Ngày 25-4, ông Nguyễn Xuân Hưng – Chủ tịch UBND xã Ea Kly, tỉnh Đắk Lắk – cho biết địa phương đã nhiều lần nhận kiến nghị của người dân về hàng chục hecta đất giao làm dự án nhưng chậm triển khai, kéo dài cả chục năm.
Theo phản ánh, các khu đất này có nguồn gốc từ Nông trường Cà phê Phước Sơn (đã giải thể). Sau khi đơn vị này chấm dứt hoạt động, một phần diện tích được thu hồi phục vụ dự án đập Krông Buk Hạ, phần còn lại giao, cho doanh nghiệp thuê để sản xuất theo đề án.
Cụ thể, Công ty Cà phê Phước Sơn ký hợp đồng cho Công ty APG thuê đất trồng dược liệu, còn khu vực đất đập Krông Buk Hạ tỉnh giao Công ty BATO. Tuy nhiên, nhiều năm qua, 2 dự án trên hầu như không triển khai đúng mục tiêu, nhiều diện tích bị bỏ hoang, cỏ dại mọc um tùm.
Người dân cho biết khu đất gần như không có hoạt động sản xuất, hạ tầng đầu tư dang dở. Trong khi đó, nhu cầu đất sản xuất tại địa phương vẫn còn, gây bức xúc.
Ông Cù Xuân Hồng cùng 22 hộ dân cho biết trước đây họ là công nhân Nông trường Phước Sơn, mỗi hộ được giao khoảng 2.500m² đất để sản xuất. Tuy nhiên năm 2017, diện tích này bị thu hồi để thực hiện dự án dược liệu.
“Sau khi thu hồi, doanh nghiệp không triển khai đúng cam kết, có nơi trồng cây khác như mắc ca, bắp, mì… Nhiều diện tích đất bỏ hoang thật xót xa, trong khi người dân thiếu đất sản xuất, đời sống khó khăn”, ông Hồng nói.
Tương tự, diện tích đất thu hồi khi xây dựng hồ thủy lợi Krông Buk Hạ năm 2006, sau khi không sử dụng hết đã giao cho Công ty BATO. Tuy nhiên đến nay dự án vẫn chưa triển khai, đất chủ yếu do người dân tạm sử dụng.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk cho biết khu đất trên liên quan dự án Nhà máy sơ chế và trang trại trồng cây dược liệu do Công ty TNHH một thành viên Dược phẩm APG làm chủ đầu tư.
Dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư ngày 23-1-2017, đến 16-7-2019 được điều chỉnh, xác định tiến độ thực hiện 24 tháng. Do vướng mắc về đất đai, cùng ngày 16-7-2019, UBND tỉnh cho phép kéo dài tiến độ đến 23-7-2020 theo quy định Luật Đầu tư 2014. Sau đó, ngày 6-11-2020, dự án tiếp tục được giãn tiến độ đến 23-7-2022.
Tuy nhiên, đến hết thời hạn này, dự án vẫn chưa triển khai theo mục tiêu đề ra. Đáng chú ý, đến nay UBND tỉnh vẫn chưa ban hành quyết định cho thuê đất do khu đất chưa có phương án sử dụng đất được phê duyệt.
Diện tích này có nguồn gốc thu hồi từ Công ty Cà phê Phước Sơn, giao địa phương quản lý. Theo quy định mới tại Nghị định 226/2025, đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường giải thể có thể được quản lý, cấp giấy chứng nhận cho các đối tượng đủ điều kiện mà không cần lập phương án sử dụng đất. Ngày 26-9-2025, UBND tỉnh đã giao UBND cấp xã quản lý quỹ đất này theo quy định.
Từ thực tế dự án đã hết thời hạn đầu tư nhưng chưa triển khai, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND tỉnh giao Sở Tài chính kiểm tra, rà soát tiến độ để tham mưu hướng xử lý.
