Cách đây hai năm, tôi đã bắt đầu tìm hiểu thị trường căn hộ. Khi đó, giá tuy không rẻ nhưng vẫn còn cảm giác “có thể với tới”. Nhưng hiện tại, mỗi lần mở các trang bất động sản, tôi thực sự chùn bước. Giá căn hộ trung bình tại TP HCM đã lên khoảng 69 triệu đồng mỗi m2, còn Hà Nội thậm chí chạm mức 87 triệu đồng mỗi m2. Một căn hộ 70 m2, giá đã dễ dàng vượt 4-6 tỷ đồng. Với số tiền sẵn có của tôi, đồng nghĩa tôi vẫn phải vay thêm ít nhất 2-4 tỷ.
Vợ chồng tôi hiện có khoảng 1,5 tỷ đồng tiền tích lũy và thu nhập gia đình gần 100 triệu mỗi tháng. Thế nhưng, tôi thậm chí không dám vay ngân hàng để thực hiện kế hoạch mua nhà mà trước đây từng cho là “trong tầm tay”.
Hiện nay, lãi suất vay mua nhà phổ biến ở mức 12-14% một năm. Con số này hoàn toàn khác so với giai đoạn trước, khi nhiều ngân hàng chào mức ưu đãi chỉ 7-8%. Nếu vay vài tỷ đồng trong 20 năm, chỉ cần lãi suất điều chỉnh tăng nhẹ, số tiền tôi phải trả nợ mỗi tháng cũng là một áp lực rất lớn.
Tôi thử tính toán rất thực tế: với khoản vay khoảng 3 tỷ đồng, lãi suất 12-14%, mỗi tháng gia đình tôi có thể phải trả 35-45 triệu đồng, thậm chí nhiều hơn sau khi hết thời gian ưu đãi. Con số này chiếm gần một nửa thu nhập, tôi chẳng khác đeo gông. Điều đó đồng nghĩa mọi kế hoạch tài chính khác như nuôi con, tiết kiệm, dự phòng rủi ro… đều bị bó hẹp lại.
>> Món hời khi tôi liều mua chung cư 1,54 tỷ vùng ven Sài Gòn
Thực tế, công việc bây giờ có thể biến động rất khó lường, nguy cơ giảm lương, thất nghiệp luôn hiện hữu. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt lại ngày càng tăng, chưa kể những rủi ro bất ngờ như bệnh tật vẫn rình rập. Khi đó, khoản vay mua nhà với tôi sẽ trở thành gánh nặng kéo dài hàng chục năm.
Giá nhà hiện nay đang buộc người mua phải vay với tỷ lệ ngày càng cao so với thu nhập. Điều này khiến rủi ro tài chính tăng lên đáng kể. Khi lãi suất biến động, người vay gần như không có nhiều lựa chọn ngoài việc “gồng gánh”. Dòng tiền không còn dễ thở, và chỉ cần một cú sốc nhỏ, mọi thứ có thể mất kiểm soát.
Vì vậy, dù có sẵn tiền và thu nhập ổn định, tôi vẫn quyết định tiếp tục ở thuê. Tôi chấp nhận thuê nhà thêm vài năm, chờ thị trường có những chuyển biến tích cực hơn, thay vì bước vào một cuộc đua mà bản thân không thực sự thấy yên tâm.
Có thể với nhiều người, quyết định này là quá thận trọng. Nhưng với tôi, mua nhà không chỉ là sở hữu một tài sản, mà còn là một cam kết tài chính dài hạn. Khi thị trường còn nhiều biến động như hiện nay, tôi chọn giữ sự an toàn cho gia đình mình, thay vì đánh cược vào một giấc mơ chưa chắc đã bền vững.
Quan điểm "con cái đã đi làm nên trả 'tiền thuê nhà' cho cha mẹ nếu vẫn sống chung" từng được một độc giả chia sẻ trên diễn đàn.
Ở một số nước, việc con trưởng thành đóng góp tiền nhà được xem là bình thường, thậm chí là cách rèn luyện tính tự lập và trách nhiệm tài chính. Trong khi đó, tại Việt Nam và nhiều nước châu Á, cha mẹ thường không đặt nặng chuyện này, mà coi việc cho con ở cùng là điều hiển nhiên.
