Nhiều năm sau, Guardiola trở thành minh chứng hoàn hảo cho triết lý ấy.
Trong hơn một thập kỷ dẫn dắt Man City, HLV người Tây Ban Nha không những xây dựng một đội bóng thống trị nước Anh, còn tạo ra ảnh hưởng sâu rộng tới cách bóng đá hiện đại vận hành. Từ Ngoại hạng Anh, Champions League đến các sân bóng phong trào, dấu ấn chiến thuật của Guardiola hiện diện ở khắp nơi.
6 chức vô địch Ngoại hạng Anh, một Champions League, ba Cup FA, năm Cup Liên đoàn, cùng FIFA Club World Cup và Siêu Cup châu Âu giúp Guardiola trở thành HLV thành công nhất lịch sử Man City. Nhưng điều khiến Guardiola khác biệt là ông tạo ra một chuẩn mực bóng đá mới mà cả thế giới cố gắng học theo.
Guardiola luôn thừa nhận Cruyff có ảnh hưởng lớn nhất đến sự nghiệp của ông. HLV 55 tuổi từng nói bản thân không biết gì về bóng đá, trước khi làm việc dưới trướng huyền thoại Hà Lan tại đội một Barca trong 6 mùa giải từ 1990 đến 1996.
Đỉnh cao trong mối quan hệ giữa hai người đến năm 1992, khi Barca đoạt Cup C1 lần đầu sau trận thắng Sampdoria trên sân Wembley, Anh. Guardiola khi ấy là tiền vệ trưởng thành từ lò đào tạo La Masia, sát cánh cùng Ronald Koeman, Michael Laudrup hay Hristo Stoichkov trong “Dream Team” (Đội hình Trong mơ) trứ danh của Cruyff.
Nếu Cruyff thay đổi bóng đá Tây Ban Nha, Guardiola làm điều tương tự với bóng đá Anh. Ảnh hưởng của Guardiola không dừng ở đội một Man City hay các CLB hàng đầu châu Âu. Từ những học viện trẻ cho tới các giải hạng thấp, ngày càng nhiều HLV cố gắng tái hiện thứ bóng đá ông xây dựng tại Etihad.
Khả năng kiểm soát bóng trở thành nền tảng trong triết lý của Guardiola. Ông tin đội giữ bóng nhiều hơn sẽ giảm nguy cơ thất bại. Từ đó, Man City vận hành theo cách bóp nghẹt đối thủ bằng quyền kiểm soát thế trận, thay vì chỉ dựa vào tốc độ hay sức mạnh thể chất.
Guardiola từng giải thích: “Bạn vẫn có thể thua dù kiểm soát bóng, nhưng khả năng thất bại sẽ lớn hơn nếu không có bóng”.
Tư duy ấy tạo nên sự đối lập rõ nét với phong cách tấn công giàu năng lượng của Jurgen Klopp tại Liverpool – đối thủ lớn nhất của Man City trong nhiều mùa giải. Guardiola chơi thứ bóng đá kiểm soát, chậm và chắc. Trong khi đó, HLV người Đức muốn đội của ông đá trực diện, với cường độ cao như một bản nhạc rock hạng nặng.
Tuy nhiên, ảnh hưởng lớn nhất Guardiola để lại nằm ở khía cạnh chiến thuật. Ngày nay, thủ môn chơi chân tốt gần như trở thành yêu cầu bắt buộc với các CLB lớn. Nhưng khi Guardiola tới Man City năm 2016, điều đó chưa phổ biến ở Anh. Quyết định gây tranh cãi đầu tiên của ông là loại Joe Hart – thủ môn số một tuyển Anh thời điểm đó – vì không phù hợp với yêu cầu triển khai bóng từ tuyến dưới.
Sau Guardiola, bóng đá Anh thay đổi nhanh chóng. Các đội bóng ưu tiên mẫu thủ môn có khả năng chuyền bóng, phát động tấn công và tham gia xây dựng lối chơi.
