Kỳ World Cup năm 2026 đang diễn ra tại Canada, Mexico và Mỹ với sự góp mặt của hơn 1.200 cầu thủ. Trải qua 92 trận đấu, một số cái tên đã chứng minh sự vượt trội hoàn toàn so với phần còn lại và Erling Haaland là một trường hợp như vậy. Tiền đạo người Na Uy đã lập cú đúp vào lưới Brazil ở vòng 1/8 để giúp quốc gia mình lần đầu tiên giành vé vào tứ kết. Na Uy sẽ có cuộc chạm trán Anh vào ngày 12/7 tại Miami, Mỹ.
“Có lẽ điều này sẽ viết nên lịch sử cho Na Uy”, AP dẫn lời Haaland sau trận đấu. “Mọi người chỉ cần tận hưởng niềm vui. Đó là một trong những ngày điên rồ và tuyệt vời nhất trong lịch sử Na Uy. Hãy cứ tận hưởng, đón nhận và trân trọng khoảnh khắc ấy”.
Trở thành trụ cột của đội tuyển quốc gia từ khi ra mắt vào năm 2019, bí quyết thành công của Haaland một phần nằm ở nền tảng gia đình khi cả bố và mẹ anh đều là những vận động viên chuyên nghiệp. Cha của anh, ông Alf-Inge Haaland, là cựu cầu thủ bóng đá từng có sự nghiệp bền bỉ tại đội tuyển quốc gia Na Uy và các câu lạc bộ Anh. Mẹ của anh, bà Gry Marita Braut, là nhà vô địch quốc gia 7 môn phối hợp, tranh tài ở cấp độ đỉnh cao của làng điền kinh Na Uy, theo Business Insider.
Tuy nhiên, yếu tố di truyền chỉ là một phần của câu chuyện, bởi Haaland luôn khẳng định một chế độ sinh hoạt hàng ngày kỷ luật được xây dựng xoay quanh việc tập luyện, phục hồi và dinh dưỡng mới là nền móng cho phong độ của anh.
“Bạn cần phải là một vận động viên suốt 24/7, không chỉ trong hai tiếng thi đấu trên sân”, Haaland chia sẻ trên kênh YouTube cá nhân. “Cơ thể chúng ta có thể chịu đựng được nhiều hơn những gì chúng ta nghĩ. Tôi cảm thấy mệt mỏi nhưng tôi tự bảo với cơ thể mình rằng mình không sao cả. Đây là một liệu pháp tâm lý”.
Đối với Haaland, 90 phút thi đấu trên sân là kết quả cuối cùng của những gì anh đã thực hiện trong suốt quá trình tập luyện. “Đó là cách bạn ngủ, chuẩn bị cho buổi tập tiếp theo, trận đấu sắp tới và cách bạn phục hồi sau mỗi trận đấu”, anh nói thêm. “Tất cả là một quy trình khép kín”.
Để đạt được hiệu suất thể chất tối đa, “cỗ máy ghi bàn” tuân thủ một lịch trình nghiêm ngặt tại Manchester, nơi anh đang thi đấu cho câu lạc bộ Manchester City và từng hai lần lên ngôi vô địch Ngoại hạng Anh vào các năm 2023, 2024. Bên cạnh các bài tập giãn cơ, tăng cường sức mạnh và tim mạch, sự linh hoạt là yếu tố then chốt trong quá trình tập luyện của cầu thủ này.
Haaland cho hay cơ háng và cơ hông của anh có độ dẻo dai bẩm sinh, điều tối quan trọng giúp anh thực hiện được những pha ghi bàn dứt điểm ở các góc độ không tưởng. Ngoài ra, tại cơ sở tập luyện của Manchester City, anh còn thực hiện một số bài tập trong phòng giảm oxy (hypoxic chamber). Căn phòng này tạo ra môi trường thiếu oxy có kiểm soát để tái hiện điều kiện áp suất ở vùng núi cao, đồng thời có thể tăng mức nhiệt độ và độ ẩm.
Theo Haaland, việc tập luyện trong điều kiện đó giúp anh phục hồi nhanh hơn giữa các pha bứt tốc trong trận đấu. “Bạn cần tìm ra những gì phù hợp với bản thân, bởi vì mỗi người mỗi khác”, anh chia sẻ. “Điều quan trọng là phải vận động cơ thể và duy trì lối sống năng động”.
