Ngô Hà Anh, cựu học sinh lớp chuyên Sử, trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam (Ams), nhận thư trúng tuyển từ 8 đại học Mỹ, hồi giữa tháng 3. Trước đó, do nộp hồ sơ nhiều trường, Hà Anh thường đặt báo thức hai tiếng một lần để kiểm tra email.
“Nhưng em vốn không kỳ vọng nhiều vì đây là những trường nghệ thuật hàng đầu thế giới”, Hà Anh nói.
Nữ sinh chọn theo học Rhode Island School of Design (RISD). Đây là ngôi trường đứng thứ tư thế giới về lĩnh vực nghệ thuật và thiết kế, cũng là trường đào tạo nghệ thuật số 1 ở Mỹ, theo QS 2026.
Theo Hà Anh, nhiều học sinh của trường đến từ các gia đình có truyền thống nghệ thuật, đây là môi trường đào tạo họa sĩ quy củ và có trình độ chuyên môn bậc nhất, phù hợp với mong muốn được tự do sáng tạo nghệ thuật, trở thành họa sĩ của em. Ngoài ra, RISD có chương trình học liên ngành với Đại học Brown.
Khác với nhiều học sinh theo nghệ thuật từ sớm, Hà Anh từng được gia đình định hướng học luật. Sau một năm theo đuổi, em nhận ra không phù hợp ngành và quyết định chuyển hướng vào lớp 12. Thời điểm đó, em thích thú với nghệ thuật nhưng chưa từng học vẽ bài bản. Bắt đầu từ học kỳ 2 lớp 12, Hà Anh mới học các kỹ thuật cơ bản. Sau tốt nghiệp THPT, nữ sinh dành một năm học vẽ và chuẩn bị hồ sơ.
Ngoài chứng chỉ, thư giới thiệu, hoạt động ngoại khóa, bài luận, Hà Anh chuẩn bị thêm bộ hồ sơ nghệ thuật. Trong khoảng 4 tháng, nữ sinh hoàn thành gần 20 tác phẩm, xoay quanh chủ đề tâm lý học và trải nghiệm nội tâm, khai thác các cảm xúc như lo âu, mất mát, cô đơn và áp lực xã hội.
“Tranh chứa nhiều yếu tố siêu thực, đôi khi kỳ dị cùng những chi tiết màu đỏ biểu tượng cho hy vọng, tiếng gọi của trái tim”, Hà Anh kể. “Mình muốn thể hiện rằng mọi vấn đề tâm lý đều có lối thoát”.
Bên cạnh chất liệu acrylic và sơn dầu, nữ sinh còn thử nghiệm với sơn mài như một cách đưa chất liệu truyền thống của Việt Nam vào các tác phẩm đương đại. Hà Anh tìm đến làng nghề sơn mài Hạ Thái, quan sát quy trình và học hỏi từ nghệ nhân, đồng thời được họa sĩ Trần Đức Hùng hướng dẫn. Công việc đòi hỏi kỹ thuật và sức bền bởi mùi sơn, dầu hỏa nồng nặc, các công đoạn mài khiến đôi tay trầy xước. Người vẽ cũng dễ bị kích ứng da do hiện tượng “sơn ăn”, song Hà Anh vẫn kiên trì, tự thực hiện các công đoạn như gắn vỏ trứng, phủ sơn, mài hoàn thiện.
Ngoài ra, Hà Anh nộp bài luận về hành trình tìm kiếm dấu ấn cá nhân qua nghệ thuật. Thay vì tập trung vào việc khẳng định sự tồn tại, Hà Anh hướng tới những điểm chạm cảm xúc. Với nữ sinh, nghệ thuật không chỉ là “kể câu chuyện của riêng mình mà còn để chạm đến cảm xúc của người khác để lưu giữ những điều đẹp đẽ, chữa lành và kết nối giữa người với người”.
Hà Anh còn tổ chức triển lãm tranh của mình và trẻ tự kỷ, lấy cảm hứng từ mô hình Tòhe (tạo sân chơi sáng tạo và đào tạo nghệ thuật cho trẻ em thiệt thòi, phát triển tác phẩm của các em thành sản phẩm thương mại và triển lãm nghệ thuật). Nữ sinh mong muốn tạo ra không gian để cộng đồng tiếp xúc với thế giới nội tâm của trẻ tự kỷ qua tranh, cảm nhận sự chân thành cùng niềm khao khát được sẻ chia.
