Giới chính khách tại Washington đang đưa ra những lập trường khác nhau liên quan vấn đề pháp lý trong việc Mỹ kéo dài xung đột với Iran. Cụ thể, phe Dân chủ cho rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ phạm luật nếu tiếp tục cuộc chiến mà không được quốc hội phê duyệt, dựa theo Nghị quyết Quyền hạn chiến tranh. Trong khi đó, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho rằng hạn chót theo nghị quyết trên có thể thay đổi trong thời gian ngừng bắn.
Trong ngày 30.4, thượng viện Mỹ đã không thông qua nghị quyết do đảng Dân chủ đề xuất nhằm hạn chế quyền hạn chiến tranh của Tổng thống Trump, đánh dấu thêm một nỗ lực bất thành của phe Dân chủ trong việc chấm dứt xung đột Mỹ – Iran, CBS News đưa tin.
Các tranh cãi pháp lý xoay quanh Nghị quyết Quyền hạn chiến tranh năm 1973. Đây là một luật liên bang, nêu rõ trong trường hợp tổng thống Mỹ đưa quân đội tham gia xung đột mà không được quốc hội phê duyệt, chính phủ sẽ không được triển khai quân tham gia các hành động thù địch quá 60 ngày kể từ khi thông báo quốc hội.
Thời hạn 60 ngày được tính kể từ khi tổng thống gửi thông báo chính thức cho quốc hội. Ông Trump đã thông báo vào ngày 2.3, đồng nghĩa hạn chót 60 ngày sẽ kết thúc từ 0 giờ ngày 1.5 theo giờ địa phương. Ngoài ra, chủ nhân Nhà Trắng có thể gia hạn thêm 30 ngày để hoàn tất rút quân.
Như vậy, đảng Dân chủ cho rằng việc chính phủ tiếp tục cuộc xung đột sau ngày 1.5 có thể vi phạm luật. Tuy nhiên, trong phiên điều trần trước Ủy ban quân vụ thượng viện Mỹ hôm 30.4, ông Hegseth nói rằng “đồng hồ 60 ngày đã tạm dừng” trong thời gian Mỹ – Iran ngừng bắn ngày 8.4.
Các chuyên gia cho rằng phát ngôn của ông Hegseth nhằm nêu lập trường rằng việc tính 60 ngày theo Nghị quyết Quyền hạn chiến tranh đã tạm dừng kể từ ngày 8.4.
Tương tự, Reuters ngày 1.5 dẫn lời một quan chức chính quyền ông Trump nói rằng “các hành động thù địch” đã chấm dứt kể từ lệnh ngừng bắn.
Tuy nhiên, đảng Dân chủ đã lập tức bác bỏ luận điểm trên.
“Lệnh ngừng bắn đồng nghĩa các bên dừng ném bom. Nó không mang nghĩa chấm dứt hành động thù địch. Nếu chúng ta vẫn sử dụng quân đội Mỹ để phong tỏa Iran, đó vẫn là hành động thù địch”, Axios ngày 1.5 dẫn lời thượng nghị sĩ Dân chủ Tim Kaine ở bang Virginia nói.
“Câu trả lời của ông Hegseth cho thấy họ biết rõ vấn đề thời hạn 60 ngày và đang tìm lý lẽ để biện minh”, ông Kaine nêu thêm.
Giới quan sát cho rằng mốc thời gian 1.5 khó có thể làm thay đổi các kế hoạch quân sự của ông Trump. Trong buổi phỏng vấn với Đài Newsmax ngày 30.4, ông Trump tuyên bố “đã giành chiến thắng trước Iran”, song vẫn muốn đạt kết quả quyết định là đảm bảo Tehran không thể phát triển vũ khí hạt nhân.
Đài Al Jazeera dẫn lời ông Trump nói rằng “Mỹ có thể sẽ cần phải khởi động lại cuộc chiến với Iran”. Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian lên án việc quân đội Mỹ bao vây các cảng Iran là tình trạng “gia tăng các hành động quân sự và không thể chấp nhận”.
Theo Hãng tin Reuters ngày 25-4, phát biểu trong cuộc phỏng vấn với truyền hình nhà nước Nga, Ngoại trưởng Sergei Lavrov cho rằng Washington đang đưa thế giới "trở lại thời kỳ không tồn tại luật pháp quốc tế", nhất là trong cách tiếp cận đối với khu vực Mỹ Latin và Trung Đông.
Theo ông Lavrov, Mỹ đang hành xử như một quốc gia không chấp nhận bất kỳ sự ràng buộc nào từ bên ngoài.
"Mỹ đã tuyên bố không ai có thể áp đặt điều gì lên họ. Họ chỉ quan tâm đến lợi ích của mình và sẵn sàng bảo vệ điều đó bằng mọi cách", ông Lavrov nhấn mạnh, cáo buộc Washington sử dụng các biện pháp như đảo chính, bắt cóc hoặc ám sát lãnh đạo các quốc gia sở hữu tài nguyên mà Mỹ cần.
Ngoại trưởng Nga cho rằng các diễn biến tại Venezuela và Iran là minh chứng cho cách tiếp cận này, khi theo ông, các hành động gần đây của Mỹ đều liên quan trực tiếp đến lợi ích dầu mỏ.
Ông nhấn mạnh Washington đang theo đuổi một "học thuyết thống trị thị trường năng lượng toàn cầu".
Ông Lavrov cũng chỉ trích vai trò của Mỹ tại châu Âu, cho rằng Washington đã "cắt đứt" mối liên kết năng lượng giữa Nga và lục địa này.
