Du thuyền có khách nhiễm vi rút Hanta hoàn tất sơ tán

Cảnh sát thành phố Houston, bang Texas, chiều 4/5 đến kiểm tra căn nhà số 2113 phố Kingston, nơi sinh sống của vợ chồng Matthew và Thy Mitchell cùng con gái 8 tuổi và con trai 4 tuổi, sau khi người thân thông báo không liên lạc được với họ.

Khi vào trong nhà, cảnh sát phát hiện thi thể 4 thành viên trong gia đình, đều có vết thương do đạn bắn. Dựa vào các bằng chứng ở hiện trường, điều tra viên nhận định người chồng đã sát hại vợ con rồi tự sát.

Vợ chồng Mitchell là chủ hai nhà hàng nổi tiếng ở thành phố Houston, gồm Traveler’s Table và Traveler’s Cart. Các nhà hàng của họ từng xuất hiện trong nhiều chương trình của Food Network.

Năm 2023, một đầu bếp của nhà hàng tham gia chương trình Tranh tài cùng Bobby Flay và đánh bại đầu bếp nổi tiếng này. Tuần trước, Thy Mitchell, người Mỹ gốc Việt, còn chủ trì cuộc họp hội đồng quản trị Hiệp hội Nhà hàng Houston, với 50 chủ nhà hàng tham dự.

Một hàng xóm cho biết gia đình Mitchell mới chuyển đến khu vực này chưa lâu. "Thật đáng buồn. Tôi bàng hoàng khi hay tin những đứa trẻ thiệt mạng. Gần đây tôi còn thấy họ đi dạo gần nhà", người này nói.

Thảm kịch xảy ra 6 tháng sau vụ doanh nhân gốc Việt Paula Truong tự sát sau khi bắn chết chồng và hai con gái tại nhà riêng, gây rúng động California. Bà Truong từng sở hữu loạt cơ sở cà phê ở Mỹ, nhưng làm ăn thua lỗ, vỡ nợ sau đại dịch Covid-19.

Tin Gốc: Vnexpress

Những cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran nhằm vào tàu thương mại đã khiến eo biển Hormuz gần như tê liệt ngay sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công nước này hồi cuối tháng hai.

Eo biển Hormuz, nơi 20% lượng dầu thô của thế giới đi qua, bị tắc nghẽn đã đẩy giá dầu tăng cao, khiến nền kinh tế thế giới chao đảo. Dư luận Mỹ và ngày càng nhiều đồng minh trong đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump đã gây sức ép để ông tìm cách sớm kết thúc cuộc chiến.

Đây được coi là một trong những động lực để ông Trump gấp rút đàm phán và ký bản ghi nhớ với Iran hôm 17/6. Thỏa thuận này đã giúp chấm dứt giao tranh và các tàu dầu bắt đầu di chuyển qua eo biển Hormuz với lưu lượng ngày càng tăng.

Nhưng chỉ ba tuần sau, ông Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran "đã hết" sau khi cáo buộc Tehran tấn công ba con tàu trên tuyến đường phía nam eo biển hôm 7/7. Quân đội Mỹ sau đó đáp bằng cách tiến hành các đợt không kích mới vào Iran.

Căng thẳng leo thang khi hải quân Iran cuối tuần qua tuyên bố đã nổ súng vào một tàu khác và sẽ đóng cửa eo biển "cho đến khi Mỹ chấm dứt can thiệp vào khu vực".

Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết họ đã liên tục tiến hành các cuộc không kích vào Iran trong 4 ngày qua, với tổng cộng khoảng 310 đợt xuất kích, tấn công hàng trăm mục tiêu quân sự của Tehran.

Sau tuyên bố hủy ngừng bắn từ Tổng thống Trump và các đòn tập kích ăn miếng trả miếng giữa hai bên, giá năng lượng toàn cầu đã tăng trở lại, kéo theo nỗi lo ngại về một cuộc xung đột toàn diện.

Các cựu quan chức Mỹ và giới phân tích nhận định cuộc khủng hoảng này là hệ quả hoàn toàn có thể dự đoán trước từ bản ghi nhớ được Tổng thống Trump ký với Iran trong thời gian ngắn, trong đó có những điều khoản rất mơ hồ.

Bản ghi nhớ mơ hồ

Trong gần 60 năm qua, các tàu thương mại đều đi qua eo biển Hormuz theo tuyến đường do Liên Hợp Quốc thiết lập. Chính phủ Iran từng ủng hộ việc thiết lập tuyến đường này vào năm 1968 và không tìm cách kiểm soát, dù nó đi qua lãnh hải của họ.

