Nhiều người cho rằng chỉ những người thường xuyên uống rượu bia mới có nguy cơ mắc các bệnh về gan. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng cho biết chế độ ăn uống thiếu cân đối, đặc biệt là việc sử dụng quá nhiều chất béo, đường và muối trong thời gian dài cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) cùng nhiều rối loạn chuyển hóa khác.
Trong gian bếp của hầu hết các gia đình, ba loại gia vị dưới đây đều rất quen thuộc. Bản thân chúng không gây hại nếu sử dụng hợp lý, nhưng việc lạm dụng trong thời gian dài có thể khiến gan phải hoạt động nhiều hơn.
Dầu ăn: Dầu ăn là nguyên liệu không thể thiếu trong chế biến thực phẩm, nhưng nếu các món chiên rán xuất hiện quá thường xuyên trong thực đơn, lượng chất béo dư thừa sẽ tạo áp lực lên gan.
Gan là nơi chuyển hóa và xử lý chất béo. Khi cơ thể liên tục nạp quá nhiều dầu mỡ, đặc biệt là chất béo từ đồ chiên ngập dầu, mỡ có thể tích tụ trong tế bào gan theo thời gian, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Đáng lưu ý, dầu ăn đã qua chiên nhiều lần hoặc bị đun ở nhiệt độ quá cao có thể sinh ra các sản phẩm oxy hóa và những hợp chất không có lợi cho sức khỏe. Việc sử dụng thường xuyên không chỉ ảnh hưởng đến gan mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa.
Để hạn chế rủi ro, các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên các phương pháp chế biến như hấp, luộc hoặc áp chảo với lượng dầu vừa phải, đồng thời tránh tái sử dụng dầu chiên nhiều lần.
Muối: Lượng natri dư thừa trong muối có thể làm tăng huyết áp, gây tổn thương các mạch máu trong gan và góp phần gây ra các bệnh lý về gan như gan nhiễm mỡ và xơ gan. Đối với muối, chế độ lượng tiêu thụ hàng ngày không nên vượt quá 5g.
Nên nêm món ăn nhạt hơn và sử dụng các loại gia vị khác để tăng hương vị như tỏi, hành, tiêu… Hạn chế ăn các sản phẩm chế biến sẵn hoặc đóng hộp vì thường chứa nhiều muối.
Bột ngọt (mì chính): Việc tiêu thụ bột ngọt quá mức có thể gây ra các phản ứng dị ứng, làm tổn thương tế bào gan và tăng nguy cơ mắc các bệnh lý về gan như gan nhiễm mỡ, xơ gan. Do đó, để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, nên hạn chế tối đa việc sử dụng bột ngọt trong chế biến thức ăn và tìm kiếm các loại gia vị tự nhiên thay thế.
Đường: Không chỉ chất béo, đường cũng là yếu tố được các chuyên gia đặc biệt lưu ý khi nói đến sức khỏe của gan.
Khi lượng đường nạp vào vượt quá nhu cầu của cơ thể, gan sẽ chuyển phần dư thừa thành chất béo để dự trữ. Quá trình này diễn ra liên tục trong thời gian dài có thể khiến mỡ tích tụ trong gan và làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Nguồn đường không chỉ đến từ đường dùng để pha chế hay nấu ăn mà còn “ẩn mình” trong nhiều loại thực phẩm như nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo, nước trái cây đóng chai và các sản phẩm chế biến sẵn.
Giảm đồ uống có đường và thực phẩm ngọt không chỉ góp phần bảo vệ gan mà còn hỗ trợ kiểm soát cân nặng, giảm nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch.
Nước tương (xì dầu): Quá trình lên men đậu nành để tạo ra nước tương sinh ra amoni nitrit, một chất có khả năng gây ung thư. Amoni nitrit khi vào cơ thể sẽ được gan chuyển hóa để đào thải.
Tuy nhiên, nếu lượng amoni nitrit quá lớn, gan sẽ bị quá tải, dẫn đến tổn thương tế bào gan, ức chế quá trình phân chia tế bào và gây xơ gan. Việc lạm dụng nước tương không chỉ làm tổn thương tế bào gan mà còn là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến các bệnh lý về gan như viêm gan, xơ gan và thậm chí là ung thư gan.
Điều quan trọng là sử dụng nước tương và các loại gia vị mặn ở mức vừa phải, đồng thời cân đối tổng lượng muối trong khẩu phần hằng ngày.
Theo đầu bếp Vũ Nhất Thông, Trung tâm dạy nấu ăn Eric Cooking Class, khi thức ăn tiếp xúc với dầu đủ nóng (trên 170 độ C), lượng nước bên trong nguyên liệu bốc hơi tức thì, tạo ra một luồng hơi đẩy liên tục từ trong ra ngoài.
Luồng hơi này hoạt động như một lớp màng bảo vệ vô hình, ngăn dầu thấm ngược vào trong. Đồng thời, phản ứng Maillard xảy ra nhanh chóng trong vài giây đầu tiên, giúp hình thành lớp vỏ giòn đóng kín bề mặt.