Anh lưu ý ngay cả 10 hay 15 phút giãn cơ hoặc tập các bài vận động linh hoạt cũng có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn. Đối với tiền đạo này, quá trình phục hồi cũng quan trọng không kém gì thời gian thi đấu. Tắm đá và xông hơi là một phần trong chế độ sau tập luyện được Haaland duy trì 4-5 lần một tuần, giúp xoa dịu các cơn đau và giảm tình trạng mỏi cơ.
Anh còn kết hợp liệu pháp ánh sáng đỏ, một phương pháp điều trị sử dụng ánh sáng đỏ ở cường độ thấp được cho là giúp cải thiện bề ngoài của làn da như làm giảm nếp nhăn, sẹo, mẩn đỏ và mụn trứng cá, để bù đắp cho việc thiếu hụt ánh sáng mặt trời tự nhiên tại Manchester. Các nghiên cứu vẫn đang được tiến hành để xác định hiệu quả thực tế của liệu pháp ánh sáng đỏ. Dù một số kết quả sơ bộ cho thấy phương pháp này có thể hỗ trợ điều trị mụn trứng cá và vảy nến, các bằng chứng khoa học hiện có vẫn còn rất hạn chế.
Trong nhiều cuộc phỏng vấn, Haaland từng khẳng định giấc ngủ là điều quan trọng nhất trên thế giới và một lịch trình ngủ lành mạnh là nguyên tắc không thể thỏa hiệp.
Một khía cạnh quan trọng khác trong lịch trình hàng ngày của Haaland là thực phẩm và dinh dưỡng. Trong video ghi lại một ngày điển hình, anh bắt đầu buổi sáng bằng một ly cà phê pha sữa tươi chưa tiệt trùng và siro cây phong. Dù sữa tươi chưa qua tiệt trùng không được các cơ quan y tế công cộng khuyến khích sử dụng và bị kiểm soát bán hàng nghiêm ngặt do nguy cơ chứa vi khuẩn gây bệnh, Haaland vẫn thích trải nghiệm và tìm kiếm những điều mới mẻ để tối ưu hóa những chi tiết nhỏ trong cuộc sống và sự nghiệp của mình.
Chân sút này cho rằng dinh dưỡng thực ra rất đơn giản, anh ưu tiên một bữa sáng nhẹ nhàng và những miếng bít tết nhiều mỡ, đồng thời khẳng định bản thân là một người có niềm đam mê lớn với ẩm thực và luôn sống để tận hưởng các món ăn.
Bệnh nhân vốn khỏe mạnh, không hút thuốc, không sử dụng rượu bia và không có bệnh lý đáng chú ý. Tuy nhiên bệnh nhân không thường xuyên vận động.
Sau một thời gian được người thân "nhắc nhở" nên chăm vận động hơn, ông bắt đầu tập luyện thể dục đều đặn. Trong một buổi tập, sau nhiều lần thực hiện động tác gập bụng, ông xuất hiện đau bụng dữ dội.
Ban đầu, ông nghĩ đây chỉ là cảm giác đau cơ thông thường do tập quá sức nên cố gắng chịu đựng. Tuy nhiên cơn đau không những không giảm mà ngày càng dữ dội hơn. Sau đó, ông đến Bệnh viện Thanh Nhàn thăm khám.
Tại bệnh viện kết quả chụp cắt lớp vi tính đa dãy cho thấy động mạch mạc treo tràng trên - mạch máu chính nuôi phần lớn ruột non và một phần ruột già - đã bị tắc hoàn toàn ở đoạn giữa.
Theo các bác sĩ Bệnh viện Thanh Nhàn, nhiều khả năng động tác gập bụng với cường độ mạnh đã gây sang chấn lên thành mạch, dẫn đến hiện tượng bóc tách động mạch mạc treo tràng trên.
Hiểu đơn giản đây là tình trạng thành mạch máu bị rách một lớp bên trong, tạo thành một "đường hầm giả". Máu chảy vào đường hầm này hình thành huyết khối, chèn ép lòng mạch thật và làm giảm nghiêm trọng lượng máu đến nuôi ruột.
Khi ruột không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, tình trạng thiếu máu ruột cấp sẽ xảy ra. Đây là một cấp cứu ngoại khoa đặc biệt nguy hiểm bởi nếu kéo dài, ruột có thể bị hoại tử.
