Trong dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) đang được lấy ý kiến, Bộ Tài chính đã đề xuất một bước ngoặt quan trọng trong việc định nghĩa và phân loại doanh nghiệp. Thay vì duy trì các tiêu chí có phần phức tạp như hiện nay, cơ quan soạn thảo hướng tới việc sử dụng những chỉ số đơn giản, dễ đối chiếu dựa trên cơ sở dữ liệu về thuế, bảo hiểm và đăng ký kinh doanh.
Theo đề xuất mới, ngưỡng xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được nới rộng đáng kể khi số lượng lao động tối đa tăng từ 200 người lên không quá 300 người. Đồng thời, mức doanh thu trần cũng được điều chỉnh tăng từ 300 tỷ đồng lên không quá 400 tỷ đồng.
Theo số liệu từ Bộ Tài chính, nhóm này hiện chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp trong nền kinh tế, nhưng hiện tại mới chỉ tiếp cận được khoảng 19% đến 20% tổng dư nợ tín dụng.
Nguyên nhân chủ yếu do các tổ chức tín dụng thường yêu cầu tài sản bảo đảm truyền thống là bất động sản, trong khi phần lớn doanh nghiệp công nghệ hoặc startup lại sở hữu tài sản chủ yếu dưới dạng phần mềm, dữ liệu hoặc quyền sở hữu trí tuệ.
Để tháo gỡ điểm nghẽn này, tại Điều 8 của dự thảo luật, cơ quan soạn thảo bổ sung cơ chế khuyến khích các ngân hàng thương mại đa dạng hóa hình thức bảo đảm tiền vay.
Danh mục tài sản thế chấp được mở rộng sang động sản, tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, tài sản vô hình, tài sản số và tài sản ảo. Cơ quan quản lý cũng định hướng thúc đẩy các khoản vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm, phương án kinh doanh và dòng tiền thực tế của doanh nghiệp thay vì phụ thuộc vào quỹ đất.
Bên cạnh dòng vốn tín dụng, đầu ra cho sản phẩm của khối DNNVV cũng được hỗ trợ bằng các công cụ định lượng cụ thể tại Điều 12 về mở rộng thị trường. Theo đó, dự thảo quy định các cơ quan, tổ chức sử dụng ngân sách nhà nước phải dành tỷ lệ tối thiểu 20% nguồn ngân sách hoặc 20% số lượng gói thầu hằng năm để mua sắm các sản phẩm, dịch vụ do khối doanh nghiệp này sản xuất và cung ứng.
Việc luật hóa tỷ lệ 20% trong mua sắm công được kỳ vọng tạo ra một phân khúc thị trường nội địa ổn định cho các doanh nghiệp quy mô nhỏ.
Về chính sách tài chính nội bộ, Điều 11 của dự thảo cho phép doanh nghiệp trích lập quỹ phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời tính ưu đãi chi phí nghiên cứu phát triển (R&D) khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp.
Quy định này đồng bộ với các luật chuyên ngành ban hành năm 2025, hỗ trợ lộ trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp nhằm đạt mục tiêu toàn quốc có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030. Khối doanh nghiệp hướng tới kinh doanh bền vững cũng sẽ được ưu tiên tiếp cận nguồn vốn mồi và hỗ trợ lãi suất đối với các dự án xanh.
Phân tích về khía cạnh này, chuyên gia kinh tế, TS. Nguyễn Trí Hiếu chia sẻ trên Doanh nghiệp và Hội nhập: “Đây là một tư duy lập pháp rất tiến bộ và tiệm cận với xu hướng tài chính quốc tế. Việc luật hóa tài sản số làm tài sản bảo đảm sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thâm dụng công nghệ biến tri thức và dữ liệu thành nguồn vốn lưu động, thúc đẩy đổi mới sáng tạo”.
Còn phân tích về những nút thắt pháp lý hiện hành, Luật sư Trương Thanh Đức – Giám đốc Công ty Luật ANVI lại nêu ý kiến: Khái niệm pháp lý chưa rõ ràng: Hiện nay, Bộ luật Dân sự Việt Nam chưa có định nghĩa chính thức và thống nhất về tài sản số hay tài sản ảo. Khi chưa được thừa nhận là một loại tài sản hợp pháp có quyền sở hữu trọn vẹn, các ngân hàng sẽ không có cơ sở pháp lý để thực hiện thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm.