Những lãnh đạo lên nắm quyền tại Iran sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979 tuyên bố họ không bị ràng buộc bởi thỏa thuận của Liên Hợp Quốc. Dù vậy, trong nhiều năm qua, chính phủ Iran cũng rất hiếm khi cản trở hoạt động vận tải qua eo biển.

Nhưng cuộc chiến Mỹ - Iran bùng phát từ ngày 28/2 đã thay đổi tất cả. Iran nhận ra rằng việc phong tỏa eo biển Hormuz mang lại lợi thế lớn không gì sánh được trong cuộc đấu với Mỹ. Việc buộc các tàu trả khoản phí dịch vụ lớn để đi qua vùng biển này cũng mang lại nguồn thu đáng kể cho Tehran, phần nào bù đắp tổn thất do cuộc chiến gây ra.

Giới phê bình cho rằng ông Trump đã thừa nhận thực trạng mới trên trong thỏa thuận tháng 6 với Tehran. Đối mặt làn sóng giận dữ trong công chúng do giá xăng tăng cao và lạm phát leo thang, ông Trump rất nóng lòng muốn mở cửa lại Hormuz nhằm giảm bớt áp lực cho nền kinh tế toàn cầu. Để đổi lấy việc thông tuyến eo biển, ông đã đồng ý chấm dứt lệnh phong tỏa quân sự của Mỹ đối với các cảng Iran và cho phép Tehran bán dầu trở lại trong 60 ngày.

Bản ghi nhớ cũng là động lực thúc đẩy các cuộc đàm phán tiếp theo nhằm hướng tới một kế hoạch hòa bình toàn diện và lâu dài hơn.

Dù nhiều quan chức Mỹ và nước ngoài hoan nghênh lệnh ngừng bắn, giới phê bình cảnh báo thỏa thuận này mơ hồ đến mức nguy hiểm, đặc biệt là điều 5, vốn quy định Iran sẽ "nỗ lực tối đa để thu xếp cho tàu thuyền thương mại qua lại an toàn" tại eo biển Hormuz.

Các quan chức chính quyền Trump xem điều khoản đó như chìa khóa để khai thông eo biển, thành tựu chính trong thỏa thuận của Tổng thống. Tuy nhiên, những người có quan điểm cứng rắn ở Tehran lại coi điều khoản này là sự thừa nhận quyền kiểm soát độc quyền của Iran đối với tuyến đường thủy này, đồng thời xem nó như một công cụ đòn bẩy then chốt.

Thỏa thuận còn cấm hành vi thu phí qua Hormuz, nhưng chỉ trong vòng 60 ngày khi các cuộc đàm phán hướng tới một thỏa thuận khác tiếp tục diễn ra. Bản ghi nhớ cũng không chứa một cam kết chắc chắn nào đảm bảo tàu thuyền có thể qua lại an toàn tại mọi khu vực của eo biển.

"Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ thảo luận với Oman để xác định phương thức quản lý và các dịch vụ hàng hải trong tương lai tại eo biển Hormuz, trên cơ sở thảo luận với các quốc gia ven biển vùng Vịnh khác, phù hợp với luật pháp quốc tế hiện hành và quyền chủ quyền của các quốc gia ven eo biển", điều khoản cuối cùng trong bản ghi nhớ nêu.

Các quan chức và chuyên gia ngoại giao Iran khẳng định điều khoản trên rõ ràng đã giao cho Iran vai trò then chốt trong việc quản lý eo biển.

Bất đồng về diễn giải

Vào thời điểm đó, ông Trump ca ngợi thỏa thuận này là một bước tiến giúp khôi phục tự do hàng hải qua eo biển. Nhưng các quan chức Iran đã sớm viện dẫn bản ghi nhớ như là căn cứ để áp đặt lộ trình di chuyển của tàu thuyền, cụ thể là theo tuyến đường sát bờ biển Iran.

Dennis Ross, cựu nhà đàm phán kỳ cựu về Trung Đông của Mỹ, đánh giá quan điểm từ phía Iran về thỏa thuận là rất rõ ràng.

"Eo biển có thể mở cửa trở lại với điều kiện duy nhất là Iran phải hoàn toàn kiểm soát và mọi tuyến đường khác đều không được chấp nhận", ông Ross nói.