Theo đó, Ngoại trưởng Nga đề cập đến việc Mỹ thúc ép các nước châu Âu từ bỏ đường ống khí đốt Nord Stream nối giữa Nga với Đức, ủng hộ các nỗ lực của Liên minh châu Âu (EU) nhằm hạn chế việc Hungary và Slovakia tiếp tục nhập khẩu khí đốt từ Nga.
"Đây không phải là cách tiếp cận trong quan hệ quốc tế, mà là nỗ lực đưa thế giới quay lại thời kỳ thuộc địa", ông Lavrov nhận định, cho rằng chính sách của châu Âu hiện bị chi phối bởi "sự kiêu ngạo và coi thường các nước khác".
Liên quan đến cuộc xung đột tại Ukraine, Ngoại trưởng Nga nói ngay cả trong các nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình, Mỹ vẫn nhấn mạnh đến những "cơ hội kinh tế khổng lồ" có thể đạt được.
Theo ông, trong khi các hoạt động ngoại giao diễn ra, Nga vẫn đang bị đẩy ra khỏi các thị trường năng lượng toàn cầu. Ông nhấn mạnh Matxcơva sẵn sàng triển khai các dự án hợp tác cùng có lợi, nhưng yêu cầu lợi ích của Nga cũng phải được tôn trọng.
"Nếu chúng tôi triển khai các dự án cùng có lợi trên lãnh thổ của mình và cung cấp cho phía Mỹ những gì họ quan tâm, thì lợi ích của chúng tôi cũng phải được tôn trọng. Cho đến nay, chúng tôi chưa thấy điều đó", ông Lavrov khẳng định.
Về phía đảng Dân chủ, hạ nghị sĩ Al Green (79 tuổi), người đã giữ chức trong 11 nhiệm kỳ, thất bại trước hạ nghị sĩ Christian Menefee (38 tuổi). Theo Đài NBC News, cuộc đối đầu hy hữu giữa 2 nghị sĩ đương nhiệm này bắt nguồn từ việc bản đồ bầu cử ở Texas được vẽ lại theo đề xuất của đảng Cộng hòa. Điều này khiến khu vực bầu cử số 9 của ông Al Green bị thay đổi có lợi cho đảng Cộng hòa, buộc ông phải đối đầu với ông Menefee tại khu vực bầu cử số 18, vốn là "thành trì" của đảng Dân chủ.
Điểm chung của cả 2 nghị sĩ là lập trường phản đối Tổng thống Donald Trump. Ông Green từng bị đuổi khỏi nghị trường quốc hội khi bày tỏ bất bình trong những lần ông Trump đọc thông điệp liên bang. Trong khi đó, ông Menefee từng kiện chống lại chính quyền ông Trump khi còn là luật sư đại diện hạt Harris ở Texas. Ông Menefee mới nhậm chức đầu năm nay, sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử bổ sung để thay thế cố hạ nghị sĩ Sylvester Turner.
Đối với cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa, Tổng chưởng lý Texas Ken Paxton (64 tuổi), người được ông Trump ủng hộ, đánh bại thượng nghị sĩ John Cornyn (74 tuổi) để giành đề cử của đảng trong cuộc đua vào Thượng viện. Giới quan sát nhận định việc Tổng thống Trump công khai ủng hộ vào giai đoạn nước rút đã góp phần lớn giúp ông Paxton giành chiến thắng.
Theo báo Guardian, Viện Núi lửa và Địa chấn Philippines ngày 14-6 cho biết sự dịch chuyển của rãnh Cotabato đã "đẩy một phần đường bờ biển của các tỉnh Sarangani và Davao Occidental lên cao hơn... làm lộ phần đáy biển vốn đang nằm dưới mặt nước".
Cơ quan này cho biết mức nâng được ghi nhận trên bản đồ ước tính vào khoảng 2m.
Theo giới chức Philippines, người dân địa phương đã báo cáo về hiện tượng địa chất được gọi là "nâng bờ biển" khoảng 2 ngày sau khi xảy ra động đất, làm mở rộng đường bờ biển ở một số nơi lên tới 200m.
Bộ Môi trường Philippines đã cử các nhóm tới khảo sát và phát hiện ra, cùng với hiện tượng này, nhiều rạn san hô và thảm cỏ biển cũng lộ lên khỏi mặt nước.
Một quan chức trao đổi với Hãng tin AFP: "Các rạn san hô và thảm cỏ biển đã bắt đầu chết dần, cùng với các sinh vật sinh sống tại đây như cá, lươn, nghêu và các loài thân mềm".
Hiện giới chức Philippines chưa thể xác định chính xác quy mô khu vực bị ảnh hưởng.
Trước đó hôm 8-6, trận động đất có độ lớn 7,8 độ xảy ra trên đảo Mindanao, miền Nam Philippines, cùng với các đợt dư chấn, đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 61 người. Hiện vẫn còn ít nhất 40 người mất tích.
Theo Hội đồng Giảm thiểu và quản lý rủi ro thảm họa quốc gia Philippines, tính đến ngày 14-6, trận động đất đã ảnh hưởng đến hơn 173.000 hộ gia đình, tương đương 724.000 người.
Khoảng 54.000 ngôi nhà bị hư hại, trong đó gần 10.000 ngôi nhà "hư hại hoàn toàn". Ngoài ra còn có 725 cơ sở hạ tầng bị ảnh hưởng, gây thiệt hại 1 tỉ peso (khoảng 16,2 triệu USD).
Cho đến thời điểm này, nhiều trận động đất và dư chấn vẫn tiếp tục được ghi nhận tại khu vực.
Theo Cục Khảo sát địa chất Mỹ, sáng sớm 14-6, một trận động đất 5 độ đã xảy ra ở khu vực cách tỉnh Sarangani của Philippines 33km về phía đông đông nam.