Không chỉ thay đổi vai trò thủ môn, Guardiola còn liên tục phá vỡ khái niệm truyền thống về vị trí trên sân. Ông từng kéo Lionel Messi xuống đá “số 9 ảo” ở Barca, khiến các trung phong không còn chỉ chờ ghi bàn trong cấm địa. Guardiola cũng đưa hậu vệ cánh bó vào trung lộ để tăng khả năng kiểm soát khu vực giữa sân, thay vì chỉ bám biên như trước.
Tại Bayern, hậu vệ cánh hàng đầu thế giới như Philipp Lahm được Guardiola chuyển vào đá tiền vệ phòng ngự. Ở Barca, Javier Mascherano từ tiền vệ trung tâm trở thành trung vệ đẳng cấp.
Còn ở Man City, John Stones là ví dụ tiêu biểu cho sự sáng tạo của Guardiola. Từ vị trí trung vệ, tuyển thủ Anh thường xuyên được đôn lên tuyến giữa trong quá trình triển khai bóng, trở thành cầu thủ lai giữa trung vệ và tiền vệ phòng ngự. Stones cho biết vị trí mời thay đổi tư duy chơi bóng của bản thân, giúp anh hiểu rõ hơn vai trò của các đồng đội.
Guardiola thậm chí còn sử dụng Stones như một tiền vệ con thoi trong trận chung kết Champions League 2023 với Inter Milan, để giúp Man City hoàn tất cú ăn ba lịch sử.
Gần đây, Matheus Nunes cũng được Guardiola kéo từ hàng tiền vệ xuống đá hậu vệ phải. Quyết định ấy từng bị chế giễu khi cầu thủ Bồ Đào Nha gặp khó khăn lúc đầu, nhưng cuối cùng vẫn mang lại hiệu quả.
Không phải mọi thử nghiệm của Guardiola đều thành công. Ông nhiều lần bị chỉ trích vì suy nghĩ quá phức tạp trong các trận cầu lớn, ví dụ như chung kết Champions League 2021 gặp Chelsea. Guardiola gây bất ngờ khi không sử dụng hai tiền vệ phòng ngự hàng đầu Fernandinho hay Rodri, mà tung ra đội hình thiên hẳn về tấn công. Man City sau đó thua 0-1.
Trận chung kết Champions League trên sân Dragao đó có thể là thất bại đau đớn nhất sự nghiệp cầm quân của Guardiola. Nhưng ngay cả những sai lầm ấy cũng phản ánh một phần tính cách chiến thuật của ông. Bởi, HLV này luôn muốn tạo khác biệt và sẵn sàng đi ngược tư duy thông thường.
Di sản của Guardiola còn thể hiện qua thế hệ HLV chịu ảnh hưởng từ ông. Mikel Arteta bắt đầu sự nghiệp huấn luyện trong vai trò trợ lý tại Man City trước khi đưa Arsenal trở thành ứng viên vô địch Ngoại hạng Anh nhiều mùa giải liên tiếp. Enzo Maresca từng làm việc trong ban huấn luyện của Guardiola trước khi gây tiếng vang tại Leicester rồi Chelsea.
Vincent Kompany học hỏi trực tiếp từ Guardiola khi còn đeo băng đội trưởng Man City, trước lúc trở thành HLV Bayern. Xabi Alonso cũng có thời gian làm việc cùng Guardiola tại Bayern. Nhiều HLV ở các giải hạng dưới nước Anh cũng thừa nhận họ chịu ảnh hưởng mạnh từ Guardiola.
HLV Salford City, Karl Robinson kể rằng ông bị ám ảnh với cường độ làm việc của Guardiola, khi đối đầu Man City ở Cup Liên đoàn. Robinson thậm chí đùa rằng đội bóng của ông không chạm bóng nổi suốt 40 phút, nhưng Guardiola vẫn liên tục chỉ đạo từng quả ném biên bên ngoài sân. Ông như một nhạc trưởng, chỉ đạo một dàn hợp xướng.
