Bùi Trần Quang Khải, 22 tuổi, sinh viên năm cuối ngành Công nghệ thông tin, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, dự kiến bảo vệ đồ án tốt nghiệp vào tháng 8.
Tháng trước, Khải nhận thông báo trúng tuyển chương trình tiến sĩ của Đại học Duke – ngôi trường top 7 trên bảng xếp hạng đại học Mỹ, theo US News. Chương trình kéo dài 5 năm với học bổng toàn phần cùng hỗ trợ sinh hoạt phí gần 44.000 USD mỗi năm.
“Quá trình làm hồ sơ quá gấp gáp nên việc trúng tuyển Duke là một bất ngờ dù đây là nguyện vọng 1 trong lòng mình”, Khải nói.
Vốn định tiếp nối truyền thống gia đình làm việc trong ngành Hóa nhưng dịch Covid-19 đã thay đổi hoàn toàn định hướng nghề nghiệp của Khải.
Theo nam sinh, phần lớn công việc ngành Hóa đòi hỏi làm trực tiếp ở phòng thí nghiệm (lab). Nếu có đại dịch hay giãn cách xã hội, công việc sẽ bị đình trệ. Trong khi ngành Công nghệ thông tin có tính linh hoạt cao hơn, cho phép làm việc từ xa và kết nối với môi trường quốc tế chỉ thông qua chiếc laptop. Vì vậy, Khải rẽ hướng từ lớp 11.
Nam sinh tự bổ sung kiến thức môn Tin bằng các tài liệu, khóa học trên mạng. Khải nói khó nhất là thay đổi tư duy giữa hai môn học. Ở môn Tin, cùng một bài toán nhưng thay đổi cách triển khai thuật toán tạo ra hiệu quả và tốc độ khác biệt rõ rệt. Điều này đòi hỏi tư duy và cách nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ, phối hợp với khả năng sáng tạo để tìm ra phương pháp tối ưu hơn.
Đỗ vào ngành Công nghệ thông tin của trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Khải chịu khó thực hành code để rèn luyện tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề. Cuối năm thứ hai, nam sinh cùng nhóm bạn đọc thêm nhiều bài báo khoa học chuyên ngành. Với mỗi bài nghiên cứu, Khải đều thử lập trình nhằm hiểu sâu hơn về phương pháp và cách triển khai.
Trong giai đoạn này, Khải cũng tìm đọc các hướng nghiên cứu mới về AI trên thế giới, từ đó hứng thú du học.
“Khi được tiếp cận với kiến thức và xu hướng mới nhanh hơn, mình sẽ có nhiều cơ hội tạo ra được những kết quả tốt hơn, có giá trị hơn”, Khải nhìn nhận. Nam sinh bắt đầu tìm hiểu viết bài báo khoa học, tìm kiếm và liên hệ chuyên gia ở các đại học Mỹ để tham gia các dự án nghiên cứu, tích lũy kinh nghiệm.
Từ giữa tháng 10 năm ngoái, nam sinh bắt tay làm hồ sơ ứng tuyển học bổng tiến sĩ ở Mỹ. Thời điểm này khá gấp gáp vì Khải phải chuẩn bị nhiều bộ hồ sơ, trong khi hạn chót của các trường đa phần rơi vào đầu tháng 12. Khải liên tục kết nối, xin lịch phỏng vấn trước với một số giáo sư để kịp tiến độ.
“Phải chuẩn bị nhiều thứ nên thời gian viết bài luận cá nhân không còn nhiều. Ngay cả với Đại học Duke, lúc mình nộp hồ sơ cũng là những giờ cuối trước khi hệ thống đóng đơn”, Khải kể.
Hồ sơ của Khải nổi bật với 9 bài báo khoa học, một số đăng tại các hội nghị chuyên ngành uy tín cùng nhiều dự án hợp tác với sinh viên, giáo sư Đại học Carnegie Mellon, Northwestern, North Carolina A&T State và Y khoa Đài Bắc. Cùng đó, nam sinh đạt điểm trung bình (GPA) 3.86/4 và IELTS 7.5.
Với Đại học Duke, Khải trải qua 5 lượt phỏng vấn ở 3 vòng. Chàng trai đánh giá vòng phỏng vấn thứ hai căng thẳng và có tính chất quyết định cao nhất. Ba sinh viên ngành AI của trường, mỗi người phỏng vấn sâu Khải 30 phút, sau đó là các giáo sư.
Quá trình này, nam sinh thể hiện sự đầu tư nghiêm túc, hứng thú với hướng nghiên cứu của ngành học. Khải nhìn nhận điều này đã tạo ấn tượng tốt với hội đồng tuyển sinh.
