Em là tác giả bài viết “Hụt hẫng vì bị từ chối suốt ba tháng ‘rải’ hồ sơ xin việc”. Khi nhấn nút gửi bài hôm ấy, em chỉ nghĩ mình đang trút ra nỗi ám ảnh cay đắng nhất của tuổi 23: tốt nghiệp, đầy kỳ vọng rồi liên tiếp nhận những email từ chối lạnh lùng. Ba tháng trôi qua, CV gửi đi như cánh chim lạc hướng, em bắt đầu nghi ngờ chính mình. Không ngờ bài viết lại nhận được nhiều chia sẻ đến vậy. Có người nhắn: “Trong đời ai cũng có thời gian thất nghiệp hoặc phải làm tạm công việc không phù hợp để chuyển tiếp. Không tin em cứ hỏi các cô chú anh chị xem có đúng không. Thế nên không có thất bại, chỉ có thử thách. 23 tuổi tương lai bay phấp phới em ơi”. Em đọc mà vừa ấm lòng, vừa thấy nghèn nghẹn. Ấm vì được thấu hiểu. Nghèn nghẹn vì giữa động viên và thực tế vẫn là khoảng cách.
Ba tháng thất nghiệp không chỉ là ba tháng không lương. Đó là ba tháng thức dậy mà không biết hôm nay mình có ích ở đâu. Là những buổi phỏng vấn em chuẩn bị kỹ lưỡng, mặc chiếc áo sơ mi đã ủi phẳng, tập trả lời trước gương… rồi nhận về câu “Chúng tôi sẽ liên hệ sau”. Là những tối nằm trằn trọc, mở điện thoại xem lại email cũ, tự hỏi: “Mình thiếu điều gì?”. Em từng nghĩ mình học không tệ, thực tập cũng nghiêm túc, có kỹ năng giao tiếp, có tinh thần cầu tiến nhưng thị trường lao động không vận hành bằng niềm tin cá nhân, nó vận hành bằng nhu cầu, bằng cạnh tranh, bằng may mắn. Và em đứng giữa vòng xoáy ấy, thấy mình nhỏ bé.
Giữa những khó khăn đó, em chỉ còn hai lựa chọn rõ ràng: một là bước ra khỏi vùng an toàn, khởi nghiệp một công ty bán hàng khi 23 tuổi; hai là chấp nhận làm thêm bán quần áo, coi đó là công việc tạm thời để chờ cơ hội phù hợp hơn. Khởi nghiệp ở tuổi 23 nghe có vẻ “bay phấp phới” như lời mọi người nói. Em từng mơ về một thương hiệu nhỏ của riêng mình: bán những món đồ em chọn lọc, xây dựng trang mạng xã hội, tự chụp ảnh, tự viết nội dung, tự chăm sóc khách hàng. Em thích cảm giác được làm chủ. Em tin nếu đủ quyết tâm, em có thể học dần từ những sai lầm. Nhưng khởi nghiệp không chỉ là đam mê, nó cần vốn, cần kiến thức quản lý, cần khả năng chịu rủi ro. Em tự hỏi: nếu thất bại, em có đủ tiền để đứng dậy không? Nếu lỗ vốn, ai sẽ là người cùng em gánh chịu? Gia đình em không khá giả. Em không muốn quyết định bốc đồng của mình trở thành gánh nặng cho bố mẹ.
Lựa chọn thứ hai nghe “an toàn” hơn: đi làm thêm bán quần áo ở cửa hàng. Lương không cao, công việc có thể không liên quan đến chuyên ngành em học nhưng ít nhất, em có thu nhập, có nhịp sinh hoạt đều đặn, có môi trường giao tiếp, có cơ hội rèn kỹ năng bán hàng, chăm sóc khách. Có thể đó không phải giấc mơ em từng vẽ, nhưng là bước đệm. Thế nhưng, chính chữ “tạm” lại khiến em chùn bước. Em sợ mình sẽ mắc kẹt, sợ rằng “làm tạm” rồi thành quen, rồi đánh mất khát vọng ban đầu. Sợ một ngày nào đó nhìn lại, em nhận ra mình đã đánh đổi tuổi trẻ cho sự an toàn.
