Hoàng Thị Kim Duyên (26 tuổi), ngụ ở đường Lái Thiêu 17, P.Lái Thiêu, TP.HCM; trước là P.Lái Thiêu, TP.Thuận An, Bình Dương), cho biết: “Tôi đã có một trải nghiệm mua sắm khó quên, khi đặt mua áo sơ mi nữ nhưng nhận áo công nhân nam”, Duyên nói và cho biết: “Sự việc này khiến tôi vừa mất số tiền hơn thu nhập của 1 ngày làm việc, vừa mất niềm tin”.
Duyên kể vào ngày 15.4 có đặt mua qua Facebook một áo sơ mi hoa nhí cổ bèo dành cho nữ giá 369.000 đồng của một cửa hàng thời trang ở Hà Nội. Hình ảnh sản phẩm là mẫu áo ren nhẹ, kiểu dáng nữ tính. Sau khi xác nhận đơn, Duyên chờ giao hàng.
Theo Duyên, chiều tối 17.4 đã nhận điện thoại của shipper nói nhận hàng. “Tôi nhìn tên, số điện thoại, địa chỉ đều trùng khớp. Shipper thông báo đúng tên sản phẩm. Tôi tin rằng đây là đơn của mình nên thanh toán 399.000 đồng (tính cả 30.000 đồng tiền phí giao hàng – PV)”, Duyên kể.
Tuy nhiên, Duyên cho hay: “Gói hàng được bọc trong túi ni lông đen, dán nhãn vận chuyển đầy đủ. Trên đó ghi rõ nội dung là “sơ mi hoa nhí cổ bèo”, có mã vận đơn, mã vạch, thời gian tạo đơn như thật. Thậm chí còn có ký hiệu viết tay bên ngoài, nhìn rất giống hàng từ cửa hàng thời trang gửi. Nhưng khi mở ra, bên trong lại là một chiếc áo sơ mi nam màu xanh nhạt, kiểu dáng công nhân, chất liệu thô, nhìn áo rất dơ bẩn, hoàn toàn không liên quan”.
Duyên cho biết sự khác biệt “một trời một vực” giữa món hàng đã đặt và món hàng nhận được khiến cô lúc đó mới nhận ra mình bị lừa. Khi liên hệ lại cửa hàng, cô càng bất ngờ vì đơn hàng thật vẫn chưa được gửi. “Tôi cũng liên hệ shipper để xin hoàn lại gói hàng nhưng không được chấp nhận. Shipper lý giải do đơn đã bị bấm “hoàn thành”, buộc người nhận phải chịu”, Duyên kể.
Trường hợp Duyên gặp phải không cá biệt. Chị Lưu Thị Nguyên Nhung (33 tuổi, ngụ ở P.Bình Hòa, TP.HCM; trước là P.Bình Hòa, TP.Thuận An, Bình Dương) cho biết vào ngày 9.4 có đặt mua váy giá 600.000 đồng. Đến ngày 11.4, chị Nhung nhận được gói hàng trong đó là một chiếc… giẻ lau đã cũ.
Chị Nhung cho hay, tôi có chia sẻ câu chuyện của mình lên Facebook và nhiều bạn bè cũng kể đã từng rơi vào trường hợp tương tự, bị lừa tiền khi mua món hàng này nhưng được giao món hàng khác.
Anh Trần Tiến Bảo (31 tuổi), thành viên diễn đàn chongluadao.vn, cho biết sự việc chị Nhung hay Duyên gặp phải là hình thức lừa đảo dựa trên việc khai thác dữ liệu người mua hàng.
“Thay vì lừa ngẫu nhiên, các đối tượng lừa đảo hiện nay nhắm trực tiếp vào những đơn hàng chưa thanh toán (COD). Khi có được thông tin đơn hàng, kẻ gian nhanh chóng tạo một đơn giả với nội dung tương tự rồi giao đến trước. Do chưa thanh toán, người nhận thường không có cơ sở đối chiếu, chỉ cần thấy đúng tên, địa chỉ, sản phẩm là dễ dàng trả tiền”, anh Bảo nói.
