Có bao giờ bạn quan sát kỹ một mẻ giấm đang lên men hay hũ trà Kombucha sủi bọt trong gian bếp gia đình?
Bên dưới lớp nước sóng sánh ấy là một “nhà máy” vi sinh vật đang vận hành với độ chính xác tuyệt đối. Đầu tiên, những anh thợ “nấm men” (Saccharomyces) cặm cụi ăn đường để tạo ra cồn. Ngay sau đó, đội quân vi khuẩn (Gluconacetobacter xylinus) tiếp quản, chúng “uống” những giọt cồn ấy và dệt nên một lớp màng dai dẳng, trơn láng nổi trên bề mặt, thứ mà các bà, các mẹ vẫn quen gọi là “con giấm” hay màng SCOBY.
Bằng mắt thường, ta chỉ thấy một hiện tượng tự nhiên thú vị. Nhưng dưới lăng kính của những người làm R&D (nghiên cứu & phát triển), lớp màng dai dẳng ấy chính là Bacterial Cellulose, một dạng mạch polymer sinh học nguyên thủy nhất.
Hình ảnh từ gian bếp ấy bất chợt nhen nhóm trong tôi một lối thoát cho cuộc khủng hoảng vật liệu đang bủa vây toàn cầu.
Khi giá dầu mỏ biến động dữ dội, chuỗi cung ứng hạt nhựa nguyên sinh (vốn đi từ hóa dầu) liên tục bị đe dọa đứt gãy. Đã đến lúc, chúng ta phải đưa nguyên lý “ăn đường, uống cồn, nhả polymer” của mẻ giấm quê nhà lên tầm vóc công nghiệp, biến những cánh đồng bạt ngàn của Việt Nam thành cứu cánh cho ngành bao bì thế giới.
Nông nghiệp Việt Nam từ bao đời nay vẫn luôn là “trụ đỡ” của nền kinh tế. Thế nhưng một củ khoai mì Tây Ninh hay một tấn rỉ đường (mật mía), phụ phẩm từ các nhà máy như của AgriS – hiện tại chỉ được định giá quanh quẩn làm thức ăn chăn nuôi hoặc cồn đốt giá rẻ.
Nếu chỉ xuất khẩu thô, chúng ta mãi kẹt trong điệp khúc “được mùa mất giá”. Nhưng nếu áp dụng công nghệ sinh học, lượng sinh khối khổng lồ đó chính là “vàng đen” của thế kỷ 21.
Sự kỳ diệu của vi sinh vật nằm ở chỗ: Tùy thuộc vào chủng khuẩn ta sử dụng, chúng có thể biến sinh khối nông nghiệp thành những mạch polymer và hóa chất hoàn toàn khác biệt. Cồn sinh học (Bio-Ethanol) không phải là điểm kết thúc để pha vào xăng, mà chính là “viên gạch” nền móng vĩ đại để thay thế dầu mỏ trong ngành sản xuất nhựa bao bì.
Hãy tưởng tượng một mô hình sản xuất khép kín mang tính cách mạng: Từ rỉ đường đến lớp màng bảo vệ, vận hành qua 3 phân xưởng cốt lõi:
Bước 1: Lên men vi sinh tạo cồn: Tận dụng rỉ đường của AgriS hoặc tinh bột khoai mì, chúng ta dùng nấm men công nghiệp để chuyển hóa carbon thành Bio-Ethanol tinh khiết (giống như giai đoạn 1 của Kombucha).
Bước 2: Khử nước xúc tác: Dòng cồn này được đưa qua lò phản ứng ở 300°C – 400°C. Phản ứng tách nước sẽ biến cồn (dạng lỏng) thành khí Bio-Ethylene (dạng khí).
Bước 3: Trùng hợp tạo hạt nhựa: Khí Bio-Ethylene được trùng hợp để kết nối thành các chuỗi phân tử dài, tạo ra hạt nhựa Bio-LLDPE (Linear Low-Density Polyethylene sinh học).
