Từ áo chống nắng, quạt mini, khẩu trang đến những ly cà phê trong phòng máy lạnh, người trẻ đang phải chi thêm từng khoản nhỏ để chống chọi thời tiết nắng nóng. Theo họ, những khoản chi tiêu này đang dần trở thành gánh nặng khó né tránh.
Với những người mưu sinh ngoài đường, việc chống nóng gần như là yêu cầu bắt buộc nếu không muốn đổ bệnh.
Gặp Bùi Hoàng (30 tuổi), quê Đồng Nai, đang trú nắng ở khu vực P.Sài Gòn (TP.HCM). Anh Hoàng cho biết là tài xế xe ôm công nghệ, mùa nắng khiến anh phải “đắp” thêm nhiều lớp đồ bảo hộ mỗi khi ra đường.
Theo Hoàng, nếu mặc đồ bình thường rồi ngồi xe máy hàng giờ dưới nắng gắt, cơ thể rất dễ bị bỏng rát, mất nước và kiệt sức. Vì vậy, ngoài quần áo thường ngày, anh còn mặc thêm áo khoác, áo trùm tay, bao tay, quần dài phía trong để tránh hở da khi chạy xe. Chưa kể, anh còn chuẩn bị mũ bảo hiểm kín mặt, mặt nạ trùm kín và kính râm.
“Nếu chỉ mặc bộ đồ đơn giản thì nóng lắm. Mình biết mặc nhiều lớp cũng bí bách, nhưng như vậy vẫn đỡ hơn là để nắng phả trực tiếp vào người. Đi ngoài đường kiểu gì cũng nóng, nên cách tốt nhất là che chắn kỹ rồi uống nhiều nước hơn”, Hoàng nói.
Với Hoàng, cái khó không chỉ nằm ở cảm giác oi bức kéo dài, mà còn ở thực tế công việc không cho phép anh chọn thời điểm dễ chịu hơn để làm. “Nhu cầu đặt xe vẫn tăng vào khung giờ trưa, chiều mà lúc này trời nóng quá rồi. Muốn có thu nhập, mình buộc phải tiếp tục bám trụ ngoài đường”, anh chia sẻ.
“Khó khăn thì có, nhưng công việc của mình mà, phải làm thôi. Mình làm tài xế thì phải chấp nhận những chuyện đó”, Hoàng chia sẻ.
Cùng là tài xế công nghệ, Nguyễn Huy Tuấn (27 tuổi), ngụ tại 1001 Lê Đức Thọ P.An Hội Đông, (TP.HCM), cho biết mùa nắng năm nay khiến anh phải mua thêm nhiều vật dụng để che chắn. Ngoài áo khoác chống nắng, Tuấn còn chuẩn bị thêm khẩu trang, găng tay và các phụ kiện bịt kín cơ thể khi chạy xe ngoài trời.
Tuấn nói trước đây anh không quá cầu kỳ chuyện che nắng, nhưng thời tiết ngày càng gay gắt khiến việc ra đường mà không trang bị kỹ trở thành một rủi ro. Thế nhưng, điều anh lo không phải là sạm da, mà là nguy cơ đổ bệnh khi cơ thể liên tục phơi dưới nắng nóng trong thời gian dài.
“Trời nắng nóng như này mà không trùm kín là dễ bị bệnh. Là con trai, mình không sợ đen mà thay vào đó mình sợ bệnh nhiều hơn”, Tuấn nói.
Với một số người trẻ làm việc tự do, cái nóng còn kéo theo một khoản chi khác. Đó là tiền để tìm không gian có máy lạnh.
Nguyễn Thị Ngọc Vân (25 tuổi), ngụ tại 939 Nguyễn Kiệm, P.Hạnh Thông (TP.HCM), cho biết thời gian gần đây cô chi thêm khoảng 50.000 đồng mỗi ngày để vào quán cà phê ngồi làm việc.
Vân nói bản thân làm nghề tự do, bình thường có thể làm việc tại nhà. Tuy nhiên, trong căn phòng trọ không có máy lạnh, vào những ngày nắng gắt, việc ngồi lâu trước máy tính trở nên vô cùng ngột ngạt. Cảm giác nóng bức khiến Vân khó tập trung. Theo cô gái, từ đó, hiệu suất công việc giảm rõ rệt.