Hussein Ibish, học giả tại Viện các Quốc gia Arab vùng Vịnh, tổ chức nghiên cứu và vận động chính sách có trụ sở tại Washington, cho rằng "tất cả luật pháp quốc tế đều đi theo một hướng, còn bản ghi nhớ này lại đi theo hướng ngược lại".

"Chúng tôi sẽ bảo vệ eo biển Hormuz, vì tuyến hàng hải chiến lược này là một trong những trụ cột răn đe của Iran, đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh và lợi ích của quốc gia. Eo biển Hormuz thậm chí còn quan trọng hơn hàng chục quả bom hạt nhân", Mohsen Rezaee, cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran, ngày 12/7 tuyên bố.

Trong khi đó, Mỹ và các đồng minh ở vùng Vịnh không muốn Iran nắm quyền kiểm soát Hormuz. Những ngôn từ mơ hồ kiểu "diễn giải thế nào cũng được" của thỏa thuận đã khiến hai bên sa đà vào việc tranh cãi về điểm này, thay vì đạt được tiến triển hướng tới một thỏa thuận cuối cùng về chương trình hạt nhân của Tehran.

"Khoảng cách trong cách diễn giải này là rất lớn", Michael Horowitz, nhà phân tích địa chính trị người Israel, nhận định. "Washington đã cố gắng thuyết phục Tehran rằng việc tuân thủ sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn, nhưng cách lập luận này đã đi chệch hướng. Các động thái của Iran không bị thúc đẩy bởi các động cơ tài chính, mà bởi các mối lo ngại về an ninh và lợi thế mặc cả. Đó là một cuộc chơi quyền lực".

Michael Ratney, nhà ngoại giao kỳ cựu đã nghỉ hưu từng là đại sứ Mỹ tại Arab Saudi, cho rằng việc nắm quyền kiểm soát lâu dài đối với eo biển Hormuz mang lại cho Iran đòn bẩy mạnh mẽ và dường như họ sẵn sàng mạo hiểm để xung đột tái diễn, thậm chí chấp nhận lệnh ngừng bắn đổ vỡ, miễn là duy trì được lợi thế đó.

Cuộc tranh chấp quyền kiểm soát Hormuz đang đặt các công ty vận tải biển vào thế lưỡng nan, không biết nên đi qua eo biển Hormuz bằng hành lang phía nam gần Oman và đối mặt với nguy cơ bị Iran tấn công, hay nên chọn hành lang phía bắc thuộc Iran, chấp nhận trả phí cao và vô tình thừa nhận quyền lực của Tehran, Ratney chỉ ra.

Nhưng khi Iran và Mỹ chạy đua giành thế thượng phong, chủ yếu bằng cách sử dụng sức mạnh quân sự và biến Hormuz thành "chảo lửa", rủi ro đối với các công ty vận tải biển chắc chắn sẽ gia tăng, Dan Alamariu, chiến lược gia địa chính trị trưởng tại công ty nghiên cứu đầu tư Alpine Macro, nhận xét.

Dù đang chịu nhiều tổn thất về kinh tế, Iran cho thấy họ vẫn sẵn sàng chịu đựng thêm. Tuần trước, Tổng thống Trump đã khôi phục lệnh cấm đối với hoạt động bán dầu của Iran. Tuy nhiên, ông vẫn chưa tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với các cảng biển nước này.

"Câu hỏi đặt ra hiện nay là nền kinh tế bên nào sẽ sụp đổ trước, Iran hay kinh tế toàn cầu", Alamariu cho hay.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Hãng tin AFP, ngày 6-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông tin rằng "rất có thể" sẽ đạt được thỏa thuận với Iran, nhưng cũng cảnh báo Washington sẽ tiếp tục ném bom Iran nếu các cuộc đàm phán đổ vỡ.

Bất chấp sự lạc quan của ông Trump, phía Iran đến nay vẫn chưa đưa ra phản hồi đối với đề xuất mới từ Mỹ. Nhà đàm phán hàng đầu Iran cáo buộc Washington đang tìm cách buộc Tehran "đầu hàng".

Những tín hiệu tích cực về khả năng hai bên quay lại bàn đàm phán sau nhiều tuần bế tắc đã gia tăng, sau khi ông Trump tạm dừng hoạt động dẫn dắt tàu thuyền qua eo biển Hormuz, với lý do vẫn còn hy vọng đạt được thỏa thuận.

