp tục bán nhiên liệu và dầu mỏ.
Thỏa thuận dự kiến bao gồm cam kết của Iran về việc không theo đuổi vũ khí hạt nhân và bắt đầu các cuộc đàm phán về việc từ bỏ kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao của nước này.
Những điều khoản này khiến nhiều người có lập trường cứng rắn với Iran trong đảng Cộng hòa lo lắng, bởi chúng rất khác so với những gì ông Trump từng đặt ra khi bắt đầu xung đột. Có lúc Tổng thống Mỹ từng nói sẽ chỉ chấp nhận chấm dứt chiến sự khi Iran "đầu hàng vô điều kiện".
Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Roger Wicker cho rằng ông Trump đang "nhận được những lời khuyên tồi khi theo đuổi một thỏa thuận không đáng giá bằng tờ giấy viết ra nó".
Wicker, thượng nghị sĩ có quan điểm "diều hâu" của đảng Cộng hòa, thêm rằng việc Mỹ tìm mọi cách đạt được thỏa thuận với Iran, thay vì tiếp tục hành động quân sự, "có nguy cơ tạo ra cảm giác về sự yếu kém".
Ông thậm chí cảnh báo rằng thỏa thuận đề xuất đồng nghĩa với việc "mọi thành quả đạt được từ chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng sẽ đổ sông đổ bể".
Ngày 23/5, khi có tin tức rò rỉ rằng thỏa thuận Mỹ - Iran sắp được ký kết, nỗi hoảng loạn đã bùng phát một cách công khai trong nội bộ đảng Cộng hòa.
Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, người vốn ủng hộ mạnh mẽ cho cuộc chiến, nói rằng việc tạo ra tiền lệ cho phép Iran có thể kiểm soát eo biển Hormuz và đe dọa cơ sở hạ tầng dầu mỏ của các nước láng giềng sẽ là "sự thay đổi lớn về cán cân quyền lực trong khu vực và theo thời gian sẽ là cơn ác mộng đối với Israel".
Ông cũng lo lắng thỏa thuận như vậy sẽ tiếp thêm sức mạnh cho các nhóm vũ trang mà Iran hậu thuẫn ở Trung Đông như Hezbollah và Hamas.
"Phe diều hâu trong đảng Cộng hòa lo sợ ông Trump sẽ nóng lòng nhượng bộ để kết thúc cuộc chiến", Aaron Blake, nhà bình luận cấp cao của CNN, nhận định. "Họ dường như e ngại kịch bản ông Trump sắp chấp nhận một kết quả thấp hơn kỳ vọng rất nhiều để ký thỏa thuận với Iran".
Ted Cruz, thượng nghị sĩ Cộng hòa đại diện bang Texas, cho biết ông "quan ngại sâu sắc" về những thông tin mà ông nghe ngóng được và kịch bản những lãnh đạo cứng rắn ở Iran vẫn tiếp tục nắm quyền.
"Nếu giờ đây họ lại nhận được hàng tỷ USD, có thể tiếp tục làm giàu uranium và phát triển vũ khí hạt nhân, có quyền kiểm soát thực tế đối với eo biển Hormuz, đó sẽ là sai lầm thảm khốc", Cruz nói.
Theo bình luận viên Blake, những phát biểu công khai của các nghị sĩ Cộng hòa cho thấy điều họ e ngại nhất hiện nay là Tổng thống Trump sẵn sàng chấp nhận những cam kết mà họ cho là "không mấy giá trị" từ Iran. Họ cũng tin rằng một thỏa thuận được ký vội vàng sẽ cho phép Iran tiếp tục biến eo biển Hormuz làm đòn bẩy vĩnh viễn, trong khi Mỹ "từ bỏ cơ hội lịch sử để thực sự chấm dứt mối đe dọa từ Iran".