Theo Khải tìm hiểu, Duke có thế mạnh trong lĩnh vực STEM và Y khoa với bệnh viện, phòng nghiên cứu lớn, được xếp trong nhóm tốt nhất ở Mỹ. Đây là lợi thế khi hướng nghiên cứu chính của nam sinh là ứng dụng AI trong y tế.
Giảng viên hướng dẫn đồ án tốt nghiệp cho Khải ở khoa Công nghệ thông tin đánh giá điểm khác biệt, vượt trội của học trò là chủ động kết nối, gầy dựng mối quan hệ hợp tác nghiên cứu với các nhóm, giáo sư ở một số đại học hàng đầu ở Mỹ.
“Không phải sinh viên nào cũng làm được như vậy. Khải không thể hiện bản thân nhiều trên lớp học nhưng kết quả các bài kiểm tra đều rất tốt, biết rõ mình muốn gì”, thầy nói.
Vấn đề căn bản hơn là phải xác lập lại vị thế, sứ mệnh và cơ chế vận hành của đại học quốc gia (ĐHQG) trong cấu trúc phát triển mới của đất nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt ra một yêu cầu rất đúng lúc: ĐHQG phải dám đi trước, dám thử nghiệm, dám mở đường cho những mô hình mới về giáo dục, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây chính là điểm mấu chốt. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu hiện nay, nếu đại học chỉ vận hành như một đơn vị hành chính sự nghiệp thông thường, bị bó hẹp bởi những quy trình cứng nhắc, thì rất khó có thể tạo ra đột phá. Một đại học muốn sáng tạo thì trước hết phải được trao không gian để sáng tạo.
Muốn hai ĐHQG phát triển đúng tầm, trước hết phải tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế. Tự chủ đại học phải đi vào thực chất, không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu. Tự chủ không có nghĩa là nhà nước buông lỏng quản lý, mà là chuyển từ quản lý theo tiền kiểm, thủ tục và hành chính sang quản trị bằng chiến lược, chuẩn mực, chất lượng và trách nhiệm giải trình. ĐHQG cần được trao quyền chủ động cao hơn trong tổ chức bộ máy, mở ngành, tuyển dụng, đãi ngộ nhân tài, hợp tác quốc tế, sử dụng tài sản công, khai thác nguồn lực xã hội và triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ trọng điểm.
Không thể yêu cầu ĐHQG vươn lên nhóm hàng đầu khu vực và thế giới nếu nguồn lực đầu tư vẫn phân tán, manh mún và ngắn hạn. Các đại học nghiên cứu hàng đầu trên thế giới đều được xây dựng trên nền tảng đầu tư lớn, bền vững và có trọng tâm. Với hai ĐHQG, nhà nước cần đặt hàng các chương trình chiến lược trong những lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, vật liệu mới, công nghệ sinh học, năng lượng mới, khoa học sức khỏe, khoa học dữ liệu, an ninh mạng, công nghệ môi trường, khoa học giáo dục và chính sách công.
Đặc biệt, phải chuyển từ tư duy cấp kinh phí theo năm sang đầu tư theo nhiệm vụ chiến lược dài hạn. Nghiên cứu đỉnh cao không thể hình thành trong cơ chế nhiệm vụ ngắn hạn, thủ tục nặng nề và nguồn lực không ổn định. Muốn có sản phẩm khoa học lớn, phòng thí nghiệm mạnh, nhóm nghiên cứu xuất sắc, công nghệ có khả năng chuyển giao và doanh nghiệp spin-off từ đại học, thì phải có cơ chế tài chính đủ mạnh và đủ linh hoạt.
Nhân tài phải được đặt ở vị trí trung tâm nên ĐHQG phải là nơi hội tụ người giỏi, những nhà khoa học lỗi lạc. Nếu không có cơ chế đãi ngộ đặc biệt cho các nhà khoa học xuất sắc, các giảng viên trẻ tài năng, các chuyên gia VN ở nước ngoài và các nhà khoa học quốc tế, thì rất khó xây dựng đại học tinh hoa.
Cần có chính sách đủ mạnh để hình thành các nhóm nghiên cứu thực sự mạnh có tính dẫn dắt, các giáo sư đầu ngành, các phòng thí nghiệm trọng điểm và các trung tâm xuất sắc trong hai ĐHQG. Đối với những nhà khoa học có năng lực công bố quốc tế, năng lực dẫn dắt nhóm nghiên cứu, năng lực tạo ra công nghệ và đóng góp cho chính sách quốc gia, cần có cơ chế thu nhập, môi trường học thuật và quyền tự chủ tương xứng. Không thể đòi hỏi sản phẩm đẳng cấp quốc tế bằng một cơ chế nhân sự bình quân và hành chính hóa.
