Có bao giờ bạn quan sát kỹ một mẻ giấm đang lên men hay hũ trà Kombucha sủi bọt trong gian bếp gia đình?
Bên dưới lớp nước sóng sánh ấy là một “nhà máy” vi sinh vật đang vận hành với độ chính xác tuyệt đối. Đầu tiên, những anh thợ “nấm men” (Saccharomyces) cặm cụi ăn đường để tạo ra cồn. Ngay sau đó, đội quân vi khuẩn (Gluconacetobacter xylinus) tiếp quản, chúng “uống” những giọt cồn ấy và dệt nên một lớp màng dai dẳng, trơn láng nổi trên bề mặt, thứ mà các bà, các mẹ vẫn quen gọi là “con giấm” hay màng SCOBY.
Bằng mắt thường, ta chỉ thấy một hiện tượng tự nhiên thú vị. Nhưng dưới lăng kính của những người làm R&D (nghiên cứu & phát triển), lớp màng dai dẳng ấy chính là Bacterial Cellulose, một dạng mạch polymer sinh học nguyên thủy nhất.
Hình ảnh từ gian bếp ấy bất chợt nhen nhóm trong tôi một lối thoát cho cuộc khủng hoảng vật liệu đang bủa vây toàn cầu.
Khi giá dầu mỏ biến động dữ dội, chuỗi cung ứng hạt nhựa nguyên sinh (vốn đi từ hóa dầu) liên tục bị đe dọa đứt gãy. Đã đến lúc, chúng ta phải đưa nguyên lý “ăn đường, uống cồn, nhả polymer” của mẻ giấm quê nhà lên tầm vóc công nghiệp, biến những cánh đồng bạt ngàn của Việt Nam thành cứu cánh cho ngành bao bì thế giới.
Nông nghiệp Việt Nam từ bao đời nay vẫn luôn là “trụ đỡ” của nền kinh tế. Thế nhưng một củ khoai mì Tây Ninh hay một tấn rỉ đường (mật mía), phụ phẩm từ các nhà máy như của AgriS – hiện tại chỉ được định giá quanh quẩn làm thức ăn chăn nuôi hoặc cồn đốt giá rẻ.
Nếu chỉ xuất khẩu thô, chúng ta mãi kẹt trong điệp khúc “được mùa mất giá”. Nhưng nếu áp dụng công nghệ sinh học, lượng sinh khối khổng lồ đó chính là “vàng đen” của thế kỷ 21.
Sự kỳ diệu của vi sinh vật nằm ở chỗ: Tùy thuộc vào chủng khuẩn ta sử dụng, chúng có thể biến sinh khối nông nghiệp thành những mạch polymer và hóa chất hoàn toàn khác biệt. Cồn sinh học (Bio-Ethanol) không phải là điểm kết thúc để pha vào xăng, mà chính là “viên gạch” nền móng vĩ đại để thay thế dầu mỏ trong ngành sản xuất nhựa bao bì.
Hãy tưởng tượng một mô hình sản xuất khép kín mang tính cách mạng: Từ rỉ đường đến lớp màng bảo vệ, vận hành qua 3 phân xưởng cốt lõi:
Bước 1: Lên men vi sinh tạo cồn: Tận dụng rỉ đường của AgriS hoặc tinh bột khoai mì, chúng ta dùng nấm men công nghiệp để chuyển hóa carbon thành Bio-Ethanol tinh khiết (giống như giai đoạn 1 của Kombucha).
Bước 2: Khử nước xúc tác: Dòng cồn này được đưa qua lò phản ứng ở 300°C – 400°C. Phản ứng tách nước sẽ biến cồn (dạng lỏng) thành khí Bio-Ethylene (dạng khí).
Bước 3: Trùng hợp tạo hạt nhựa: Khí Bio-Ethylene được trùng hợp để kết nối thành các chuỗi phân tử dài, tạo ra hạt nhựa Bio-LLDPE (Linear Low-Density Polyethylene sinh học).
Điểm chói sáng của công nghệ này là hạt nhựa Bio-LLDPE đi từ cồn nông sản có cấu trúc hóa học, độ bền cơ lý giống hệt 100% nhựa đi từ dầu mỏ. Các nhà máy bao bì có thể đưa ngay loại hạt này vào dây chuyền thổi màng hiện tại mà không tốn một đồng thay mới máy móc.