Theo anh Bảo: “Cũng đã có những phản ánh về chiêu lừa tương tự. Theo đó, gói hàng giả được chuẩn bị kỹ lưỡng như có thông tin người nhận chính xác, ghi đúng tên sản phẩm đã đặt, giả mạo tên shop, in mã vận đơn hay mã vạch giống thật… Chỉ cần người mua thanh toán, kẻ lừa đảo đã hoàn tất hành vi, trong khi đơn thật vẫn đang trên đường”.
Sau khi bị lừa tiền, đặt mua áo sơ mi nữ nhưng nhận… áo công nhân nam, Duyên không hiểu vì sao kẻ lừa đảo biết rõ về thông tin đơn hàng?
Anh Đặng Khánh Duy (32 tuổi), kỹ sư bảo mật (security engineer), Công ty TNHH Công nghệ Kết nối số (P.Thông Tây Hội, TP.HCM; trước là P.11, Q.Gò Vấp, TP.HCM), nói: “Điều khiến nhiều người lo ngại không chỉ là mất tiền, mà là việc kẻ gian dường như “biết hết” đơn hàng. Khi kẻ gian biết chính xác sản phẩm, tên shop và thời điểm đặt mua, thì khả năng cao dữ liệu đơn hàng đã bị rò rỉ ở mức chi tiết. Đây không còn là hành vi lừa đảo đơn lẻ, mà là một kịch bản có tổ chức, tận dụng thông tin thật để tạo niềm tin với người nhận”.
Lý giải vì sao thông tin đơn hàng bị lộ, anh Duy phân tích: “Để thực hiện được kiểu lừa đảo này, dữ liệu không thể chỉ dừng ở tên hay số điện thoại mà kẻ gian cần tiếp cận cả thông tin sản phẩm và đơn hàng. Nhiều “điểm rò rỉ” có thể xảy ra. Dù đơn hàng chưa được tạo vận đơn, chưa chuyển sang đơn vị giao hàng, nhưng dữ liệu vẫn bị lộ. Rủi ro có thể xuất hiện ngay từ lúc khách hàng nhắn tin đặt mua. Toàn bộ nội dung trao đổi, từ tên sản phẩm, địa chỉ đến số điện thoại… thường được lưu trên các nền tảng trung gian như mạng xã hội, hoặc phần mềm quản lý tin nhắn… Nếu các hệ thống này bị truy cập trái phép hoặc tồn tại lỗ hổng bảo mật, dữ liệu có thể bị khai thác ngay từ khâu trò chuyện, trước cả khi đơn hàng được tạo”.
“Cũng có thể rò rỉ từ hệ thống hoặc đối tác của shop. Sau khi chốt đơn, nhiều cửa hàng sẽ nhập thông tin khách vào hệ thống nội bộ hoặc phần mềm quản lý. Nếu sử dụng công cụ bên thứ ba, phân quyền lỏng lẻo hoặc bảo mật kém, dữ liệu khách hàng, bao gồm cả sản phẩm đã đặt, có thể bị đánh cắp hoặc sao chép”, anh Duy phân tích thêm.
Anh Trần Tiến Bảo cũng cho biết: “Đừng nghĩ chỉ khi có vận đơn thì dữ liệu mới “chạy ra ngoài”. Thực tế, thông tin có thể lộ ngay từ lúc khách vừa đặt hàng, chưa cần tới bước giao vận”.
“Không thể loại trừ khả năng rò rỉ từ chính người của shop. Khi nhân viên xử lý đơn, người trực fanpage bán hàng, cộng tác viên bán hàng chụp lại thông tin khách đặt mua và bán data (dữ liệu – PV) cho bên ngoài”, anh Bảo nói.
