Câu hát ”Lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu” trong nhạc phẩm của nhạc sĩ Châu Đăng Khoa tạo nên nhiều cuộc tranh luận ngay sau khi bài hát Người Việt mình thương nhau ra mắt ngày 24/4.
Ca từ lấy chất liệu từ thành ngữ ”Sông sâu tĩnh lặng, lúa chín cúi đầu”, vốn nói về người tài giỏi nhưng vẫn khiêm nhường. Còn nhạc sĩ Châu Đăng Khoa biến tấu thành ngữ với mong muốn thể hiện tinh thần không khuất phục trước nghịch cảnh. Nhiều khán giả nhận xét câu hát sai ý nghĩa nguyên bản, sai kiến thức dân gian và mang sắc thái kiêu ngạo. Bên cạnh đó, một bộ phận cho rằng câu hát chấp nhận được nếu đặt trong bối cảnh chung của bài hát.
Trước phản ứng của công chúng, trưa 28/4, nhạc sĩ cho biết sửa lời thành “Dẫu bão giông kiên cường luôn vững vàng”.
Bàn về ồn ào xoay quanh câu hát, nhạc sĩ Đông Thiên Đức nói nếu chỉ dùng vế ”lúa chín không cúi đầu” để tả sự kiên cường thì chưa thỏa đáng. Về mặt sinh học, cây lúa khi chín thường trĩu hạt và cúi đầu, nương tựa vào nhau để vượt qua bão gió. Trong văn hóa truyền thống, hình ảnh này vốn là biểu tượng của sự khiêm nhường. Việc đảo ngược thành “không cúi đầu” khiến thông điệp bị chệch hướng, thậm chí làm mất đi sức nặng của thành ngữ.
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Hà Thanh Vân nói tác giả chọn ca từ thiếu thuyết phục. Ở phương diện quyền sáng tạo nghệ thuật, không phải cứ khác thành ngữ là sai. Tuy nhiên, sự sáng tạo trong ca khúc của Châu Đăng Khoa chưa hay, dù tác giả có ý muốn tốt, cảm hứng yêu nước rõ ràng.
Hình ảnh “lúa chín cúi đầu” đã in sâu trong tâm thức cộng đồng về sự khiêm tốn. Bà Hà Thanh Vân gợi ý nếu muốn thể hiện tinh thần không khuất phục trước nghịch cảnh, trong văn hóa Việt có thể dùng hình tượng cây tre trước bão, ngọn sóng trước đá, hoặc chính cây lúa nhưng theo hướng ”cúi xuống vì nặng hạt, đứng lên sau bão giông”.
Từ trường hợp của nhạc sĩ Châu Đăng Khoa, giới chuyên môn nhận định sáng tạo âm nhạc dựa trên chất liệu dân gian cần sự hiểu biết và cẩn trọng. Theo nhạc sĩ Nguyễn Nhất Huy, việc ca từ trong bài hát của Châu Đăng Khoa bị phản ứng là một ”tai nạn” nghề nghiệp đáng suy ngẫm cho những nhạc sĩ trẻ.
Anh cho rằng người làm nhạc có thể vận dụng dân gian để ”chế” lại hoặc phái sinh, như cách nhạc sĩ viết câu: ”Non cao vì bởi đất bồi, chị tôi đen bởi vì ngồi chợ trưa” trong bài Chị nấu canh chua, mượn ý từ câu ca dao ”Em đen vì bởi em ngồi chợ trưa”. Nhưng có những phạm trù thuộc về biểu tượng quốc gia hoặc hình tượng của đất nước như cây lúa, anh hùng dân tộc, hay các truyền thuyết như Thánh Gióng, Hòn Vọng Phu thì nên giữ nguyên bản ngữ. Nếu cố tình đảo ngữ hay biến tấu quá đà, nghệ sĩ sẽ tự đặt mình vào tình thế nguy hiểm.
”Đây được xem là một ‘quy định ngầm’ trong giới sáng tác: thừa kế nguyên tác chứ không phóng tác quá tay”, nhạc sĩ Nguyễn Nhất Huy cho hay.
Theo nhạc sĩ Đông Thiên Đức, việc duy trì tính nguyên văn và giá trị cốt lõi của chất liệu dân gian là trách nhiệm của người sáng tác. “Trong âm nhạc, tác giả nên đảm bảo ý nghĩa và văn phong nguyên bản khi khai thác các giá trị từ ngạn ngữ, tục ngữ”, anh nói.