Lớp màng sinh học này sau đó trở thành những chiếc bao bì, quay ngược lại bảo vệ chính những trái mãng cầu Bà Đen thanh ngọt của Tây Ninh.
Chúng kiểm soát tốc độ hô hấp của trái cây, kéo dài thời gian bảo quản lên gấp 2-3 lần, biến giấc mơ xuất khẩu nông sản tươi sang châu Âu, Mỹ thành hiện thực. Đứa con của đất cuối cùng lại trở thành “tấm khiên” bảo vệ tài sản của đất.
Mô hình này sẽ không được gọi là kinh tế tuần hoàn nếu chúng ta bỏ rơi các phụ phẩm. Trong lăng kính sinh thái học, mọi thứ sinh ra đều có giá trị:
Khi nấm men “ăn” đường, chúng nhả ra CO2. Lượng khí này được thu hồi, hóa lỏng thành đá khô (Dry Ice) để phục vụ làm lạnh container xuất khẩu nông sản. Sau chưng cất, xác nấm men rất giàu protein được trích ly thành “chiết xuất nấm men” – gia vị tự nhiên cao cấp thay thế bột ngọt, hoặc làm thực phẩm bổ sung dinh dưỡng.
Nước thải chưng cất cồn vốn là “cơn ác mộng” môi trường, nay lại trở thành môi trường hoàn hảo để nuôi cấy chính chủng vi khuẩn Gluconacetobacter xylinus (loài vi khuẩn trong hũ giấm nhắc đến ở đầu bài).
Chúng sẽ “ăn” sạch các dưỡng chất còn sót lại trong nước thải và dệt nên những tấm màng Bacterial Cellulose siêu sạch. Bản chất của màng này tương tự món “thạch dừa” thanh mát, hoặc tiến xa hơn là nguyên liệu sản xuất mặt nạ y tế sinh học đắp vết thương.
Một hệ sinh thái Việt Nam Xanh đòi hỏi chúng ta phải có trách nhiệm đến tận cùng vòng đời sản phẩm. Khi chiếc túi bao bì bảo quản mãng cầu kết thúc sứ mệnh, tính “xanh” của nó lại một lần nữa tỏa sáng.
Vì có cấu trúc y hệt nhựa PE, nó dễ dàng được thu gom và tái chế cơ học 100% trong hệ thống của Liên minh Tái chế bao bì Việt Nam (PRO Vietnam).
Hoặc ở viễn cảnh công nghệ sinh học (Bio-recycling) đang bùng nổ, những chiếc bao bì này sẽ được đưa vào các lò phản ứng vi sinh. Tại đây, những chủng vi khuẩn “ăn nhựa” (như Ideonella sakaiensis đột biến) sẽ dùng enzyme bẻ gãy các liên kết polymer cứng đầu [5], chuyển hóa chiếc túi ni lông thành khí sinh học (Biogas) chạy máy phát điện, và các hợp chất hữu cơ vô hại trả lại độ phì nhiêu cho đất mẹ.
Bao bì sinh ra từ vi sinh vật, và cuối cùng lại được vi sinh vật phân rã để hóa thành năng lượng.
Nội dung nêu tại Quyết định 1186 của Thủ tướng Lê Minh Hưng ngày 6/7, phê duyệt Hội đồng điều hành Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.
Theo đó, vị trí Chủ tịch do Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đảm nhiệm. Phó chủ tịch thường trực Hội đồng là Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc.
Ba Phó chủ tịch gồm Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn, Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được và Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng.
Hội đồng còn có 10 ủy viên là lãnh đạo các bộ ngành gồm: Bộ Quốc phòng, Công an, Tư pháp, Nội vụ, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Khoa học và Công nghệ, Ngoại giao, Giáo dục và Đào tạo, Văn phòng Chính phủ.
Theo quyết định, Hội đồng xây dựng, vận hành và phát triển Trung tâm tài chính quốc tế, đồng thời định hướng xây dựng thể chế, chính sách áp dụng thống nhất, bảo đảm hoạt động độc lập, chuyên nghiệp, minh bạch, an toàn và phù hợp thông lệ quốc tế.
