Đề và lời giải môn Toán vòng 1 chuyên Khoa học Tự nhiên

Trong bất kỳ nền giáo dục nào, mỗi kỳ thi đều được sinh ra để phục vụ một mục tiêu nhất định. Khi mục tiêu rõ ràng, cách thức tổ chức sẽ minh bạch; khi chức năng được xác định đúng, mọi nguồn lực sẽ được sử dụng hiệu quả. Đó cũng là nguyên lý của quản trị hiện đại: mỗi công cụ nên thực hiện tốt nhất một nhiệm vụ của mình.

Nhìn từ góc độ đó, câu chuyện về kỳ thi tốt nghiệp THPT của Việt Nam có lẽ đã đến lúc cần được nghiên cứu một cách toàn diện.

Luật Giáo dục năm 2019 xác định việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT nhằm đánh giá kết quả học tập của học sinh sau khi hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông và làm căn cứ công nhận tốt nghiệp. Đây chính là sứ mệnh cốt lõi của kỳ thi theo tinh thần của luật.

Từ năm 2015, để giảm áp lực thi cử, tiết kiệm chi phí xã hội và tạo thuận lợi cho người học, kết quả kỳ thi tốt nghiệp được sử dụng đồng thời cho tuyển sinh đại học, cao đẳng. Trong bối cảnh lúc bấy giờ, đây là một quyết định hợp lý, thể hiện tinh thần cải cách và đổi mới.

Một chính sách đúng ở một giai đoạn chưa chắc sẽ luôn là phương án tối ưu khi điều kiện đã thay đổi.

10 năm qua, giáo dục đại học Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ theo hướng tự chủ. Các trường đại học ngày càng chủ động xây dựng phương thức tuyển sinh phù hợp với đặc thù ngành đào tạo. Ngoài điểm thi tốt nghiệp THPT, còn có xét học bạ, kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy, chứng chỉ quốc tế, phỏng vấn, bài luận, tuyển thẳng và nhiều hình thức đánh giá khác.

Điều đó cho thấy các trường đại học ngày nay hoàn toàn đủ năng lực để tự lựa chọn người học. Nếu vậy, việc tiếp tục "gánh" hai mục tiêu trên một kỳ thi quốc gia liệu còn là lựa chọn tối ưu?

Khi điểm số của một kỳ thi đồng thời quyết định việc tốt nghiệp và cơ hội bước vào những trường đại học danh tiếng, áp lực sẽ bị nhân lên nhiều lần. Áp lực ấy không chỉ dành cho học sinh mà còn lan sang gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Mọi sự chú ý đều dồn vào điểm số, trong khi mục tiêu sâu xa của giáo dục là hình thành năng lực và nhân cách.

Đáng suy ngẫm hơn, khi một kết quả thi hoặc một thành tích học thuật trở thành "chiếc chìa khóa" mở ra quá nhiều cơ hội, sức hút của thành tích cũng lớn hơn. Trong nhiều năm qua, xã hội đã từng chứng kiến những bài học đau xót từ gian lận thi cử; ở một số thời điểm, các cuộc thi nghiên cứu khoa học dành cho học sinh cũng xuất hiện những hiện tượng chưa đẹp như sao chép, phụ thuộc quá mức vào người hướng dẫn hoặc chạy theo thành tích. Những hiện tượng ấy không phản ánh bản chất của nền giáo dục, nhưng là lời nhắc rằng bất kỳ cơ chế nào tạo ra áp lực quá lớn cũng cần được xem xét để hoàn thiện.

Điều đáng quý nhất mà giáo dục phải gìn giữ không phải chỉ là điểm số, mà là sự liêm chính.

Một bài thi trung thực, một công trình nghiên cứu do chính học sinh thực hiện, một kết quả phản ánh đúng năng lực – đó là những viên gạch đầu tiên xây dựng nhân cách công dân.

Đất nước cần hiền tài để phát triển. Nhưng hiền tài không chỉ được đo bằng kiến thức, mà còn bằng phẩm chất. Một người giỏi nhưng thiếu trung thực sẽ khó tạo dựng niềm tin; trong khi một người có năng lực và liêm chính mới là nền tảng của sự phát triển bền vững.

Có lẽ vì vậy, đây là thời điểm thích hợp để nghiên cứu khả năng trả kỳ thi tốt nghiệp THPT về đúng chức năng vốn có: đánh giá việc hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông và công nhận tốt nghiệp.

Còn tuyển sinh đại học nên được giao nhiều hơn cho chính các trường đại học. Với quyền tự chủ đã được mở rộng cùng hệ thống kiểm định chất lượng ngày càng hoàn thiện, các trường sẽ có điều kiện lựa chọn người học phù hợp nhất với yêu cầu đào tạo của mình. Điều này cũng phù hợp với xu thế của nhiều nền giáo dục tiên tiến trên thế giới, nơi các trường đại học giữ vai trò trung tâm trong tuyển sinh.

Nếu thực hiện theo hướng đó, kỳ thi tốt nghiệp sẽ trở nên đúng nghĩa hơn, áp lực thi cử được phân bổ hợp lý hơn, học sinh có nhiều cơ hội lựa chọn hơn và các trường đại học cũng phát huy đầy đủ quyền tự chủ.

Quan trọng hơn cả, giáo dục sẽ gửi đến học sinh một thông điệp rõ ràng: hãy học để trưởng thành, học để có năng lực thật, học bằng sự trung thực của chính mình.

Khi một kỳ thi trở về đúng sứ mệnh của nó, cũng là lúc giáo dục có thêm cơ hội trở về với giá trị nguyên bản: đào tạo những con người trung thực, có năng lực và có trách nhiệm với tương lai của đất nước.