Trước các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, tình trạng bị lừa khi mua online nhưng nhận sai hàng dù thông tin giao nhận vẫn đúng ngày càng phổ biến, anh Bảo khuyên: “Luôn yêu cầu shop cung cấp mã vận đơn chính thức. Chỉ nhận hàng khi mã vận đơn trùng khớp. Cảnh giác với đơn giao quá sớm so với dự kiến. Kiểm tra kỹ trước khi thanh toán. Từ chối nhận hàng nếu có dấu hiệu bất thường”.
Để chặn được hình thức lừa đảo này, theo anh Duy, cần sự vào cuộc của nhiều bên. “Khách hàng phải cẩn thận, cảnh giác. Shop phải tăng cường bảo mật dữ liệu. Đơn vị vận chuyển cần kiểm soát chặt thông tin đơn hàng. Hệ thống trung gian phải đảm bảo an toàn thông tin. Vì chỉ một lỗ hổng nhỏ trong chuỗi xử lý đơn hàng cũng có thể khiến người tiêu dùng trở thành nạn nhân của một kịch bản lừa đảo được dàn dựng tinh vi”, anh Duy nói.
Sáng 14.4, trong khuôn khổ chương trình "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập năm 2026 tại Trung Quốc", anh A Đông, Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn TNCS Trung Quốc đã tiếp xã giao đoàn đại biểu thanh niên Việt Nam. Dự buổi gặp mặt còn có chị Vương Nghệ, Bí thư T.Ư Đoàn TNCS Trung Quốc.
Về phía đoàn Việt Nam, có anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch T.Ư Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam; anh Bùi Minh Tuấn, Trưởng ban Công tác Đoàn T.Ư Đoàn; anh Nguyễn Thái An, Phó trưởng ban Công tác Đoàn T.Ư Đoàn…
Anh A Đông chào mừng đoàn đại biểu thanh thiếu nhi Việt Nam đã đến Trung Quốc tham gia chương trình Hành trình đỏ năm 2026 và cho biết, đầu năm 2025, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình đã có cuộc điện đàm rất thành công, sau đó thống nhất khởi động Năm giao lưu nhân văn Việt - Trung, trong đó tập trung tăng cường giao lưu hữu nghị nhân dân, đặc biệt giữa thanh niên 2 nước.
Chương trình "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập của thanh niên Việt Nam tại Trung Quốc" chính là hoạt động tiêu biểu trong khuôn khổ năm giao lưu nhân văn này.
Theo Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn Trung Quốc, gần một năm qua, chương trình đã tổ chức được 9 chuyến hành trình đưa thanh niên Việt Nam đến nhiều địa danh ở Trung Quốc nghiên cứu, học tập.
Tiếp nối thành công này, anh A Đông đề nghị tiếp tục triển khai thực hiện tốt Hành trình đỏ, mở rộng phạm vi, đối tượng tham gia hơn nữa trong những đợt tiếp theo để thế hệ trẻ 2 nước kế thừa "nguồn gen đỏ", góp phần vun đắp tình hữu nghị Việt - Trung.
Tại chương trình, anh Nguyễn Tường Lâm gửi lời cảm ơn T.Ư Đoàn Trung Quốc đã dành cho đại biểu Việt Nam sự đón tiếp trọng thị, chu đáo và chân tình trong khuôn khổ chương trình.
Anh Lâm cho hay, chương trình "Hành trình đỏ" là hoạt động tiêu biểu, được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nguyên Chủ tịch nước Lương Cường và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình thống nhất triển khai và khởi động vào tháng 4.2025, trong khuôn khổ gặp gỡ hữu nghị thanh niên Việt - Trung lần thứ 24.
"Đây là minh chứng sinh động cho chỉ đạo của lãnh đạo cao nhất hai đảng, hai nhà nước về việc củng cố nền tảng xã hội vững chắc hơn, trong đó có thanh niên 2 nước là lực lượng nòng cốt", anh Lâm nói.
Theo anh Lâm, đây là năm thứ 2 và là đoàn Hành trình đỏ thứ 3 do T.Ư Đoàn tổ chức. Chương trình ngày càng được mở rộng quy mô, nội dung và đa dạng về thành phần thanh thiếu nhi tham gia.