Cô tìm đến một trung tâm hỗ trợ trẻ tự kỷ và bắt đầu dạy các em từ 4 đến 12 tuổi. Những buổi học đầu tiên, khi chưa hiểu nhau, học sinh nhiều khi la hét mất kiểm soát, có lúc lại im lặng hoàn toàn.
Hà Anh phải thử nhiều cách, kết hợp âm nhạc, sử dụng đồ chơi quen thuộc đến điều chỉnh màu sắc, chất liệu. Nhận thấy giấy trắng gây lóa mắt, khó chịu, nữ sinh chuyển sang cho học sinh vẽ phấn trực tiếp lên bàn hoặc dùng giấy màu vàng. Đồng thời, cô dùng đồ chơi có màu sắc đặc biệt do trẻ làm để tìm “tần số chung” với các em.
Theo nữ sinh, với trẻ em tự kỷ, ngôn ngữ hay lời nói dường như khá xa lạ và khó khăn, nhưng khi đặt các em vào môi trường hội họa, được cầm cọ, tô màu, các em lại có thể biểu đạt được những gì mình cảm nhận. Người dạy cũng nên bình tĩnh, không buộc các em đẩy nhanh tiến độ. Lớp học không theo khuôn mẫu truyền thống mà cho mỗi em nhỏ được thể hiện bản thân, tìm thấy niềm vui, sự tập trung và cảm giác được lắng nghe.
Kết quả, triển lãm trưng bày 36 bức tranh của trẻ tự kỷ, gây quỹ bằng những sản phẩm lưu niệm như postcard, áo để hỗ trợ thiết bị cho Trung tâm Giáo dục trẻ em tự kỷ Gia An.
Họa sĩ Trần Đức Hùng cho biết ban đầu khá e ngại khi nhận dạy nữ sinh do thời gian chuẩn bị hồ sơ du học quá ngắn. Tuy nhiên, chỉ sau hai buổi học thử, anh bất ngờ với tố chất và gu thẩm mỹ của Hà Anh.
“Hà Anh thông minh và có đam mê mãnh liệt với hội họa, có những khi em mải mê vẽ mà quên hết mọi thứ xung quanh”, anh Hùng cho biết.
Trước khi nhập học vào tháng 9, Hà Anh tiếp tục học vẽ và dự định đi làm thêm để tích lũy trải nghiệm. Trong tương lai, cô mong muốn theo đuổi hội họa kết hợp tâm lý học, mở rộng liên ngành sang Art and Computation (kết hợp giữa nghệ thuật thị giác và công nghệ sáng tạo) và Sound Art (nghệ thuật âm thanh) để khám phá những hình thức biểu đạt mới.
Nhìn lại hành trình của mình, Hà Anh cho rằng không có công thức chung cho thành công.
“Mỗi người phải tự tìm con đường riêng. Quan trọng nhất là đủ đam mê và đủ quyết tâm”, cô nói, cho biết vali du học sẽ mang theo một vài con rối nước để giới thiệu với bạn bè ở đại học về biểu tượng văn hóa Việt Nam.
Mường Phăng là một địa danh lịch sử nổi tiếng ở tỉnh Điện Biên. Tại mảnh đất này, trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã chỉ đạo xây dựng cơ quan đầu não của quân đội, Sở Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ, để làm nên một chiến thắng lịch sử "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".
Thầy Nguyễn Thành Trung, Hiệu trưởng Trường THCS Võ Nguyên Giáp, xúc động chia sẻ, thầy và trò nhà trường đã đón nhận một niềm vui lớn. 113 bộ sách giáo khoa mới từ NXBGDVN thông qua Chương trình Về nguồn của Báo Thanh Niên gửi tặng không chỉ là món quà vật chất, mà còn là nguồn động viên vô giá, tiếp sức cho hành trình tìm chữ của các em học sinh dân tộc thiểu số nơi đây.
Theo thầy Trung, xã Mường Phăng, dù là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, nhưng đời sống của bà con vẫn còn đối mặt với muôn vàn khó khăn. Với phần lớn kinh tế của bà con nhân dân phụ thuộc vào nông nghiệp. Việc lo đủ cái ăn, cái mặc cho con em đã là tốt rồi, một bộ sách giáo khoa mới trị giá vài trăm nghìn cũng là một bài toán khó đối với đa số các gia đình.