Khi đó, người bệnh không chỉ phải phẫu thuật cắt bỏ đoạn ruột tổn thương mà còn có nguy cơ đối mặt với các biến chứng nặng nề, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.
ThS.BS Nguyễn Duy Thịnh - Phó trưởng khoa chẩn đoán hình ảnh, Bệnh viện Thanh Nhàn - cho hay các bác sĩ đã nhanh chóng tái thông động mạch bị tắc, đưa dụng cụ can thiệp vào đúng lòng thật của động mạch và đặt stent để khôi phục dòng máu đến nuôi ruột.
Bác sĩ Thịnh cũng khuyến cáo tập thể dục là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa bệnh tật và nâng cao sức khỏe. Tuy nhiên việc tập luyện cần phù hợp với thể trạng, đúng kỹ thuật và tăng dần cường độ theo thời gian.
Đặc biệt, không nên chủ quan khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường như đau bụng dữ dội sau tập luyện; đau kéo dài, không giảm khi nghỉ ngơi; buồn nôn, nôn hoặc chướng bụng; cảm giác đau khác hẳn với đau cơ thông thường.
Những triệu chứng này có thể là tín hiệu cảnh báo một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cần được thăm khám sớm.
Động thái được Bộ Y tế đưa ra sau khi Bộ Công an cảnh báo về xu hướng tội phạm ma túy sử dụng fentanyl để tăng độ "phê" trong các loại ma túy tổng hợp. Cuối năm 2025, một vụ án liên quan fentanyl đã bị công an triệt phá tại Hà Nội.
Trước tình hình này, các cơ sở y tế phải siết chặt kê đơn, cấp phát và tiêu hủy thuốc chứa fentanyl; bắt buộc thu hồi 100% vỏ ống thuốc sau sử dụng để tránh thất thoát ra ngoài thị trường bất hợp pháp. Các doanh nghiệp dược, nhà thuốc và cơ sở kinh doanh được yêu cầu không bán thuốc sai đối tượng.
Fentanyl là thuốc giảm đau gây nghiện cực mạnh, thường dùng trong gây mê và điều trị đau nặng. Hoạt chất này mạnh hơn morphine hàng chục lần nên chỉ cần một lượng rất nhỏ bị lạm dụng cũng có thể gây suy hô hấp, tử vong.
Giống các opioid khác như morphin hay heroin, Fentanyl tạo cảm giác hưng phấn, thư giãn và giảm đau, nhưng kèm theo các tác dụng phụ nguy hiểm như lú lẫn, buồn ngủ, đặc biệt là suy hô hấp. Khi quá liều, người dùng có thể nhanh chóng rơi vào hôn mê, da lạnh và ẩm, cơ thể tím tái rồi tử vong do ngừng thở.
Các chuyên gia y tế cảnh báo về "bộ ba triệu chứng" điển hình của ngộ độc opioid là hôn mê, đồng tử co nhỏ như đầu đinh ghim và suy hô hấp.
Tại nhiều nước, fentanyl đã trở thành "ma túy tử thần" do thường bị pha vào heroin hoặc ma túy tổng hợp để tăng hiệu lực. Chất này là nguyên nhân gây ra hơn 52.000 cái chết tại Mỹ trong một năm qua và trở thành loại ma túy chết chóc nhất nước này. Giới chức cảnh báo nguy cơ đang có dấu hiệu lan sang khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ban hành Sắc lệnh xem Fentanyl là "vũ khí hủy diệt hàng loạt", mối đe dọa an ninh quốc gia cấp bách. Người dùng nhiều khi không biết mình đã sử dụng fentanyl, dẫn đến sốc thuốc và tử vong hàng loạt.
Việc Bộ Y tế siết quản lý fentanyl cho thấy áp lực ngày càng lớn từ nguy cơ ma túy tổng hợp thế hệ mới xâm nhập vào hệ thống y tế và thị trường dược phẩm trong nước. Các chuyên gia cảnh báo nếu không kiểm soát chặt từ khâu nhập khẩu, phân phối đến sử dụng tại bệnh viện, fentanyl có thể trở thành nguồn phát sinh tội phạm và các ca ngộ độc nguy hiểm trong cộng đồng.
