Đề xuất này trong dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026–2035, vừa được Bộ Y tế lấy ý kiến. Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh giới trẻ kết hôn ngày càng muộn, mức sinh của Việt Nam đang chạm đáy lịch sử với trung bình 1,91 con trên một phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế cần thiết.
Thực tế, tuổi kết hôn lần đầu của thanh niên Việt Nam đang tăng lên. Trong 5 năm (2019-2024), tuổi kết hôn trung bình tăng từ 25,2 lên 27,3 tuổi, cao gần gấp đôi mức tăng của cả 20 năm trước đó. Đặc biệt, TP HCM ghi nhận độ tuổi kết hôn lần đầu trung bình là 30,4, cao nhất cả nước. Các khu vực Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long ghi nhận nhiều nam giới trì hoãn lập gia đình đến sau tuổi 30.
Áp lực tài chính, nhu cầu tập trung phát triển sự nghiệp hoặc khó khăn trong việc tìm kiếm bạn đời lý tưởng là những nguyên nhân chính khiến giới trẻ lười yêu, ngại cưới, sợ sinh con. Hệ lụy mức sinh thấp kéo dài gây thiếu hụt lao động trầm trọng và đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số. Dự báo trong 50 năm tới, cấu trúc xã hội sẽ đảo lộn khi cứ hai trẻ em phải gánh vác trách nhiệm chăm sóc cho bốn người cao tuổi.
Để ứng phó, Bộ Y tế đề xuất mở các khóa học cung cấp kiến thức và kỹ năng về hôn nhân, gia đình, sức khỏe sinh sản và tình dục, mang thai, sinh con, nuôi dạy con, cùng kỹ năng quản lý tài chính gia đình cho các cặp đôi chuẩn bị kết hôn. Bộ Y tế xây dựng và chuẩn hóa bộ tài liệu thống nhất trên toàn quốc, đồng thời tập huấn cho đội ngũ giảng viên và cán bộ y tế – dân số để triển khai tại địa phương. Hằng năm, khoảng 20% xã, phường, đặc khu dự kiến tổ chức ít nhất một lớp học hoặc chuyên đề dành cho thanh niên chuẩn bị lập gia đình.
Như vậy, theo Bộ Y tế, với chính sách (đề xuất) này, các địa phương cần bắt buộc tổ chức khóa học chuẩn bị cuộc sống hôn nhân gia đình cho nam nữ trước kết hôn, và khuyến khích thanh niên tham gia khóa học.
Bên cạnh khuyến khích kết hôn sớm, dự thảo cũng đề xuất phát động phong trào sinh đủ hai con tại 10 địa phương có mức sinh thấp hơn mức trung bình cả nước, gồm Hà Nội, TP HCM, Cần Thơ, Khánh Hòa, Đồng Nai, Tây Ninh, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cà Mau. Các địa phương sẽ đẩy mạnh truyền thông, tư vấn và triển khai các chính sách hỗ trợ nhằm khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, góp phần ứng phó xu hướng mức sinh giảm kéo dài tại nhiều đô thị và vùng phát triển kinh tế.
Mới đây, Bộ Y tế đề xuất cho phép các địa phương tự quyết mức hỗ trợ tài chính hàng tháng cho trẻ từ khi sinh đến đủ 36 tháng tuổi nhằm vực dậy mức sinh đang thấp. Ngoài khoản trợ cấp hàng tháng cho trẻ đến 3 tuổi, dự thảo đề nghị mở rộng các gói hỗ trợ khác như chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non hoặc khen thưởng trực tiếp cho những phụ nữ hoàn thành mục tiêu sinh con trước 35 tuổi.
Đối với công tác dự phòng vô sinh, Bộ Y tế đề xuất tăng cường truyền thông, tư vấn và khám sàng lọc cho thanh niên, các cặp đôi chuẩn bị kết hôn và các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh sản trên phạm vi cả nước. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất thí điểm tầm soát nguy cơ vô sinh tại các xã có khu công nghiệp thuộc 10 tỉnh, thành có mức sinh thấp. Đối tượng ưu tiên là các cặp vợ chồng kết hôn trên 12 tháng chưa có con, nhất là trường hợp có vợ hoặc chồng làm việc trong khu công nghiệp.