Ngày 6-5, Tổng thống Trump nói rằng nếu "Iran chấp nhận những gì đã được thống nhất", cuộc chiến sẽ chấm dứt. Ngược lại, hoạt động ném bom sẽ được nối lại "với mức độ và cường độ cao hơn nhiều".

"Chúng tôi đã có các cuộc trao đổi rất tốt đẹp trong 24 giờ qua và rất có thể chúng tôi sẽ đạt được một thỏa thuận" - ông Trump nói với các phóng viên.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei nói với truyền thông trong nước rằng "kế hoạch và đề xuất của Mỹ vẫn đang được xem xét", đồng thời cho biết Tehran sẽ chuyển lập trường của mình tới nước trung gian là Pakistan "sau khi hoàn tất quan điểm".

Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf - người đang giữ vai trò chủ chốt trong tiến trình đàm phán - cảnh báo rằng Washington "thông qua phong tỏa hải quân, đang tìm cách gây sức ép kinh tế và thao túng truyền thông, phá vỡ sự đoàn kết của đất nước nhằm buộc chúng tôi phải đầu hàng".

Sáng 7-5, Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) đăng tải lập trường của Bình Nhưỡng: Triều Tiên hiện không bị ràng buộc bởi bất kỳ hiệp ước nào về không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Trong một tuyên bố, ông Kim Song, đại diện thường trực của Triều Tiên tại Liên hợp quốc, nói rằng Mỹ và một số quốc gia khác đã "làm hoen ố bầu không khí" tại Hội nghị kiểm điểm lần thứ 11 Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) diễn ra tại trụ sở Liên hợp quốc, khi nêu vấn đề vũ khí hạt nhân của Triều Tiên.

Ông Kim khẳng định vị thế quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân của Triều Tiên "sẽ không thay đổi bởi những tuyên bố mang tính khẩu hiệu hay mong muốn đơn phương từ bên ngoài".

Theo Hãng tin Reuters, ngày 6-5, Bộ Ngoại giao Nga cho biết họ đã cảnh báo các cơ quan đại diện ngoại giao nhanh chóng sơ tán nhân viên khỏi thủ đô Kiev của Ukraine, phòng trường hợp Matxcơva tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn để đáp trả bất kỳ nỗ lực nào của Ukraine nhằm phá hoại các hoạt động kỷ niệm Ngày Chiến thắng 9-5 của Nga.

Trong đoạn video đăng trên ứng dụng Telegram, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova đã kêu gọi các nhà ngoại giao chú ý đến cảnh báo tấn công mà Bộ Quốc phòng Nga đưa ra hồi đầu tuần, phòng trường hợp Ukraine thực hiện bất kỳ cuộc tấn công nào liên quan đến lễ kỷ niệm và cuộc duyệt binh tại Quảng trường Đỏ ở Matxcơva.

"Bộ Ngoại giao Nga mạnh mẽ kêu gọi nhà chức trách các nước xử lý tuyên bố này với mức độ trách nhiệm cao nhất và bảo đảm việc sơ tán kịp thời nhân sự của các cơ quan đại diện ngoại giao và phái bộ khác khỏi thành phố Kiev, do việc các lực lượng vũ trang Nga tiến hành đòn đáp trả nhằm vào Kiev là điều không thể tránh khỏi" - bà Zakharova nói.

Bà Zakharova cho rằng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đưa ra "những phát biểu mang tính gây hấn và đe dọa" về việc phá hoại các hoạt động kỷ niệm trong bài phát biểu gần đây tại cuộc họp của Cộng đồng Chính trị châu Âu ở Armenia.

Tại Armenia, ông Zelensky đã đề cập đến thông báo của Nga rằng các hoạt động kỷ niệm sẽ được thu hẹp quy mô và tổ chức mà không có khí tài quân sự vì lý do an ninh. Nhà lãnh đạo Ukraine nói: "Đây sẽ là lần đầu tiên sau nhiều năm họ không thể phô diễn khí tài quân sự và lo sợ máy bay không người lái có thể vo ve phía trên Quảng trường Đỏ. Điều đó nói lên nhiều điều".

Ngày 6-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ban hành một chiến lược chống khủng bố mới quy mô lớn nhằm đối phó các mối đe dọa "trong và ngoài nước", với trọng tâm nhắm vào các băng đảng ma túy, các tổ chức Hồi giáo cực đoan và các nhóm cực đoan chính trị bạo lực bên trong Mỹ.