Ngược lại, khi dầu chưa đạt nhiệt độ chuẩn (dưới 160 độ C), nước trong nguyên liệu bốc hơi chậm, dầu mỡ dễ dàng len lỏi, lấp đầy các khoang rỗng của thức ăn. Lớp vỏ ngoài cũng hình thành chậm, mỏng nên không đủ khả năng ngăn chặn quá trình thẩm thấu, dẫn đến món ăn vừa ngấm nhiều mỡ vừa không đạt độ giòn.
Nhiệt độ chuẩn cho từng nguyên liệu
Tuy nhiên, đầu bếp Vũ Nhất Thông cũng khuyến cáo lửa to không đồng nghĩa với dầu đủ nóng, và mỗi loại thực phẩm đòi hỏi một mức nhiệt khác nhau để chín hoàn hảo:
- 160 - 165 độ C: Phù hợp cho rau củ, đậu phụ và các nguyên liệu mỏng, dễ chín. Dấu hiệu nhận biết là dầu gợn sóng nhẹ khi nhúng đũa gỗ vào.
- 170 - 175 độ C: Mức nhiệt chuẩn cho thịt gà, tôm, chả giò, nem rán. Khi thử bằng đũa gỗ, bọt khí sẽ nổi đều ngay lập tức.
- 180 - 185 độ C: Dùng để chiên khoai tây hoặc thức ăn cần lớp vỏ dày, giòn. Bọt khí nổi mạnh và liên tục quanh đũa.
- Trên 190 độ C: Ở mức nhiệt quá cao này, thức ăn dễ bị cháy đen lớp vỏ ngoài khi phần lõi chưa kịp chín. Đồng thời, nếu dùng các loại dầu chưa tinh luyện, đây là điểm khói khiến dầu bốc cháy, sinh ra Acrolein và các hợp chất có hại.
Kỹ thuật chiên hai lần
Để món ăn giữ độ giòn lâu như ngoài hàng, các nhà bếp chuyên nghiệp thường áp dụng phương pháp chiên hai lần, đặc biệt với món gà rán.
Ở lần thứ nhất, thức ăn được chiên ở 160 độ C trong 6 - 8 phút để chín phần lõi và định hình lớp vỏ ngoài. Sau đó, nguyên liệu được vớt ra để nghỉ 3 - 5 phút. Quá trình này giúp nhiệt lượng từ bên trong tiếp tục lan ra ngoài, làm ráo bề mặt tự nhiên.
Ở lần thứ hai, dầu được đun nóng tới 185 độ C, chiên nhanh trong 2 - 3 phút. Mức nhiệt cao làm bốc hơi lượng ẩm còn sót lại, giúp lớp vỏ chuyển màu vàng giòn mà không hút thêm dầu mới do bề mặt đã đóng kín từ lần chiên trước.
Việc kiểm soát nhiệt độ là quy tắc quyết định chất lượng món ăn. Chỉ khi chiên đúng nhiệt độ, thức ăn mới thực sự ráo dầu.
Khác với các chương trình quy mô nhỏ, Team Building hoặc Sports Day với hàng nghìn người tham gia không đơn thuần là việc gia tăng số lượng, mà kéo theo áp lực lớn về tổ chức.
Các yếu tố như:
- Phân luồng di chuyển
- Kiểm soát thời gian
- Đảm bảo an toàn
- Đồng bộ trải nghiệm
đều cần được xây dựng chi tiết ngay từ khâu kịch bản. Thực tế cho thấy, những chương trình quy mô lớn thường đòi hỏi sự tham gia của các đơn vị có kinh nghiệm vận hành chuyên sâu như Ocean Group.
Từ tổ chức đến thiết kế trải nghiệm đồng bộ
Ở quy mô lớn, trọng tâm của chương trình không còn nằm ở từng thử thách riêng lẻ, mà chuyển sang thiết kế trải nghiệm tổng thể cho toàn bộ người tham gia.
Các đơn vị tổ chức chuyên nghiệp hiện nay, trong đó có Ocean Group, thường xây dựng chương trình dựa trên:
- Kịch bản xuyên suốt
- Luồng vận hành rõ ràng
- Hệ thống nhân sự phân tầng
- Thiết bị hỗ trợ đồng bộ
Cách tiếp cận này giúp đảm bảo hàng nghìn người tham gia vẫn có trải nghiệm tốt nhất trong suốt chương trình.
Năng lực vận hành – yếu tố phân định chất lượng chương trình
Theo ghi nhận từ thị trường, sự khác biệt giữa các đơn vị tổ chức không nằm ở ý tưởng, mà ở khả năng triển khai thực tế.
Các chương trình Sports Day hoặc Team Building cho doanh nghiệp lớn thường yêu cầu:
- Điều phối nhiều khu vực cùng lúc
- Đồng bộ nội dung, ý tưởng
- Đảm bảo an toàn tuyệt đối
- Quản lý số lượng người lớn trong thời gian ngắn
- Hình ảnh truyền thông đẹp, ấn tượng
Trong đó, Ocean Group là một trong những đơn vị đã triển khai nhiều chương trình quy mô lớn cho các doanh nghiệp và tập đoàn, với yêu cầu cao về độ chính xác, an toàn, chuyên nghiệp trong vận hành.