Điểm chói sáng của công nghệ này là hạt nhựa Bio-LLDPE đi từ cồn nông sản có cấu trúc hóa học, độ bền cơ lý giống hệt 100% nhựa đi từ dầu mỏ. Các nhà máy bao bì có thể đưa ngay loại hạt này vào dây chuyền thổi màng hiện tại mà không tốn một đồng thay mới máy móc.
Lớp màng sinh học này sau đó trở thành những chiếc bao bì, quay ngược lại bảo vệ chính những trái mãng cầu Bà Đen thanh ngọt của Tây Ninh.
Chúng kiểm soát tốc độ hô hấp của trái cây, kéo dài thời gian bảo quản lên gấp 2-3 lần, biến giấc mơ xuất khẩu nông sản tươi sang châu Âu, Mỹ thành hiện thực. Đứa con của đất cuối cùng lại trở thành “tấm khiên” bảo vệ tài sản của đất.
Mô hình này sẽ không được gọi là kinh tế tuần hoàn nếu chúng ta bỏ rơi các phụ phẩm. Trong lăng kính sinh thái học, mọi thứ sinh ra đều có giá trị:
Khi nấm men “ăn” đường, chúng nhả ra CO2. Lượng khí này được thu hồi, hóa lỏng thành đá khô (Dry Ice) để phục vụ làm lạnh container xuất khẩu nông sản. Sau chưng cất, xác nấm men rất giàu protein được trích ly thành “chiết xuất nấm men” – gia vị tự nhiên cao cấp thay thế bột ngọt, hoặc làm thực phẩm bổ sung dinh dưỡng.
Nước thải chưng cất cồn vốn là “cơn ác mộng” môi trường, nay lại trở thành môi trường hoàn hảo để nuôi cấy chính chủng vi khuẩn Gluconacetobacter xylinus (loài vi khuẩn trong hũ giấm nhắc đến ở đầu bài).
Chúng sẽ “ăn” sạch các dưỡng chất còn sót lại trong nước thải và dệt nên những tấm màng Bacterial Cellulose siêu sạch. Bản chất của màng này tương tự món “thạch dừa” thanh mát, hoặc tiến xa hơn là nguyên liệu sản xuất mặt nạ y tế sinh học đắp vết thương.
Một hệ sinh thái Việt Nam Xanh đòi hỏi chúng ta phải có trách nhiệm đến tận cùng vòng đời sản phẩm. Khi chiếc túi bao bì bảo quản mãng cầu kết thúc sứ mệnh, tính “xanh” của nó lại một lần nữa tỏa sáng.
Vì có cấu trúc y hệt nhựa PE, nó dễ dàng được thu gom và tái chế cơ học 100% trong hệ thống của Liên minh Tái chế bao bì Việt Nam (PRO Vietnam).
Hoặc ở viễn cảnh công nghệ sinh học (Bio-recycling) đang bùng nổ, những chiếc bao bì này sẽ được đưa vào các lò phản ứng vi sinh. Tại đây, những chủng vi khuẩn “ăn nhựa” (như Ideonella sakaiensis đột biến) sẽ dùng enzyme bẻ gãy các liên kết polymer cứng đầu [5], chuyển hóa chiếc túi ni lông thành khí sinh học (Biogas) chạy máy phát điện, và các hợp chất hữu cơ vô hại trả lại độ phì nhiêu cho đất mẹ.
Bao bì sinh ra từ vi sinh vật, và cuối cùng lại được vi sinh vật phân rã để hóa thành năng lượng.
Sáng 22/5, ngành thuế tổ chức họp báo chuyên đề, trong đó phần lớn nội dung đề cập về lệnh tạm hoãn xuất cảnh với người chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.
Phó cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết thời gian tới, ngành thuế sẽ phối hợp với cơ quan xuất nhập cảnh, kho bạc và ngân hàng để triển khai giải pháp cho phép người nợ thuế nộp tiền ngay trên đường ra sân bay hoặc tại cửa khẩu. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ, hệ thống liên thông sẽ xác nhận theo thời gian thực để người nộp thuế được xuất cảnh ngay.