Các nhà bình luận bảo thủ có xu hướng ủng hộ đảng Cộng hòa như Mark Levin của Fox News cũng cảm thấy bất an. "Tôi nghĩ chúng ta có thể có rắc rối rồi", Levin thốt lên sau khi nghe thông tin từ truyền thông Israel cho rằng các cố vấn của ông Trump đang nóng lòng đạt được một thỏa thuận với Iran.
Một số quan chức chủ chốt trong chính quyền nhiệm kỳ đầu của ông Trump cũng có chung quan điểm. Cựu cố vấn an ninh quốc gia John Bolton ngày 24/5 nói rằng có vẻ như "các giáo sĩ Iran sẽ giành được chiến thắng quan trọng".
Một cựu cố vấn an ninh quốc gia khác Michael Flynn, người có thiên hướng ủng hộ phong trào MAGA, ngày 24/5 cáo buộc Iran "từng nói dối trắng trợn" và khuyến cáo ông Trump không tin vào những cam kết mà Tehran đưa ra.
Mike Pompeo, cựu ngoại trưởng Mỹ, đã chỉ trích dữ dội các điều khoản trong dự thảo thỏa thuận, mô tả nó giống như thỏa thuận JCPOA do chính quyền Barack Obama từng ký với Iran năm 2015. Trong nhiệm kỳ đầu tiên ở Nhà Trắng, ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này.
Ông nói điều này đồng nghĩa Mỹ "chi tiền cho Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) để xây dựng một chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt" cũng như tiếp tục các hành động quân sự ở Trung Đông.
Tình hình đã trở nên rắc rối đến mức các cố vấn thân cận của ông Trump bắt đầu quay sang đả kích những người chỉ trích trong đảng Cộng hòa. Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung cho rằng ông Pompeo "không biết gì về những gì ông ấy đang nói".
Alex Bruesewitz, cố vấn chính trị của ông Trump, nói với thượng nghị sĩ Cruz rằng "hãy ngừng phá hoại Tổng thống và chính quyền của ông ấy đi".
Ngoại trưởng Marco Rubio cho hay cam kết của ông Trump trong việc ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân "không nên bị bất kỳ ai nghi ngờ". Ông nói những quan điểm cho rằng thỏa thuận của ông Trump có thể giúp Iran có vị thế mạnh mẽ hơn là điều "nực cười".
Ông Trump cũng đã phản bác những chỉ trích về thỏa thuận tiềm năng giữa Mỹ với Iran, viết trên mạng xã hội Truth Social rằng "đừng nghe những người luôn chỉ trích về những gì họ chẳng biết".
Nhưng những lời công kích từ phe cứng rắn trong đảng Cộng hòa dường như cũng đã tác động đến Tổng thống Mỹ. Ngày 24/5, ông cho biết đã yêu cầu các nhà đàm phán Mỹ không "vội vàng" đạt thỏa thuận với Iran. Ông nhấn mạnh nếu đạt thỏa thuận, "đó sẽ là thỏa thuận tốt và đúng đắn".
Một ngày sau, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran và Washington đã đạt được sự đồng thuận về nhiều vấn đề trong các cuộc trao đổi liên quan thỏa thuận. "Tuy nhiên, không ai có thể khẳng định điều đó đồng nghĩa hai bên sắp ký kết thỏa thuận", ông nói, cáo buộc Mỹ "bất nhất" và liên tục thay đổi lập trường.
Theo bình luận viên Blake, ông Trump đã bắt đầu cuộc chiến bằng việc làm mất lòng một bộ phận trong đảng Cộng hòa vốn phản đối hành động can thiệp quân sự ở nước ngoài. Giờ đây, ông lại có nguy cơ làm mất lòng bên còn lại, những người thuộc phe "diều hâu" về chính sách đối ngoại.
"Những người có lập trường chống Iran xem đây là cơ hội thực sự để chấm dứt mối đe dọa trong khu vực. Nhưng họ lo sợ ông Trump đang chùn bước", Blake nhận định.
Theo Hãng tin AFP, ngày 7-4, Nga và Trung Quốc đã phủ quyết một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về việc mở lại eo biển Hormuz.