Đông Thiên Đức lấy ví dụ trong bài Khóa ly biệt do anh sáng tác, có nhắc đến những hình tượng “ô thước” trong sự tích Ngưu Lang – Chức Nữ. Qua đó, nhạc sĩ miêu tả câu chuyện đoàn viên trắc trở. Với Ngày mai người ta lấy chồng, Đông Thiên Đức mượn hình ảnh lá diêu bông để nói lên cảnh phụ nữ thời xưa phải chịu những định kiến trong hôn nhân, không được tự do yêu đương. Lá diêu bông là hình tượng văn học nổi tiếng ở bài thơ cùng tên của nhà thơ Hoàng Cầm.
Tiến sĩ Hà Thanh Vân khuyến khích người viết nhạc trẻ sáng tạo trên chất liệu dân gian, nhưng cần có nền tảng hiểu biết để làm mới yếu tố truyền thống một cách tinh tế. Theo bà, nhạc sĩ cần nắm chắc nghĩa đen, nghĩa bóng, hoàn cảnh sử dụng, sắc thái văn hóa, cảm xúc, tư duy cộng đồng gắn với câu ca dao, tục ngữ đó. Nếu chỉ mượn vài chữ quen tai để tạo hiệu ứng, tác phẩm sẽ dễ rơi vào tình trạng dân gian hóa bề nổi, sai hàm ý ban đầu.
Bà nhấn mạnh thêm rằng trong nghệ thuật có thể liên tưởng, nghịch đảo, đối thoại với truyền thống văn hóa, song phải có dụng ý thẩm mỹ rõ ràng. Nếu muốn viết ngược lại một câu tục ngữ, tác giả nên tạo ra một bối cảnh đủ mạnh để người nghe hiểu đây là sự phản đề có ý thức, không phải nhầm lẫn kiến thức hay dùng sai biểu tượng.
Trong thời đại mạng xã hội, một câu hát sẽ không sống riêng trong ca khúc mà bị tách ra, soi chiếu, tranh luận, phản biện, thậm chí chế lại. Vì vậy, nhạc sĩ cần đọc và hiểu tầng lớp nghĩa ẩn sau câu chữ, hỏi người có năng lực để thẩm định, thử phản ứng của một nhóm người nghe trước khi công bố.
Nhằm tránh những ồn ào tương tự, Tiến sĩ Hà Thanh Vân đề xuất các nhạc sĩ tham khảo ý kiến chuyên gia, nhất là khi dùng chất liệu văn hóa dân gian, lịch sử, tôn giáo, biểu tượng dân tộc. Theo bà, điều này không làm giảm tự do sáng tạo mà sẽ giúp sản phẩm đi xa hơn, được lan tỏa một cách tích cực.
“Mỗi lần chạm vào văn hóa dân tộc cũng là chạm vào tâm thức chung của cộng đồng. Nếu hiểu kỹ, sáng tạo tốt, bài hát sẽ vừa hiện đại, vừa có chiều sâu văn hóa và có thể chạm tới cảm xúc người thưởng thức”, bà Hà Thanh Vân nói.
Ngôi sao điện ảnh Kiều Chinh chọn tà áo dài truyền thống khi xuất hiện trên thảm đỏ Liên hoan phim Cannes 2026. Dù lịch trình di chuyển và hoạt động dày đặc, nữ nghệ sĩ vẫn giữ được vẻ ngoài rạng rỡ trong lần xuất hiện này.
Ở tuổi 89, Kiều Chinh vẫn giữ được nguồn năng lượng bền bỉ sau hơn 60 năm hoạt động nghệ thuật. Tại Liên hoan phim Cannes năm nay, nữ nghệ sĩ đồng hành cùng bộ đôi nhà sản xuất Daniel K. Winn và Randall J. Slavin, đạo diễn J. Robert Schulz và nam diễn viên Samuel An để giới thiệu dự án điện ảnh Chrysalis (Chiếc kén). Sự hiện diện của bộ phim tại Cannes mở ra cơ hội kết nối với các đối tác phát hành quốc tế, đưa tác phẩm tiếp cận rộng rãi hơn.
Tại một chuỗi sự kiện độc lập bên lề liên hoan phim, 3 nghệ sĩ của đoàn phim Chiếc kén được vinh danh ở các hạng mục quan trọng. Trước đó, bộ phim của đạo diễn J. Robert Schulz cũng được trao danh hiệu Creative Vision 2026 tại Cannes Prestige Summit 2026.
Lấy cảm hứng từ tuổi thơ của Daniel K. Winn, Chiếc kén là câu chuyện giàu cảm xúc về ký ức, sự chữa lành và giá trị của tình thân gia đình. Phần lớn bối cảnh phim được thực hiện tại Việt Nam, góp phần tái hiện chân thực không gian văn hóa và cảm xúc của nhân vật.