Hai ĐHQG phải chuyển mạnh sang mô hình đại học đổi mới sáng tạo. Đại học hiện đại không chỉ đào tạo và nghiên cứu, mà còn phải tạo ra giá trị mới cho xã hội. Tri thức trong đại học phải được chuyển hóa thành công nghệ, chính sách, doanh nghiệp, sản phẩm, dịch vụ và năng lực cạnh tranh quốc gia. Vì vậy, cần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lòng đại học, nơi sinh viên, giảng viên, nhà khoa học, doanh nghiệp, địa phương và nhà nước cùng tham gia giải quyết các bài toán thực tiễn. Đồng thời, ĐHQG phải là hai cơ sở giáo dục đại học mạnh nhất, đỉnh cao về khoa học cơ bản, bởi vì nếu khoa học cơ bản không đủ mạnh không thể làm chủ được các công nghệ cao, công nghệ chiến lược.
Hai ĐHQG cần có các khu đổi mới sáng tạo, vườn ươm công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm đại học, khu thử nghiệm các sản phẩm công nghệ cao với cơ chế đặc biệt, cũng như cơ chế sở hữu trí tuệ thông thoáng, mô hình doanh nghiệp spin-off và các chương trình hợp tác sâu với doanh nghiệp lớn.
Cần gắn chặt phát triển ĐHQG với chiến lược phát triển vùng và phát triển quốc gia. ĐHQG Hà Nội có vai trò đặc biệt trong không gian phát triển thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng và trung tâm chính trị - văn hóa - khoa học của cả nước. ĐHQG TP.HCM có vai trò chiến lược trong vùng Đông Nam bộ.
Các ĐHQG thúc đẩy mạnh mẽ quốc tế hóa nhưng phải trên nền tảng bản sắc và lợi ích quốc gia. ĐHQG phải hội nhập sâu với thế giới, thu hút sinh viên và giảng viên quốc tế, tham gia các mạng lưới nghiên cứu toàn cầu, nâng cao thứ hạng, mở rộng và khai thác hiệu quả kênh đối ngoại nhà nước và đối ngoại nhân dân, hợp tác với các đại học hàng đầu, với các nhà khoa học hàng đầu. Tuy nhiên, hội nhập không có nghĩa là sao chép mô hình bên ngoài một cách cơ học. Đại học VN phải tiếp thu tinh hoa thế giới để giải quyết vấn đề của VN, xây dựng tiềm lực khoa học công nghệ cho VN, phục vụ sự phát triển của đất nước và đóng góp tiếng nói học thuật của VN vào tri thức nhân loại.
Những ngày gần đây, dư luận tại tỉnh Quảng Trị xôn xao trước thông tin có dấu hiệu tiêu cực tại 2 điểm thi tốt nghiệp THPT trên địa bàn, gồm Trường THPT Lê Trực (xã Tuyên Hóa) và Trường THPT Hùng Vương (xã Bố Trạch).
Các nghi vấn nêu trên cũng thu hút sự quan tâm lớn từ bạn đọc báo Dân trí với hàng chục lượt bình luận trên các tin, bài đăng tải. Đáng chú ý, nhiều người bày tỏ quan điểm nên lắp camera trong phòng thi.
"Nên chăng cần lắp camera trong các phòng thi, truyền hình ảnh trực tiếp về Sở, Bộ. Hệ thống có thể lưu lại dữ liệu để giám sát trực tiếp thí sinh và giáo viên coi thi. Khi có khiếu nại, có thể xem lại", bạn đọc Hoa vuhuy nêu quan điểm.
Bạn đọc Luongtienhung bình luận: "Công nghệ đã bùng nổ, đang được ứng dụng vô cùng rộng rãi trong cuộc sống. Không hiểu sao việc lắp camera trong phòng thi lại khó khăn như vậy. Xin phép dành câu hỏi này cho ngành giáo dục".
Cùng quan điểm, bạn đọc Hữu Phước Đặng đặt vấn đề: "Chúng ta cứ nói nhiều đến số hóa các lĩnh vực. Một kỳ thi quan trọng bậc nhất như vậy, tại sao không đưa số hóa vào công tác coi thi?. Mỗi phòng thi lắp một camera hai mắt để bàn, có thể theo dõi được cả giám thị lẫn thí sinh. Đầu tư một lần, sử dụng trong nhiều năm liền".
Ở chiều ngược lại, một số bạn đọc cho rằng việc lắp camera trong phòng thi cũng sẽ phát sinh không ít vấn đề.