“Bây giờ ra cà phê không phải để thư giãn nữa, mà để làm việc cho đàng hoàng. Ở nhà nóng quá, mình không tập trung nổi. Mỗi ngày 50.000 đồng nghe không nhiều, nhưng cộng lại cả tháng cũng là một khoản kha khá”, Vân nói.
Vân cho biết nếu trước đây, cà phê máy lạnh có thể được xem là một lựa chọn mang tính hưởng thụ, thì với không ít người trẻ hiện nay, đó lại là chi phí phát sinh để duy trì nhịp sống và công việc trong điều kiện thời tiết nắng nóng khắc nghiệt. Cái nóng vì thế không chỉ bào mòn sức lực, mà còn rút bớt từng phần thu nhập của người trẻ.
Trần Như Ý, sinh viên Trường ĐH Tôn Đức Thắng (TP.HCM), cho biết cô phải chi thêm tiền để mua kem chống nắng, BB cream có chỉ số SPF (đơn vị đo lường khả năng bảo vệ da khỏi tia UVB của kem chống nắng) và một số sản phẩm hỗ trợ trong mùa nắng.
Ý cho biết việc chi tiền cho mỹ phẩm trong thời điểm này không đơn thuần là làm đẹp, mà đó là cách bảo vệ da khi di chuyển dưới nắng gắt. Ngoài mỹ phẩm, Ý còn đầu tư thêm cho trái cây và nước uống để cơ thể dễ chịu hơn trong mùa nóng.
“Đi ra đường lúc này mà không có kem chống nắng là thấy không yên tâm. Nắng rất gắt, da dễ bị rát”, Ý nói.
Nguyễn Thị Yến Nhi, sinh viên Trường ĐH Bách khoa, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết đang tính hùn tiền với bạn bè để gắn thêm máy lạnh vì thời tiết quá oi bức. Với Nhi, đây là khoản chi không nhỏ, nhất là khi còn kéo theo tiền điện mỗi tháng, nhưng nếu tiếp tục chịu cảnh nóng hầm hập thì việc sinh hoạt và nghỉ ngơi đều bị ảnh hưởng. “Chưa bao giờ mình mong trời có mưa nhiều đến vậy”, Nhi nói.
Một trưa thứ bảy, hầu hết các chỗ ngồi trong thư viện Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM (cơ sở phường Linh Xuân) đều đã chật kín. Nhiều sinh viên vẫn chăm chú hoàn thành các tiểu luận. Dọc các dãy bàn, nhiều ổ điện kín chỗ cắm sạc. Một số sinh viên mang theo bình nước, tai nghe và ngồi hàng giờ như đang đóng đô cho cả buổi chiều.
Lê Thị Khuê Quỳnh, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM, chia sẻ: "Em rất dễ mất tập trung nên chỉ cần không gian xung quanh ồn là em không làm gì được. Khi thấy người khác làm việc chăm chỉ cũng tạo động lực cho mình chăm chỉ theo nữa".
"Việc có nhiều người cùng học xung quanh khiến em cảm thấy bị "FOMO" (fear of missing out - nỗi sợ bị bỏ lỡ) vì ai cũng đang "chạy" liên tục mà mình không làm gì thì cũng thấy khó chịu. Và người ta làm việc chăm chỉ cũng tạo một "hào quang" khiến mình cũng muốn chăm giống người ta", Quỳnh chia sẻ.
Từng ra quán cà phê học nhưng Khuê Quỳnh vẫn quyết định chọn vào thư viện vì không gian yên tĩnh.
"Em đã từng thử học ở quán cà phê rồi. Ở quán cà phê người ta không chỉ học mà còn trò chuyện với nhau. Điều đó làm không gian quán cà phê xáo động và ồn ào đối với một đứa hay mất tập trung như em. Nên mỗi lần muốn học em chỉ vào thư viện thôi".
Với nhiều sinh viên, thay đổi không gian cũng là cách thay đổi hành vi. Phòng trọ gắn với nghỉ ngơi, còn thư viện trở thành nơi họ "bật chế độ tập trung".
Hoàng Đức Hưng Phát, sinh viên Trường ĐH Khoa học Tự nhiên TP.HCM, cho biết mỗi tuần đi thư viện khoảng 2 lần, mỗi lần từ 2 tiếng.
"Em chủ yếu đi thư viện để học bài. Thư viện trường em có máy lạnh, wifi, ổ điện, rất tiện nghi và dễ tập trung hơn. Vì ở phòng trọ là chỗ em hay nghỉ ngơi, giải lao nên em có xu hướng bấm điện thoại chơi, còn lên thư viện thấy ai cũng học hết nên mình cũng học theo", Phát chia sẻ thêm.