Daniel K. Winn cho biết ông đã mất nhiều năm để đối diện với quá khứ trước khi quyết định chuyển thể hồi ký cá nhân thành tác phẩm điện ảnh. Ông tin tưởng đạo diễn J. Robert Schulz sẽ truyền tải trọn vẹn chiều sâu cảm xúc và tinh thần của câu chuyện lên màn ảnh.
Trọng tâm cảm xúc của bộ phim là mối quan hệ giữa nhân vật chính và người bà – biểu tượng của tình yêu thương vô điều kiện, sự bao dung và gắn kết gia đình. Bên cạnh nghệ sĩ Kiều Chinh, phim còn có sự góp mặt của diễn viên Samuel An, Lê Anh Huy, Lan Thy, Tiến Phạm…
Kiều Chinh tên đầy đủ là Nguyễn Thị Chinh, sinh năm 1937 tại Hà Nội, được mệnh danh là một trong trong tứ đại mỹ nhân Sài Gòn một thời, sánh vai cùng Thẩm Thúy Hằng, Thanh Nga, Kim Cương. Bà bắt đầu sự nghiệp diễn xuất vào những năm 1950 và nhanh chóng trở thành một ngôi sao nổi tiếng trong nước trước khi bước ra thế giới. Kiều Chinh từng tham gia các vai diễn trong Chuyện năm Dần, The Joy Luck Club…
Xuyên suốt Attack on Titan, các Titan Shifter hay còn gọi là những người thừa kế Titan chính là trung tâm của mọi cuộc chiến.
Từ những Titan chuyên cận chiến, phòng thủ cho tới các Titan sở hữu sức mạnh hủy diệt diện rộng, mỗi năng lực đều góp phần làm thay đổi cục diện thế giới. Vậy đâu là những mạnh nhất trong anime dựa trên sức mạnh, tiềm năng chiến đấu và độ hữu dụng?
Titan Ngựa là Titan yếu nhất về sức mạnh thể chất trong cửu đại Titan, nhưng lại cực kỳ hữu ích trong tác chiến và hỗ trợ hậu cần. Người sử dụng nổi bật nhất của Titan này là Pieck Finger.
Titan Ngựa sở hữu tốc độ cao, sức bền lớn và có thể duy trì trạng thái Titan trong thời gian dài hơn hầu hết các Titan khác. Điểm đặc biệt là Titan này có thể mang theo pháo binh, vũ khí hoặc hàng hóa trên lưng, biến nó thành một đơn vị cơ động hỗ trợ chiến trường.
Titan Hàm từng được truyền qua nhiều nhân vật như Ymir, Porco Galliard và Falco Grice.
Đây là một trong những Titan nhỏ nhất nhưng lại cực kỳ nhanh nhẹn và linh hoạt. Sức mạnh lớn nhất của Titan Hàm nằm ở bộ hàm cùng móng vuốt có lực phá hủy rất lớn, đủ sức nghiền nát công trình hay xuyên thủng lớp pha lê cứng của Titan Búa chiến.
Titan Nữ hình của Annie Leonhart từng là nỗi ám ảnh lớn với Trinh Sát Đoàn ở những mùa đầu anime.
Titan này có tốc độ, sức mạnh và khả năng cận chiến vượt trội. Đặc biệt, Titan Nữ hình có thể dùng tiếng hét để thu hút Titan Vô tri lao tới trong trạng thái mất kiểm soát.
Anime cũng hé lộ Titan Nữ hình có thể mô phỏng một phần năng lực của Titan khác nếu hấp thụ mô cơ thể của chúng, dù khả năng này có giới hạn.
Sức mạnh chính của Titan này nằm ở lớp giáp cứng bao phủ toàn thân, giúp chống chịu phần lớn đòn tấn công trực diện. Reiner cũng có thể điều chỉnh độ cứng ở từng vị trí trên cơ thể để hỗ trợ chạy, leo trèo hoặc chiến đấu.
Tuy nhiên, sau khi Trinh Sát Đoàn phát triển Thương sấm - loại vũ khí chuyên xuyên phá giáp Titan - lợi thế của Titan Thiết giáp giảm đi đáng kể.
Titan Tiến công là Titan gắn liền với nhân vật chính Eren Yeager và cũng là biểu tượng của toàn bộ anime.
Ngoài sức mạnh thể chất vượt trội, Titan Tiến công còn sở hữu năng lực đặc biệt liên quan đến ký ức. Titan này có thể nhìn thấy ký ức của những người kế thừa trong quá khứ lẫn tương lai, cho phép Eren tác động tới nhiều sự kiện xuyên thời gian.