Từ hoạt động nội bộ đến công cụ truyền tải thông điệp doanh nghiệp
Không chỉ mang tính giải trí, Team Building và Sports Day ngày nay còn được doanh nghiệp sử dụng như một công cụ truyền tải thông điệp chiến lược và xây dựng văn hóa doanh nghiệp.
Các chương trình thường được thiết kế xoay quanh:
- Giá trị cốt lõi
- Mục tiêu phát triển
- Tinh thần đội ngũ
Thực tế cho thấy, các đơn vị tổ chức như Ocean Group đã tích hợp yếu tố nội dung và vận hành, giúp chương trình không chỉ sôi động mà còn mang lại giá trị lâu dài cho doanh nghiệp.
Xu hướng chuyên nghiệp hóa trong tổ chức chương trình quy mô lớn
Sự gia tăng nhu cầu tổ chức các chương trình quy mô lớn cho thấy xu hướng chuyên nghiệp hóa đang diễn ra rõ nét trong lĩnh vực này.
Chờ 1 - 2 phút là bình thường, nhưng việc để người giao hàng đợi quá lâu là thiếu tôn trọng, nhất là giữa trời nắng gắt hay mưa lớn.
Lê Đạt (21 tuổi, sinh viên tại TP.HCM) cho biết vì ở ký túc xá nên anh thường xuyên đặt đồ ăn qua ứng dụng. Mỗi khi đặt hàng, anh đều chú ý điện thoại để kịp thời nghe máy khi shipper gọi và xuống nhận ngay, tránh để họ phải chờ đợi.
Đạt cho rằng không nên để người giao phải chờ đợi quá lâu. Nhận hàng trễ không chỉ ảnh hưởng đến thời gian của shipper mà còn làm gián đoạn các đơn hàng khác, thậm chí khiến họ mất cơ hội nhận thêm cuốc mới.
Trong trường hợp lỡ để shipper đợi lâu, Đạt nói sẽ chủ động xin lỗi, và nếu có thể thì gửi thêm tiền tip.
“Đặt hàng cần có trách nhiệm. Nếu chưa thể ra lấy ngay thì ít nhất nên báo trước cho shipper hoặc nhờ họ gửi ai đó”, Đạt bày tỏ.
Còn Hồng My (19 tuổi, TP.HCM) nói mỗi khi có đơn hàng, cô luôn chờ sẵn, cầm điện thoại để theo dõi. Một phần vì mong nhận được đồ sớm, phần khác là để tránh lỡ cuộc gọi giao hàng.
“Mình thường xuyên quan sát bản đồ trên ứng dụng để biết người giao hàng đang ở đâu. Khi thấy họ còn cách vài trăm mét, mình sẽ chủ động ra đứng đợi sẵn, không làm mất thời gian của nhau”, My nói.
My cũng chuẩn bị sẵn tiền mặt, hoặc thanh toán chuyển khoản trước. “Trời nắng thế này mà để mấy anh shipper đứng chờ thì tội lắm”, cô chia sẻ.
Phúc Như (27 tuổi, TP.HCM) cho biết mỗi lần đặt đồ ăn trên ứng dụng, cô thường tận dụng tối đa các mã khuyến mãi để giảm chi phí, sau đó dùng chính phần tiền tiết kiệm được để tip lại cho người giao hàng. Như nói đây là cách vừa không tốn thêm nhiều tiền mà lại giúp đỡ người giao thêm một chút.
Như nói thu nhập mỗi đơn của shipper thực tế không cao, trung bình khoảng 12.000 đồng. Ngay cả khi giao đơn ghép, có khi ba đơn chỉ khoảng 25.000 đồng chứ không phải 36.000 đồng như nhiều người nghĩ. Chưa kể, việc định vị trên ứng dụng đôi khi không chính xác, khiến shipper phải chạy thêm 1 - 2km là chuyện thường gặp.
Duy Quốc (23 tuổi, Huế) từng có thời gian làm người giao hàng, chủ yếu giao vào giờ cao điểm, cả những ngày nắng gắt lẫn mưa to. Anh cho biết thu nhập mỗi đơn không cao, khoảng 11.000-13.000 đồng, những ngày mưa có thêm phụ phí thì đỡ hơn một chút.
“Tiền tip tuy nhỏ, chỉ 1.000 - 2.000 đồng, nhưng cũng đủ khiến mình cảm thấy vui. Hay khách ra nhận hàng nhanh, đứng chờ sẵn càng vui hơn, dù sao họ cũng tôn trọng mình”, Quốc bày tỏ.
Quốc gặp nhiều kiểu khách khác nhau. Có người thân thiện, chủ động tip thêm, dù nhận hàng trễ vẫn vui vẻ xin lỗi nên khiến anh cảm thấy nhẹ lòng. Ngược lại, cũng có những trường hợp để shipper chờ 15 - 20 phút dưới trời nắng nóng hoặc mưa lớn mà không một lời giải thích cũng khiến anh không khỏi chạnh lòng.