Có những đêm em ngồi một mình, mở lại bài viết cũ và đọc từng bình luận. Em nhận ra một điều: người ta không cổ vũ em liều lĩnh. Họ chỉ muốn em hiểu rằng thất nghiệp không phải bản án, nó là một đoạn đường và đoạn đường nào cũng cần bước đi. Có thể em đã nhìn mọi thứ quá cực đoan như thể chỉ có thành công rực rỡ hoặc thất bại hoàn toàn nhưng thực tế có lẽ mềm mại hơn. Làm thêm bán quần áo không đồng nghĩa với từ bỏ ước mơ. Khởi nghiệp không đồng nghĩa với thành công tức thì.
Em bắt đầu nghĩ theo cách khác: nếu đi làm thêm, em có thể học cách quản lý hàng hóa, cách đọc tâm lý khách hàng, cách vận hành một cửa hàng. Những kỹ năng ấy biết đâu sẽ giúp ích cho việc kinh doanh sau này. Nếu khởi nghiệp, em có thể bắt đầu nhỏ, bán online với số vốn vừa phải, thử nghiệm trước khi mở rộng. Điều quan trọng nhất không phải em chọn con đường nào, mà là em có dám chịu trách nhiệm với lựa chọn ấy hay không.
Ba tháng thất nghiệp đã dạy em nhiều điều hơn bốn năm đại học. Nó dạy em khiêm tốn; Dạy em hiểu giá trị của một công việc; Dạy em biết cảm thông với những người đang loay hoay tìm chỗ đứng trong xã hội. Em không còn muốn tự hỏi “Tại sao là mình?”. Em muốn hỏi “Mình học được gì?”. Có thể thời điểm này chưa phải lúc em có công việc mơ ước nhưng nó có thể là lúc em rèn bản lĩnh. 23 tuổi không còn quá trẻ để vô tư nhưng cũng chưa quá muộn để bắt đầu lại. Em không muốn sau này nhìn lại và hối hận vì đã không dám thử. Nhưng em cũng không muốn mù quáng lao vào thứ mình chưa chuẩn bị đủ.
Có lẽ con đường đúng không phải là chọn giữa khởi nghiệp hay làm thêm mà là chọn không ngừng tiến về phía trước, dù bước nhỏ. Em có thể đi bán quần áo để nuôi sống mình, đồng thời ấp ủ kế hoạch kinh doanh riêng. Em có thể thất bại lần nữa nhưng ít nhất em đã thử. Em có thể bị từ chối thêm vài lần nữa nhưng điều đó không định nghĩa giá trị của em.
Bài viết trước của em nói về hụt hẫng. Bài viết này, em muốn nói về hy vọng, mong manh nhưng có thật. Em vẫn chưa có việc làm đúng chuyên ngành. Em vẫn lo lắng khi nhìn bạn bè ổn định nhưng em không còn muốn chìm trong cảm giác mình là người thất bại. Nếu ai đó hỏi em hôm nay: “Em chọn gì?”, em sẽ trả lời: em chọn tiếp tục bước đi. Dù là bằng công việc tạm thời hay một dự án nhỏ tự mình gây dựng, em vẫn sẽ tiến lên. Vì có lẽ, điều đáng sợ nhất không phải là thất nghiệp mà là đánh mất niềm tin rằng mình có thể thay đổi tương lai. 23 tuổi, em vẫn còn cả bầu trời phía trước. Và lần này, thay vì chỉ “rải” hồ sơ, em muốn gieo cho mình một cơ hội.
Tôi 28 tuổi, bố mẹ rất quan tâm đến chúng tôi, gia đình khá về mọi mặt. Từ nhỏ tôi đã tự lập, giờ có công việc tốt và thu nhập khá cao. Em 26 tuổi, con út trong gia đình, xinh đẹp, ngoan ngoãn, giao tiếp tốt, khéo léo và rất phấn đấu. Chúng tôi yêu nhau thật nhiều, cho nhau tất cả, nghĩ sẽ chẳng gì có thể chia tay.
Chúng tôi đã ra mắt bố mẹ hai bên. Bố mẹ tôi chê em ở xa quá, cưới nhau sau này sẽ vất vả, dù vậy tôi vẫn yêu thương và chăm sóc em. Sau khi học xong em cũng xin được vào làm ở một công ty lớn, mức lương khá tốt dù hơi vất vả. Tôi có tham vọng, phấn đấu vươn lên, chán công việc ở cơ quan nhà nước nên tự vay tiền họ hàng rồi mở công ty riêng.