Cơ quan này cũng ban hành chiến lược, lộ trình, kế hoạch phát triển Trung tâm tài chính quốc tế dựa trên điều kiện và nhu cầu của TP HCM và Đà Nẵng. Họ sẽ điều phối giữa các bộ ngành, địa phương, huy động nguồn lực, thúc đẩy hợp tác quốc tế và cho ý kiến về việc bổ nhiệm, miễn nhiệm Chủ tịch Cơ quan điều hành tại hai thành phố.
Bộ Tài chính là cơ quan thường trực của Hội đồng, có nhiệm vụ tham mưu, theo dõi hoạt động của Trung tâm tài chính quốc tế, đề xuất cơ chế chính sách phát triển các sản phẩm mới và xử lý các khó khăn, vướng mắc phát sinh.
Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam được thành lập theo Nghị quyết của Quốc hội ngày 27/6/2025, với mô hình "một trung tâm, hai điểm đến", đặt tại TP HCM và Đà Nẵng. Trung tâm tại hai thành phố đều chính thức vận hành từ đầu năm nay.
Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng hai chữ số trong nhiều năm tới, hướng tới năm 2045 trở thành nước phát triển có thu nhập cao. Trung tâm tài chính quốc tế được xác định là đột phá về thể chế, để huy động các nguồn lực tài chính, nhân lực chất lượng cao nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng cao.
Thông tin trên được ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội nêu tại Hội nghị công bố quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm và Xúc tiến đầu tư sáng 29/6.
Theo ông Thắng, từ đầu năm đến nay, kinh tế của Hà Nội khởi sắc trên hầu hết lĩnh vực như thu ngân sách, sản xuất công nghiệp, thương mại, du lịch, xuất khẩu và thu hút đầu tư.
"Đặc biệt, Hà Nội tiếp tục là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư trong và ngoài nước, với nhiều dự án quy mô lớn trong các lĩnh vực công nghệ cao, hạ tầng, đổi mới sáng tạo, logistics, y tế, giáo dục và dịch vụ chất lượng cao", Chủ tịch Hà Nội nói.
Ông thông tin nửa đầu năm, thành phố đã quyết định chủ trương đầu tư 138 dự án trong nước, với tổng vốn khoảng 3,6 triệu tỷ đồng. Đồng thời, Hà Nội thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ước đạt 3,2 tỷ USD - tiếp tục nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước.
Sáng nay, Hà Nội công bố 276 dự án kêu gọi đầu tư trên các lĩnh vực trọng điểm. Thành phố cũng trao quyết định chủ trương, giấy chứng nhận đăng ký và ký biên bản hợp tác ghi nhớ (MOU) với loạt doanh nghiệp, tập đoàn lớn Việt Nam và quốc tế.
Ông Vũ Đại Thắng chia sẻ Hà Nội mong muốn đồng hành với những nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn, năng lực quản trị hiện đại để cùng xây dựng không gian phát triển mới, những ngành kinh tế và động lực tăng trưởng mới.
Chủ tịch Hà Nội khẳng định thành phố tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư theo hướng công khai, minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao. "Những gì Luật Thủ đô đã trao quyền, thành phố sẽ chủ động quyết định, giải quyết và chịu trách nhiệm, không để doanh nghiệp phải chờ đợi", ông Thắng cho hay.
Với các dự án trọng điểm, theo ông, thành phố sẽ phân công rõ đầu mối theo dõi, đôn đốc và trực tiếp tháo gỡ các khó khăn trong suốt quá trình triển khai. Hà Nội kiên trì phương châm điều hành "6 rõ" - rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm và rõ hiệu quả.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Hà Nội tập trung ưu tiên các dự án chiến lược kết cấu hạ tầng giao thông, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo... cũng như cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh. Ông mong muốn nhà đầu tư tiếp tục đặt niềm tin vào Việt Nam và Hà Nội trên tinh thần hợp tác lâu dài, đầu tư có trách nhiệm, thượng tôn pháp luật.
"Quốc hội sẽ đồng hành, lắng nghe thực tiễn từ Hà Nội để tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng ổn định, minh bạch, dễ thực hiện để các doanh nghiệp yên tâm đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển lâu dài tại Việt Nam", Chủ tịch Quốc hội nói.
Theo ông, một nền chính trị ổn định, nền kinh tế đang đổi mới mạnh mẽ, hệ thống pháp luật không ngừng được hoàn thiện cùng một thủ đô có tầm nhìn phát triển 100 năm và khung thể chế đặc thù chính là nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành thành phố kết nối toàn cầu, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm tài chính có sức cạnh tranh trong khu vực.