Để giải quyết bài toán thiếu sách, thầy Trung cho biết, nhiều năm qua, thầy và trò nhà trường đã tự tìm cho mình những giải pháp đầy tình nghĩa: Cứ sau mỗi kỳ thi cuối năm, các anh chị lớp lớn lại cẩn thận bọc lại những cuốn sách cũ để bán rẻ cho các em lớp dưới với giá "tượng trưng", hoặc đem ủng hộ trực tiếp cho thư viện nhà trường.
Góc thư viện nhỏ của trường trở thành nơi lưu giữ những bộ sách "vạn người đọc". Những trang sách đã sờn gáy, những dòng ghi chú xen lẫn mồ hôi của thế hệ trước lại tiếp tục đồng hành cùng thế hệ sau. Tuy nhiên, qua thời gian, nhiều bộ sách đã rách nát, cũ kỹ, không còn đủ số lượng để đáp ứng nhu cầu về số lượng học sinh.
Năm học 2025 - 2026, Trường THCS Võ Nguyên Giáp có 22 lớp, với 832 học sinh. Trong đó hầu hết là học sinh các dân tộc. Nhiều gia đình ở cách xa trường nên 105 em học sinh phải đến ở nội trú tại trường từ thứ hai đến thứ sáu với sự hỗ trợ của cộng đồng, các nhà hảo tâm về 3 bữa ăn/ngày.
Vì vậy, sự hỗ trợ kịp thời của NXBGDVN đã giải quyết khó khăn lớn về tư liệu học tập thiết yếu tại trường, giải tỏa nỗi lo mỗi dịp năm học mới cho cả thầy và trò. "Ánh mắt rạng rỡ, những bàn tay nâng niu cuốn sách mới của các em học sinh là minh chứng rõ nhất cho giá trị nhân văn mà chương trình mang lại", thầy Trung nói và khẳng định: "Những bộ sách này sẽ được nhà trường quản lý chặt chẽ tại thư viện để giúp đỡ các em có hoàn cảnh khó khăn không có điều kiện mua sách được mượn hằng năm".
Nhà báo Trần Việt Hưng, Phó tổng biên tập Báo Thanh Niên đánh giá cao nghĩa cử của NXBGDVN và chia sẻ, Chương trình Về nguồn của đoàn cán bộ, phóng viên Báo Thanh Niên rất vui khi được mang hàng nghìn cuốn sách giáo khoa của NXBGDVN gửi tặng các nhà trường ở địa danh lịch sử nổi tiếng như Mường Phăng. Đây là món quà tri thức quý giá, giúp các em học tập tốt hơn.
Nhà báo Trần Việt Hưng mong muốn, bằng sự hỗ trợ thiết thực này, các nhà trường sẽ tiếp tục làm tốt nhiệm vụ dạy dỗ các em học sinh, để các em vươn lên, xứng đáng trở thành chủ nhân tương lai của mảnh đất Điện Biên anh hùng.
Nghĩa cử trao tặng sách giáo khoa là hoạt động thường xuyên của NXBGDVN, không chỉ thể hiện trách nhiệm xã hội của một doanh nghiệp gắn bó mật thiết với ngành giáo dục mà còn lan tỏa tinh thần sẻ chia, tương thân tương ái trong cộng đồng. Những cuốn sách được trao đi không chỉ là tài liệu học tập, mà còn là thông điệp của niềm tin và hy vọng, tiếp thêm động lực để các em học sinh vùng khó khăn vững bước tới trường.
Lãnh đạo NXBGDVN nhấn mạnh: Trong nhiều năm qua, NXBGDVN luôn coi các hoạt động an sinh xã hội, đặc biệt là hỗ trợ học sinh vùng khó khăn, vùng thiên tai, là một trong những ưu tiên hàng đầu bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn là biên soạn và phát hành sách giáo khoa.
Việc trao tặng sách lần này không chỉ góp phần chia sẻ khó khăn trước mắt mà còn thể hiện sự đồng hành lâu dài của ngành xuất bản giáo dục đối với sự nghiệp trồng người tại những địa phương còn gặp khó khăn bởi thiên tai.
Trong thời gian tới, NXBGDVN khẳng định sẽ tiếp tục triển khai các hoạt động hỗ trợ tương tự tại nhiều địa phương chịu ảnh hưởng bởi thiên tai, mưa lũ, góp phần chung tay cùng toàn ngành giáo dục vượt qua khó khăn, ổn định và phát triển bền vững.