Tin Gốc: Thanh Niên

Theo Thanh Niên phân tích từ dữ liệu điểm thi tốt nghiệp THPT 2026, Tuyên Quang có 9.113 thí sinh điểm dưới trung bình môn toán, chiếm 51,8% số thí sinh toàn tỉnh, trong đó có 6 bạn bị điểm liệt (từ 1 trở xuống).

Điểm trung bình của toàn tỉnh là 5,069, xếp thứ 22 toàn quốc. Trong đó, mốc 5 điểm là kết quả nhiều thí sinh Tuyên Quang đạt được nhất.

Với mức khá giỏi, tỉnh này có 1.713 bạn đạt điểm từ 8 trở lên, chiếm 9,7%, với tổng cộng 154 bài thi đạt điểm 10. Thành tích này giúp Tuyên Quang vươn lên đứng thứ 11 về số lượng điểm tuyệt đối môn toán.

Với môn tiếng Anh, Tuyên Quang gây bất ngờ khi lần đầu vào top 2 địa phương có điểm trung bình cao nhất nước, ở mức 5,397 và đẩy TP.HCM xuống hạng 3. Nếu tính chung tất cả môn thi ngoại ngữ, điểm trung bình tỉnh này là 5,372 và xếp thứ 3 toàn quốc, sau Hà Nội và TP.HCM.

Môn thi khác mà Tuyên Quang có điểm trung bình đứng thứ 2 toàn quốc là hóa, ở mức 6,766. Đây cũng là môn có đến 26,4% thí sinh toàn tỉnh đạt điểm từ 8 trở lên, với tổng cộng 543 bạn, cao hơn 1,8 lần so với số thí sinh điểm dưới trung bình (299 bạn, chiếm 14,5%). Điểm hóa mà nhiều thí sinh đạt được nhất là 7,25.

Ở môn lý, Tuyên Quang vào top 9 cả nước về mức điểm trung bình (5,827), trong khi đứng top 8 toàn quốc về số bài thi đạt điểm 10 môn sinh (4). Tỉnh này cũng có một điểm 10 môn tin học, đứng thứ 7 toàn quốc.

Với nhóm khoa học xã hội, Tuyên Quang lần lượt giữ vị trí thứ 8 và 9 toàn quốc về điểm trung bình môn sử và địa. Tỉnh này cũng lọt vào top 9 địa phương có nhiều điểm 10 nhất ở môn thi công nghệ - nông nghiệp.

Ở môn văn, Tuyên Quang có 16,8% thí sinh dưới điểm trung bình và 9% thí sinh đạt điểm từ 8 trở lên. Tỷ lệ này ở các môn giáo dục kinh tế và pháp luật, công nghệ - công nghiệp lần lượt là 51,5%/0,9% và 10,5%/8,1%.

Năm 2026, toàn tỉnh Tuyên Quang có 17.896 thí sinh dự thi, với điểm trung bình tất cả các môn thi ở mức 5,725 - xếp thứ 17 cả nước.

Tin Gốc: Thanh Niên

Bà Nguyễn Thị Thúy, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ninh, chiều 16/6 cho biết căn cứ đưa ra quyết định là bản tường trình của hai thí sinh liên quan.

"Dù được giám thị gợi ý đáp án nhưng thí sinh không nghe, không muốn xem bài bạn, giữ nguyên phương án làm bài của mình", bà nói. "Sai lầm là của người lớn nhưng học sinh vẫn có tự trọng".

Sự việc xảy ra hôm 12/6 - ngày cuối cùng của kỳ thi tốt nghiệp THPT, tại phòng thi 1528, trường THPT Cẩm Phả. Ông Tô Văn Tiến, giáo viên trường THCS và THPT Hải Đông (giám thị 2) đã đứng gần một thí sinh, đề nghị em trao đổi, giúp đỡ một em khác làm bài; thậm chí xem đáp án để nhắc. Thí sinh này sau đó chia sẻ trong nhóm lớp, cho biết bị ảnh hưởng tâm lý trong quá trình thi.

Hôm 13/6, bài đăng với nội dung trên lan truyền chóng mặt trên mạng xã hội Threads. Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ninh cùng công an xác minh, kết luận sự việc có thật.

Lý do là ông Tiến đã được bà Trần Thị Bích Hảo, giáo viên trường THPT Cẩm Phả, nhờ giúp đỡ con trai thi ở phòng này nếu được phân công. Giám thị 1 là bà Vũ Ngọc Hà (giáo viên trường THPT Nguyễn Bình) tuy đứng gần, không có sự tác động nào, nhưng cũng không ngăn chặn ông Tiến, không báo cáo về sự việc.

Do vi phạm quy chế thi, ông Tiến bị đề nghị mức cảnh cáo. Bà Hảo chịu mức tương tự vì biết quy định nhưng vẫn cố tình nhờ thầy Tiến giúp đỡ, làm ảnh hưởng thí sinh và uy tín của ngành giáo dục. Còn bà Hà nhận mức kỷ luật khiển trách (nhẹ nhất). Hiện, các hình thức kỷ luật với viên chức không giữ chức vụ quản lý lần lượt là khiển trách - cảnh cáo - buộc thôi việc.

Với thí sinh bị giám thị xem bài, bà Thúy nhận định bài thi không thể hiện được em này bị ảnh hưởng tâm lý, nên không có căn cứ để cộng điểm.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 diễn ra ngày 11-12/6 với hơn 1,2 triệu thí sinh - đông nhất từ trước đến nay. Việc giám thị nhắc bài cho thí sinh trong bài thi là rất hiếm được ghi nhận trong nhiều năm qua.

Tin Gốc: Vnexpress