Ngày 28/5, Bệnh viện Việt Đức thông tin về ca hiến tạng đặc biệt của cô gái 19 tuổi.
Cô gái 19 tuổi tên L. (trú tại Quảng Ninh) đã ra đi sau một thời gian dài chiến đấu với bệnh tật. Gia đình nén đau thương, quyết định hiến tạng con, thực hiện tâm nguyện nhiều lần em nhắc đến khi còn sống: hiến tạng để cứu người.
Mẹ L. cho biết, từ năm học lớp 6, em đã phải trải qua hai lần phẫu thuật não. Sau mỗi lần phẫu thuật, chỉ nghỉ ngơi vài ngày là em xin bố mẹ cho đi học. Ở nhà, em cũng luôn dậy từ 5 giờ sáng phụ bố mẹ dọn hàng, giúp việc nhà.
Trong suốt quá trình chiến đấu với bệnh tật, nhiều lần L. nói vu vơ với mẹ: “Mẹ ơi, sau này con cho người ta mắt được không?”, “Mẹ ơi, có ai nhận tim của con không?”.
Lúc đó, bố mẹ L. nghĩ con nói chơi nên gạt đi. Nhưng có lần con lại nói: “Một bên mắt còn nhìn được thì con cho người ta”.
Gia đình L. không ngờ rằng, những câu nói tưởng vu vơ ấy lại trở thành di nguyện cuối cùng của con. Vì thế, trong thời khắc đau đớn nhất khi bác sĩ thông báo thanh xuân tươi đẹp của con mãi mãi dừng lại ở tuổi 19, gia đình đã quyết định trao đi những phần cơ thể còn khỏe mạnh của em để hồi sinh sự sống cho những người khác.
“Những phần cơ thể còn khỏe mạnh của con, hãy trao cho người khác cơ hội sống, để một phần cơ thể của con vẫn còn ở lại với cuộc đời này”, người mẹ bật khóc chia sẻ.
Trái tim của em đã hồi sinh một sự sống khác; lá gan được chia ghép cho một người lớn và một bệnh nhi; hai quả thận được trao cơ hội sống cho hai bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối; lá phổi và giác mạc của em cũng tiếp tục hành trình mang lại hy vọng cho những người đang từng ngày chờ đợi phép màu.
Lãnh đạo Bệnh viện Việt Đức chia sẻ, sự ra đi của cô gái 19 tuổi là nỗi đau, mất mát quá lớn đối với gia đình, nhưng từ nỗi đau tận cùng, em đã để lại món quà vô giá là sự sống cho nhiều cuộc đời khác.
Nhờ nguồn tạng của cô gái trẻ và nhiều người khác, Bệnh viện Việt Đức đã thực hiện thành công 21 ca ghép tạng trong một tuần (18-23/5).
Trong tổng số 21 trường hợp ghép, có 19 trường hợp được thực hiện từ nguồn tạng của 3 người cho chết não. Các tạng được ghép bao gồm: 5 trường hợp ghép gan (trong đó có 2 bệnh nhi), 2 trường hợp ghép tim, 1 trường hợp ghép phổi, 10 trường hợp ghép thận và 1 trường hợp ghép khí quản. Bên cạnh đó, bệnh viện cũng triển khai thêm 3 trường hợp ghép thận từ người cho sống.
Trong đợt ghép lần này, bệnh viện đã thực hiện thành công nhiều kỹ thuật ghép phức tạp với các loại tạng đa dạng như tim, phổi, khí quản, gan và thận. Các ê-kíp phẫu thuật, gây mê hồi sức, hồi sức sau ghép, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh… đã làm việc liên tục xuyên ngày đêm để bảo đảm tối ưu “thời gian vàng” bảo quản và ghép tạng cho người bệnh.
Đặc biệt, trong ghép phổi các bác sĩ đã có sự cải tiến về kỹ thuật phẫu thuật giúp thời gian ghép nhanh hơn, tiết kiệm chi phí hơn.
Lần đầu tiên, các chuyên gia của Bệnh viện Việt Đức áp dụng kỹ thuật gây mê bằng mask thanh quản cho người bệnh ghép phổi. Kỹ thuật này giúp hạn chế xâm lấn đường thở, giảm nguy cơ biến chứng hô hấp, hỗ trợ phục hồi sớm sau ghép và đánh dấu bước đột phá trong gây mê hồi sức đối với lĩnh vực ghép tạng chuyên sâu.