Đối với diện tích giao Công ty BATO, ông Hưng cho biết địa phương từng đề nghị thu hồi chủ trương đầu tư do dự án chậm triển khai kéo dài.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, một lãnh đạo UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết các dự án của Công ty TNHH một thành viên Dược phẩm APG (khoảng 11,43ha) và Công ty BATO (khoảng 82,94ha) đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, hiện đang hoàn thiện thủ tục.
Tỉnh đã chỉ đạo kiểm tra, rà soát toàn bộ quỹ đất liên quan, nếu không triển khai đúng tiến độ hoặc vi phạm, tỉnh sẽ xem xét xử lý theo quy định nhằm tránh lãng phí đất đai.
Ông Hưng cho biết thêm các dự án chậm tiến độ này đang được tỉnh giao cơ quan chức năng rà soát, cập nhật để tham mưu điều chỉnh hoặc xử lý theo quy định.
Theo thông báo của Nhà Trắng, hơn 10 CEO và lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu Mỹ đi cùng Tổng thống Donald Trump trong chuyến thăm Trung Quốc ngày 14-15/5. Không như năm 2017 với nhiều thỏa thuận lớn, đoàn doanh nghiệp Mỹ lần này có quy mô nhỏ hơn, gồm các công ty muốn thúc đẩy ưu tiên kinh doanh lâu nay tại Trung Quốc, nguồn tin của Reuters cho biết.
"Ngoài Boeing và Cargill có thể công bố hợp đồng mua hàng, các công ty khác chủ yếu ở đây để trao đổi về nhu cầu với nguồn cung thiết yếu", Reva Goujon - chiến lược gia chính trị tại Rhodium Group đánh giá. Việc này có thể củng cố thông điệp của Mỹ, rằng để thảo luận về đầu tư quy mô lớn, Trung Quốc cần phải là đối tác đáng tin cậy.
Các doanh nghiệp Mỹ hy vọng cuộc gặp thượng đỉnh sẽ tạo ra thiện chí để gỡ bỏ rào cản chính sách, tiếp cận thị trường và cơ hội đầu tư. Jacob Thaysen - CEO công ty giải trình tự gen Illumina cho biết "đây là cơ hội để hai nước củng cố quan hệ và định hình tương lai của y học chính xác".
Nguồn tin khác cho biết một trong các điều kiện quan trọng để doanh nghiệp được tham gia chuyến đi là có "yêu cầu cụ thể". Họ phải cam kết đạt kết quả rõ ràng hoặc một thỏa thuận trong hoặc sau hội nghị. Trong khi đó, không ít doanh nghiệp Mỹ coi chuyến đi này là cơ hội đẩy nhanh các cuộc thảo luận đang tiến hành ở Trung Quốc.
Ví dụ, Meta cần giải quyết một yêu cầu tháng trước của giới chức Trung Quốc, về việc hủy thương vụ mua lại startup AI Manus trị giá hơn 2 tỷ USD. Bắc Kinh gần đây siết đầu tư của Mỹ vào các startup công nghệ nước này.
Trung Quốc cũng đang cân nhắc siết xuất khẩu thiết bị sản xuất pin năng lượng mặt trời sang Mỹ. Việc này có thể đe dọa kế hoạch của nhiều doanh nghiệp Mỹ, như Tesla. Hãng xe này cần xây nhiều nhà máy mới và mở rộng nhà máy hiện tại để tăng sản lượng.
Hồi tháng 3, Tesla tìm cách mua 2,9 tỷ USD thiết bị làm pin năng lượng mặt trời từ các doanh nghiệp Trung Quốc, như Suzhou Maxwell Technologies. Công ty này vẫn đang xin giấy phép xuất khẩu từ Bộ Thương mại. Tesla cũng muốn giới chức Trung Quốc phê duyệt hệ thống hỗ trợ lái tự động Full Self-Driving tại thị trường ôtô lớn nhất thế giới này.