Trong năm 2025, NXBGDVN đã tổ chức chương trình trao tặng hàng triệu bản sách giáo khoa cho học sinh bị ảnh hưởng nặng nề bởi mưa lũ, học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Nguyễn Trúc Oanh là học sinh lớp 9A, trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam (Ams). Trong kỳ thi vào lớp 10 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, nữ sinh giành ngôi thủ khoa khối chuyên Tin với 46,75/50 điểm. Trong đó, Oanh đạt 8,75 Văn, 9,75 Tiếng Anh và Toán chung, 9,25 Toán chuyên (lớp chuyên Tin thi bằng Toán), theo công bố hôm 22/6 của Sở.
Trước đó, Oanh dẫn đầu điểm chuẩn vào lớp 10 chuyên Tin (thi bằng Toán) của trường THPT chuyên Khoa học tự nhiên, với điểm xét 23,25/30; trúng tuyển lớp chuyên Toán của trường THPT chuyên Đại học Sư phạm với 25,5/30 điểm - thừa hơn 7 điểm so với chuẩn.
"Ngoài niềm vui, em còn hãnh diện và tự hào về những gì mình đạt được", Oanh nói.
Trở thành thủ khoa thi lớp 10 chuyên của Hà Nội là mục tiêu Oanh đặt ra từ đầu. Nữ sinh kể sau khi đạt vị trí thủ khoa thi học sinh giỏi môn Toán cấp thành phố vào tháng 2, em nhận được nhiều sự kỳ vọng của gia đình, thầy cô. Oanh coi đây là động lực, giúp em mạnh dạn đặt mục tiêu lớn.
Nói về lý do đăng ký lớp chuyên Tin, Oanh cho biết cảm thấy hứng thú khi học code và được thầy giáo dạy Tin học truyền cảm hứng. Đồng thời, nữ sinh cho rằng Toán đóng vai trò nền tảng để mình học những môn khoa học tự nhiên khác, chứ không phải thứ đóng khung hay "giữ chân" mình.
Nữ sinh nhận xét đề Toán chuyên Tin của Sở năm nay "khá hay". Em thấy bài bất đẳng thức có phần dễ hơn các năm khác, nên làm rất nhanh. Ngược lại, bài hình học khó nhất. Oanh dành tới 40-45 phút để giải ý c bài này, chấp nhận để lại ý b của bài tổ hợp. Yếu tố "khó bất ngờ" của bài hình học đem tới cảm giác muốn chinh phục nên nữ sinh dốc sức để lấy trọn điểm.
Với đề thi vào trường chuyên Khoa học Tự nhiên, Oanh bất ngờ nhất với bài bất đẳng thức, ở cả đề Toán chung và Toán chuyên. Nữ sinh có hướng làm bài, song không giải được trọn vẹn. Sau khi thi xong, em tra cứu và hỏi một số anh chị khóa trên mới biết đây là những dạng từng được dùng chọn học sinh thi Olympic Toán quốc tế (IMO) ở một số nước.
Chia sẻ về phương pháp học, Oanh cho biết không đi học thêm nhiều, chủ yếu tự học buổi tối. Từ năm lớp 7, nữ sinh bắt đầu xây dựng thói quen ghi lại những bài khó hoặc tâm đắc. Khi rảnh, em giải lại bài hoặc suy nghĩ cách làm khác. Việc này giúp Oanh liên kết được nhiều dạng bài với nhau, làm được những bài có yêu cầu tương tự.
"Tính riêng trong năm lớp 9, em đã ghi chép hết ba quyển vở, mỗi quyển hơn 200 trang", Oanh kể.
Trước mỗi bài khó, Oanh có thể dành nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày để suy nghĩ, tìm kiếm tài liệu. Với Oanh, việc giải được một bài Toán khó mang đến cảm giác thỏa mãn, giống như đạt được thành tựu. Nữ sinh cũng tham gia các cộng đồng Toán học để trao đổi, luyện đề và học hỏi từ các anh chị, thầy cô.
Thầy Cao Văn Dũng, giáo viên chủ nhiệm của Trúc Oanh, nhận xét học trò có năng khiếu ở cả môn Toán và Tin, với trí tuệ vượt trội, tư duy logic sắc bén. Trong lớp, Oanh chủ động, sáng tạo, có tinh thần tự học cao và luôn tìm kiếm những lời giải tối ưu, độc đáo cho các bài toán khó.