Dự thảo nghị quyết do Bahrain soạn thảo và được Mỹ ủng hộ. Kết quả thu về 11 phiếu ủng hộ, 2 phiếu chống và 2 phiếu trắng. Ngoại trưởng Bahrain Abdullatif bin Rashid Al Zayani cho biết các quốc gia vùng Vịnh "lấy làm tiếc" về kết quả này.
Cuộc bỏ phiếu về nghị quyết diễn ra trước hạn chót 20h ngày 7-4 (giờ Mỹ) mà Tổng thống Donald Trump đặt ra cho Iran, yêu cầu nước này đạt thỏa thuận và mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên ngay sát "hạn chót", ông Trump đã đồng ý hoãn tấn công Iran 2 tuần.
Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc, ông Mike Waltz, khẳng định kết quả bỏ phiếu không hạn chế quyền của Mỹ trong việc tiếp tục hành động để tự vệ và bảo vệ tập thể các đồng minh, đối tác của nước này.
Trong khi đó Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc, ông Amir Saeid Iravani, nói rằng "nếu được thông qua, dự thảo này có thể mở đường cho những cách diễn giải nguy hiểm và bị lạm dụng, nhằm biện minh cho việc sử dụng vũ lực và các hành động phi pháp vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc".
Dự thảo ban đầu đề cập đến việc có thể trao ủy quyền của Liên hợp quốc cho bất kỳ nước nào muốn sử dụng vũ lực để mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên dự thảo vấp phải sự phản đối của một số thành viên như Pháp, Nga và Trung Quốc.
Sau một số sửa đổi, phiên bản cuối cùng không còn đề cập đến việc cho phép sử dụng vũ lực, kể cả với mục đích phòng vệ. Bản dự thảo mới chỉ "khuyến khích mạnh mẽ" các quốc gia phối hợp các biện pháp mang tính phòng vệ phù hợp với tình hình để đảm bảo an toàn hàng hải, bao gồm việc hộ tống tàu thương mại, thay vì cho phép dùng vũ lực một cách rõ ràng.
Dự thảo cũng "yêu cầu" Iran ngay lập tức chấm dứt mọi cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và cản trở tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, đồng thời kêu gọi chấm dứt các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự như nước, dầu và khí đốt.
Giải thích cho việc phủ quyết, Đại sứ Nga Vasily Nebenzya cho biết "hầu như mỗi đoạn trong dự thảo đều chứa đầy những yếu tố mất cân bằng, không chính xác và mang tính đối đầu". Ông cho biết ông hiểu những lo ngại về việc di chuyển ở eo biển Hormuz, đồng thời thông báo Nga và Trung Quốc sẽ đề xuất một dự thảo nghị quyết thay thế.
Theo phóng viên TTXVN tại Phnom Penh, quyền Nguyên thủ quốc gia Campuchia Samdech Techo Hun Sen đã ra sắc lệnh hoàng gia ban hành luật chống lừa đảo trực tuyến sử dụng công nghệ cao. Theo sắc lệnh hoàng gia, luật có hiệu lực ngay lập tức.
Luật chống lừa đảo trực tuyến mới quy định các hình phạt nghiêm khắc sẽ được áp dụng đối với các đối tượng phạm tội. Các hoạt động lừa đảo trực tuyến dẫn đến một hoặc nhiều trường hợp tử vong sẽ phải đối mặt với án phạt tù từ 15-30 năm, hoặc chịu mức án tù chung thân.
Luật mới quy định những đối tượng cầm đầu các đường dây lừa đảo phải đối mặt với án tù từ 5-10 năm cùng với mức phạt tiền lên đến 1 tỉ riel (khoảng 250.000 USD).
Nếu hoạt động lừa đảo có bao gồm hành vi bạo lực, tra tấn, giam giữ trái phép, buôn người hoặc lao động cưỡng bức, hình phạt sẽ tăng lên từ 10-20 năm tù và phạt tiền lên đến 2 tỉ riel (khoảng 500.000 USD).