CEO Larry Fink của công ty quản lý tài sản BlackRock cũng tới Bắc Kinh. Liên danh do BlackRock dẫn đầu đang đối mặt với rào cản pháp lý do kế hoạch mua hệ thống cảng trị giá 23 tỷ USD từ tập đoàn CK Hutchison (Hong Kong), gồm hai cảng gần kênh đào Panama. Bắc Kinh đến nay vẫn chỉ trích thương vụ này.
Hãng sản xuất linh kiện quang học Coherent thì đang đối mặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu với indium và vật liệu liên quan - vốn quan trọng với chip quang học hiệu suất cao. Còn Illumina tham gia chuyến đi trong bối cảnh công ty muốn gây dựng lại việc kinh doanh sau khi Bắc Kinh dỡ lệnh cấm xuất khẩu với hãng năm ngoái.
Với các gã khổng lồ thanh toán, như Mastercard và Visa, họ kỳ vọng chuyến đi lần này cải thiện vị thế trong thị trường thanh toán bị quản lý chặt tại Trung Quốc. Trong đó, Mastercard hy vọng chính phủ sẽ vận động để hãng được nâng tỷ lệ sở hữu trong liên doanh tại đây.
Visa chưa được cấp phép xử lý giao dịch thẻ nội địa tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới như Mastercard và American Express. Vì thế, họ muốn gia nhập thị trường này với tỷ lệ sở hữu 100% trong giấy phép liên doanh tương lai.
CEO Jane Fraser của Citigroup và CEO David Solomon của Goldman Sachs cũng có mặt, trong bối cảnh các ngân hàng tiếp tục tìm cách tăng hiện diện tại thị trường vốn Trung Quốc. Citigroup hiện vẫn chờ nước này cấp phép cho công ty môi giới chứng khoán họ sở hữu hoàn toàn tại đây, sau khi rút khỏi liên doanh trước đó.
Ngoài các lĩnh vực trên, Mỹ và Trung Quốc có thể đạt một thỏa thuận về nông sản, nhằm tăng kim ngạch xuất khẩu thịt và ngũ cốc sang Bắc Kinh. Dù vậy, giới quan sát không kỳ vọng Bắc Kinh sẽ mua thêm nhiều đậu nành ngoài khối lượng đã thống nhất trong thỏa thuận tháng 10 năm ngoái.
Bộ Tài chính vừa có bảng giải trình dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thuế bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng (VAT), tiêu thụ đặc biệt với các mặt hàng xăng dầu.
Cơ quan soạn thảo đồng ý với đề xuất của Bộ Công Thương về bổ sung dầu hỏa, mazut vào diện không chịu thuế VAT, bảo vệ môi trường. Hai mặt hàng này không được đề xuất giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, do không thuộc diện chịu thuế.
Hiện thuế bảo vệ môi trường, VAT, tiêu thụ đặc biệt với các loại thuế với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay là 0, theo Quyết định 482 của Thủ tướng. Trong khi đó, dầu hỏa, mazut vẫn chịu thuế bảo vệ môi trường 1.000 đồng một lít, kg và VAT 10%.
Theo Bộ Công Thương, dầu hỏa chiếm tỷ trọng rất nhỏ (0,1%) trong tổng lượng xăng dầu tiêu thụ của nền kinh tế, nhưng khoảng 40% sản lượng mặt hàng này được sử dụng để thắp sáng tại các khu vực vùng sâu, xa.
Trong bối cảnh chiến sự xảy ra ở Trung Đông, giá dầu hỏa tăng rất cao, hiện là 35.380 đồng một lít, đắt hơn 83% so với cuối tháng 2. Trong hơn tháng qua, giá mặt hàng này có thời điểm vượt 40.000 đồng - mức kỷ lục ghi nhận từ trước đến nay.
Còn dầu mazut, mặt hàng này chiếm tỷ trọng 1,5% trong tổng lượng xăng dầu tiêu thụ, nhưng là nguyên liệu đầu vào sản xuất trong các ngành công nghiệp, vận tải như sản xuất điện (nhiệt điện), lò hơi công nghiệp, lò nung xi măng, gạch, thép, quá trình hóa dầu. Đây cũng là nguyên liệu chính cho tàu thủy, tàu chở hàng, tàu dầu cỡ lớn.