Khi tuổi thọ tăng lên, nhu cầu khám chữa bệnh cũng gia tăng, đặc biệt đối với các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, huyết áp, ung thư hay những bệnh lý thoái hóa. Trong khi đó, nhiều người cao tuổi không thuộc diện chính sách, không có lương hưu hoặc nguồn thu nhập ổn định vẫn phải đóng bảo hiểm y tế (BHYT) theo hộ gia đình. Mức đóng được giảm dần từ thành viên thứ hai trở đi, cụ thể người thứ hai, thứ ba, thứ tư, thứ năm lần lượt đóng bằng 70%, 60%, 50% và 40% mức đóng của người thứ nhất.
Chi phí này là gánh nặng với một bộ phận người dân, nhất là người sống dựa vào trợ cấp hoặc sự hỗ trợ của con cháu. Vì vậy, cử tri đề nghị Nhà nước nghiên cứu ban hành chính sách cấp miễn phí thẻ BHYT cho toàn bộ người dân từ 65 tuổi trở lên.
Bộ Y tế cho rằng "đây là kiến nghị đáng quan tâm trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số". Tuy nhiên, việc bổ sung một nhóm thụ hưởng mới với quy mô lớn cần được xem xét trên cơ sở khả năng cân đối Quỹ BHYT, nguồn lực ngân sách và sự đồng bộ của hệ thống an sinh xã hội. Bộ Y tế ghi nhận kiến nghị của cử tri và sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan để nghiên cứu, xem xét.
Hiện nhiều nhóm chính sách xã hội đã được ngân sách nhà nước đóng hoặc hỗ trợ đóng BHYT. Trong đó, người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, người có công với cách mạng được ngân sách đóng 100% mức phí; hộ cận nghèo được hỗ trợ 70%; hộ gia đình làm nông, lâm, ngư nghiệp có mức sống trung bình được hỗ trợ tối thiểu 30%.
Ngoài ra, người từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng và người từ 70 đến dưới 75 tuổi thuộc hộ cận nghèo đang hưởng trợ cấp tuất cũng thuộc nhóm được ngân sách nhà nước đóng BHYT. Thân nhân liệt sĩ, thân nhân người có công với cách mạng và một số nhóm khác cũng được hưởng chính sách tương tự theo quy định của Luật BHYT.
Các địa phương có thể căn cứ khả năng ngân sách để quyết định hỗ trợ thêm mức đóng BHYT cho người dân cao hơn quy định tối thiểu hoặc hỗ trợ cho các nhóm chưa thuộc diện được hỗ trợ, theo Bộ Y tế.
Theo các chuyên gia, nếu được thực hiện, chính sách miễn phí BHYT cho người từ 65 tuổi trở lên giúp giảm gánh nặng chi phí y tế cho người cao tuổi, góp phần tăng tỷ lệ bao phủ BHYT toàn dân. Chính sách này cũng góp phần hạn chế tình trạng người dân bỏ điều trị hoặc chậm tiếp cận dịch vụ y tế vì khó khăn tài chính.
Tuy nhiên, để thực hiện, thách thức lớn nhất là nguồn lực tài chính. Hàng triệu người thuộc nhóm tuổi từ 65 trở lên, nếu ngân sách nhà nước đóng toàn bộ mức phí BHYT sẽ tạo áp lực đáng kể lên ngân sách và quỹ bảo hiểm. Do đó, việc mở rộng chính sách cần được tính toán kỹ lưỡng về lộ trình, phạm vi áp dụng và khả năng chi trả dài hạn.
Ngày 2-4, Tuổi Trẻ Online quay trở lại cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm Vạn Phúc (thuộc Công ty cổ phần thực phẩm logistics Thịnh An, xã Nam Phù, Hà Nội) để ghi nhận thực trạng hoạt động, công tác kiểm soát dịch bệnh tại đây, sau vụ việc 300 tấn thịt nhiễm bệnh được giết mổ tại cơ sở này vừa bị Công an Hà Nội phát hiện, triệt phá.
Theo ghi nhận, lò mổ Vạn Phúc nằm phía ngoài đê, gần sông Hồng, tách biệt với khu dân cư, hiện đã bị tạm dừng hoạt động theo yêu cầu của lực lượng chức năng.
Thời điểm Tuổi Trẻ Online ghi nhận, đoàn kiểm tra liên ngành của UBND xã Nam Phù cũng có mặt tại khu vực lò mổ trên để lấy mẫu, đồng thời kiểm tra công tác phòng chống dịch bệnh tả heo châu Phi.
Được biết, lò mổ này là cơ sở mà bà Nguyễn Thị Hiền đã thuê để giết mổ heo bệnh, sau đó tẩu tán ra thị trường để tiêu thụ.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, quản lý lò mổ Vạn Phúc cho biết toàn bộ các cơ sở giết mổ đang tạm dừng hoạt động ngay sau khi cơ quan công an phát hiện lò mổ của bà Hiền giết mổ heo mắc dịch bệnh tả heo châu Phi (ngày 17-3).