Rủi ro biến động và định giá: Tài sản số, đặc biệt là các loại tài sản mã hóa hoặc dữ liệu mạng, có biên độ biến động giá trị cực kỳ lớn và chưa có tổ chức thẩm định giá độc lập được cấp phép để định giá chính xác loại hình này.
Khả năng xử lý tài sản nợ xấu: Trong trường hợp doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, việc thu hồi, phát mại hoặc đấu giá một phần mềm, một quyền sở hữu trí tuệ hay tài sản ảo để thu hồi nợ cho ngân hàng là quy trình vô cùng phức tạp và gần như chưa có tiền lệ trong hệ thống tòa án và thi hành án dân sự.
Để quy định này không dừng lại ở mức khuyến khích trên giấy, giới chuyên gia khuyến nghị cần phải xây dựng một cơ chế thử nghiệm pháp lý (Sandbox) có kiểm soát, phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Thông tin và Truyền thông nhằm ban hành bộ tiêu chí phân loại, định giá và bảo mật tài sản số trước khi áp dụng đại trà.
Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) dự kiến sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp diễn ra vào tháng 10 năm nay. Nếu được thông qua theo đúng lộ trình, các quy định mới của đạo luật này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027.
UBND TP.Hà Nội vừa trình HĐND thành phố xem xét ban hành Nghị quyết quy định một số nội dung về cho thuê đất, tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn theo Luật Thủ đô 2026.
Về bồi thường, UBND TP.Hà Nội đề xuất đối với công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đang sử dụng, phải di chuyển thì mức bồi thường bằng tiền tính bằng giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương theo quy định. Đơn vị quản lý, sử dụng, khai thác công trình có trách nhiệm xây dựng mới, di chuyển công trình; nếu công trình không còn sử dụng thì không được bồi thường.
Về hỗ trợ tài sản, UBND TP.Hà Nội đề xuất công trình xây dựng không hợp pháp xây dựng trên đất đủ điều kiện được bồi thường từ ngày 1/7/2014 đến trước ngày 1/8/2024, không vi phạm pháp luật đất đai sẽ nhận hỗ trợ bằng 20% mức bồi thường theo quy định, diện tích được hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất tối đa tại địa phương.
Đặc biệt, đối với việc hỗ trợ, tái định cư đối với trường hợp sử dụng nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, có khuôn viên riêng, sử dụng riêng trước ngày 1/7/2006, không thuộc trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền, UBND TP đề xuất hỗ trợ 60% giá trị bồi thường đối với nhà và đất bị thu hồi, diện tích được hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất ở theo quy định.
Ngoài khoản hỗ trợ trên, hộ gia đình, cá nhân không còn đất ở, nhà ở nào khác trên địa bàn xã, phường nơi có đất bị thu hồi thì được mua 1 căn hộ tái định cư theo quy định của UBND TP.
Ngoài ra, hộ gia đình, cá nhân, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sử dụng đất ở, đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất trên địa bàn Thành phố đủ điều kiện được bồi thường khi Nhà nước thu hồi thì được bồi thường bằng giao đất ở, bán nhà ở tái định cư theo quy định sau: Nhà nước thu hồi hết đất ở mà hộ gia đình, cá nhân còn đất ở, nhà ở khác trên địa bàn xã, phường nơi có đất thu hồi nhưng diện tích nhỏ hơn diện tích tối thiểu được phép tách thửa tại địa phương; Nhà nước thu hồi một phần đất ở mà không được xây dựng nhà ở tại diện tích đất còn lại...
Theo UBND TP.Hà Nội, Nghị quyết được xây dựng nhằm cụ thể hóa các cơ chế đặc thù được Luật Thủ đô 2026 cho phép, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
Nếu được HĐND thành phố thông qua, các quy định mới được kỳ vọng sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi cho người dân, đồng thời đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Thanh tra Ngân hàng Nhà nước (NHNN) khu vực 13 vừa công bố 2 kết luận thanh tra đối với Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) Chi nhánh Tiền Giang và Chi nhánh Long An, qua đó chỉ ra nhiều tồn tại, hạn chế và rủi ro trong hoạt động tín dụng, xử lý nợ xấu.