Khi xung quanh ai cũng học, sự tập trung dường như trở thành một dạng hành vi lây lan.
Nhiều sinh viên sống xa nhà, ở trọ một mình và học tập chủ yếu qua màn hình, thư viện trở thành một trong số ít không gian công cộng giúp họ vừa được ở một mình, vừa không cảm thấy cô độc. Được ở cùng người khác nhưng không bị làm phiền là một nhu cầu rất thời đại của giới trẻ ngày nay.
Không còn là nơi "vào rồi ra", thư viện dần trở thành không gian mà sinh viên có thể ở lại suốt nhiều giờ đồng hồ.
Thạc sĩ Đới Sỹ Hùng, Trưởng phòng Hành chính tổng hợp, thư viện trung tâm - ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết sinh viên hiện có xu hướng ngồi thư viện lâu hơn trước, phổ biến từ 2 - 4 giờ đồng hồ, thậm chí nhiều bạn ở lại hơn 5 giờ mỗi ngày, khung giờ sinh viên vào thư viện đông nhất là từ 15 giờ đến 21giờ.
"Bên cạnh việc trang bị, cập nhật các đầu sách mới, thư viện còn thay đổi hệ thống wifi, bàn, ghế nệm, phối cảnh, khu yên tĩnh, khu học nhóm, khu máy tính, ổ cắm điện đa năng, máy lạnh, quạt, khu căn tin...", thạc sĩ Sỹ Hùng chia sẻ.
Cũng theo ông Hùng, những điều tưởng nhỏ ấy lại chính là thứ giữ chân sinh viên ở lại lâu hơn. Từ chỗ chủ yếu phục vụ việc đọc sách, thư viện giờ đây được nhiều sinh viên xem như một không gian để học tập, làm việc và ở lại hàng giờ giữa nhịp sống nhiều xao nhãng.
Tương tự, bà Phạm Thị Liên, chuyên viên Trung tâm Thư viện Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM, cho biết hiện nay thời gian sinh viên học trên lớp khá nhiều nên thư viện mở cửa tới 20 giờ để phục vụ sinh viên học tập và nghiên cứu. Sinh viên có xu hướng ở lại thư viện lâu hơn trước, đông nhất vào khung giờ trưa. Thư viện hiện nay không chỉ là nơi đọc sách, thư viện còn phục vụ sinh viên với mục đích học nhóm, nghỉ ngơi, giải trí…
Theo bác sĩ CKII Lâm Hiếu Minh, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, nhiều sinh viên tìm đến thư viện để tìm một "năng lượng học tập" - nơi họ được ở trong bầu không khí của tri thức và sự tập trung.
"Khi mình ở trong một môi trường mà mọi người đều học tập, bản thân mình cũng dễ được truyền động lực tích cực hơn. Đôi khi chỉ cần thay đổi không gian cũng có thể thay đổi trạng thái tâm lý bên trong", bác sĩ nói.
Theo bác sĩ, môi trường xung quanh có ảnh hưởng đáng kể đến tinh thần của mỗi người. Điều giữ chân người trẻ ở thư viện ngày nay không còn chỉ là số lượng sách mà là không gian và cảm giác mà nơi đó mang lại.
Một thư viện yên tĩnh, thoải mái, có cây xanh và nhiều không gian để học tập, thư giãn có thể giúp sinh viên duy trì sự tập trung và cảm thấy tích cực hơn trong học tập. "Nếu một thư viện thoáng đãng, có nhiều cây xanh, sẽ cảm thấy thoải mái hơn và chắc chắn mình sẽ ở lại lâu hơn", Lê Phạm Hoàng Long, nghiên cứu sinh ngành lịch sử thế giới, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM chia sẻ.
Theo bác sĩ CKII Lâm Hiếu Minh, nhiều người vẫn nghĩ theo cách truyền thống rằng thư viện phải như thế này hay thế kia. Nhưng thiết kế một không gian thân thiện rất quan trọng. Giống như nhiều bệnh viện hiện nay được thiết kế gần gũi hơn để giảm cảm giác căng thẳng, thư viện cũng nên trở thành một không gian dễ chịu hơn với người trẻ.