"Sau khi tạm dừng hoạt động, đơn vị đã tổ chức dọn dẹp vệ sinh, phun khử khuẩn, rắc vôi để phòng dịch. Sáng nay cơ quan thú y tiếp tục lấy mẫu xét nghiệm, nếu kết quả âm tính thì lò mổ có thể được phép hoạt động trở lại", vị này chia sẻ.
Đồng thời cho biết tại cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm Vạn Phúc có khoảng 20 đơn vị thuê làm địa điểm giết mổ với khoảng 1.000 con heo mỗi ngày, thời gian hoạt động khoảng 0h - 6h sáng.
Một bảo vệ cơ sở giết mổ Vạn Phúc cho biết lò mổ của Hiền thuê hoạt động từ khoảng giữa năm 2025. Trong quá trình hoạt động, bên cạnh lực lượng liên ngành, đơn vị thường xuyên nhắc nhở các cơ sở giết mổ thuê chấp hành nghiêm các quy định để không ảnh hưởng tới các lò mổ khác.
"Thông thường tại lò mổ luôn có cán bộ thú y, quản lý thị trường, công an thường trực 24/24h để kiểm soát hoạt động vận chuyển, giết mổ heo. Đoàn kiểm tra liên ngành của thành phố và Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y thỉnh thoảng vẫn tới kiểm tra, lấy mẫu đột xuất", bảo vệ này chia sẻ.
Thông tin với Tuổi Trẻ Online, UBND xã Nam Phù (Hà Nội) cho biết sau khi cơ quan công an triệt phát đường dây giết mổ, xã khẩn trương chỉ đạo, tổ chức thực hiện các biện pháp phòng chống bệnh dịch tả heo châu Phi trên địa bàn theo đúng quy định.
Đồng thời phường cũng yêu cầu Công ty Thịnh An tạm dừng hoạt động kinh doanh, giết mổ, thực hiện tổng vệ sinh, tiêu độc, khử trùng môi trường, tiêu hủy số heo bị dịch bệnh và xây dựng kế hoạch phòng chống bệnh dịch tả heo châu Phi.
"Thời gian tới, UBND xã Nam Phù sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng chống bệnh dịch tả lợn châu Phi; tăng cường kiểm tra hoạt động giết mổ, buôn bán, vận chuyển động vật, sản phẩm động vật và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo đúng quy định của pháp luật.
Đồng thời tăng cường công tác quản lý nhà nước, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo đúng quy định của pháp luật" - UBND xã Nam Phù cam kết.
Liên quan đến việc bãi trông giữ phương tiện tại khu vực cổng Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn (Hà Nội) bị xử phạt vì thu phí vượt quy định, phía bệnh viện đã có phản hồi chính thức nhằm làm rõ trách nhiệm.
Cụ thể, đại diện Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn cho biết, khu vực trông giữ phương tiện nằm bên ngoài cổng bệnh viện không do đơn vị quản lý hay vận hành. Các hoạt động tại điểm trông giữ xe này thuộc phạm vi quản lý của đơn vị khác, không thuộc thẩm quyền kiểm soát của bệnh viện.
Theo thông tin từ bệnh viện, thời gian gần đây xuất hiện một số phản ánh của người dân liên quan đến việc thu phí tại khu vực này, dẫn đến hiểu lầm rằng đây là bãi xe của bệnh viện.
Trước thực tế đó, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn đã phát đi thông báo chính thức để tránh những hiểu lầm từ phía người dân, đồng thời khẳng định không liên quan đến hoạt động trông giữ phương tiện đang bị xử phạt.
Bệnh viện cũng khuyến cáo người dân, người bệnh và người nhà bệnh nhân khi đến khám, chữa bệnh cần lựa chọn các điểm trông giữ phương tiện đúng quy định, tránh gửi xe tại những điểm không rõ đơn vị quản lý.
Trong trường hợp phát hiện các dấu hiệu thu phí sai quy định hoặc có bất thường, người dân nên kịp thời phản ánh tới cơ quan chức năng có thẩm quyền để được xử lý.
Đại diện bệnh viện cho rằng việc minh bạch thông tin và tăng cường giám sát các hoạt động xung quanh khu vực bệnh viện là cần thiết, nhằm đảm bảo trật tự, tránh gây ảnh hưởng đến người bệnh và người dân khi đến khám, chữa bệnh.