"Camera tiềm ẩn nhiều rủi ro đánh cắp thông tin bài thi và có khả năng hỗ trợ thí sinh từ xa. Cái gì cũng có hai mặt của nó, không phải cứ hiện đại hóa, số hóa 100% sẽ tốt. Yếu tố con người vẫn quyết định kết quả cuối cùng", bạn đọc Loc Nhu đưa ra ý kiến.
Liên quan đến những nghi vấn tiêu cực trong thi tốt nghiệp THPT, nhiều bạn đọc cũng đề nghị cơ quan chức năng cần xác minh kỹ các vấn đề, cần thiết phải xử lý nghiêm kể cả với học sinh để đảm bảo sự công bằng với những thí sinh khác và tính nghiêm minh của pháp luật.
Như Dân trí đã thông tin, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Trị phối hợp công an và cơ quan chức năng đang làm rõ thông tin cho rằng có tiêu cực xảy ra tại các điểm thi Trường THPT Lê Trực và Trường THPT Hùng Vương.
Tại điểm thi Trường THPT Lê Trực, một thông tin lan truyền trên mạng phản ánh có hiện tượng giáo viên vào hướng dẫn cho học sinh làm bài. Ông P.N.H., Trưởng điểm thi này khẳng định cán bộ làm nhiệm vụ đều thực hiện công việc theo đúng quy chế, tuân thủ mọi khâu từ thời gian đến quy trình, không có việc giám thị có hành vi hướng dẫn, chỉ bài cho thí sinh.
Còn tại điểm thi Trường THPT Hùng Vương, thông tin phản ánh tại phòng thi 242 có 2 thí sinh được giám thị làm bài. Cơ quan chức năng đang làm rõ thực hư nội dung này.
UBND tỉnh Quảng Trị cũng đã có văn bản giao Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan kiểm tra, rà soát kết quả Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 trong toàn tỉnh nhằm phát hiện các dấu hiệu bất thường để có biện pháp xử lý. Các ngành liên quan tiếp tục nắm bắt tình hình dư luận, phản ánh của học sinh và người dân trên địa bàn để chủ động xử lý.
Công an tỉnh Quảng Trị được giao phối hợp các đơn vị liên quan xác minh đầy đủ, khách quan bản chất vụ việc, làm rõ vai trò, trách nhiệm, tính chất, mức độ vi phạm của từng tổ chức, cá nhân, xử lý nghiêm sai phạm (nếu có).
Văn phòng UBND TPHCM vừa ban hành thông báo về việc triển khai sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Thông báo được ban hành trên cơ sở triển khai Công văn số 4054/BGDĐT-GDPT ngày 30/6 của Bộ GD&ĐT về việc đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục công lập.
Theo chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường, Sở GD&ĐT chủ trì, phối hợp với Sở Nội vụ, Sở Tài chính cùng UBND các phường, xã, đặc khu khẩn trương tham mưu UBND thành phố triển khai thí điểm sáp nhập đầu mối quản lý các cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn.
Việc sắp xếp nhằm hình thành các mô hình trường học quy mô lớn với các phân hiệu, điểm trường và xây dựng mô hình quản trị trường học phù hợp. Phương án phải được trình UBND thành phố trước ngày 20/7.
Theo yêu cầu của Bộ GD&ĐT, TPHCM là 1 trong 15 địa phương được lựa chọn thực hiện thí điểm về đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới và thực hiện thí điểm một số mô hình đối với các cơ sở giáo dục mầm non, phố thông, giáo dục thường xuyên công lập. Thời gian thực hiện thí điểm từ ngày 1/7/2026.
Sở GD&ĐT TPHCM cho biết thành phố sẽ tập trung sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên công lập theo chủ trương chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục".
Mục tiêu sắp xếp để phù hợp quy mô dân số, phân bổ dân cư, tạo điều kiện thuận lợi cho người học và nâng cao chất lượng giáo dục. Đồng thời, thực hiện thí điểm một số mô hình đối với các cơ sở giáo dục công lập.
Bộ GD&ĐT chỉ rõ, trong giai đoạn thí điểm sẽ có 2 mô hình trường học được vận hành từ ngày 1/7.
Mô hình 1 là trường một cấp học quy mô lớn, với cấu trúc gồm 1 trường chính và các phân hiệu, điểm trường. Cơ cấu nhân sự gồm 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng và 1 bộ phận hành chính nhân sự dùng chung.
Mô hình 2 là trường phổ thông có nhiều cấp học quy mô lớn, được thực hiện theo hình thức 1 hoặc nhiều địa điểm khác nhau, cấu trúc gồm 1 trường chính, có các phân hiệu, điểm trường với nhiều cấp học. Cơ cấu nhâu sự gồm 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng và 1 bộ phận hành chính nhân sự dùng chung.