Tại SeABank Tiền Giang, cơ quan thanh tra đánh giá chi nhánh đã thực hiện đúng chủ trương, định hướng và kế hoạch tăng trưởng tín dụng, xử lý nợ xấu do hội sở giao. Đơn vị cũng chấp hành các quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động cho vay, bảo lãnh, cơ cấu lại thời hạn trả nợ đối với khách hàng cũng như việc trích lập và sử dụng dự phòng rủi ro.
Tuy nhiên, quá trình thanh tra cho thấy chi nhánh vẫn phát sinh một số vi phạm và rủi ro trong hoạt động cho vay. Cụ thể, việc thu thập hồ sơ, thẩm định khách hàng, kiểm tra và giám sát vốn vay, phân loại tài sản có chưa phù hợp với quy định nội bộ cũng như quy định pháp luật. Bên cạnh đó, tỉ lệ nợ xấu của chi nhánh ở mức cao, trong khi công tác xử lý và thu hồi nợ xấu chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.
Theo kết luận thanh tra, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc cá nhân và bộ phận trực tiếp thực hiện quy trình tín dụng thiếu tính chủ động, làm việc mang tính hình thức, chưa tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật và quy chế nội bộ của SeABank, dẫn đến các vi phạm phát sinh.
Cơ quan thanh tra xác định trách nhiệm thuộc về các cá nhân, bộ phận trực tiếp tham gia quy trình tín dụng, đồng thời chỉ ra trách nhiệm chung của lãnh đạo đơn vị trong công tác quản lý, điều hành và kiểm soát hoạt động.
Để khắc phục các tồn tại, hạn chế, Chánh Thanh tra NHNN khu vực 13 đã ban hành 5 kiến nghị và 3 khuyến nghị đối với SeABank Tiền Giang nhằm bảo đảm hoạt động an toàn, hiệu quả và tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Đối với SeABank Long An, kết luận thanh tra cho biết trong thời kỳ thanh tra, chi nhánh đã thực hiện đúng chủ trương, định hướng và kế hoạch tăng trưởng tín dụng do hội sở SeABank giao.
Dù vậy, cơ quan thanh tra cũng ghi nhận một số tồn tại, hạn chế và rủi ro trong hoạt động của chi nhánh. Những vấn đề được chỉ ra tập trung ở công tác thẩm định, xét duyệt cho vay; kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay; hoạt động bảo lãnh; phân loại nợ và xử lý nợ xấu.
Theo đánh giá của Thanh tra NHNN khu vực 13, phần lớn các tồn tại, hạn chế và rủi ro tại SeABank Long An mang tính chủ quan, xuất phát từ việc chưa thực hiện đầy đủ các quy định nội bộ cũng như các quy định pháp luật có liên quan.
Theo ông Nguyễn Toàn Thắng, Nghị quyết số 29 và Nghị định số 147 về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.
Hệ thống chính sách lần này đã tiếp cận trực diện nhiều nhóm vấn đề khó, phức tạp và tồn đọng trong thực tiễn. Đây đều là các nội dung tác động trực tiếp đến thực tiễn quản lý đất đai tại thành phố hiện nay.
Đặc biệt, tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết là tháo gỡ khó khăn để khơi thông nguồn lực phát triển nhưng không hợp thức hóa sai phạm, không làm thất thoát ngân sách nhà nước và vẫn bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và Nhà nước. Đây là nguyên tắc hết sức quan trọng mà toàn bộ đội ngũ thực thi tại địa phương cần nghiên cứu kỹ, nắm chắc và triển khai thống nhất trong quá trình thực hiện.
Đối với TP.HCM, sau sắp xếp đơn vị hành chính với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, khối lượng hồ sơ, dự án tồn đọng, chuyển tiếp và các trường hợp có tính chất lịch sử là rất lớn. Phạm vi áp dụng trải rộng trên nhiều địa bàn với các giai đoạn pháp luật khác nhau. Do đó, việc tổ chức tập huấn lần này có ý nghĩa rất thiết thực nhằm thống nhất nhận thức pháp lý, trình tự thực hiện, trách nhiệm phối hợp và phương pháp xử lý giữa các cơ quan, đơn vị trong toàn hệ thống.