Tương tự dầu hỏa, giá mazut cũng biến động mạnh, hiện ở mức 21.740 đồng một kg, tăng khoảng 38% trong hơn một tháng qua.
Thuế bảo vệ môi trường, VAT, tiêu thụ đặc biệt là các loại thuế gián thu, đánh vào hàng hóa, dịch vụ trong quá trình tiêu dùng. Việc các mức thuế xăng dầu về 0 sẽ giúp giảm trực tiếp chi phí của người dân, kéo giảm giá hàng hóa, dịch vụ, chi phí đi lại và sinh hoạt. Điều này góp phần cải thiện sức mua, ổn định đời sống, nhất là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng.
Dự thảo Nghị quyết về giảm thuế với các mặt hàng xăng dầu dự kiến được trình Quốc hội tại kỳ họp khai mạc ngày 6/4. Chính sách này dự kiến có hiệu lực tới hết tháng 6, khi được Quốc hội thông qua.
Yu Yangxian - một nhân viên kinh doanh tại Trung Quốc cho biết cô không mấy quan tâm đến chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump đến Bắc Kinh tháng này, dù phần lớn tủ khóa điện tử và máy bán hàng tự động của công ty cô bán sang Mỹ.
"Miễn là Mỹ vẫn giao thương quốc tế, họ sẽ phải làm ăn với chúng tôi. Chuỗi cung ứng và chất lượng sản phẩm của Trung Quốc rất tốt", Yu giải thích. Sau khi Mỹ nâng thuế nhập khẩu với các nước vào năm ngoái, công ty của Yu chọn cách chuyển một phần chi phí xuống khách hàng.
Dù thuế nhập khẩu là vấn đề cần quan tâm, Yu cho biết công ty đã phục hồi từ biến động năm ngoái, khi có thời điểm thuế nhập khẩu Mỹ áp với hàng Trung Quốc lên tới 3 chữ số. Tuy nhiên, cũng như nhiều hãng xuất khẩu, lượng khách của họ tại Mỹ gần như không ảnh hưởng, thậm chí có thêm nhiều đối tác mới.
Yu lý giải việc này cho thấy ngành sản xuất Trung Quốc cạnh tranh và vững vàng hơn. Việc này là nhờ chiến lược tự chủ kéo dài nhiều năm, xây dựng chuỗi cung ứng nội địa gần như hoàn chỉnh trong nhiều lĩnh vực. "Dù Tổng thống Trump tuyên bố điều gì, việc đó cũng không phải mối đe dọa lớn với chúng tôi", cô nói.
Yu cho biết công ty đã mở rộng sang châu Âu, Nam Mỹ, Đông Nam Á và châu Phi để đối phó với thuế nhập khẩu của ông Trump và giá nguyên liệu thô tăng vì xung đột Iran.
Đây cũng là chiến lược của Bắc Kinh. Năm 2025, Trung Quốc thặng dư thương mại kỷ lục 1.200 tỷ USD - tương đương quy mô nền kinh tế Hà Lan - nhờ thâm nhập các thị trường mới bằng mức giá thấp hơn đối thủ.
Kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ năm 2025 giảm 20%, nhưng thị trường châu Phi lại ghi nhận mức tăng 25,8%. Tương tự, xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) và Đông Nam Á cũng tăng 8-13%.
Năm ngoái, Trung Quốc đã dùng đất hiếm như đòn bẩy để buộc ông Trump giảm thuế nhập khẩu. Vật liệu này đóng vai trò quan trọng trong một số lĩnh vực như bán dẫn và quốc phòng. Bắc Kinh gần như độc quyền sản xuất đất hiếm, trong khi nhiều ngành công nghiệp trên thế giới, gồm doanh nghiệp Mỹ, không thể hoạt động nếu thiếu nguồn cung này.