Ở Guardiola, người ta thấy một HLV cầu toàn, ám ảnh chiến thuật và luôn tìm cách cải tiến bóng đá. Có thể các danh hiệu của ông sẽ bị vượt qua trong tương lai. Nhưng ảnh hưởng chiến thuật mà ông để lại nhiều khả năng còn tồn tại lâu hơn nhiều.
Guardiola khiến các HLV có can đảm thử những ý tưởng dị thường. Không chỉ bắt chước chiến thuật của ông, họ còn học tinh thần dám phá vỡ các quy ước, lẽ thường trong bóng đá. Đúng như lời Cruyff đã dạy: “Chiến thắng là nhất thời, danh vọng mới là mãi mãi”.
Theo điều lệ World Cup của FIFA, mọi cầu thủ có tên trong danh sách chính thức của đội vô địch đều được công nhận là nhà vô địch thế giới, bất kể họ có chơi hay không.
Điều 24.1 của điều lệ quy định mỗi đội tuyển phải đăng ký danh sách chính thức từ 23 đến 26 cầu thủ (ít nhất ba thủ môn). Sau khi hạn chót đăng ký kết thúc, FIFA sẽ công bố danh sách chính thức của các đội. Đây là căn cứ để xác định thành viên của đội tuyển tại World Cup.
Sau thời điểm chốt danh sách, việc thay đổi nhân sự chỉ được phép trong những trường hợp đặc biệt. Theo Điều 24.2, một cầu thủ chỉ có thể được thay thế trước trận đầu tiên của đội nếu gặp chấn thương hoặc bệnh nghiêm trọng, và người thay thế phải nằm trong danh sách sơ bộ. Riêng thủ môn được hưởng ngoại lệ theo Điều 24.3, có thể được thay thế bất kỳ thời điểm nào trong giải nếu không còn đủ khả năng thi đấu vì chấn thương hoặc bệnh tật.
Điều lệ không đưa ra bất kỳ yêu cầu nào về số phút thi đấu để được công nhận là nhà vô địch. Thay vào đó, Điều 45.8 chỉ quy định ba đội dẫn đầu sẽ nhận huy chương, gồm HC vàng cho đội vô địch, bạc cho á quân và đồng cho đội thứ ba. Điều này đồng nghĩa mọi cầu thủ còn trong danh sách chính thức của đội vô địch khi giải kết thúc đều nhận HC vàng, kể cả khi chưa một lần vào sân.
Điều này có thể xảy ra ở World Cup 2026. Trước trận chung kết, Tây Ban Nha có sáu cầu thủ chưa thi đấu phút nào gồm David Raya, Joan Garcia, Eric Garcia, Alejandro Grimaldo, Martin Zubimendi và Victor Munoz.
Bên phía Argentina, hai thủ môn Juan Musso và Geronimo Rulli cũng chưa được sử dụng. Nếu một trong hai đội đăng quang mà những cầu thủ này vẫn không ra sân, họ vẫn trở thành nhà vô địch thế giới.
Trong lịch sử World Cup, đây không phải trường hợp hiếm gặp. Đã có 105 cầu thủ vô địch World Cup mà không thi đấu phút nào.
Trường hợp nổi tiếng nhất là Ronaldo Nazario tại World Cup 1994. Khi ấy, tiền đạo Brazil mới 17 tuổi và không được HLV Carlos Alberto Parreira sử dụng trong bất kỳ trận đấu nào. Dù vậy, Ronaldo vẫn có tên trong danh sách chính thức và được nhận huy chương vô địch. Bốn năm sau, anh trở thành ngôi sao số một của Brazil tại World Cup 1998, rồi góp công lớn giúp đội tuyển đăng quang năm 2002.
Tây Ban Nha khi vô địch World Cup 2010 cũng có ba cầu thủ không thi đấu gồm Raul Albiol, Victor Valdes và Pepe Reina. Trong đó, Reina nổi tiếng với vai trò thủ lĩnh tinh thần trong phòng thay đồ, còn Valdes là thủ môn dự bị sau Iker Casillas.