Trong khi đó, các đối tượng trực tiếp lừa đảo sẽ phải đối mặt với án tù từ 2-5 năm, với mức phạt tiền lên đến 500 triệu riel (khoảng 125.000 USD).
Ngày 7-4, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết quân đội nước này đang tham gia các cuộc tham vấn liên quan đến eo biển Hormuz, đồng thời tiết lộ kinh nghiệm phòng thủ hàng hải của Ukraine cũng đang nhận được sự quan tâm từ các nước châu Á.
"Các quân nhân Ukraine đang tham gia tham vấn về hoạt động tiếp theo tại eo biển Hormuz. Tự do hàng hải là một giá trị toàn cầu. Chúng tôi hiểu điều đó từ kinh nghiệm bảo vệ Biển Đen", ông Zelensky nói trong bài phát biểu hằng đêm.
Nhà lãnh đạo Ukraine cũng cho biết sự quan tâm đối với công nghệ quân sự của Kiev hiện đã vượt ra ngoài phạm vi châu Âu.
"Các nhà ngoại giao của chúng tôi đã nhận được yêu cầu từ các quốc gia châu Á, và tôi đã chỉ đạo xử lý nhanh chóng", ông nói, nhưng không nêu cụ thể quốc gia nào.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 7-4, Đại diện thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết quan hệ kinh tế và thương mại Mỹ - Trung đang thể hiện sự ổn định và Tổng thống Donald Trump sẽ tìm cách duy trì trạng thái này trong cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 5.
Theo ông Greer, Mỹ vẫn tiếp cận được nguồn đất hiếm từ Trung Quốc, đồng thời duy trì mức thuế quan đáng kể đối với hàng hóa Trung Quốc.
Dù thượng đỉnh Trump - Tập đã bị hoãn do xung đột ở Iran, các cuộc tham vấn cấp bộ trưởng và chuyên viên về vấn đề đất hiếm vẫn tiếp tục được diễn ra. Bên cạnh đó, Washington đang thúc đẩy các thỏa thuận đa phương nhằm đa dạng hóa nguồn cung khoáng sản.
Đại diện thương mại Greer cũng cho hay Mỹ và Trung Quốc đang thảo luận về việc thành lập một cơ chế gọi là "Hội đồng thương mại" để xác định những lĩnh vực hai bên có thể giao thương mà không vượt qua lằn ranh an ninh quốc gia. Ngoài ra, hai bên cũng cân nhắc một "Hội đồng Đầu tư", xử lý các vấn đề cụ thể liên quan đến từng dự án đầu tư.
Theo TTXVN, ngày 7-4, Bộ Tài nguyên thiên nhiên Trung Quốc thông báo nhóm thám hiểm Nam Cực thứ 42 của nước này đã hoàn thành thử nghiệm khoan băng nước nóng đầu tiên tại khu vực hồ băng ngầm (Subglacial) Kỳ Lân (Qilin), đạt độ sâu 3.413 mét.
Thành tựu này phá vỡ kỷ lục quốc tế trước đó trong thử nghiệm khoan băng nước nóng với độ sâu 2.540 mét, đồng thời đánh dấu khả năng của Trung Quốc trong việc tiến hành nghiên cứu khoan trên hơn 90% diện tích băng Nam Cực và toàn bộ băng Bắc Cực.
Được Trung Quốc đặt tên vào năm 2022, hồ băng ngầm Kỳ Lân là một trong những hồ ngầm lớn nhất được phát hiện ở Nam Cực, nằm ở vùng đất Princess Elizabeth thuộc dải băng nội địa Đông Nam Cực, cách trạm Thái Sơn (Taishan) của Trung Quốc khoảng 120km.
