Chia sẻ tại hội nghị khoa học Truyền máu lâm sàng lần thứ nhất với chủ đề “Cấp phát và sử dụng máu an toàn trong bối cảnh đa chuyên khoa”, do Bệnh viện Bạch Mai tổ chức ngày 26/5, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết, để bảo đảm truyền máu an toàn hơn, cần nhìn nhận truyền máu như một phương pháp điều trị đa chuyên khoa.
Theo đó, để một đơn vị máu đến được bên giường bệnh là cả một chuỗi nỗ lực liên hoàn: từ vận động hiến máu, tiếp nhận, sàng lọc, điều chế, bảo quản, cấp phát đến sử dụng trên lâm sàng.
Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết, xu hướng của huyết học – truyền máu thế giới hiện nay không còn dừng ở việc bảo đảm “đủ máu để điều trị”, mà đang chuyển mạnh sang mô hình quản trị máu người bệnh, sử dụng máu dựa trên bằng chứng, cá thể hóa điều trị và tối ưu hóa toàn bộ hành trình truyền máu theo hướng chính xác, an toàn và hiệu quả nhất cho người bệnh.
Đặc biệt trong bối cảnh người bệnh ngày càng nặng hơn, nhiều bệnh lý phức tạp hơn, nhiều kỹ thuật chuyên sâu như ECMO, ghép tạng, ung thư, huyết học ác tính, hồi sức đa cơ quan, an toàn truyền máu cần được nhìn nhận như một cấu phần chiến lược của y học hiện đại, được quản trị bằng hệ thống, dữ liệu và khoa học bằng chứng.
Ông chia sẻ thêm, với đặc thù là bệnh viện đa khoa tuyến cuối hạng đặc biệt, Bệnh viện Bạch Mai thường xuyên tiếp nhận nhiều ca bệnh nặng, phức tạp, với nhu cầu truyền máu rất lớn. Thực tiễn này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa lâm sàng, xét nghiệm, ngân hàng máu và các đơn vị cung ứng máu.
Theo PGS.TS Nguyễn Tuấn Tùng, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, Giám đốc Trung tâm Huyết học và Truyền máu, năm 2025, cả nước tiếp nhận hơn 1,78 triệu đơn vị máu, trong đó 97% từ hiến máu tình nguyện; hơn 3,18 triệu chế phẩm máu đã được cung cấp cho trên 700 cơ sở y tế phục vụ cấp cứu và điều trị người bệnh.
Tuy nhiên, trong thực hành tại bệnh viện, vẫn còn nhiều khâu tiềm ẩn rủi ro như chỉ định truyền máu, lấy mẫu, định danh người bệnh, xét nghiệm hòa hợp, cấp phát, kiểm tra tại giường bệnh, theo dõi phản ứng và báo cáo tai biến.
“Khi chất lượng nguồn máu và chế phẩm máu đã có nhiều tiến bộ, trọng tâm an toàn truyền máu cần được mở rộng về phía bệnh viện”, PGS Tùng nhấn mạnh.
Chuyên gia này đánh giá, một túi máu đạt chuẩn là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Để đơn vị máu thực sự an toàn khi đi vào cơ thể người bệnh, cần chỉ định đúng, cấp phát đúng, truyền đúng và theo dõi đúng.
Vì vậy, truyền máu hiện đại không chỉ cần nguồn máu an toàn mà còn cần hệ thống quản trị đồng bộ, dữ liệu đầy đủ và sự phối hợp đa chuyên khoa trong toàn bệnh viện.
An toàn truyền máu cần được tiếp cận như một quy trình đa chuyên khoa với sự phối hợp chặt chẽ giữa lâm sàng, xét nghiệm, ngân hàng máu, điều dưỡng, quản lý chất lượng và công nghệ thông tin.
Các hướng tiếp cận hiện đại như quản lý máu người bệnh, cảnh giác truyền máu, phát máu theo nguy cơ miễn dịch và ứng dụng công nghệ thông tin cần được nghiên cứu, triển khai phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam.
Hội nghị quy tụ các chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế, với 22 báo cáo khoa học tập trung vào hai nội dung trọng tâm: Truyền máu lâm sàng trong bối cảnh đa chuyên khoa và huyết thanh học nhóm máu, phát máu an toàn.
Thông qua các ca bệnh khó, nghiên cứu thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế, hội nghị hướng tới giải quyết những vấn đề thiết thực như: Sử dụng máu hợp lý hơn; cấp phát máu nhanh nhưng an toàn trong cấp cứu; nhận diện sớm người bệnh có nguy cơ miễn dịch cao; xử trí phát máu khó; phát hiện và báo cáo kịp thời phản ứng truyền máu; xây dựng hệ thống dữ liệu và cảnh giác truyền máu tại bệnh viện.
