Theo TS Lê Bá Chí Nhân, chuyên gia kinh tế, tư duy thu hút vốn FDI của VN đã có bước chuyển mang tính chiến lược. Thay vì đặt mục tiêu có thêm vốn, thì nay phải là thu hút chọn lọc, sử dụng vốn ngoại để tạo dựng năng lực cạnh tranh quốc gia. Mấu chốt không phải là VN thu hút được bao nhiêu tỉ USD, mà ở khả năng biến dòng vốn đó thành động lực nâng cấp năng lực sản xuất, trình độ công nghệ và sức cạnh tranh của doanh nghiệp (DN) nội. Để đạt được mục tiêu này, điều kiện tiên quyết là phải nâng cao năng lực hấp thụ của nền kinh tế thông qua 3 trụ cột: nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng hiện đại và thị trường vốn phát triển.
“Nguồn nhân lực là yếu tố quyết định chất lượng FDI. Nhà đầu tư công nghệ cao không đi tìm nơi có mức lương thấp nhất, họ tìm nơi có đội ngũ kỹ sư giỏi nhất, có nhiều chuyên gia về trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu, tự động hóa, năng lượng xanh… VN cần thay đổi cách đào tạo từ tư duy cung cấp những gì mình có sang đào tạo những gì thị trường cần”, ông Nhân nhấn mạnh.
GS-TS Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học – đào tạo, ĐH Kinh tế quốc dân, phân tích, muốn chuyển từ “nơi đặt nhà máy” sang “nơi sáng tạo công nghệ”, VN phải có đội ngũ nhân lực đủ sức không chỉ vận hành mà còn cải tiến, thiết kế và làm chủ công nghệ. Đây chính là điểm then chốt để giữ chân các dự án công nghệ cao và kéo các trung tâm nghiên cứu – phát triển (R&D) vào VN.
Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã đặt rất đúng vấn đề khi yêu cầu phát triển nhân lực chất lượng cao gắn với các ngành ưu tiên, cụm liên kết ngành, khu công nghiệp (KCN), khu công nghệ cao và dự án chiến lược.
“Điểm đột phá đầu tiên là phải chuyển mô hình đào tạo từ đào tạo theo chương trình của nhà trường sang đào tạo theo đơn đặt hàng của ngành công nghiệp. Chúng ta không thể chỉ cung cấp lao động phổ thông cho các nhà máy, mà phải cung cấp kỹ sư quy trình, kỹ thuật viên tự động hóa, chuyên gia dữ liệu, chuyên gia vận hành dây chuyền thông minh và nhân lực quản trị chuỗi cung ứng. Do đó, cần hình thành các trung tâm đào tạo công nghệ cao theo vùng kinh tế trọng điểm, liên kết trực tiếp giữa nhà nước, đại học, trường nghề, DN VN và tập đoàn FDI. Chương trình đào tạo phải ngắn hơn, linh hoạt hơn, cập nhật theo công nghệ thực tế như AI công nghiệp, IoT, robot, dữ liệu sản xuất, bán dẫn, logistics số và an ninh mạng. Đồng thời, cần đưa DN FDI vào quá trình thiết kế chương trình, đánh giá kỹ năng và đồng tài trợ đào tạo”, ông Đạt nói.
Theo TS Phan Hữu Thắng, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ KH-ĐT trước đây), để thực hiện được các mục tiêu, nội dung nêu tại Nghị quyết 10, VN cần triển khai ngay chương trình Chiến lược quốc gia về nguồn nhân lực FDI 2026 – 2045, trong đó đặt ra các mục tiêu cụ thể về đào tạo kỹ sư bán dẫn, chuyên gia AI, dữ liệu, công nghệ xanh, nhà quản trị quốc tế…
Bên cạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, TS Lê Bá Chí Nhân đặc biệt lưu ý, đầu tư hạ tầng phải được xem là đầu tư dài hạn cho năng lực cạnh tranh quốc gia. VN cần chuyển từ mô hình KCN manh mún, thiếu kết nối sang các hệ sinh thái công nghiệp tích hợp, kết nối vùng, có đầy đủ dịch vụ xã hội cho người lao động; ưu tiên hạ tầng năng lượng sạch, cảng biển thông minh, đường sắt tốc độ cao và hạ tầng số. Điều này giúp giảm chi phí logistics, nâng cao độ tin cậy chuỗi cung ứng và đáp ứng tốt hơn tiêu chuẩn về ESG ngày càng khắt khe của nhà đầu tư quốc tế.
