Năm 2025 chứng kiến một cột mốc mang tính bước ngoặt đối với ngành công nghiệp nội dung số Việt Nam khi game được thực hiện bởi người Việt vượt 4,9 tỉ lượt tải về trên toàn cầu. Thành tích này đưa Việt Nam vươn lên vị trí thứ hai thế giới, chỉ xếp sau Trung Quốc (5,3 tỉ lượt tải). Đây được xem là minh chứng cho quá trình chuyển đổi chiến lược từ thị trường tiêu thụ, gia công thành trung tâm xuất khẩu chất xám tầm cỡ quốc tế.
Theo dữ liệu từ “Báo cáo ngành Game Mobile Việt Nam 2025” do GameGeek thực hiện cùng Sensor Tower, tốc độ phân phối game Việt hiện đạt mức trung bình 9.300 lượt tải mỗi phút. Kết quả đạt được trong bối cảnh thị trường game toàn cầu đang trải qua giai đoạn thanh lọc khốc liệt, nơi các nền tảng như Google Play và App Store liên tục siết chặt chính sách và loại bỏ các sản phẩm kém chất lượng.
Trong khi số lượng nhà phát hành toàn cầu sụt giảm mạnh từ năm 2021 và chỉ mới phục hồi nhẹ, Việt Nam lại lội ngược dòng với mức tăng trưởng nhà phát hành đạt 27% (đạt 2.679 đơn vị). Nhờ đó, Việt Nam xếp hạng 6 toàn cầu về đà tăng trưởng và nắm giữ 2,3% tổng số nhà phát hành trên thế giới. Nguồn cung sản phẩm cũng duy trì sự dồi dào với 27.388 tựa game mới ra mắt trong năm (tăng 13% so với 2024), đưa hệ sinh thái sản xuất của Việt Nam lên top 33 toàn cầu về sản lượng.
Đi sâu vào cấu trúc tệp khách hàng, dữ liệu phản ánh rõ nét bản chất xuất khẩu của ngành game di động Việt. Thị trường nội địa hiện chỉ chiếm vỏn vẹn 5,53% tổng lượt tải (khoảng 272 triệu lượt). Điều này đồng nghĩa gần 94,5% giá trị sáng tạo của các studio Việt Nam đang được tiêu thụ tại các thị trường quốc tế.
Những thị trường đang phát triển hiện là điểm đến chủ lực của game Việt. Cụ thể, Ấn Độ dẫn đầu với 13,9% tổng lượt tải, theo sát là Brazil (7,32%) và Indonesia (6,67%). Đặc điểm chung của nhóm quốc gia này là dân số đông, tốc độ phủ sóng smartphone nhanh nhưng thiết bị chủ yếu ở phân khúc giá rẻ và tầm trung. Lượng khách hàng này giải thích cho sự áp đảo của hệ điều hành Android, chiếm tới 84% tổng lượt tải game Việt trong năm 2025.
Mặt khác, dù lượt tải tập trung ở các nước đang phát triển, dòng tiền lại được định hình bởi các thị trường cấp 1 (Tier 1). Đơn cử, người dùng Mỹ là nhóm đóng góp doanh thu lớn nhất cho các sản phẩm game Việt, tiếp sau đó mới là người dùng nội địa (đóng góp 13,1% tổng doanh thu In-App Purchase – IAP).
Sức bật gần 5 tỉ lượt tải trong năm 2025 không đến từ mô hình sản xuất ồ ạt “mì ăn liền” như giai đoạn bùng nổ dịch Covid-19. Báo cáo phân tích chỉ ra ngành game Việt đang trải qua một cuộc chuyển đổi mô hình kinh doanh sâu sắc.
Về thể loại, bộ ba Simulation (Mô phỏng), Puzzle (Giải đố) và Arcade hiện chiếm đến 66% tổng lượt tải. Đây là những dòng game có sự cân bằng tốt giữa khả năng mở rộng quy mô (Scale) và khả năng tạo doanh thu (Monetization).
Về mô hình tài chính, có tới 73% studio nội địa dừng hoặc giảm phụ thuộc hoàn toàn vào doanh thu quảng cáo (IAA) để chuyển sang mô hình mua sắm trong ứng dụng (IAP) hoặc kết hợp (Hybrid). Sự điều chỉnh mang lại “quả ngọt” tức thì khi tổng doanh thu IAP của ngành game mobile Việt Nam năm 2025 ước tính tăng vọt 83% so với năm 2024, đánh dấu mức tăng 229% xuyên suốt chu kỳ 5 năm qua. Các studio cũng không chạy đua phát triển hàng chục game ngắn hạn, mà tập trung nguồn lực vào 1 – 3 sản phẩm vận hành dài hạn, tối ưu hóa liên tục để kéo dài vòng đời lên mức 2 đến 5 năm.