Cũng theo bác sĩ Minh, trí tuệ nhân tạo (AI) giúp việc tìm kiếm thông tin trở nên dễ dàng hơn nhưng cũng khiến nhiều người lệ thuộc vào những câu trả lời có sẵn mà quên đi việc kiểm chứng và tự suy nghĩ. "Nếu người trẻ còn giữ được thói quen đọc sách và đọc tài liệu nghiêm túc, họ sẽ có khả năng tư duy độc lập tốt hơn và không dễ bị cuốn theo những thông tin sai lệch", bác sĩ chia sẻ.
Theo Thành đoàn và Hội Sinh viên Việt Nam TP.Hà Nội, chương trình Tiếp sức mùa thi năm 2026 với quy mô lớn, huy động gần 17.100 lượt tình nguyện viên tại 446 điểm thi.
Theo đó, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT diễn ra từ ngày 29.5 đến 1.6 với hơn 130.000 thí sinh dự thi tại 224 điểm thi. Tiếp nối ngay sau đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 được tổ chức từ ngày 10 - 13.6 với hơn 129.383 thí sinh đăng ký dự thi tại 222 điểm thi.
Để đồng hành cùng các sĩ tử, Thành đoàn, Hội Sinh viên Việt Nam TP.Hà Nội đã xây dựng kế hoạch triển khai chương trình Tiếp sức mùa thi bám sát thực tiễn, bảo đảm thiết thực, an toàn và hiệu quả.
Một trong những điểm mới nổi bật của năm nay là việc triển khai đồng bộ bộ nhận diện chương trình tại 100% điểm thi trên toàn thành phố. Hệ thống băng rôn, standee, khung ảnh và ảnh bìa mạng xã hội được gửi tới 126 Đoàn phường, xã, tạo nên hình ảnh thống nhất, góp phần lan tỏa mạnh mẽ tinh thần tiếp sức mùa thi.
Bên cạnh đó, chương trình còn đẩy mạnh ứng dụng các hình thức truyền thông hiện đại thông qua chuỗi podcast "Vừa học vừa chill", cung cấp thông tin, chia sẻ kỹ năng và hỗ trợ tâm lý cho học sinh trước kỳ thi. Đây được xem là một trong những hoạt động mới nhằm tiếp cận thí sinh theo xu hướng truyền thông số hiện nay.
Trong những ngày thi, nhiều mô hình hỗ trợ thiết thực tiếp tục được duy trì và mở rộng. Các đội hình "Xe ôm tình nguyện 0 đồng" sẵn sàng đưa đón thí sinh có hoàn cảnh khó khăn, khuyết tật hoặc không có phương tiện đi lại. Tình nguyện viên cũng hỗ trợ các trường hợp phát sinh như quên giấy tờ dự thi, đi nhầm điểm thi hay cần trợ giúp khẩn cấp.
Để chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cho chương trình, Thành đoàn Hà Nội đã tổ chức các lớp tập huấn trực tiếp cho cán bộ Đoàn, Hội và lực lượng tình nguyện viên vào ngày 21 và 22.5, thu hút gần 1.200 học viên tham gia. Nội dung tập huấn tập trung vào kỹ năng hỗ trợ thí sinh, xử lý tình huống phát sinh và bảo đảm an toàn trong quá trình làm nhiệm vụ.
Năm nay, chương trình huy động lực lượng tình nguyện viên quy mô lớn. Đối với kỳ thi vào lớp 10, có 7.300 tình nguyện viên tham gia tại 224 điểm thi. Trong khi đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT có gần 9.800 tình nguyện viên túc trực tại 222 điểm thi. Các đội hình thực hiện nhiệm vụ phân luồng giao thông, hướng dẫn thí sinh, hỗ trợ tìm phòng thi, phát nước uống và các vật phẩm thiết yếu.
Đáng chú ý, lần đầu tiên 100% tình nguyện viên tham gia chương trình được mua bảo hiểm tai nạn thương tích, góp phần bảo đảm quyền lợi và an toàn cho lực lượng áo xanh trong suốt thời gian diễn ra kỳ thi. Đây là một trong những điểm mới thể hiện sự quan tâm, chăm lo đối với thanh niên tình nguyện.
Tại các điểm thi, hàng chục nghìn phần quà gồm nước uống, bánh, kẹo, đồ dùng học tập, quạt cầm tay được phát miễn phí cho thí sinh và người nhà. Theo Thành đoàn Hà Nội, tổng nguồn lực xã hội hóa phục vụ chương trình năm nay đạt khoảng 2,9 tỉ đồng.
Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ trong những ngày thi, sau kỳ thi, Thành đoàn và Hội Sinh viên Việt Nam TP.Hà Nội sẽ tiếp tục rà soát các trường hợp học sinh có hoàn cảnh khó khăn để kết nối học bổng, hỗ trợ chỗ ở ký túc xá và triển khai chương trình "Tiếp sức đến trường", giúp các em có điều kiện tiếp tục học tập.
Trong khoảng thời gian đầu ôn thi tốt nghiệp THPT, Võ Thị Yến Vy, thủ khoa Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM năm 2024, luôn nghĩ phải ôn tập thật nhiều, thức thật khuya để nạp nhiều kiến thức, có như thế vào phòng thi mới làm bài tốt được. Mỗi đêm, Vy đều ngủ vào lúc 1 - 2 giờ sáng, sau đó dậy rất sớm để ôn bài tiếp. Khoảng thời gian đó, Vy không hề quan tâm đến việc sẽ ăn gì, ngủ bao nhiêu tiếng đồng hồ mà chỉ để tâm đến mỗi việc học. Sau đó, cơ thể bắt đầu phản ứng.
"Mình bị suy nhược, chóng mặt, buồn nôn, không thể nào tập trung và học không vào được chữ nào nữa hết", Yến Vy kể và cho biết sau đó cô nàng bắt đầu phải thay đổi.
Trong video Thủ khoa tiếp sức gen Z, Vy chỉ ra những thói quen rất tai hại trong giai đoạn ôn thi mà bản thân cô cũng từng mắc phải. Đó chính là ăn nhiều tinh bột nhưng chủ yếu là mì gói; nạp vào nhiều đồ ngọt như nước tăng lực, cà phê, trà sữa… với mong muốn tỉnh táo nhưng không những không mang lại hiệu quả lúc ôn tập, ngược lại còn để lại nhiều ảnh hưởng về sức khỏe.
Vy bắt đầu chuyển sang những món dễ tiêu hóa hơn, có rau xanh, đặc biệt là uống đủ nước, ưu tiên nước lọc và tuyệt đối không bỏ bữa sáng. Bữa sáng theo Vy giúp não bộ tập trung hơn, bên cạnh đó nếu bỏ bữa sáng sẽ dễ đau bao tử.
Ngoài dinh dưỡng, bữa ăn, Vy khuyên thí sinh nên chú ý đến giấc ngủ của mình nhiều hơn; đừng vì quá căng thẳng cho kỳ thi mà ảnh hưởng đến giấc ngủ hay bỏ bê giấc ngủ. "Việc thiếu ngủ khiến trạng thái tinh thần và sức khỏe đi xuống. Khi sức khỏe không đảm bảo, điểm số cũng vì thế giảm sút theo", Vy nói.
Với những trạng thái thường gặp như buồn ngủ, kém tập trung, đau đầu khi phải ôn tập trong thời gian dài, Vy chỉ ra một vài thủ thuật nhỏ mà cô nàng đã áp dụng. Trong đó, Vy thường "thủ" sẵn chai xịt khoáng bên người, mỗi lúc cảm thấy buồn ngủ, cô nàng lại dùng xịt khắp mặt. Như thế theo Vy vừa bớt buồn ngủ, mà còn tiện thể dưỡng ẩm cho da mặt. Còn nếu không dùng xịt khoáng, Vy cho rằng mọi người có thể đi rửa mặt để giúp tỉnh táo hơn.
Vy cũng bật mí: "Học nhiều nên thường hay đau đầu, mỗi lúc như vậy mình sẽ dùng dầu gió. Không biết với mọi người thế nào, còn với Vy, dầu gió rất hữu ích trong những trường hợp này".
Một điểm cũng rất quan trọng theo Vy là nên thay đổi trạng thái. Cụ thể, cô nàng thủ khoa nói: "Sau khoảng 60 - 90 phút giải đề xong, mọi người có thể đứng dậy vươn vai, đi tưới cây hoặc uống nước… Chỉ cần 5 phút thôi cũng giúp cho mình tỉnh táo hơn, não bộ cũng được reset (khôi phục hoặc thiết lập lại - PV). Nếu cứ ngồi và học bài liên tục nhiều giờ đồng hồ sẽ rất mệt, trạng thái tinh thần vì thế mà đi xuống và ôn tập kém hiệu quả hơn".