Sáng 18-4, Sở Y tế TP.HCM thông báo kết quả trong ngày đầu tiên khám sức khỏe, khám sàng lọc cho người dân tại 168 phường, xã, đặc khu trên toàn địa bàn, với sự tham gia của hơn 100 bệnh viện và trung tâm y tế vào ngày 17-4.
Theo đó có tổng cộng 29.687 lượt người dân tham gia khám trong ngày, với sự tham gia của hơn 100 bệnh viện và trung tâm y tế.
Nhiều người lần đầu tiên được phát hiện bệnh lý hoặc yếu tố nguy cơ, từ đó được tư vấn điều trị sớm, chuyển khám chuyên khoa hoặc tiếp tục theo dõi tại tuyến cơ sở.
Kết quả ghi nhận 19.088 trường hợp có vấn đề sức khỏe, chiếm 64,3% số người được khám. Trong đó có 10.634 người cần tiếp tục theo dõi tại trạm y tế, 8.447 trường hợp được chỉ định khám chuyên khoa, chuyển tuyến hoặc điều trị tiếp.
Các điểm khám triển khai nhiều chuyên khoa như ung thư, phụ sản, tim mạch, mắt, răng hàm mặt, hô hấp, tai mũi họng, da liễu, viêm gan B, viêm gan C... Qua đó phát hiện thêm nhiều trường hợp bất thường cần can thiệp sớm.
Theo ghi nhận tại nhiều địa phương, đông đảo người dân, đặc biệt là người cao tuổi, đã đến trạm y tế từ sớm để được khám.
Nhiều người bày tỏ phấn khởi khi được bác sĩ từ các bệnh viện lớn trực tiếp khám ngay gần nơi cư trú, không phải di chuyển xa và không mất chi phí.
Ông Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho rằng đây là bước đi quan trọng trong lộ trình xây dựng hệ thống y tế chủ động, tăng cường y tế cơ sở và tiến tới mục tiêu quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời trên toàn địa bàn TP.HCM. Nhiều bệnh viện lớn trực tiếp khám ngay gần nơi cư trú, người dân không phải di chuyển xa và không mất chi phí.
Kết quả trên cho thấy mô hình khám sức khỏe, khám tầm soát tại cộng đồng mang lại hiệu quả rõ rệt: giúp người dân phát hiện bệnh sớm, giảm nguy cơ bệnh nặng, đồng thời hỗ trợ phân luồng điều trị và giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên.
Đây cũng là bước đi quan trọng trong lộ trình xây dựng hệ thống y tế chủ động, tăng cường y tế cơ sở và tiến tới mục tiêu quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời trên toàn địa bàn TP.HCM.
Ngày 2/6, UBND xã Bình Hàng Trung, xử phạt hành chính người đàn ông 48 tuổi nói trên về hành vi khám, chữa bệnh khi chưa được cấp giấy phép hoạt động hoặc chứng chỉ hành nghề.
Trước đó, giữa tháng 5, đoàn kiểm tra liên ngành của xã phối hợp Phòng An ninh chính trị nội bộ Công an tỉnh Đồng Tháp, kiểm tra nhà riêng phát hiện ông này đang bấm huyệt, xoa bóp, bốc thuốc cho người dân.
Làm việc với đoàn kiểm tra, chủ nhà thừa nhận tự tổ chức hoạt động khám chữa bệnh nhưng chưa qua đào tạo chuyên môn, không đáp ứng các yêu cầu về trình độ, tay nghề, cơ sở vật chất theo quy định.
Cơ quan chức năng yêu cầu cơ sở ngừng hoạt động, cam kết không tái phạm.
Công an tỉnh Đồng Tháp khuyến cáo người dân nên khám chữa bệnh tại các cơ sở được cấp phép, tìm hiểu kỹ thông tin về người hành nghề và phạm vi chuyên môn trước khi sử dụng dịch vụ.
Khi phát hiện các cơ sở khám chữa bệnh trái phép cần thông báo cho chính quyền hoặc công an địa phương.
Giữa đợt nắng nóng gay gắt tại nhiều địa phương cả nước, có nơi vượt 40 độ C, nguy cơ say nắng, sốc nhiệt gia tăng, đặc biệt ở người lao động ngoài trời, trẻ nhỏ và người cao tuổi. Tuy nhiên, không ít người vẫn nhầm lẫn hai tình trạng này, dễ bỏ lỡ "thời gian vàng" xử trí.
Ngày 1/6, BS.CK2 Nguyễn Thanh Sử, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết tác động của nắng nóng lên cơ thể diễn tiến theo nhiều mức độ, từ nhẹ đến nặng. Ban đầu có thể là cháy nắng, mất nước, chuột rút, kiệt sức do nóng và nghiêm trọng nhất là sốc nhiệt - tình trạng cần cấp cứu khẩn cấp.