Nghiên cứu khoan nước nóng là một nghiên cứu khoa học tiên tiến quốc tế nhằm mục đích tìm hiểu những thay đổi môi trường cổ đại của Trái đất, dự đoán biến đổi khí hậu, khám phá ranh giới của sự sống và mở rộng kiến thức của nhân loại.
Thử nghiệm này chủ yếu nhằm mục đích chứng minh ứng dụng của hệ thống khoan nước nóng lớp băng sâu ở Nam Cực. Bằng cách khoan xuyên qua lớp băng phủ phía trên hồ băng ngầm Kỳ Lân, thử nghiệm nhằm mục đích tạo ra một con đường không bị ô nhiễm và hỗ trợ kỹ thuật quan trọng cho các quan sát tại chỗ tiếp theo về các hồ băng ngầm cùng việc thu thập nước và các mẫu đáy hồ.
Thử nghiệm này nhắm vào các tảng băng dày hơn 3.000 mét. Nó tích hợp nhiều thiết bị được thiết kế cho điều kiện vùng cực và giải quyết các thách thức kỹ thuật chính, bao gồm hoạt động ở nhiệt độ thấp, kiểm soát ô nhiễm bên ngoài và quản lý chính xác tời và ống dẫn sâu.
Việc khoan thành công chứng minh hoạt động hiệu quả, ổn định và thân thiện với môi trường, lấp đầy khoảng trống trong năng lực nghiên cứu vùng cực của Trung Quốc và thực hiện các khái niệm về "thám hiểm xanh" và công nghệ có trách nhiệm với môi trường của nước này.
“Iran và Oman phải huy động toàn bộ nguồn lực của mình để vừa cung cấp các dịch vụ an ninh, vừa quản lý việc đi lại theo cách phù hợp nhất.
Điều này sẽ kéo theo chi phí và hiển nhiên là những ai muốn hưởng lợi từ tuyến hàng hải này cũng phải đóng góp phần của mình”, Đại sứ Iran tại Pháp Mohammad Amin-Nejad trả lời phỏng vấn Bloomberg, đồng thời nhấn mạnh cơ chế thu phí sẽ được vận hành một cách minh bạch.
Theo ông Amin-Nejad, việc lưu thông qua eo biển Hormuz vẫn chưa bị gián đoạn hoàn toàn. Phía Iran cho biết tổng cộng 26 tàu đã đi qua tuyến hàng hải chiến lược này từ ngày 19 đến 20-5.
Nhiều công ty vận tải biển đã tạm dừng đi qua eo biển Hormuz do lo ngại nguy cơ bị tên lửa và drone tấn công. Tuy nhiên nhà ngoại giao Iran cho rằng chi phí bảo hiểm cắt cổ mới là nguyên nhân khiến lưu lượng tàu sụt giảm.
Nằm giữa Iran và Oman, eo biển Hormuz nối liền Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương. Tuyến hàng hải này đóng vai trò quan trọng khi chiếm hơn 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.
Trước đó vào ngày 20-5, Cơ quan quản lý eo biển vịnh Ba Tư do Iran thành lập đã ra tuyên bố mới về phạm vi kiểm soát của họ tại khu vực này.
Cụ thể, khu vực thuộc "quyền tài phán quản lý" của cơ quan này bao gồm vùng biển nằm giữa đường nối từ Kuh-e Mubarak của Iran tới phía nam Fujairah của Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), kéo dài tới đường nối đảo Qeshm của Iran với Umm Al-Quwain của UAE.
Cơ quan này khẳng định mọi tàu thuyền đi qua khu vực trên để vượt eo biển Hormuz đều phải có sự phối hợp và cho phép từ Tehran.
Điều này đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ UAE. Cố vấn Tổng thống UAE Anwar Gargash lên án: “Chính quyền Iran đang cố tạo ra một thực tế mới từ một thất bại quân sự rõ ràng, nhưng những nỗ lực kiểm soát eo biển Hormuz hay xâm phạm chủ quyền hàng hải của UAE chẳng khác nào giấc mơ hão huyền”, theo Hãng tin AFP.