Hình dạng Titan Thú thay đổi tùy người sở hữu, nhưng phiên bản của Zeke mang hình dáng giống loài khỉ. Titan này nổi tiếng nhờ khả năng ném vật thể với tốc độ, sức mạnh và độ chính xác cực cao ở khoảng cách xa.
Ngoài ra, tủy sống của Zeke còn có thể biến người Eldia thành Titan, khiến Titan Thú trở thành Titan hiếm hoi ngoài Titan Thủy tổ có khả năng tạo Titan mới.
Sức mạnh đặc trưng của Titan này là khả năng tạo ra vũ khí và công trình từ lớp cứng hóa Titan như búa chiến, giáo, nỏ hoặc gai nhọn.
Điểm đặc biệt nhất là người điều khiển Titan Búa chiến không cần nằm trong gáy Titan mà có thể ẩn mình trong một khối pha lê kết nối với cơ thể Titan bằng dây dẫn, giúp tăng đáng kể khả năng sống sót trong chiến đấu.
Titan này cao khoảng 60 mét và có thể tạo ra vụ nổ khổng lồ mỗi khi biến hình. Ngoài ra, Đại Hình Titan còn có khả năng tỏa hơi nước nhiệt độ cực cao để ngăn đối thủ tiếp cận.
Sau Bertholdt Hoover, Armin Arlert trở thành người kế thừa Titan Đại hình và tiếp tục sử dụng nó như một vũ khí hủy diệt chiến lược.
Đứng đầu bảng xếp hạng là Titan Thủy tổ - Titan nguyên thủy của toàn bộ cửu đại Titan. Sức mạnh này ban đầu thuộc về Ymir Fritz trước khi được truyền qua huyết thống hoàng gia Fritz và Reiss, rồi cuối cùng rơi vào tay Eren.
Titan Thủy tổ có khả năng thao túng ký ức của người Eldia, điều khiển các Titan khác và kết nối với "con đường" - nơi liên kết toàn bộ con dân Ymir.
Trong buổi họp báo dành cho ban giám khảo Liên hoan phim Cannes ngày 12/5, Demi Moore gây chú ý khi ủng hộ các nhà làm phim nên tận dụng công nghệ. Theo Variety, diễn viên đưa ra quan điểm nhằm trả lời câu hỏi bà suy nghĩ thế nào về sự ảnh hưởng của trí tuệ nhân tạo đến lĩnh vực phim.
Là giám khảo mùa lễ năm nay, Demi Moore cho biết: "Tôi luôn cảm thấy sự chống đối này sẽ sinh ra sự chống đối khác. AI đang ở khắp nơi. Chống lại nó là chống lại thứ gì đó trong một trận chiến mà chúng ta sẽ thua. Vì thế, tôi nghĩ tìm cách hợp tác với AI là con đường có giá trị hơn", nghệ sĩ cho biết.
Tuy nhiên, Demi Moore cũng cho rằng công nghệ chẳng thể bắt chước trải nghiệm, sự tiếp xúc của con người. Với bà, thuật toán không thể thay thế nguồn gốc nghệ thuật đích thực.
Hiện Hollywood có nhiều ý kiến khác nhau về vấn đề này, nhưng cơ bản chia thành hai phe: Ủng hộ và phản đối. Minh tinh Sandra Bullock từng kêu gọi công chúng đón nhận AI. Tại sự kiện CNBC Changemakers Summit tháng 4, cô cho rằng nên "biến AI thành bạn". Năm 2022, tài tử Ben Affleck thành lập công ty sản xuất phim bằng trí tuệ nhân tạo - InterPositive, tập trung vào khâu chỉnh sửa hậu kỳ hơn sản xuất nội dung. Tháng 3, Ben Affleck bán công ty cho Netflix, không công bố doanh thu. Một người làm trong ngành nói với Vanity Fair thương vụ đó có thể lên đến 600 triệu USD nhờ danh tiếng của diễn viên, không phải do chất lượng công nghệ.
Hiện Hollywood có nhiều bộ phim do AI thực hiện. Năm 2025, studio Primordial Soup của đạo diễn Thiên nga đen Darren Aronofsky hợp tác Google DeepMind sản xuất Ancestra - phim ngắn do Eliza McNitt đạo diễn, kết hợp cảnh quay người đóng và AI. Sau đó, hãng phim của Aronofsky tiếp tục dùng AI làm series chiếu mạng lấy cảm hứng từ Chiến tranh Cách mạng Mỹ - On This Day...1776.