Theo bác sĩ, người làm việc kéo dài ngoài trời hoặc trong môi trường nhiệt độ cao nếu không có biện pháp bảo hộ dễ xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi, khát nước, nôn ói, chuột rút, đau cơ. Khi diễn tiến nặng, người bệnh có thể mê sảng, sốt trên 40 độ C, tiểu ít, co giật hoặc rối loạn ý thức.
BS.CK1 Trần Nguyên Khôi, Phó trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết cách đơn giản để phân biệt say nắng và sốc nhiệt là quan sát ý thức và phản ứng cơ thể. Trong đó, người say nắng thường còn tỉnh táo, vẫn ra nhiều mồ hôi, mệt mỏi, chóng mặt hoặc đau đầu. Còn sốc nhiệt là tình trạng nặng hơn với biểu hiện sốt rất cao, da khô nóng, rối loạn ý thức như lơ mơ, mê sảng, thậm chí hôn mê.
Bác sĩ lưu ý sốc nhiệt khác với sốt do nhiễm trùng. Đây là tình trạng xảy ra sau khi tiếp xúc môi trường nóng hoặc vận động gắng sức kéo dài dưới nắng, diễn tiến nhanh và không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường.
"Sốc nhiệt có thể gây tổn thương não, tim, gan, thận, rối loạn điện giải, rối loạn đông máu, suy đa tạng, thậm chí tử vong nếu xử trí chậm", bác sĩ phân tích.
Theo bác sĩ Khôi, trẻ nhỏ có nguy cơ sốc nhiệt cao hơn do cơ chế điều hòa thân nhiệt chưa hoàn chỉnh, dễ tăng thân nhiệt và mất nước. Trẻ có tỷ lệ nước trong cơ thể cao nhưng dự trữ kém, da mỏng, diện tích bề mặt lớn nên hấp thu nhiệt nhiều hơn, trong khi khả năng ra mồ hôi làm mát cơ thể chưa hiệu quả như người lớn. Đặc biệt, trẻ nhỏ không tự nhận biết khát nước hay chủ động nghỉ ngơi, hoàn toàn phụ thuộc vào người chăm sóc nên nguy cơ diễn tiến nặng có thể xảy ra rất nhanh.
BS.CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết sốc nhiệt ở trẻ thường xảy ra khi tiếp xúc môi trường nóng kéo dài hoặc vận động gắng sức dưới thời tiết nắng nóng, như chơi thể thao ngoài trời. Dấu hiệu cảnh báo gồm sốt cao từ 40 độ C trở lên, da đỏ nóng, có thể không còn ra mồ hôi, trẻ lừ đừ hoặc kích thích bất thường, thở nhanh, nôn ói, co giật. Với trẻ nhỏ, các biểu hiện có thể kín đáo hơn như quấy khóc, bú kém, ngủ li bì.
"Sốc nhiệt là cấp cứu nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu nhận biết sớm dấu hiệu và xử trí đúng cách ngay từ đầu", bác sĩ Tiến nói.
Các bác sĩ khuyến cáo khi phát hiện người có dấu hiệu sốc nhiệt, cần nhanh chóng đưa vào nơi mát, thoáng khí hoặc phòng có quạt, điều hòa; cởi bớt quần áo, lau mát hoặc chườm lạnh ở vùng cổ, nách, bẹn để hạ thân nhiệt.
Nếu người bệnh còn tỉnh táo, có thể cho uống nước mát hoặc oresol từng ngụm nhỏ. Không ép uống khi người bệnh nôn nhiều, lơ mơ hoặc co giật. Trường hợp có các dấu hiệu như sốt cao, mê sảng, khó thở, ngất xỉu, co giật hoặc không cải thiện nhanh cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
Bác sĩ Sử khuyến cáo người lao động ngoài trời cần tuân thủ quy trình an toàn lao động, sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ, nghỉ ngơi khi thấy mệt, uống đủ nước và bổ sung điện giải nếu làm việc trong môi trường nóng kéo dài.
Đối với trẻ em, phụ huynh nên hạn chế cho trẻ ra ngoài vào khung giờ nắng gắt từ 10h đến 16h, mặc quần áo thoáng mát, cho uống nước thường xuyên và bố trí hoạt động thể thao vào sáng sớm hoặc chiều muộn.
Ngoài ra, thời tiết nắng nóng ẩm còn làm gia tăng nguy cơ bệnh truyền nhiễm như tay chân miệng, thủy đậu hoặc bệnh đường hô hấp. Cha mẹ cần cho trẻ ăn chín uống sôi, rửa tay thường xuyên, giữ vệ sinh cá nhân và tiêm chủng đầy đủ để giảm nguy cơ biến chứng nặng.