Từ đây tình cảm hai đứa rạn nứt khá nhiều. Công việc của tôi vất vả vì mới khởi nghiệp, không có thời gian quan tâm em như trước. Tôi cũng buồn vì chưa một lần em hỏi thăm xem công việc của tôi như nào. Thời điểm đó đối với tôi rất vất vả, mỗi ngày chỉ được ngủ 4-5 tiếng, bạn gái chưa một lần động viên.
Từ nhà tôi đến nhà em hơn 30km, tuần nào tôi cũng đưa em đi chơi 2-3 lần. Mỗi lần em trực đêm, tôi đều mua đồ ăn, dù nhà tôi cách chỗ em làm 15km. Tôi quan tâm em như vậy nhưng em luôn nói tôi ít thể hiện tình cảm. Một năm sau đó, công việc kinh doanh của tôi dần đi vào ổn định, thu nhập mỗi tháng hơn 40 triệu đồng, vậy mà em vẫn đòi chia tay.
Những ngày lễ, tôi đi chọn quà cho em rất chỉn chu, nghĩ em sẽ vui, trân trọng, nhưng không nhận lại được tình cảm của em. Giờ đây, chỉ một mâu thuẫn nhỏ, em dám quát tháo tôi. Tôi tức giận cũng mắng em và em bỏ đi. Em cho rằng tôi lạnh lùng vô tâm, không yêu thương em. Chúng mình không liên lạc gần 3 tháng rồi, cũng thấy rõ hai đứa có nhiều điểm không hợp nhưng tôi vẫn buồn và nhớ em nhiều. Tôi phải làm sao đây?
Tôi 38 tuổi, vợ 30 tuổi, quen nhau gần 4 năm mới cưới. Trong thời gian quen, chúng tôi rất hợp nhau, mặc dù thời gian gần nhau không nhiều. Chúng tôi trao nhau những lời yêu thương qua tin nhắn hoặc gọi điện, cả hai rất hạnh phúc. Cưới nhau được nửa nay, vợ có bầu, tôi rất quan tâm và chiều chuộng vợ. Vợ nghén nặng nên không thể đi làm, chỉ ở nhà dưỡng thai. Hàng ngày tôi đi làm đều gọi về liên tục để hỏi thăm và động viên vợ, luôn mong hết giờ làm để về với em.
Rồi con gái chúng tôi chào đời, cả nhà về ở nhà ngoại để mẹ vợ, để bà ngoại tiện chăm cháu giúp. Nhà vợ gần cơ quan tôi nên trưa nào tôi cũng về ăn cơm rồi ở với vợ con. Nửa năm sau, cha mẹ vợ phải về quê một thời gian để chăm sóc bà nội của vợ vì bà già yếu lại đang ốm. Vợ chồng tôi vừa chăm con, vừa trông nom nhà cửa và cơm nước cho em vợ năm sau thi đại học.
Tôi thương vợ rất nhiều, một phần vì em phải chăm con vất vả, con tôi hay quấy, mè nheo, lười ăn; một phần vợ lại phải cơm nước và chăm lo nhà cửa nên tôi càng thương và chiều vợ. Cứ tưởng như thế vợ sẽ vui và cảm nhận được tình cảm của tôi, nhưng vợ ngày càng thay đổi tính nết. Cô ấy hay nổi giận thất thường, có khi còn nói những lời xúc phạm làm tôi buồn nhiều. Nhiều lúc tôi rất giận nhưng vì thương vợ nên bỏ qua, không đôi co. Có phải vì chiều vợ quá nên cô ấy ỷ lại, không còn hiền dịu như lúc trước, mong anh chị cho tôi lời khuyên.