Gia đình tôi không khá giả, nhưng bố mẹ ở quê vẫn chấp nhận bán đất để đầu tư gần 600 triệu đồng cho tôi lên thành phố học 4 năm đại học. Đó không chỉ là tiền, mà là kỳ vọng rằng tôi sẽ "đổi đời" bằng con đường học vấn. Tôi cũng đã nỗ lực đúng như cách người ta vẫn khuyên: học hành nghiêm túc, tốt nghiệp đúng hạn. Nhưng ra trường, mọi thứ không diễn ra như tôi tưởng.
Tôi mất nửa năm chật vật mới tìm được công việc đúng chuyên ngành ở thành phố. Mức lương khởi điểm khi ấy chỉ là 6 triệu đồng - một con số khiến tôi bối rối, nhưng vẫn tự an ủi rằng "mới đi làm thì phải chấp nhận, rồi dần dần sẽ khá lên". Tôi chấp nhận mức lương đó, chấp nhận tăng ca, chấp nhận học thêm kỹ năng mới, làm nhiều hơn mô tả công việc, bản thân nghĩ chỉ cần cố gắng đủ lâu, thu nhập sẽ tăng tương xứng.
Nhưng rồi, 5 năm trôi qua, lương của tôi hiện tại vẫn lẹt đẹt ở mức 15 triệu đồng một tháng. Ở thành phố, con số này đủ để sống tằn tiện, nhưng rất khó để tôi tích lũy hay nghĩ đến những kế hoạch dài hạn như mua nhà, lập gia đình, sinh con...
Cũng trong khoảng thời gian đó, một người bạn học cùng cấp ba ở quê với tôi, không học đại học, mà chọn đi xuất khẩu lao động. Sau vài năm, thu nhập của bạn cao hơn tôi khá nhiều. Khi trở về, bạn sẽ có một khoản vốn đủ để bắt đầu cuộc sống theo cách chủ động hơn.
Không chỉ một người. Tôi thấy nhiều anh chị đi trước, học giỏi, làm việc chăm chỉ, nhưng vẫn chịu áp lực vì thu nhập không theo kịp chi phí sống và kỳ vọng xã hội. Có người đã rời bỏ công việc văn phòng để đi xuất khẩu lao động, không phải vì họ kém, mà vì đó là con đường nhanh hơn để kiếm tiền.
>> 'Hối hận du học vì về nước lương 13 triệu đồng'
Những so sánh đó khiến tôi không khỏi tự hỏi: liệu 4 năm đại học của mình có trôi qua lãng phí? Càng ngày, tôi càng thấy khoản đầu tư của cha mẹ trở thành món nợ mà không biết đến khi nào mình mới trả được? Tôi không phủ nhận giá trị của giáo dục. Đại học giúp tôi có kiến thức nền, có tư duy, có môi trường để trưởng thành. Nhưng rõ ràng, tấm bằng hiện không còn là "tấm vé đảm bảo" cho một mức thu nhập tốt như nhiều người từng nghĩ.
Nếu xem đại học là con đường duy nhất để thành công về tài chính, thì thực tế hiện nay có thể khiến nhiều người thất vọng. Bởi thị trường lao động không vận hành theo logic "học cao thì sẽ có lương cao", ít nhất là trong những năm đầu. Nhưng nếu xem đại học là một nền tảng dài hạn - nơi tích lũy kiến thức, kỹ năng, và cơ hội phát triển - thì giá trị của nó có thể không nằm ở mức lương 5 năm đầu tiên. Vấn đề là, không phải ai cũng đủ kiên nhẫn để chờ "dài hạn", nhất là khi áp lực tài chính hiện hữu mỗi ngày.
Tôi viết những dòng này không phải để phủ nhận con đường đại học, càng không phải để so sánh hơn thua giữa các lựa chọn. Nhưng tôi nghĩ, đại học không còn là con đường ngắn nhất, đảm bảo một kết quả như nhiều người vẫn kỳ vọng. Cảm giác lúc này trong tôi là thấy mình đã đi đúng đường, nhưng đích đến lại mờ mịt. Tiếp tục bám trụ lấy lựa chọn đó, liệu tôi có quá cố chấp? Hay tôi nên mạnh dạn từ bỏ để kiếm tìm một lối đi nhanh hơn?