Điều này không chỉ khẳng định hiệu quả, sức lan tỏa của một mô hình hợp tác thanh niên giàu ý nghĩa, mà còn góp phần củng cố và phát triển quan hệ hữu nghị truyền thống "vừa là đồng chí, vừa là anh em" giữa hai đảng, hai nhà nước và nhân dân hai nước.
Theo anh Lâm, đoàn đại biểu năm nay là những thanh thiếu nhi, những cán bộ Đoàn, đoàn viên, sinh viên, thiếu nhi có thành tích học tập, công tác, nghiên cứu khoa học, sáng tạo nội dung số cũng như hoạt động trong lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật rất xuất sắc.
Nội dung chương trình năm nay được xây dựng phong phú, kết hợp hài hòa giữa các hoạt động nghiên cứu lý luận, giáo dục truyền thống với trải nghiệm thực tiễn và giao lưu quốc tế.
Đoàn đại biểu sẽ đi thăm nhiều "địa chỉ đỏ" gắn với lịch sử cách mạng của 2 nước; tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Trung Quốc. Đồng thời tham gia các diễn đàn, tọa đàm, đối thoại thanh niên với nhiều chủ đề thiết thực.
Đặc biệt, trong chương trình lần này, đoàn đại biểu thanh niên 2 nước vinh dự được tham dự hoạt động gặp gỡ cấp cao giữa lãnh đạo cao nhất hai đảng, hai nhà nước.
"Đây là dấu ấn hết sức quan trọng, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của lãnh đạo hai nước đối với thế hệ trẻ. Đó cũng là nguồn động viên, cổ vũ to lớn để thanh niên hai nước tiếp tục phát huy vai trò, trách nhiệm trong việc gìn giữ và phát triển quan hệ hữu nghị truyền thống", anh Lâm nói.
Anh Lâm cũng đề xuất tiếp tục triển khai hiệu quả chương trình "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập của thanh niên" giai đoạn 2025 - 2027 theo tinh thần chỉ đạo của lãnh đạo cấp cao nhất hai đảng, hai nhà nước. Qua đó góp phần giáo dục truyền thống, củng cố nhận thức chính trị và tăng cường sự gắn bó, hiểu biết lẫn nhau của thế hệ trẻ.
Nguyễn Thị Ngọc Hiếu, sinh viên năm 4, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết ưu tiên công việc có mức lương cao sau tốt nghiệp. Theo Hiếu, khi có thu nhập tốt, bản thân sẽ đảm bảo được nhu cầu cuộc sống, thoải mái và bớt áp lực hơn. Tuy nhiên, Hiếu cũng cho rằng để nhận được mức lương cao thì bản thân phải có năng lực và chuyên môn phù hợp. Và nếu chọn việc lương cao sẽ có thể làm việc trái ngành.
"Với những công việc trái ngành nhưng có thu nhập hấp dẫn, tôi sẵn sàng học thêm kiến thức mới để đáp ứng yêu cầu công việc. Bởi đại học đã cung cấp cho tôi kiến thức nền nên học lĩnh vực khác cũng không khó", Hiếu nói.
Cùng quan điểm, Nguyễn Minh Tiến, sinh viên năm cuối Trường ĐH Tôn Đức Thắng cũng ưu tiên công việc lương cao. Tiến cho rằng ở thành phố, điều quan trọng là có thu nhập đủ để trang trải cuộc sống nên dù làm trái ngành để có thu nhập tốt cũng không phải vấn đề quá lớn. "Nếu làm đúng ngành mà lương cao thì là "điều tuyệt vời" với người mới tốt nghiệp, còn nếu không thì việc trái ngành cũng tạo điều kiện cho mình học hỏi thêm kỹ năng và kiến thức mới, bản thân tôi sẵn sàng thích nghi để đáp ứng công việc", Tiến chia sẻ.