Động thái được Bộ Y tế đưa ra sau khi Bộ Công an cảnh báo về xu hướng tội phạm ma túy sử dụng fentanyl để tăng độ "phê" trong các loại ma túy tổng hợp. Cuối năm 2025, một vụ án liên quan fentanyl đã bị công an triệt phá tại Hà Nội.
Trước tình hình này, các cơ sở y tế phải siết chặt kê đơn, cấp phát và tiêu hủy thuốc chứa fentanyl; bắt buộc thu hồi 100% vỏ ống thuốc sau sử dụng để tránh thất thoát ra ngoài thị trường bất hợp pháp. Các doanh nghiệp dược, nhà thuốc và cơ sở kinh doanh được yêu cầu không bán thuốc sai đối tượng.
Fentanyl là thuốc giảm đau gây nghiện cực mạnh, thường dùng trong gây mê và điều trị đau nặng. Hoạt chất này mạnh hơn morphine hàng chục lần nên chỉ cần một lượng rất nhỏ bị lạm dụng cũng có thể gây suy hô hấp, tử vong.
Giống các opioid khác như morphin hay heroin, Fentanyl tạo cảm giác hưng phấn, thư giãn và giảm đau, nhưng kèm theo các tác dụng phụ nguy hiểm như lú lẫn, buồn ngủ, đặc biệt là suy hô hấp. Khi quá liều, người dùng có thể nhanh chóng rơi vào hôn mê, da lạnh và ẩm, cơ thể tím tái rồi tử vong do ngừng thở.
Các chuyên gia y tế cảnh báo về "bộ ba triệu chứng" điển hình của ngộ độc opioid là hôn mê, đồng tử co nhỏ như đầu đinh ghim và suy hô hấp.
Tại nhiều nước, fentanyl đã trở thành "ma túy tử thần" do thường bị pha vào heroin hoặc ma túy tổng hợp để tăng hiệu lực. Chất này là nguyên nhân gây ra hơn 52.000 cái chết tại Mỹ trong một năm qua và trở thành loại ma túy chết chóc nhất nước này. Giới chức cảnh báo nguy cơ đang có dấu hiệu lan sang khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ban hành Sắc lệnh xem Fentanyl là "vũ khí hủy diệt hàng loạt", mối đe dọa an ninh quốc gia cấp bách. Người dùng nhiều khi không biết mình đã sử dụng fentanyl, dẫn đến sốc thuốc và tử vong hàng loạt.
Việc Bộ Y tế siết quản lý fentanyl cho thấy áp lực ngày càng lớn từ nguy cơ ma túy tổng hợp thế hệ mới xâm nhập vào hệ thống y tế và thị trường dược phẩm trong nước. Các chuyên gia cảnh báo nếu không kiểm soát chặt từ khâu nhập khẩu, phân phối đến sử dụng tại bệnh viện, fentanyl có thể trở thành nguồn phát sinh tội phạm và các ca ngộ độc nguy hiểm trong cộng đồng.
Bác sĩ ngoại khoa người Nhật Bản Takeshi Kainuma giải thích cơ thể thường rơi vào trạng thái mất nước nhẹ sau một đêm ngủ dài. Nếu uống cà phê ngay lúc bụng rỗng như một cách bù nước, caffeine có thể kích thích hệ thần kinh giao cảm, khiến mạch máu co lại và huyết áp vốn cao hơn vào buổi sáng tiếp tục tăng. Về lâu dài, thói quen này thậm chí có thể khiến tuổi thọ của mạch máu bị lão hóa thêm hơn 10 tuổi.
Theo bác sĩ, tác động này đặc biệt đáng lưu ý ở người trung niên, bệnh nhân tăng huyết áp hoặc người thiếu ngủ kéo dài, bởi những nhóm này vốn có nguy cơ tổn thương tim mạch cao hơn.
Điều đáng lo ngại là lão hóa mạch máu ở giai đoạn đầu thường không biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Nhiều người chủ quan vì các chỉ số sức khỏe định kỳ vẫn trong ngưỡng bình thường, trong khi tình trạng viêm mạn tính âm thầm tích tụ do biến động huyết áp, làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch theo thời gian.
Vậy nên uống cà phê vào lúc nào để hạn chế tác hại?