Tôi 28 tuổi, ngoại hình khá, công việc ổn định, bạn trai 35 tuổi. Chúng tôi quen nhau hơn một năm rồi mới chính thức yêu. Anh chín chắn, trách nhiệm và tình cảm, đó là những cảm nhận của tôi trước khi nhận lời yêu anh. Sau gần một năm yêu nhau, cả hai tính chuyện kết hôn trong năm nay nhưng tôi còn thấy băn khoăn về anh. Anh tỏ ra là người chịu khó, ham học hỏi và cầu tiến, được nhiều người yêu quý. Anh kể với tôi từng làm việc vất vả ra sao, lăn lộn kiếm tiền ra sao, nhưng ở tuổi này vẫn chẳng tích lũy được gì đáng kể, mãi khi yêu rồi tôi mới nhận ra điều đó.
Tuy nhiên cái tôi lo không phải vấn đề tài chính mà tôi cảm nhận tình yêu của anh dành cho mình không mấy mặn mà, giống như kiểu đến lúc phải lấy vợ thì yêu rồi cưới thôi. Anh cũng sốt sắng chuyện đám cưới nhưng với tôi, cách đối xử không có gì khác mấy so với hồi còn chơi kiểu bạn bè. Lúc nào anh cũng tâm sự với tôi là rất yêu thương mẹ và chị gái. Anh cũng rủ tôi về nhà chơi, nhưng đến nhà thì để tôi thích làm gì thì làm, ít khi hỏi han hoặc quan tâm để ý, thay vào đó anh luôn chú ý đến mẹ, rồi dọn dẹp và sửa đồ đạc trong nhà. Chúng tôi đã tính chuyện đám cưới nhưng có người không biết lại hẹn giới thiệu cho anh một cô phù hợp. Anh vẫn không hề nói về đám cưới và còn hứa đi gặp gỡ. Tôi đọc được tin nhắn, hỏi thì anh bảo đấy là nói thế thôi chứ lúc nào chẳng đi cùng tôi, làm gì có lúc nào đi gặp ai nữa. Sau đó anh đã nhắn tin từ chối mối kia với lý do sợ ế nên đã chấp nhận mối khác rồi. Tôi đọc mà buồn.
Ngày đi làm, cùng đường nên anh đưa đón tôi, chỉ có buổi tối hai đứa gần nhau. Nhà anh ở xa, thỉnh thoảng chủ động thuê phòng ở lại để được đi chơi cùng tôi, đấy là khi anh muốn thế. Còn nếu tôi đề nghị anh ở lại thì rất hiếm khi nhận được sự đồng ý, dù mưa gió thế nào cũng nhất định về. Có dịp chúng tôi đi chơi xa, thấy anh bỗng dưng mệt mỏi, chẳng nói năng gì, đi ngủ, để tôi thức một mình. Tôi giận dỗi anh cũng chẳng dỗ dành nên trong lúc anh ngủ tôi tự đi ra ngoài thuê phòng khác ở. Tôi buồn và khóc nhiều nhưng không hề thấy anh gọi hay nhắn tin xem tôi đi đâu. Sau đó vì sợ ở một mình, tôi lại phải gọi anh đến đón về ở cùng.
Đến hôm sau, bạn tôi hẹn gặp, cùng lúc bạn anh cũng hẹn, anh muốn tôi đi cùng gặp bạn anh. Tôi bảo thế đi gặp bạn tôi một lúc rồi về gặp bạn anh. Anh bảo hẹn rồi, vậy nên anh không đi cùng tôi được, tôi cứ đi với bạn. Tôi đi cùng bạn được một lúc thì thấy anh gọi, hỏi anh đang làm gì anh bảo đang ở nhà thôi, chiều mới gặp bạn. Tôi cũng không hiểu nổi nữa, vừa buồn vừa giận.
Tôi vẫn tin anh là người tốt. Anh luôn hòa nhã, đối xử tốt với mọi người, nhất là những người có hoàn cảnh khó khăn. Thế nhưng qua những chuyện như vậy tôi cảm thấy băn khoăn lắm. Anh nói thật may mắn khi yêu được tôi, thế nhưng cách anh đối xử với tôi nhiều khi lại không như vậy. Nhiều lúc tôi cảm giác tình yêu đó chưa đủ lớn. Bố mẹ tôi rất quý anh vì thấy anh gần gũi. Anh không nề hà việc gì khi về nhà tôi. Ai cũng nghĩ tôi được anh yêu chiều nhiều lắm. Vậy nhưng có những chuyện tôi vẫn chẳng biết tỏ cùng ai. Mong nhận được sự chia sẻ.