Theo thầy, chìa khóa giúp Trúc Oanh thành công trong những kỳ thi cạnh tranh cao là ý thức kỷ luật, sự tự giác và đam mê bền bỉ. Sở hữu loạt thành tích xuất sắc nhưng Trúc Oanh khiêm tốn, điềm đạm, sẵn sàng chia sẻ phương pháp học và hỗ trợ bạn bè.
"Con làm việc gì cũng chỉn chu, có mục tiêu rõ ràng và luôn nỗ lực hết mình để hoàn thành xuất sắc mục tiêu đó mà không bao giờ tự mãn", thầy Dũng nói.
Hành trình trở thành thủ khoa của ba kỳ thi liên tiếp cho Oanh bài học rằng một khi đã đặt mục tiêu, cần nỗ lực hết sức để hoàn thành. Nữ sinh sẽ chọn học lớp chuyên Tin của Ams - ngôi trường mà em muốn tiếp tục gắn bó.
Thời gian này, Oanh chuẩn bị ôn tập một số chứng chỉ quốc tế, bắt đầu xây dựng hồ sơ du học.
"Em chưa xác định ngành học cụ thể, nhưng muốn sau này làm về công nghệ, ở một vị trí đòi hỏi nhiều tư duy và kết hợp kiến thức Toán - Tin", Oanh nói.
Ngày 12-6, Viện Nghiên cứu châu Âu và châu Mỹ (Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) phối hợp khoa lịch sử và quan hệ quốc tế Trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG TP.HCM) tổ chức hội thảo "Tập hợp lực lượng của Mỹ giai đoạn 2017 - 2024 và những tác động đến thế giới".
Hội thảo nằm trong khuôn khổ nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia "Sự tập hợp lực lượng của Mỹ từ năm 2017 đến năm 2030 và đối sách của Việt Nam".
Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn xoay quanh quá trình tập hợp lực lượng của Mỹ qua các đời chính quyền gần đây. Các tham luận gửi về hội thảo cho thấy dù mục tiêu kiềm chế Trung Quốc là động lực xuyên suốt, không thay đổi qua các nhiệm kỳ tổng thống, phương thức tập hợp lực lượng của Washington lại biến đổi căn bản.
Mỹ dần rời xa mô hình liên minh truyền thống dựa trên giá trị chung, chuyển sang những hình thức linh hoạt hơn - từ cách tiếp cận song phương mang tính giao dịch dưới nhiệm kỳ đầu của Tổng thống đương nhiệm Donald Trump, đến mạng lưới tiểu đa phương đan xen, chồng lấn như QUAD, AUKUS dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden.
Cam kết an ninh của Mỹ theo đó ngày càng gắn với mức độ đóng góp cụ thể của từng đồng minh, đối tác. Cuộc cạnh tranh nước lớn cũng mở rộng từ an ninh truyền thống sang công nghệ cao và bán dẫn, kéo theo quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.
Điều này vừa mở ra cơ hội, vừa tạo áp lực "chọn bên" đối với các quốc gia tầm trung, trong đó có Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.
Trao đổi với Tuổi Trẻ bên lề hội thảo, TS Nguyễn Tăng Nghị - Trưởng khoa lịch sử và quan hệ quốc tế - nhận định xu hướng tập hợp lực lượng mang tính giao dịch, đòi hỏi đồng minh "chia sẻ" nhiều hơn về chi tiêu quốc phòng lẫn kinh tế sẽ còn tiếp tục, dù tổng thống Mỹ thuộc Đảng Cộng hòa hay Dân chủ.
Trong bối cảnh đó, theo ông, chiến lược phòng ngừa rủi ro mà Việt Nam theo đuổi khoảng 10 năm qua đã cho thấy hiệu quả, tạo không gian và thời gian để điều chỉnh chính sách trước vòng xoáy cạnh tranh Mỹ - Trung.
Riêng về khoa học công nghệ, ông Nghị khẳng định Nghị quyết 57 là minh chứng cho sự chủ động của Việt Nam trong xây dựng chiến lược phát triển bán dẫn và AI, theo hướng tận dụng thế mạnh của cả Mỹ và Trung Quốc - đặc biệt Mỹ - để phục vụ sự phát triển của ngành công nghệ trong nước.