Bác sĩ Kainuma khuyến nghị sau khi thức dậy nên ưu tiên uống nước để bù dịch cho cơ thể, sau đó chờ khoảng 30-60 phút để các hormone căng thẳng giảm dần rồi mới dùng cà phê. Trường hợp không cảm thấy đói nhưng vẫn muốn uống cà phê, hãy nhớ ăn một ít chuối, sữa chua hoặc các loại hạt để lót dạ, tránh uống cà phê khi bụng hoàn toàn trống rỗng.
Chỉ cần thay đổi thứ tự buổi sáng - uống nước trước, ăn nhẹ nếu cần rồi mới uống cà phê - bạn có thể hạn chế tình trạng tim đập nhanh, hồi hộp và giảm áp lực lên hệ tim mạch.
Lão hóa thường đi kèm với cảm giác "sương mù não", suy nghĩ chậm hơn và trí nhớ suy giảm. Nhiều người chấp nhận đây là hệ quả tất yếu của tuổi tác. Nhưng nghiên cứu mới công bố trên Journal of Extracellular Vesicles cho thấy điều đó có thể không hoàn toàn đúng.
Nhóm khoa học tại Texas A&M University đã phát triển một loại thuốc xịt mũi giúp giảm viêm não, phục hồi chức năng tế bào và cải thiện trí nhớ chỉ sau vài tuần trong các mô hình lão hóa.
Theo trưởng nhóm nghiên cứu Ashok Shetty, phát hiện này mở ra khả năng "đảo ngược quá trình lão hóa não, giúp con người duy trì sự minh mẫn và tránh suy giảm nhận thức".
"Các bệnh liên quan đến tuổi tác của não bộ như chứng mất trí nhớ là mối lo ngại lớn về sức khỏe trên toàn thế giới. Những gì chúng tôi đang chứng minh là quá trình lão hóa não có thể được đảo ngược, giúp mọi người duy trì sự minh mẫn về tinh thần, tham gia các hoạt động xã hội và tránh được sự suy giảm do tuổi tác", nhà nghiên cứu chính Ashok Shetty cho biết trong một thông cáo báo chí.
Trung tâm của phương pháp này là các túi ngoại bào, những cấu trúc siêu nhỏ mang theo microRNA. Đây là các phân tử có vai trò điều hòa hoạt động của gene, giúp "bật" hoặc "tắt" các quá trình sinh học trong tế bào.
Điểm đột phá nằm ở cách đưa chúng vào não. Thay vì phải can thiệp xâm lấn, thuốc được đưa qua đường mũi, tận dụng các đường dẫn trực tiếp từ khoang mũi lên não.
Nhà nghiên cứu Maheedhar Kodali cho biết phương pháp này cho phép tiếp cận não một cách hiệu quả mà không cần phẫu thuật, giúp các tế bào miễn dịch hấp thụ các túi ngoại bào và điều chỉnh phản ứng viêm.
Khi não già đi, tình trạng viêm nhẹ tích tụ theo thời gian, đặc biệt ở các vùng liên quan đến trí nhớ. Quá trình này có liên quan mật thiết đến các bệnh như Alzheimer và Dementia.
Các microRNA giúp ức chế các con đường gây viêm đang hoạt động quá mức. Đồng thời chúng phục hồi chức năng ty thể, tức là "nhà máy năng lượng" của tế bào, giúp tế bào thần kinh hoạt động hiệu quả trở lại.
Trong các thử nghiệm, những cá thể được điều trị cho thấy: khả năng nhận biết vật thể tốt hơn; phản ứng nhanh hơn với thay đổi môi trường; trí nhớ và chức năng nhận thức được cải thiện rõ rệt.
Đáng chú ý, hiệu quả xuất hiện chỉ sau vài tuần và có thể kéo dài nhiều tháng, dù chỉ sử dụng hai liều.
Dù chưa được thử nghiệm trên người, nghiên cứu này cho thấy một hướng đi hoàn toàn mới. Thay vì chỉ làm chậm quá trình suy giảm, khoa học đang tiến gần hơn tới khả năng đảo ngược nó.
Trong bối cảnh số ca sa sút trí tuệ dự kiến tăng mạnh trong tương lai, một phương pháp đơn giản như thuốc xịt mũi có thể tạo ra bước ngoặt lớn trong y học.
Các nhà nghiên cứu cũng kỳ vọng công nghệ này có thể được ứng dụng trong phục hồi sau đột quỵ hoặc chấn thương não, nơi viêm và tổn thương tế bào đóng vai trò then chốt.