"Theo quy định phải có quyết định gỡ bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh, nhưng sắp tới chúng tôi sẽ nâng cấp hệ thống, thực hiện xác nhận trực tiếp theo thời gian thực", ông Sơn nói.
Ông Nguyễn Đức Huy, Phó trưởng ban nghiệp vụ thuế (Cục Thuế), thông tin thêm quy trình này đang được Bộ Tài chính cụ thể hóa trong dự thảo nghị định và thông tư hướng dẫn Luật Quản lý thuế 2025.
Luật Quản lý thuế quy định các trường hợp bị hoãn xuất cảnh gồm cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh nợ từ 50 triệu đồng hoặc đại diện, chủ doanh nghiệp, hợp tác xã nợ từ 500 triệu đồng, quá hạn trên 120 ngày; người xuất cảnh định cư nước ngoài nhưng còn nợ thuế.
Với doanh nghiệp, hộ kinh doanh nợ thuế và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký - dấu hiệu vi phạm nghĩa vụ kê khai, quản lý thuế - không quy định ngưỡng cụ thể.
Các trường hợp bị cấm xuất cảnh do nợ thuế, cơ quan thuế đều "thực hiện quy trình cảnh báo", nhắc nhở trước khi áp dụng biện pháp cưỡng chế, Phó cục trưởng Mai Sơn khẳng định.
Cụ thể, khi phát sinh nợ thuế đến ngày thứ 30, cơ quan thuế sẽ cảnh báo qua nhiều hình thức như gửi thông báo qua số điện thoại, email, Zalo theo thông tin người nộp thuế đã đăng ký. Ngoài ra, các thông tin này còn được hiển thị trên hệ thống eTax Mobile, cơ sở dữ liệu điện tử của ngành thuế và được rà soát đảm bảo thông tin đã được gửi đi.
"Mục tiêu của các biện pháp này là đảm bảo minh bạch và công bằng cho doanh nghiệp và cá nhân đang thực hiện tốt chính sách pháp luật", ông nói.
Quy trình cưỡng chế thuế cũng được thực hiện nhiều bước. Nợ thuế sau 90 ngày sẽ bị cưỡng chế tài khoản, sau 120 ngày cưỡng chế hóa đơn. Sau đó, cơ quan thuế mới áp dụng các biện pháp công khai thông tin và cấm xuất cảnh.
Theo lãnh đạo Cục Thuế, phần lớn người nộp thuế sau khi nhận cảnh báo đều chủ động rà soát và hoàn thành nghĩa vụ.
Tuy nhiên, trường hợp gây nhiều băn khoăn hiện nay thuộc về nhóm người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, nhưng chưa giải thể. Do không nhận được thông báo nợ thuế, nhiều cá nhân chưa hoàn thành nghĩa vụ và bị ảnh hưởng khi làm thủ tục xuất cảnh.
Theo số liệu của Cục Thuế, đến nay đã có hơn 105.000 người nộp thuế bị thông báo tạm hoãn xuất cảnh với tổng số tiền nợ trên 61.000 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 60.000 trường hợp là người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, với tổng nợ khoảng 6.900 tỷ đồng.
Cơ quan thuế cho biết đã thu hồi được hơn 4.000 tỷ đồng từ khoảng 13.000 người nộp thuế thuộc diện tạm hoãn xuất cảnh. Riêng nhóm bỏ địa chỉ kinh doanh, số tiền thu được hơn 100 tỷ đồng từ khoảng 7.100 trường hợp.
Tại dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế 2025, Bộ Tài chính đề xuất ngưỡng tạm hoãn xuất cảnh với trường hợp nợ thuế, không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký là 1 triệu đồng, thay vì không đưa ra mức cụ thể như hiện nay.