Bản cập nhật iOS 27 sắp tới dành cho iPhone mang đến hàng loạt cải tiến đột phá từ trợ lý Siri thông minh hơn đến các tính năng chụp ảnh nâng cao. Đáng chú ý, Apple đã nâng cấp mạnh mẽ ứng dụng Tìm (Find My), trong đó có việc thay đổi giao diện bản đồ đồng bộ trên Apple Watch. Tuy nhiên, thay đổi khiến người dùng xôn xao nhất chính là tính năng cho phép ẩn vị trí của chính mình với người khác một cách hoàn toàn bí mật.
Nhiều người lo ngại tính năng này có thể bị lợi dụng vào mục đích mờ ám, nhưng Apple khẳng định nó có những công dụng thiết thực trong đời sống. Bạn có thể bật chế độ này tạm thời khi đi chuẩn bị một bữa tiệc sinh nhật bất ngờ, hoặc khi đang trên đường về nhà đột xuất mà không muốn bố mẹ biết trước. Ngược lại, người dùng cũng có thể chia sẻ vị trí tạm thời trong một khoảng thời gian giới hạn với bạn bè khi đi du lịch hoặc với đồng nghiệp tại hội chợ.
Khi kích hoạt tùy chọn ẩn vị trí trong ứng dụng Find My, hệ thống sẽ lập tức giấu đi hành tung của bạn trên các thiết bị như iPhone 17 Pro. Điểm đặc biệt là những người trong danh sách theo dõi sẽ không nhận được bất kỳ thông báo nào và nếu họ tìm kiếm, màn hình chỉ hiển thị dòng chữ 'No Location Found' (Không tìm thấy vị trí). Ngoài ra, thay vì chỉ có 3 mức cài đặt sẵn như trên iOS 26, iOS 27 cho phép bạn tự tùy chỉnh thời gian chia sẻ chính xác từ 15 đến 30 ngày qua các vòng xoay chọn số.
Tính năng này được đánh giá là giải pháp hữu ích giúp bạn không bị lộ bí mật khi đi mua quà bất ngờ cho người bạn đời hoặc xếp hàng mua vé xem phim cho con cái. Hiện tại, iOS 27 đã có sẵn dưới dạng phiên bản thử nghiệm dành cho nhà phát triển (Developer beta). Dự kiến phiên bản thử nghiệm công khai (Public beta) sẽ ra mắt vào tháng 7.2026 trước khi phiên bản chính thức được phát hành vào tháng 9.
Trong cuộc trao đổi về an ninh mạng doanh nghiệp và giáo dục tại TP.HCM với Báo Thanh Niên, Eugene Kaspersky - CEO của Kaspersky cho rằng bài toán nhân lực của ngành này không bắt đầu từ phần mềm hay công cụ, mà từ nền tảng tư duy. Theo ông, khi các mối đe dọa trên không gian mạng liên tục thay đổi và AI ngày càng được cả bên phòng thủ lẫn bên tấn công khai thác, người trẻ muốn đi đường dài với an ninh mạng cần chuẩn bị từ rất sớm những năng lực cốt lõi, trong đó toán học là nền tảng quan trọng nhất.
Ông nhìn nhận nhận thức về an ninh mạng của người dùng hiện nay đã tốt hơn trước, bởi sau hơn 30 năm sống cùng internet, phần lớn đã hiểu công nghệ số vừa mang lại tiện ích, vừa kéo theo rủi ro. Tuy vậy, các mối đe dọa mạng không đứng yên. Mỗi năm lại xuất hiện thêm những phương thức tấn công mới, từ các kịch bản nhắm vào hệ thống công nghiệp đến việc lợi dụng AI và deepfake để tăng hiệu quả lừa đảo. Theo ông Eugene, điều này khiến việc học hỏi trong lĩnh vực an ninh mạng không thể dừng lại ở kiến thức nền hay kinh nghiệm cũ.
Khi được hỏi nên dạy gì từ sớm cho học sinh nếu muốn chuẩn bị cho lĩnh vực an ninh mạng, CEO Eugene Kaspersky đưa ra câu trả lời trực diện: hãy học toán. Theo ông, toán học không chỉ là một môn học mà là công cụ giúp hình thành cấu trúc tư duy, khả năng suy luận logic và cách tiếp cận vấn đề có hệ thống.
Từ góc nhìn này, toán học không chỉ phục vụ riêng cho kỹ sư hay nhà nghiên cứu, mà còn tạo nền cho nhiều hướng nghề nghiệp khác nhau. Riêng với an ninh mạng, đây là lớp kiến thức giúp người học có thể đi sâu hơn vào công nghệ, từ phân tích dữ liệu, xây dựng thuật toán đến phát triển các hệ thống AI. Trong bối cảnh AI phát triển nhanh, thị trường không chỉ cần người biết sử dụng công cụ mà cần thêm những người có thể tham gia xây dựng chúng.