Theo TS Trần Thọ Đạt, lợi thế cạnh tranh mới của VN sẽ không chỉ nằm ở một KCN có đất sạch, điện nước tốt, mà ở một hệ sinh thái kết nối đầy đủ giữa hạ tầng vật lý, hạ tầng số và hạ tầng đổi mới sáng tạo. Nghị quyết 10 đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển đồng bộ KCN, khu công nghệ cao, logistics, dữ liệu, năng lượng và trung tâm đổi mới sáng tạo.
Khi cảng biển, sân bay, đường bộ, đường sắt, trung tâm logistics được kết nối với hạ tầng số, dữ liệu thời gian thực và quản trị chuỗi cung ứng thông minh, chi phí giao dịch của nhà đầu tư sẽ giảm mạnh. Quan trọng hơn, hạ tầng số tạo điều kiện để các tập đoàn đặt trung tâm điều hành, trung tâm dữ liệu, trung tâm thiết kế và R&D tại VN. “R&D không thể phát triển trong một không gian chỉ có nhà xưởng, mà cần dữ liệu, nhân lực, phòng thí nghiệm, đại học, DN hỗ trợ và kết nối thị trường. Vì vậy, KCN tương lai phải là cụm đổi mới sáng tạo, không phải cụm cho thuê đất. Nếu làm được điều này, chúng ta có thể chuyển từ lợi thế chi phí sang lợi thế hệ sinh thái”, ông Đạt nói.
Một trong những điểm mới của Nghị quyết 10 là đặt ra yêu cầu thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp (FII) bên cạnh thu hút vốn FDI. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng yêu cầu phát triển thị trường vốn hiện đại để thu hút dòng vốn FII dài hạn, ổn định và có trách nhiệm. “VN không chỉ là nơi đặt nhà máy mà phải trở thành nơi huy động, phân bổ vốn và cung cấp các dịch vụ tài chính, công nghệ, đổi mới sáng tạo cho khu vực”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ.
Tham luận tại hội nghị quán triệt, triển khai Nghị quyết 10 ngày 30.6, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, để thu hút FDI thế hệ mới, phải tạo ra một môi trường đầu tư thế hệ mới. Môi trường đó không chỉ bao gồm đất đai, KCN, cảng biển, sân bay hay ưu đãi đầu tư, mà còn phải bao gồm thị trường vốn, hệ thống tài chính hiện đại, dịch vụ tài chính quốc tế, cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả… Trong yêu cầu đó, Trung tâm tài chính quốc tế VN tại TP.HCM (VIFC-HCMC) có vai trò đặc biệt quan trọng.
“Khi các định chế tài chính và nhà đầu tư chiến lược hiện diện tại VIFC-HCMC, họ không chỉ mang theo vốn, mà còn mang theo mạng lưới khách hàng toàn cầu, chuẩn mực quản trị, công nghệ, dữ liệu, kinh nghiệm cấu trúc giao dịch, năng lực quản trị rủi ro và đội ngũ nhân lực trình độ cao. Đây là dòng vốn có chất lượng cao hơn, tính lan tỏa lớn hơn, gắn chặt hơn với quá trình nâng cấp nền kinh tế”, ông Được nhận định.
Phát biểu tại hội thảo “VIFC-DN: Kiến tạo thể chế – Định hình dòng vốn thế hệ mới” ngày 30.6, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng ban Chính sách, Chiến lược T.Ư, nhận định hình thành VIFC không chỉ là câu chuyện xây dựng một thiết chế tài chính mới mà còn là giải pháp quan trọng nhằm tạo lập các kênh dẫn vốn mới cho nền kinh tế. “VN cần mạnh dạn hơn trong xây dựng hành lang pháp lý cho các loại tài sản và dịch vụ tài chính mới. Cái gì cần thận trọng thì vẫn phải thận trọng, nhưng những gì có thể mở thì phải mở nhanh hơn để tạo lợi thế cạnh tranh trong cuộc đua thu hút dòng vốn quốc tế”, ông Hiển nhấn mạnh.