Chiều qua, trên đường lái ôtô đi làm về giữa dòng xe đông đúc của Sài Gòn, tôi gặp một tình huống khiến mình suy nghĩ mãi. Khi đến một giao lộ, đèn chuyển đỏ, tôi dừng xe phía sau một cô gái trẻ đi xe tay ga. Vừa dừng xe, cô gái tắt máy, rồi lập tức mở túi xách và rút điện thoại ra. Từ khoảnh khắc đó, ánh mắt cô gái dán chặt vào màn hình, ngón tay lướt liên tục, như thể thế giới xung quanh không còn tồn tại.
Khi đèn chuyển xanh. Tôi chờ, một giây, hai giây, rồi ba giây trôi qua, nhưng chiếc xe phía trước vẫn đứng im. Phía sau, tiếng còi bắt đầu vang lên dồn dập hơn. Lúc này, cô gái mới giật mình ngẩng mặt lên, lúng túng tắt điện thoại, nhét vội vào túi, loay hoay khởi động lại xe. Đến khi cô kịp vọt đi, đèn xanh đã trôi qua gần 10 giây. Kết quả, chỉ tôi và hai chiếc xe phía sau kịp qua giao lộ, còn lại cả một hàng dài xe phải chờ thêm một nhịp đèn đỏ nữa.
Đó chỉ là một khoảnh khắc ngắn, nhưng hệ quả lại kéo dài cho rất nhiều người phía sau. Điều khiến tôi trăn trở là thói quen này đang dần trở nên phổ biến trên đường Việt. Cứ dừng đèn đỏ là nhiều người lập tức rút điện thoại ra xem. Tôi đã gặp không ít lần như vậy, từ xe máy đến ôtô, đặc biệt là ở những người trẻ.
Có thể nhiều người nghĩ rằng vài chục giây chờ đèn đỏ là "thời gian chết", tranh thủ kiểm tra tin nhắn hay mạng xã hội cũng không ảnh hưởng gì. Nhưng thực tế, sự "tranh thủ" ấy lại gây ra những gián đoạn không đáng có cho dòng giao thông. Chỉ cần một người chậm vài giây, cả chuỗi phương tiện phía sau bị ảnh hưởng theo dây chuyền.
>> Nên xử phạt xe máy, ôtô 'rùa bò' cản đường nội thành
Nguy hiểm hơn, khi quá tập trung vào điện thoại, người lái xe gần như mất hoàn toàn khả năng quan sát xung quanh và phản xạ. Trong môi trường giao thông đông đúc như Sài Gòn, chỉ một tình huống bất ngờ xảy ra cũng có thể dẫn đến va chạm. Khi đó, hậu quả không chỉ là sự chậm trễ mà còn là tai nạn.
Hiện nay, luật đã cấm sử dụng điện thoại khi đang điều khiển phương tiện. Nhưng theo tôi, mở rộng hơn tinh thần của quy định này: không chỉ khi xe đang chạy, mà cả khi đang dừng chờ đèn đỏ giữa đường, người điều khiển phương tiện cũng cần giữ sự tập trung. Nếu thực sự cần sử dụng điện thoại, cách an toàn và văn minh nhất là tấp xe vào lề đường.
Giao thông đô thị vốn đã chật chội và áp lực. Mỗi người chỉ cần ý thức hơn một chút, không để những thói quen tưởng như vô hại trở thành nguyên nhân gây cản trở cho người khác. Bớt lại vài chục giây lướt điện thoại trên đường, chúng ta không chỉ giúp dòng xe lưu thông trôi chảy hơn mà còn góp phần giữ an toàn cho chính mình và cộng đồng.
ThắngÁp lực bị 'dí đuôi' khi tôi lái xe trên cao tốc 120 km/h
'Lắp hàng nghìn Camera AI không chỉ để xử phạt vi phạm giao thông'
Vạch mắt võng thử thách văn minh giao thông Việt
Tài xế ôtô chèn ép, giành đường xe máy trên làn hỗn hợp
Cơn giận khi tôi đi xe máy bị ôtô dàn hàng năm 'chèn ép'
Tôi đấu tranh để không đi vào làn khẩn cấp suốt 10 km Vành đai 3 tắc cứng