Ông Mai Sơn cho biết cơ quan thuế sẽ tiếp tục rà soát các nhóm doanh nghiệp, hộ kinh doanh bỏ địa chỉ kinh doanh nhằm đảm bảo công bằng và môi trường cạnh tranh lành mạnh với người nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ thuế. "Ngành thuế luôn hỗ trợ tối đa cho người nộp thuế, trong khâu hoàn, quyết toán và tất cả chức năng quản lý", ông nói.
Sáng 10-5, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cùng 3 hội, hiệp hội tổ chức lễ ký kết thỏa thuận hợp tác trong lĩnh vực giống cây trồng, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.
Theo nội dung thỏa thuận, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cùng Hiệp hội Thương mại giống cây trồng Việt Nam, Hiệp hội Phân bón Việt Nam, Hội Doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật Việt Nam sẽ tập trung phối hợp 5 nhiệm vụ trọng tâm.
Trong đó có việc góp ý, phản biện, xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.
Tăng cường kiểm soát chất lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và đấu tranh với hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc.
Cùng với đó là xây dựng các mô hình sản xuất an toàn, hiệu quả, phát thải thấp.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Nghiêm Quang Tuấn nhấn mạnh đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới trong thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước và các hiệp hội ngành hàng.
Sự phối hợp này hướng tới mục tiêu chung xây dựng nền nông nghiệp xanh, minh bạch, bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
Ông Trần Mạnh Báo, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại giống cây trồng Việt Nam, cho rằng việc cơ quan quản lý nhà nước 'bắt tay' với các hiệp hội, hội đầu vào ngành trồng trọt cho thấy sự chuyển biến và nhận thức của chúng ta trong việc thực hiện nhiệm vụ mà đất nước, ngành giao.
"Việc ký kết hôm nay góp phần nâng cao vai trò hoạt động của các hiệp hội, ngành hàng. Từ đó, giúp cho ngành trồng trọt phát triển sản xuất, mở rộng thị trường và hội nhập quốc tế" - ông Báo nói.
Lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật và lãnh đạo các hội, hiệp hội chia sẻ và ký kết thỏa thuận tại buổi lễ - Ảnh: C.TUỆ
Ông Nghiêm Quang Tuấn cho biết thêm các thỏa thuận ký kết sẽ được cụ thể hóa bằng chương trình phối hợp hằng năm, các kế hoạch hành động theo từng lĩnh vực và các hoạt động thực chất như tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, xây dựng mô hình, truyền thông và giám sát thị trường.
"Cục sẽ đóng vai trò định hướng, điều phối, tạo điều kiện để các hiệp hội phát huy vai trò cầu nối giữa nhà nước - doanh nghiệp - người sản xuất" - ông Tuấn nói và cho biết thời gian tới cục và các hiệp hội ngành hàng sẽ ưu tiên hợp tác ba việc trong ba lĩnh vực.
Đối với lĩnh vực giống cây trồng, sẽ tập trung nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng giống, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và thúc đẩy nghiên cứu, chọn tạo, chuyển giao các giống mới có năng suất cao, chất lượng tốt, thích ứng với điều kiện bất lợi của khí hậu, dịch hại.
Đối với lĩnh vực phân bón, sẽ phát triển theo hướng quản lý dinh dưỡng cây trồng thông minh, nâng cao hiệu suất sử dụng phân bón, giảm thất thoát và tác động tiêu cực đến môi trường.
Đồng thời đẩy mạnh sản xuất và sử dụng phân bón hữu cơ, phân bón thế hệ mới, góp phần cải thiện sức khỏe đất và thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính.
Trong lĩnh vực thuốc bảo vệ thực vật, tiếp tục kiên trì mục tiêu sử dụng thuốc theo hướng an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm.
Cùng với đó sẽ đẩy mạnh phát triển và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học, tăng cường áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPHM), qua đó giảm phụ thuộc vào hóa chất, nâng cao chất lượng nông sản và bảo vệ môi trường sinh thái.