Phó chủ tịch toàn cầu Tập đoàn Nvidia Steven Truong cũng tin tưởng Hà Nội sẽ có khả năng trở thành một trung tâm, cực tăng trưởng phát triển về AI. Theo Steven Truong, Nvidia sẽ xây dựng trung tâm nghiên cứu phát triển tại Hà Nội thành "một trung tâm kỹ thuật AI đẳng cấp thế giới".
"Việt Nam sẽ trở thành một trung tâm AI, một quốc gia tiên tiến về AI và Hà Nội sẽ là một trong những cực tăng trưởng, đóng góp vào quá trình đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Việt Nam cũng như tại khu vực Đông Nam Á", lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ nói.
Theo báo cáo điện năng toàn cầu của tổ chức nghiên cứu Ember ngày 21/4, thế giới đã "bước vào kỷ nguyên tăng trưởng xanh", khi năng lượng tái tạo trong cơ cấu nguồn cung điện đạt 34%, lần đầu vượt nhiệt điện. Đây là báo cáo thường niên lần thứ 7 của Ember, phân tích dữ liệu từ 215 quốc gia.
Theo báo cáo, điện mặt trời tăng 30%, thêm 636 TWh, gấp đôi nhu cầu điện hàng năm của Vương quốc Anh. Hơn một nửa sản lượng này đến từ Trung Quốc. Cùng với điện gió và hạt nhân, năng lượng tái tạo đạt 887 TWh, vượt tổng nhu cầu điện tăng thêm (849 TWh). Trong đó, riêng điện mặt trời đáp ứng được ba phần tư nhu cầu này.
Giới phân tích cũng lưu ý rằng đây là lần thứ hai trong lịch sử, ngành điện ghi nhận công suất mới từ một nguồn tăng vượt 500 TWh. Lần đầu họ ghi nhận mức tăng này là năm 2021 với điện than, khi toàn ngành phục hồi sau Covid-19.
Theo Ember, 10 năm trước, lượng điện mặt trời chỉ đạt 256 TWh, bằng một phần mười điện hạt nhân và một phần ba năng lượng gió. Hiện tại, nguồn điện này tăng công suất gấp 10 lần, tỷ trọng tương đương hạt nhân.
Pin lưu trữ (BESS) là công nghệ then chốt giúp điện mặt trời tăng mạnh, khi biến chúng thành nguồn năng lượng sử dụng được "bất kể lúc nào", thay vì chỉ tận dụng được ban ngày.
Năm ngoái, thế giới lắp đặt được lượng pin đủ lưu trữ 14% sản lượng điện mặt trời tăng thêm, nhờ chi phí giảm gần một nửa. Riêng tại Chile và Australia, tỷ lệ này lần lượt là 76% và 53%, do tỷ trọng điện mặt trời lớn.
Với Chile, công suất pin lưu trữ tăng gấp đôi năm 2024, giúp mức lãng phí điện mặt trời do quá tải lưới giảm về 8%, thay vì 43%. Còn tại Australia, việc lưu trữ năng lượng khi nắng và dùng khi cần giúp giảm 44% giá bán buôn điện vào quý IV/2025.
Nhờ mức tăng điện sạch kỷ lục, nhu cầu với điện than giảm 38 TWh, tương đương 0,2%. Đây là lần đầu tiên nguồn điện này giảm kể từ 2020. Tỷ trọng nhiệt điện năm ngoái là 33%, thấp hơn mức 34% của năng lượng tái tạo trong tổng cung toàn cầu.
Ở cấp quốc gia, sự chuyển đổi năng lượng sạch nói trên nhờ hai quốc gia tỷ dân là Trung Quốc và Ấn Độ. Trong hai thập kỷ qua, họ sử dụng nhiên liệu hóa thạch nhiều nhất toàn cầu. Tuy nhiên, năm 2025, hai quốc gia đều chứng kiến lượng điện sạch tăng đột biến, vượt xa tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện năng.
Theo South China Morning Post, trong bối cảnh xung đột Trung Đông, số liệu này cho thấy điện sạch là giải pháp cho các quốc gia đang tìm cách giảm phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch, nhằm đảm bảo an ninh năng lượng.