Sáng 24/4, sau 12 ngày làm việc, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI bước vào phiên bế mạc.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết tại kỳ họp này, Quốc hội đã tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp theo quy định của Hiến pháp và pháp luật; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Quốc hội cũng đồng thời quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách.
“Trước những yêu cầu mới của đất nước, Quốc hội khóa XVI đã chủ động, khẩn trương triển khai công việc ngay từ những ngày đầu với tinh thần quyết tâm cao, làm ngay, làm bài bản”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội đánh giá các đại biểu Quốc hội, dù là đại biểu tái cử hay lần đầu tham gia, nhưng thể hiện rõ bản lĩnh, trí tuệ, khát vọng cống hiến; đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, sâu sắc, chất lượng.
Về kết quả kỳ họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết Quốc hội đã hoàn thành nhiệm vụ hệ trọng, xem xét, quyết định cơ cấu tổ chức và bầu, phê chuẩn 39 nhân sự cấp cao của bộ máy Nhà nước.
Quốc hội đã bầu Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng với sự tín nhiệm rất cao của các đại biểu Quốc hội.
Cùng với đó, Quốc hội đã thông qua 9 luật và 31 nghị quyết, trong đó có nhiều luật, nghị quyết thông qua với tỷ lệ 100% đại biểu Quốc hội có mặt tán thành.
“Các chính sách ban hành tại kỳ họp vừa mang đậm tinh thần đổi mới và tinh thần hành động quyết liệt để tháo gỡ những điểm nghẽn, vừa đảm bảo tính căn cơ, lâu dài, kịp thời đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, thúc đẩy phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao trách nhiệm cụ thể”, theo lời Chủ tịch Quốc hội.
Các luật, nghị quyết cũng quy định cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý hiệu quả các dự án tồn đọng, khơi thông nguồn lực để phát triển kinh tế - xã hội.
“Đặc biệt, việc kịp thời điều chỉnh linh hoạt các sắc thuế đã khẳng định sự chủ động, quyết liệt trong điều hành chính sách tài khóa và hỗ trợ doanh nghiệp, người dân vượt qua khó khăn”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Ngoài ra, theo Chủ tịch Quốc hội, Quốc hội đã dành nhiều thời gian xem xét, thảo luận kỹ lưỡng và quyết định hệ thống các kế hoạch phát triển 5 năm giai đoạn 2026-2030.
Các giải pháp đồng bộ, khả thi nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế cũng được Quốc hội đưa ra, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng ngay từ năm đầu của nhiệm kỳ; góp phần quan trọng hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng “2 con số”.
Cùng với đó, Quốc hội đã quyết định thành lập thành phố Đồng Nai; thông qua Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027.
Quốc hội đề nghị Chính phủ và các cơ quan ngay sau kỳ họp khẩn trương tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả các luật, nghị quyết đã được thông qua với tinh thần không để khoảng trống pháp lý, không để chậm trễ trong tổ chức thực hiện.
Chủ tịch Quốc hội khẳng định thành công của kỳ họp thứ nhất tạo khí thế, niềm tin và động lực mới cho cả nhiệm kỳ Quốc hội.
Đất nước ta đang đứng trước thời cơ và vận hội phát triển mới, đan xen với những khó khăn, thách thức ngày càng phức tạp.
Chủ tịch Quốc hội quán triệt cần nâng cao tính chuyên nghiệp, nâng cao chất lượng tham mưu, đảm bảo các quyết sách có tầm nhìn chiến lược, tính khả thi cao và sớm đi vào cuộc sống.
Theo Chủ tịch Quốc hội, Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, hành động quyết liệt, đồng hành cùng Chính phủ, cả hệ thống chính trị, phát huy cao nhất mọi nguồn lực, biến khát vọng thành hành động.
Thông tin được Ủy ban Kiểm tra Thành ủy Huế công bố ngày 15/5, sau kỳ họp thứ 8 xem xét dấu hiệu vi phạm của nhiều tổ chức, cá nhân.