Số liệu trên được Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) công bố trong báo cáo nhu cầu vàng quý đầu năm. "Giá trị tiêu thụ trang sức tại Việt Nam lập đỉnh mới, trong khi hoạt động này tại nhiều nước Đông Nam Á lại trầm lắng", báo cáo của WGC nêu.
Theo đánh giá của WGC, xu hướng này diễn ra do giá tăng cao, thúc đẩy chuyển sang các sản phẩm trang sức có hàm lượng vàng thấp hơn và mang tính đầu tư. Ngoài ra, nguồn cung vàng miếng khan hiếm cũng là một nguyên nhân tác động, biến Việt Nam trở thành quốc gia giảm tiêu thụ mặt hàng này lớn nhất khu vực, ở mức 24%, xuống còn 9 tấn.
Tại thời điểm 31/3, Công ty Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) bán ra vàng trơn ở 172 triệu đồng một lượng, tăng hơn 12% so với đầu năm. Hôm 2/3, mặt hàng này được giao dịch ở mức kỷ lục, trên 189 triệu đồng mỗi lượng.
Xét trên thế giới, nhu cầu vàng trang sức trong quý I giảm 23% so với cùng kỳ năm trước xuống còn 300 tấn. Diễn biến này xảy ra trên hầu hết các thị trường chủ chốt, trong đó có: Trung Quốc (hạ 32%), Ấn Độ (giảm 19%) và khu vực Trung Đông (mất 23%). Tuy nhiên, giá trị mua bán mặt hàng này vẫn tăng, cho thấy người tiêu dùng vẫn sẵn sàng giao dịch mức giá cao.
Dữ liệu của WGC cho thấy tổng nhu cầu vàng toàn cầu trong quý I đạt 1.231 tấn, nhích 2% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù khối lượng giao dịch cải thiện nhẹ, tổng giá trị nhu cầu vọt lên mức kỷ lục 193 tỷ USD, tương ứng mức tăng 74% so với cùng kỳ năm trước.
WGC nhận định các nhà đầu tư cá nhân bị thu hút bởi đà tăng giá và sức hấp dẫn của vàng như tài sản trú ẩn an toàn. Nhóm này đã gom tổng cộng 474 tấn, cải thiện 42% về khối lượng so với cùng kỳ.
Tại Trung Quốc, nhà đầu tư cá nhân đã mua lượng vàng miếng mức cao nhất từ trước đến nay, khoảng 207 tấn. Các thị trường Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ hay Châu Âu cũng ghi nhận sự gia tăng nhu cầu với kim loại quý này.
Các ngân hàng trung ương cũng tiếp tục hỗ trợ cho tổng cầu, với lượng mua ròng đạt 244 tấn. Con số này vượt mức trung bình của 5 năm gần đây, dù có một số tổ chức tăng cường bán ra, bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Nga và Quỹ Dầu mỏ Nhà nước Azerbaijan.
Ông Shaokai Fan, Giám đốc Ngân hàng Trung ương toàn cầu tại WGC, cho biết các căng thẳng địa chính trị sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu vàng trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Điều này hỗ trợ xu hướng mua ròng của các ngân hàng trung ương, dòng vốn chảy vào các quỹ ETF vàng cũng như nhu cầu tích trữ. "Giá cao có thể tiếp tục ảnh hưởng đến nhu cầu vàng trang sức, mặc dù sức mua của phân khúc này được kỳ vọng sẽ duy trì ổn định", ông Shaokai Fan nói.
Đồng quan điểm, bà Louise Street, chuyên gia phân tích thị trường cấp cao tại WGC, đánh giá rủi ro địa chính trị sẽ thúc đẩy nhu cầu đầu tư vàng. Tuy nhiên, môi trường lãi suất cao kéo dài có thể tạo ra những rào cản, đặc biệt tại các thị trường phương Tây. Về nguồn cung, sản lượng khai thác được kỳ vọng tăng nhẹ, song rủi ro thiếu hụt năng lượng có thể hạn chế triển vọng này.