Ở nhóm phản đối, phần lớn lo ngại AI gây hại quyền lợi nghệ sĩ và bản quyền, cho rằng thứ máy móc tạo ra không phải nghệ thuật. Tại Viện phim Anh tháng 9/2025, đạo diễn Người đẹp và thủy quái Guillermo del Toro tuyên bố "thà chết còn hơn dùng AI", phê phán công nghệ không mang lại cảm xúc lẫn thông điệp có giá trị. Nhà làm phim nói: "Giá trị của nghệ thuật không nằm ở việc tiết kiệm bao nhiêu tiền bạc hay công sức mà ở chỗ con người sẵn sàng đánh đổi những gì để đạt được".
Đạo diễn Transformer Michael Bay từng chỉ trích AI "bắt chước chứ không sáng tạo" trong một bài đăng trên Instagram năm 2023. Ông nhận định máy móc chỉ tạo ra "một đám người lười biếng", kêu gọi các nhà sáng tạo thực thụ không sợ AI. Một số diễn viên từng lên tiếng phản đối như minh tinh Scarlett Johansson, tài tử Nicolas Cage, sao Wednesday Jenna Ortega.
Một số nhà làm phim như đạo diễn Peter Jackson (Chúa tể của những chiếc nhẫn) giữ thái độ trung lập. Tại Liên hoan phim Cannes ngày 13/5, ông cho biết không bài xích AI trong phim, nhưng hiểu những rủi ro công nghệ này có thể mang lại. Ông nhấn mạnh vấn đề bảo vệ quyền hình ảnh của các diễn viên để tránh bị AI dùng trái phép.
Đạo diễn Avatar James Cameron cũng cởi mở phần nào, gia nhập hội đồng quản trị Stability AI - công ty đứng sau công cụ tạo ảnh từ văn bản Stable Diffusion - năm 2024. Theo Variety, ông cho doanh nghiệp lời khuyên mang tính chuyên môn trong vai trò nhà tiên phong về nghệ thuật, công nghệ. Trên một podcast năm 2025, Cameron giải thích tham gia ban lãnh đạo vì muốn hiểu phương thức hoạt động của AI, cách mô hình này giúp cắt giảm chi phí và thời gian cho khâu kỹ xảo, hiệu ứng.
Tuy nhiên, đạo diễn không chấp nhận việc AI thay thế diễn viên con người, viết kịch bản. Ông đã thể hiện quan điểm đó khi sản xuất Avatar 3, khẳng định không dùng công nghệ tạo sinh nào trong phim. Trong cuộc phỏng vấn tháng 11/2025, đạo diễn nhận xét diễn viên AI khiến ông sợ, do các sản phẩm nó tạo ra có chất lượng tầm trung. Theo ông, trí tuệ nhân tạo không biết tạo cái mới, chỉ "xào nấu" thứ có sẵn. Do đó, phim AI không có sự độc đáo của các biên kịch vốn được hun đúc từ trải nghiệm sống và nét riêng của họ, cũng như chất riêng của diễn viên.
Theo Los Angeles Times, trí tuệ nhân tạo đang gây ra nỗi lo mất việc ở nhiều ngành nghề nhưng ảnh hưởng của nó chưa rõ rệt ở Hollywood. Năm ngoái, giới làm phim, nghệ sĩ Mỹ từng chấn động khi studio AI Particle6 ra mắt diễn viên AI đầu tiên trên thế giới - Tilly Norwood - nhưng đến nay cô chưa góp mặt trong phim nào. Dự án nổi bật nhất của Tilly là MV Take The Lead - ra mắt vào tháng 3, trong đó cô hát về việc bị Hollywood chỉ trích.
Dù vậy, các lễ trao giải bắt đầu đổi luật để đối phó AI. Đầu tháng 5, Viện hàn lâm Mỹ thông báo chỉ kịch bản do con người viết mới đạt điều kiện tham gia tranh giải từ năm sau. Ở hạng mục diễn xuất, họ chỉ chấp nhận các vai được ghi tên trong phần giới thiệu, chứng minh nhân vật do con người đóng cũng như được sự đồng ý của diễn viên.
Ban tổ chức nhấn mạnh dù những điều lệ tiếp tục đổi mới cùng công nghệ, cam kết của họ dành cho nghệ thuật của con người sẽ không thay đổi. Giải Quả Cầu Vàng cũng ban hành quy định mới, cho biết không loại bỏ tác phẩm dùng AI miễn con người giữ đủ quyền chỉ đạo sáng tạo, đánh giá nghệ thuật và quyền tác giả suốt quá trình sản xuất.