Song song với việc triển khai các quy định mới nêu trên, hiện nay Sở Nông nghiệp - Môi trường cũng đang tập trung thực hiện nhiệm vụ xây dựng hệ số K trên địa bàn TP.HCM áp dụng từ ngày 1.7.
"Đây là nhiệm vụ có phạm vi rất rộng, tính chất phức tạp và yêu cầu tiến độ đặc biệt khẩn trương, tác động trực tiếp đến nhiều lĩnh vực như tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; đấu giá quyền sử dụng đất; tính thuế, phí, lệ phí; xử phạt vi phạm hành chính; cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước; thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất; bồi thường khi nhà nước thu hồi đất", ông Nguyễn Toàn Thắng cho hay.
Song song với việc tập huấn, thành phố đang tập trung thực hiện hai nhiệm vụ: Một là, đã chuyển danh sách các dự án vướng mắc sang Thanh tra Thành phố rà soát làm cơ sở hỗ trợ giải quyết. Hai là, chuẩn bị tổ chức hội nghị sơ kết công tác tháo gỡ khó khăn. Tính đến nay đã giải quyết được khoảng 80 - 90% trong số hơn 800 vụ việc tồn đọng cũ, thời gian tới sẽ công bố danh sách mới để tiếp tục tập trung tháo gỡ.
"Quán triệt chỉ đạo của Bí thư Thành ủy, đợt triển khai này cũng đồng thời là đợt rà soát, sát hạch năng lực cán bộ. Quan điểm của lãnh đạo thành phố cũng như lãnh đạo Sở rất rõ ràng: không còn chỗ cho tư duy "giữ ghế". Cán bộ từ cấp lãnh đạo sở đến phường, xã sẽ được đánh giá bằng sản phẩm thực tế trong 1 - 2 tháng tới. Cán bộ nào thấy không đáp ứng được công việc cần mạnh dạn xin rút, nhường vị trí cho người khác. Những trường hợp chỉ "nói nhiều, làm ít" sẽ được điều chuyển sang bộ phận nghiên cứu. Bản thân tôi là người đứng đầu cũng cam kết chịu trách nhiệm thực hiện nghiêm túc tinh thần này", ông Nguyễn Toàn Thắng thẳng thắn nói.
Bà Nguyễn Thị Hà Phương, đại diện Bộ Nông nghiệp - Môi trường, cho biết TP.HCM là địa phương đầu tiên thực hiện tập huấn chính sách này. Đến nay không chỉ có Nghị quyết 29 mà trước đó đã có nhiều Nghị quyết, Nghị định khác để tháo gỡ khó khăn cho trên 4.000 dự án trên toàn quốc.
Dù vậy, Nghị quyết 29 không phải là liều thuốc tiên để có thể tháo gỡ cho các dự án nên sẽ còn mở rộng thêm, rà soát thêm để có thêm các chính sách tháo gỡ, nghị quyết đặc thù cho từng nhóm dự án cụ thể.
Đối với Nghị quyết 29 và Nghị định 147 lần này, chỉ tháo gỡ đối với các dự án có lỗi của cơ quan quản lý nhà nước, để hạn chế tối đa khiếu kiện liên quan đến các dự án FDI. Một nguyên tắc tối quan trọng là bảo vệ tuyệt đối quyền lợi của bên thứ ba ngay tình là người dân.
Nhóm nguyên tắc tiếp theo là nhà đầu tư có đủ năng lực, hoàn thành nghĩa vụ tài chính mới cho áp dụng chính sách tháo gỡ. Những lỗi do doanh nghiệp gây ra khiến dự án không thể triển khai có thể thu hồi.
Đồng thời cho phép tháo gỡ vướng mắc chạy song song với xử phạt vi phạm hành chính, thay vì phải chờ xử song mới triển khai tháo gỡ vướng mắc như trước đây. Bởi hiện nay số lượng dự án vướng mắc rất nhiều, nếu chờ xử lý xong các cá nhân tổ chức mới tháo gỡ thì rất lâu.
Đặc biệt tháo gỡ vướng mắc khó khăn nhưng tuyệt đối không phát sinh sai phạm mới. Nếu tháo gỡ được hơn 4.000 dự án này sẽ có trên 3,3 triệu tỉ đồng được đưa vào nền kinh tế.