Thông điệp này cũng cho thấy cách nhìn khá rõ của ông về giáo dục an ninh mạng. Thay vì chạy theo các kỹ năng ngắn hạn hay những công cụ đang phổ biến, người học cần xây một nền tư duy đủ chắc để thích nghi với sự thay đổi của công nghệ. Nếu có được tư duy toán học, người trẻ sẽ có lợi thế lớn hơn khi bước vào những lĩnh vực đòi hỏi phân tích sâu như AI hay bảo mật.
Ngoài nền tảng toán học, ông Eugene cho rằng người làm an ninh mạng trong giai đoạn mới phải chấp nhận một thực tế: đây là nghề học liên tục. Theo ông, an ninh mạng không phải một dự án có điểm kết thúc mà là một quá trình. Các mối đe dọa thay đổi theo từng năm, nên nhân lực trong ngành cũng phải liên tục cập nhật kiến thức, kỹ năng và cách ứng phó.
An ninh mạng không chỉ là câu chuyện của công nghệ. Trong nhiều vụ tấn công thành công, yếu tố con người vẫn là mắt xích quan trọng, bên cạnh các lỗ hổng kỹ thuật. Những hình thức lừa đảo dựa trên kỹ nghệ xã hội, liên kết độc hại hay deepfake cho thấy chỉ một thao tác sai của người dùng cũng có thể mở đường cho kẻ tấn công. Vì vậy, theo ông, đào tạo nhận thức bảo mật phải đi cùng đào tạo chuyên môn.
Ở cấp độ nghề nghiệp, nhân lực an ninh mạng hiện nay còn phải có khả năng điều tra và phân tích. Đây là lĩnh vực vừa cần người phát triển công nghệ mới, vừa cần người có thể lần theo dấu vết, hiểu động cơ của đối tượng tấn công và dự đoán bước đi tiếp theo. Nói cách khác, ngành này không chỉ cần những người biết xây dựng hệ thống, mà còn cần những người có thể “đọc” cách đối phương hành động trên không gian mạng.
Từ những nhận định đó, thông điệp ông gửi tới học sinh, sinh viên khá rõ: muốn theo đuổi an ninh mạng trong thời AI, không thể chỉ học để dùng công cụ. Điều quan trọng hơn là rèn tư duy logic, giữ thói quen học liên tục và chuẩn bị cho một lĩnh vực luôn vận động, nơi kiến thức kỹ thuật phải đi cùng khả năng phân tích con người và bối cảnh tấn công.
Mặc dù chúng ta vẫn còn xa vời với những chiếc "ô tô bay" hay "robot trợ giúp hình người" như trong các tác phẩm khoa học viễn tưởng, nhưng sự phát triển của công nghệ đã mang đến những sản phẩm hữu ích như robot hút bụi. Thiết bị này đã trở thành một phần quan trọng trong công việc dọn dẹp của nhiều gia đình, đặc biệt là những người nuôi thú cưng.
Tuy nhiên, giống như các thiết bị điện tử khác, robot hút bụi cũng cần được bảo trì và cuối cùng sẽ cần phải thay thế. Câu hỏi đặt ra là robot hút bụi sẽ dùng được trong bao lâu trước khi phải thay thế? Nắm bắt được câu trả lời, người dùng có thể sẽ đưa ra quyết định mua sắm phù hợp hơn.
Theo SlashGear, tùy thuộc vào thương hiệu, chất lượng, tần suất sử dụng và cách bảo trì, tuổi thọ trung bình của một robot hút bụi dao động từ 4 đến 6 năm. Theo thời gian, người dùng có thể nhận thấy robot hút bụi cần bảo trì nhiều hơn, với các vấn đề như pin nhanh hết và các bộ phận hỏng hóc.
Có những biện pháp giúp kéo dài tuổi thọ cho thiết bị này, từ việc bảo trì cho đến môi trường hoạt động của chúng.
Để bảo trì robot hút bụi hiệu quả, người dùng nên thực hiện vệ sinh định kỳ, kiểm tra các bộ phận như chổi, bánh xe và động cơ để phát hiện tóc rối, mảnh vụn hay bụi bẩn. Đặc biệt, cần chú ý đến trạm sạc, đảm bảo các điểm tiếp xúc luôn sạch sẽ và không bị bụi bám. Một số bộ phận có thể cần thay thế vài tháng một lần, vì vậy hãy sử dụng các linh kiện được nhà sản xuất phê duyệt.
Ngoài ra, hãy đảm bảo robot hút bụi được sạc ở nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh nắng trực tiếp. Robot cần được sạc đầy trước khi sử dụng. Cuối cùng, đừng quên kiểm tra các bản cập nhật phần mềm, vì chúng có thể mang lại những cải tiến về hiệu suất và thời gian sử dụng pin, từ đó giúp kéo dài tuổi thọ cho robot hút bụi.