Omega-3 là nhóm chất béo gồm ba dạng chính là EPA, DHA (chủ yếu từ cá) và ALA (từ thực vật). Đây là những thành phần quan trọng của màng tế bào, đồng thời tham gia điều hòa nhiều hoạt động trong cơ thể như lưu thông máu, phản ứng viêm và chức năng thần kinh. Bổ sung đủ omega-3 có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và hỗ trợ sức khỏe não bộ.
Do cơ thể không thể tự sản xuất nên việc bổ sung qua thực phẩm hàng ngày là cần thiết. Dưới đây là những thực phẩm giàu omega-3 quen thuộc.
Cá thu
Cá thu là một trong những nguồn chứa omega-3 dồi dào nhất, đặc biệt giàu EPA và DHA. Loại cá này còn cung cấp lượng lớn vitamin B12, selen, hỗ trợ hệ thần kinh, chống oxy hóa. Cá thu có thể chế biến đơn giản như nướng, kho hoặc áp chảo, phù hợp với khẩu vị người Việt.
Cá hồi
Cá hồi từ lâu được xem là thực phẩm tốt cho tim mạch và não bộ. Ngoài omega-3, cá hồi còn chứa protein chất lượng cao, vitamin D cùng nhiều khoáng chất cần thiết. Ăn cá hồi đều đặn có thể giảm viêm, hỗ trợ trí nhớ đồng thời cải thiện sức khỏe tổng thể.
Cá mòi
Cá mòi đóng hộp tiện lợi, có thể ăn cả xương, giúp bổ sung thêm canxi. Đây là loại cá nhỏ nhưng giàu omega-3, cung cấp cả vitamin D và B12. Cá mòi có thể dùng trực tiếp hoặc chế biến cùng salad, bánh mì.
Cá trích
Cá trích là loại cá béo có hàm lượng omega-3 cao, đồng thời giàu chất chống oxy hóa, khoáng chất. Ăn loại cá này thường xuyên hỗ trợ tim mạch, giảm viêm. Cá trích có thể được chế biến theo nhiều cách như nướng, chiên hoặc làm gỏi.
Hàu
Hàu không chỉ chứa omega-3 mà còn rất giàu kẽm, vitamin B12 và các khoáng chất thiết yếu. Đây là thực phẩm tốt cho hệ miễn dịch, sức khỏe tổng thể. Có thể ăn sống hàu, nướng hoặc chế biến thành nhiều món ăn quen thuộc.
Hạt chia
Hạt chia là nguồn omega-3 thực vật (ALA) phổ biến, đồng thời giàu chất xơ, protein. Khi ngâm nước, hạt chia tạo thành dạng gel giúp hỗ trợ tiêu hóa. Để ăn hạt chia, bạn có thể thêm vào sữa chua, sinh tố hoặc các món tráng miệng.
Hạt lanh
Hạt lanh chứa hàm lượng ALA cao, rất phù hợp với người ăn chay. Tuy nhiên, lớp vỏ cứng khiến cơ thể khó hấp thu, vì vậy nên xay nhỏ trước khi sử dụng. Trộn vào cháo, sữa hoặc bánh để tận dụng lợi ích dinh dưỡng của hạt này.
Quả óc chó
Quả óc chó hạt giàu omega-3 và chất chống oxy hóa, đặc biệt tốt cho não bộ. Hình dáng giống não bộ của loại hạt này thường được liên tưởng đến lợi ích tăng cường trí nhớ. Hạt óc chó ăn trực tiếp hoặc kết hợp trong các món ăn nhẹ như salad, sữa chua đều bổ dưỡng.
Đậu nành
Đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành như đậu phụ, sữa đậu nành cung cấp một lượng omega-3 nhất định. Đây còn là nguồn protein thực vật quan trọng, phù hợp với chế độ ăn lành mạnh. Đậu nành dễ chế biến và phổ biến trong bữa ăn hàng ngày.
EPA và DHA từ cá là dạng omega-3 cơ thể hấp thu tốt nhất, trong khi ALA từ thực vật cần chuyển hóa nên hiệu quả thấp hơn. Vì vậy, nên kết hợp cả nguồn động vật và thực vật để đảm bảo nhu cầu. Trong trường hợp không ăn cá, có thể cân nhắc bổ sung từ tảo biển - nguồn omega-3 thực vật chứa trực tiếp EPA và DHA.