Trong khi đó, Nguyễn Đức Minh Khuê, sinh viên năm 3 Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, lại nghiêng về lựa chọn công việc đúng ngành nhưng phải đi kèm với thu nhập khá. Khuê cho rằng nếu công việc đúng ngành lương cao sẽ áp lực nhưng đổi lại được làm công việc mình yêu thích đúng chuyên môn nên dễ dàng hơn. "Dù vậy, với những công việc trái ngành nhưng có mức thu nhập ổn định, mình vẫn có thể thử sức trong vài năm đầu để tích lũy kinh nghiệm trước khi tìm kiếm công việc phù hợp hơn với định hướng lâu dài", Khuê bày tỏ.
Đặng Hoàng Như Thủy, vừa tốt nghiệp ngành khoa học máy tính, Trường ĐH Mở TP.HCM tháng 4.2026, cho rằng sinh viên mới ra trường thường khó tìm được công việc lương cao do còn ít kinh nghiệm. Vì vậy, Thủy ưu tiên công việc đúng ngành để phát triển kỹ năng chuyên môn đã theo đuổi suốt nhiều năm học. Theo Thủy, khi năng lực ngày càng vững vàng thì mức thu nhập cũng sẽ tăng dần theo thời gian, đồng thời làm việc đúng ngành mang lại cảm giác chắc chắn và bền vững hơn. "Mình ưu tiên đúng ngành để phát huy hết năng lực bản thân và tận dụng tối đa những gì mình đã học", Thủy nói.
Cùng suy nghĩ đó, Nguyễn Thành Đạt, sinh viên năm 4 Trường ĐH Văn Lang, cho rằng sinh viên mới ra trường nên ưu tiên công việc đúng chuyên ngành để tích lũy kinh nghiệm trước khi nghĩ đến mức lương cao hơn. Theo Đạt, việc làm trái ngành có cả mặt tích cực lẫn hạn chế. Một mặt giúp người trẻ mở rộng kiến thức và trải nghiệm mới. Mặt khác sẽ mất thêm thời gian để học hỏi và thích nghi với lĩnh vực mới.
Còn Nguyễn Ngọc Ngân, sinh viên ngành y khoa Trường ĐH Y Dược Cần Thơ, khẳng định sẽ chọn công việc đúng ngành vì đó là đam mê và công sức học hành mà Ngân đã theo đuổi suốt nhiều năm. "Mức lương cao chỉ là giá trị trước mắt, còn nếu làm công việc không có đam mê, không phải chuyên môn thì khó gắn bó lâu dài và phát triển bền vững", Ngân nói.
Ở góc độ người đi làm, Trần Thanh Long (27 tuổi, ngụ P.Trấn Biên, TP.Đồng Nai), cho biết lựa chọn giữa đúng ngành và lương cao còn phụ thuộc vào từng giai đoạn. Khi mới ra trường nên ưu tiên công việc đúng chuyên môn để trải nghiệm và đánh giá sự phù hợp của bản thân với công việc. "Nếu sau thời gian làm việc nhận ra bản thân không phù hợp với ngành nghề đã chọn thì có thể chuyển hướng sang lĩnh vực khác", Long nói.
Còn Trần Quang Hiếu (26 tuổi, ngụ P.Hoàn Kiếm, TP.Hà Nội), cho rằng môi trường đại học vừa mang lại kiến thức chuyên môn vừa giúp sinh viên tích lũy nhiều kinh nghiệm thông qua việc giao tiếp và học hỏi từ người đi trước. "Những trải nghiệm này giúp sinh viên có định hướng rõ ràng hơn về công việc tương lai, từ lúc thực tập đến khi chính thức đi làm. Mỗi người sẽ có một lựa chọn phù hợp với hoàn cảnh và mục tiêu nghề nghiệp của mình, không có lựa chọn nào là đúng cho tất cả", Hiếu chia sẻ.
Theo PGS.TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội), thị trường lao động không còn chỉ chú trọng bằng cấp mà đang hướng tới cả khả năng tích lũy năng lực sống. Cơ hội việc làm lương cao, việc làm tốt cũng không còn bị giới hạn trong một số ngành mà phụ thuộc nhiều hơn vào năng lực cá nhân và khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế xã hội. Do đó, người trẻ cần cân nhắc kỹ trước khi chọn việc.