Theo kết luận, trong thời gian giữ cương vị Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế, ông Nguyễn Đình Đức thiếu kiểm tra, giám sát việc ký kết, lựa chọn nhà thầu và thực hiện các hợp đồng truyền thông thuộc Chương trình nông thôn mới.
Những sơ hở này đã tạo điều kiện để Công ty Cát Tường Quân làm giả hồ sơ, chứng từ phát sóng nhằm hoàn tất thủ tục nghiệm thu, thanh quyết toán để chiếm đoạt ngân sách.
Sau khi sai phạm bị phát hiện, ông Đức cũng chưa chỉ đạo rà soát toàn bộ các hợp đồng đã ký với doanh nghiệp này để ngăn ngừa vi phạm tương tự, đồng thời chưa chủ động báo cáo cấp có thẩm quyền để xem xét, xử lý vụ việc.
Cơ quan kiểm tra đánh giá vi phạm của ông Đức gây hậu quả nghiêm trọng, làm giảm uy tín cá nhân và tổ chức đảng nơi công tác nên đề nghị xem xét thi hành kỷ luật.
Cũng tại kỳ họp này, Ủy ban Kiểm tra Thành ủy Huế quyết định kỷ luật khiển trách ông Hoàng Thế Hùng, Chánh Văn phòng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, nguyên Phó chánh Văn phòng phụ trách Văn phòng Cục Thi hành án dân sự tỉnh Thừa Thiên Huế.
Theo kết luận, trong thời gian công tác tại Cục Thi hành án dân sự tỉnh, ông Hùng thiếu trách nhiệm trong giám sát, kiểm kê quỹ tiền mặt, tài khoản tạm giữ thi hành án và quản lý thiết bị chứa dữ liệu chữ ký số cá nhân. Những sơ hở này đã để kế toán nghiệp vụ lợi dụng lấy cắp thiết bị, làm giả chứng từ để chiếm đoạt tiền tạm giữ thi hành án.
Văn phòng Chính phủ vừa có các văn bản truyền đạt ý kiến của Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc giao các bộ ngành, địa phương triển khai thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về đầu tư một số dự án đường sắt.
Với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Phó thủ tướng giao Bộ Xây dựng đẩy nhanh giai đoạn chuẩn bị đầu tư; bảo đảm chất lượng và tiến độ lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi theo đúng quy định. Không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ các quy trình kỹ thuật, trình tự pháp lý, bảo đảm tuyệt đối chất lượng công trình và hiệu quả đầu tư.
Đồng thời, chủ động nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các phương án công nghệ, mô hình đầu tư và lựa chọn đối tác chiến lược; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Xây dựng bộ giải pháp tổng thể, chi tiết nhằm kiểm soát tiến độ, đặc biệt tập trung vào các khâu quan trọng: chuẩn bị đầu tư, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và chuyển giao công nghệ. Các địa phương thuộc phạm vi dự án chuẩn bị quỹ đất, thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; bảo đảm ổn định đời sống, sinh kế và sản xuất cho người dân tại nơi ở mới.
Trước đó, theo báo cáo của Bộ Xây dựng, các đơn vị đang hoàn thiện hồ sơ mời thầu trong tháng 3, tiến tới lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi cho dự án trong quý 2/2026.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tổng vốn sơ bộ khoảng 1,7 triệu tỉ đồng, tương đương 67 tỉ USD. Theo phương án được Quốc hội phê duyệt, toàn tuyến dài 1.541 km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi, Hà Nội, điểm cuối tại ga Thủ Thiêm, TP.HCM, đi qua 20 tỉnh, thành phố. Dự kiến khởi công tháng 12.2026 và hoàn thành năm 2035.
Hồi tháng 5.2025, Công ty VinSpeed thuộc Tập đoàn VinGroup đề xuất đầu tư dự án, trong đó doanh nghiệp tự thu xếp 20% vốn, phần còn lại vay từ Nhà nước với lãi suất 0%, thời hạn 35 năm. Tuy nhiên, cuối năm ngoái, VinSpeed đã rút đề xuất để tập trung cho các dự án hạ tầng khác.
Một số doanh nghiệp trong nước đáng chú ý như Tập đoàn Thaco và Công ty Vận tải Đường sắt Việt Nam cũng muốn tham gia đầu tư dự án này.