Phóng viên TTXVN tại Washington dẫn lời Trợ lý Phó tổng thống, ông Sebastian Gorka, mô tả tài liệu dài 16 trang này là một kế hoạch chống khủng bố "America First" (Đặt nước Mỹ lên trên hết), tập trung vào việc bảo vệ lãnh thổ Mỹ bằng cách phá vỡ các mối đe dọa trước khi chúng đến lãnh thổ Mỹ.

Theo điều được gọi là "Học thuyết Donroe", ưu tiên đầu tiên của chiến lược là vô hiệu hóa các mối đe dọa khủng bố tại Tây bán cầu, đặt các băng đảng ma túy vào mục tiêu chính.

Ông Gorka cho biết chính quyền sẽ làm tê liệt hoạt động của các mạng lưới băng đảng và mở rộng việc sử dụng danh sách Tổ chức Khủng bố Nước ngoài để cắt đứt tài chính và hệ thống hậu cần của các mạng lưới này.

Chiến lược cũng mở rộng sang các đối tượng bạo lực trong nước, bao gồm các nhóm mà ông Gorka gọi là “các tổ chức chính trị thế tục bạo lực” như Antifa và các nhóm theo khuynh hướng chống Mỹ hoặc vô chính phủ. Giới chức Mỹ tuyên bố sẽ xác định thành viên và phá vỡ hoạt động của các nhóm này bằng công cụ công lực trước khi các cuộc tấn công xảy ra.

Theo phóng viên TTXVN tại Kuala Lumpur, Cảnh sát Hoàng gia Malaysia vừa thực hiện đợt trấn áp tội phạm mạng quy mô lớn, bắt giữ tổng cộng 2.251 đối tượng thông qua 4 chuyên án đặc biệt được triển khai trên toàn quốc từ đầu năm đến nay.

Giám đốc Cục Điều tra tội phạm thương mại Malaysia, ông Rusdi Mohd Isa, cho biết các chiến dịch đã nhắm mục tiêu vào toàn bộ chuỗi cung ứng của các tổ chức lừa đảo, từ những kẻ điều hành trung tâm cuộc gọi lừa đảo đến các mắt xích cung cấp tài khoản ngân hàng.

Trong chiến dịch nhằm vào các trung tâm cuộc gọi lừa đảo đã dẫn đến việc bắt giữ 430 cá nhân, phần lớn là người nước ngoài, trong khi các đối tượng người địa phương đóng vai trò là nhân viên vận hành và cung cấp dịch vụ liên lạc. Các nhóm tội phạm này sử dụng kịch bản dàn dựng công phu để mạo danh cơ quan thực thi pháp luật và các định chế tài chính nhằm thao túng tâm lý nạn nhân.

Một chiến dịch khác nhắm vào các mạng lưới lừa đảo việc làm bán thời gian và thương mại điện tử đã bóc gỡ 11 đường dây tội phạm và bắt giữ hàng trăm đối tượng giữ tài khoản được thuê để luân chuyển dòng tiền bất hợp pháp. Lực lượng chức năng cũng đã triệt phá thành công 2 tổ chức lừa đảo quốc tế quy mô lớn khác ở Kuala Lumpur.

Nhà chức trách và chuyên gia y tế Argentina đang nỗ lực xác định liệu nước này có phải là điểm khởi phát của ổ dịch virus Hanta chết người liên quan đến tàu du lịch MV Hondius mang cờ Hà Lan trên Nam Đại Tây Dương hay không.

Sự cố y tế xảy ra khi Argentina đồng thời ghi nhận số ca mắc bệnh tăng đáng kể. Theo Bộ Y tế Argentina, từ tháng 6-2025 đã có 101 ca nhiễm, gần gấp đôi cùng kỳ năm trước.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhiều năm qua xếp Argentina là quốc gia có tỉ lệ mắc virus Hanta cao nhất Mỹ Latin. Biến đổi khí hậu được cho là yếu tố thúc đẩy dịch bệnh, khi nhiệt độ tăng và hệ sinh thái thay đổi, tạo điều kiện cho loài gặm nhấm - vật mang virus - sinh sôi và mở rộng phạm vi.

Các chuyên gia nhận định thực trạng "nhiệt đới hóa" khí hậu khiến nhiều dịch bệnh gia tăng, đồng thời thúc đẩy nguồn thức ăn cho chuột phát triển. Andes, chủng virus Hanta tại Nam Mỹ, có thể gây hội chứng phổi nguy hiểm với tỉ lệ tử vong gần 30% trong năm qua.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