"Trước hết, mỗi người cần xác định rõ mục tiêu của mình là tăng thu nhập, mở rộng cơ hội nghề nghiệp hay đơn giản là phục vụ sở thích và chi trả cuộc sống. Mỗi mục tiêu sẽ đòi hỏi năng lực cá nhân và theo đó là việc làm phù hợp. Sau đó, cần đánh giá nhu cầu thực tế của thị trường để để chọn việc phù hợp với năng lực chuyên môn", ông Nam nói và cho rằng, nếu trước đây một tấm bằng đại học có thể là nền tảng cho cả chục năm hoặc cả đời làm việc trong một ngành nghề, thì hiện nay kiến thức chuyên môn có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời chỉ sau vài năm. Chính vì vậy, người trẻ nên có thêm phương án thích ứng, chuyển đổi nghề nghiệp khi cần thiết.
PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội (Bộ Nội vụ), cho rằng việc lựa chọn việc làm cần dựa trên nhu cầu của thị trường lao động và triển vọng tương lai của ngành đó. "Bạn trẻ nên có lựa chọn việc làm phù hợp với từng giai đoạn của bản thân chứ không nên chạy theo số đông hay lương mà không tính đến khả năng chính mình và tương lai nghề nghiệp", bà Hương nói.
Theo bà Hương, người lao động trẻ thường xuyên có những thay đổi trong quá trình phát triển sự nghiệp, từ chuyển việc, học thêm kỹ năng mới đến thay đổi hoàn toàn lĩnh vực nghề nghiệp. Một người có thể thay đổi công việc nhiều lần trong suốt cuộc đời lao động, vì vậy không có lựa chọn nào là tối ưu mà là phù hợp. "Sự linh hoạt và khả năng thích ứng công việc là những yếu tố quan trọng giúp người trẻ phát triển bền vững", bà Hương nói.
Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ công tác xuất bản, in và phát hành năm 2026 ở Hà Nội hồi tháng 3, đại diện Cục Xuất bản, in và phát hành cho biết sách in giảm 1,5% về xuất bản phẩm và 8,8% số bản, sách dạng điện tử tăng 49,3% và khoảng 35 triệu lượt truy cập, tăng 66,7% so với năm trước. Những con số này cho thấy nhu cầu sử dụng sách điện tử tại Việt Nam đang tăng trưởng mạnh và thói quen đọc sách của giới trẻ đang dần thay đổi theo hướng linh hoạt, hiện đại hơn.
Sách điện tử là một trong những xu hướng được các bạn trẻ ưa chuộng vì sự tiện lợi, nhỏ gọn, dễ mang theo và có thể đọc trong mọi hoàn cảnh. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người trẻ có thể dễ dàng tiếp cận kho tàng tri thức qua e-book, audiobook, podcast hay thậm chí là các bản tóm tắt từ trí tuệ nhân tạo.
Trần Ngọc Hân, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, nhìn nhận sách điện tử mang đến nhiều trải nghiệm đọc sách phong phú thông qua các hình thức mới mẻ. Bên cạnh đó, sách điện tử có giá rẻ hơn và không phải mất thời gian chờ đợi vận chuyển. "Sách điện tử mang tới cho mình cảm giác chân thực và mới mẻ. Điểm hay là có thêm giọng đọc hấp dẫn khiến mình hứng thú và tập trung hơn. Hơn nữa, với giá tiền khoảng 150.000 đồng mình đã có thể sở hữu được một cuốn sách điện tử", Hân chia sẻ.