"Đất hiếm thực sự là lá bài mạnh nhất", Cameron Johnson - nhà phân tích tại hãng tư vấn chuỗi cung ứng Tidalwave Solutions cho biết. Ngoài ra, Trung Quốc còn có thể hạn chế nguồn cung dược phẩm, máy móc công nghiệp hoặc biến áp mà Mỹ cần để mở rộng lưới điện.
Trong ngắn hạn, chiến sự tại Iran giúp Mỹ có thêm lợi thế, vì Washington có dư nguồn cung năng lượng mà Bắc Kinh và các nước khác cần. Tuy nhiên về dài hạn, quy mô công nghiệp lớn của Bắc Kinh sẽ giúp họ chiếm ưu thế nếu xung đột leo thang. "Đó là lý do Washington đang tỏ ra mềm mỏng", Johnson nói.
Khi thuế nhập khẩu không còn gây sức ép lớn như năm ngoái, các nhà sản xuất tại Trung Quốc cũng chịu ít áp lực hơn trong đa dạng hóa sản xuất. Jonathan Chitayat phụ trách khu vực châu Á tại Genimex Group, một hãng sản xuất theo hợp đồng có 70% doanh thu đến từ Mỹ. Ông cho biết công ty đã tìm nhà cung cấp mới tại Việt Nam và Thái Lan trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, sau đó gần đây mở rộng sang Ấn Độ và Indonesia.
Tuy nhiên, 75% trong số 500 nhà cung cấp của công ty vẫn ở Trung Quốc. Nhiều doanh nghiệp đã bỏ kế hoạch chuyển nhà máy sau khi Mỹ giảm thuế với Trung Quốc nhưng lại tăng với các nước khác. "Chúng tôi đều học được rằng không nên hành động cực đoan. Những ai chờ đợi giờ đều thấy quyết định đó là đúng", ông nói.
Mike Sagan là Phó chủ tịch phụ trách nguồn cung tại Pride Mobility Products, hãng sản xuất xe lăn, xe scooter và các thiết bị hỗ trợ người khó khăn trong di chuyển. Ông cho biết chuỗi cung ứng khoảng 100 doanh nghiệp của mình hiện phụ thuộc 70-80% vào Trung Quốc.
"Chúng tôi phải giảm phụ thuộc và đa dạng hóa sản xuất, nhưng không còn quá gấp gáp nữa. Sự hoảng loạn đã qua và mọi người dần trở nên cứng rắn hơn trước những tuyên bố của ông Trump", Sagan nói.
Ren Yanlin - lãnh đạo tại một công ty Trung Quốc chuyên hỗ trợ xây nhà máy ở nước ngoài - cho biết doanh nghiệp hiện không còn phản ứng thái quá trước các động thái của ông Trump. Họ trở nên "chai lì" với những lời đe dọa. "Tâm lý hiện tại là điều đó không còn quan trọng nữa", ông nói.
Eric Zheng - Chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ tại Thượng Hải - cho biết gần 3.000 thành viên của hiệp hội không kỳ vọng nhiều, nhưng họ vẫn coi đối thoại là tín hiệu tích cực.
Các doanh nghiệp hy vọng hai nước kéo dài thời gian giảm thuế nhập khẩu và nới lỏng hạn chế xuất khẩu. Họ dự báo điều này có thể đi kèm cam kết Trung Quốc mua hàng trong các lĩnh vực như máy bay, đậu tương hoặc năng lượng.
Tuy nhiên, rất ít doanh nghiệp tin rằng tình hình hiện tại sẽ kéo dài. "Đình chiến tốt hơn chiến tranh thương mại, nhưng chỉ mang tính tạm thời", Zheng nói.
"Chúng tôi cần sự chắc chắn. Doanh nghiệp cần lập kế hoạch dài hạn, không phải cho 90 ngày hay 6 tháng tới, mà là vài năm", ông kết luận.