Anh Nguyễn Mạnh Hùng (30 tuổi, ở P.Tân Bình, TP.HCM) cho biết anh chọn sách điện tử và sách nói bởi sự tiện ích của loại hình này. Anh thường dùng ứng dụng để có thể dễ dàng tìm kiếm bất kỳ cuốn sách hoặc tác giả nào một cách nhanh chóng. "Trên đường về nhà sau một ngày làm việc, tôi thường mở app, nghe các cuốn sách chia sẻ kinh nghiệm kinh doanh hoặc các câu chuyện khởi nghiệp. Giọng đọc khá lôi cuốn, nếu bỏ lỡ đoạn nội dung nào cũng có thể nghe lại khá dễ dàng", anh Hùng cho biết. Hơn nữa, việc đọc sách điện tử còn giúp tiết kiệm thời gian đối với người bận rộn như anh.
Dù bằng hình thức nào, mục đích cao nhất của việc đọc sách vẫn là tiếp thu kiến thức, tức là sự chủ động của người đọc đối với thông tin trong sách.
Theo tiến sĩ Phan Mạnh Hùng, Trưởng khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, thói quen đọc sách của giới trẻ đang có nhiều thay đổi đáng chú ý. Thông qua sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền thông đại chúng, người trẻ ngày càng có nhiều cơ hội tiếp xúc với môi trường đa phương tiện. Nhờ đó, họ có thể đọc hoặc nghe nội dung trực tuyến thông qua các nền tảng số.
Tiến sĩ Hùng cũng cho rằng việc đọc thông tin ngắn, nhanh, trên thực tế có nhiều lợi ích, giúp người trẻ tiếp cận nhanh, nắm được khái quát các chủ đề phức tạp, đa dạng, phù hợp với lối sống hiện đại, nhanh chóng và linh hoạt. Tuy nhiên, chuyên gia này lưu ý không nên xem việc đọc thông tin nhanh, ngắn trên mạng xã hội là phương thức duy nhất để tiếp cận thông tin. Người đọc cần xây dựng nền tảng tri thức thuần túy của bản thân dựa trên việc kiên nhẫn đọc dài, đọc sâu để tăng khả năng tư duy, phản biện một cách thận trọng và toàn diện.
Theo tiến sĩ Hùng, nên tận dụng lợi thế của công nghệ số để duy trì và phát triển văn hóa đọc thông qua việc xây dựng hệ sinh thái đọc đa dạng giúp người trẻ tự do và thoải mái trong việc đọc.
Đồng quan điểm, PGS-TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục, ĐH Quốc gia Hà Nội, nhìn nhận tốc độ sống nhanh, thói quen xử lý đồng thời nhiều luồng thông tin đã ảnh hưởng đến cách gen Z tiếp cận tri thức. Thực tế, nhiều người có khi tương tác với 3 - 4 màn hình cùng lúc, vừa làm bài tập, vừa nhắn tin, nghe nhạc… khiến giảm khả năng tập trung lâu dài vào một hoạt động như đọc sách truyền thống. Họ sẵn sàng đọc lướt, nắm lấy ý chính một cách nhanh nhất, ưu tiên những đoạn trích, hình ảnh hoặc âm thanh thay vì ngồi nghiền ngẫm hàng trăm trang giấy.
"Thói quen đa nhiệm và tốc độ khiến việc đọc lướt tăng, đọc nghiền ngẫm đi xuống", PGS-TS Trần Thành Nam nhận định.
Dẫu vậy, chuyên gia này nhấn mạnh chúng ta không thể quay lưng với công nghệ số mà cần biến chúng thành kênh học tập bổ trợ cho sách. Dù người trẻ có thay đổi hình thức đọc ra sao thì cốt lõi văn hóa đọc vẫn là nuôi dưỡng chiều sâu nhận thức, tình yêu tri thức. Do đó, cần cân bằng giữa tốc độ và chiều sâu, giữa công nghệ và giá trị cốt lõi cho việc đọc. Đồng thời, văn hóa đọc cũng không thể tách rời môi trường giáo dục. Nhà trường cần khuyến khích các hình thức sáng tạo như thảo luận nhóm, bài tập đọc hay ứng dụng công nghệ để học sinh tự xuất bản dự án cá nhân… nhằm gắn kết người trẻ với hành vi đọc.