Đội tuyển Đức vô địch năm 2014 có tới năm cầu thủ không ra sân, gồm Ron-Robert Zieler, Roman Weidenfeller, Kevin Grosskreutz, Matthias Ginter và Erik Durm. Bốn năm sau, Pháp đăng quang tại Nga với hai nhà vô địch 100% dự bị là Alphonse Areola và Adil Rami.
Argentina cũng có hai trường hợp tương tự ở World Cup 2022 là thủ môn Franco Armani và Geronimo Rulli. Nếu Argentina bảo vệ thành công ngôi vô địch năm 2026, Rulli có thể trở thành cầu thủ thứ tư hai lần vô địch World Cup mà không thi đấu phút nào. Ba cầu thủ đã làm được điều này là Guido Masetti (Italy 1934, 1938), Castilho và Pepe (Brazil 1958, 1962).
Brazil có tới 10 cầu thủ không thi đấu khi vô địch năm 1962, trong khi Italy năm 1982 có bảy trường hợp. Ngay từ kỳ World Cup đầu tiên năm 1930, Uruguay cũng có bảy cầu thủ đăng quang mà không góp mặt trên sân.
Việc một số cầu thủ không thi đấu nhưng vẫn nhận huy chương phản ánh bản chất của môn bóng đá hiện đại. Thành công của một đội tuyển không chỉ đến từ 11 cầu thủ trên sân, còn phụ thuộc vào toàn bộ tập thể. Những cầu thủ dự bị luôn sẵn sàng thay thế khi cần, tham gia tập luyện, chuẩn bị chiến thuật và duy trì tính cạnh tranh trong đội hình.
Đặc biệt ở World Cup, nơi các đội phải thi đấu liên tục trong hơn một tháng với nguy cơ chấn thương và thẻ phạt, việc sở hữu lực lượng chiều sâu là yếu tố quan trọng. Không phải cầu thủ nào cũng có cơ hội ra sân, nhưng họ vẫn góp phần vào quá trình chuẩn bị và hành trình chinh phục chức vô địch.
Ngày 26.6, các môn thể thao trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI chính thức khai màn tại Trung tâm Dịch vụ thi đấu thể thao tỉnh Khánh Hòa (phường Bảo An). 5 môn tranh tài gồm bóng đá 7 người, bóng chuyền, đẩy gậy, kéo co và đội nước nữ, với sự tham gia của các đoàn đến từ Khánh Hòa, Gia Lai, Lâm Đồng, Tây Ninh, An Giang, Đắk Lắk và TP.HCM.
Trong các môn thi, đội nước nữ là màn trình diễn thu hút sự cổ vũ sôi nổi nhất. Các VĐV mặc trang phục dân tộc Chăm truyền thống, chân trần, đội lu gốm trên đầu di chuyển trên đường piste dưới nắng sớm, hình ảnh vừa đậm chất thể thao vừa giàu bản sắc văn hóa.
Chị Quảng Thị Na, VĐV đội Khánh Hòa, cho biết, chị là gương mặt kỳ cựu nhất của môn thi này khi đã tham dự đủ cả 6 lần ngày hội. Ở chiều ngược lại, chị Đồng Ngọc Kim Nguyên (đội Lâm Đồng) lần đầu tranh tài môn đội nước chia sẻ dù không giành chiến thắng nhưng không khí thi đấu rất vui và ấn tượng.
Tại sân bóng đá, các trận đấu diễn ra quyết liệt với nhiều pha tranh bóng hấp dẫn. Anh Sa Fi Y, VĐV 24 tuổi đến từ xã Vĩnh Hậu, tỉnh An Giang, chia sẻ đây là lần đầu mình tham dự ngày hội, dù không khỏi hồi hộp nhưng vẫn cố gắng giữ bình tĩnh thi đấu. "Với tinh thần đoàn kết và cố gắng, tụi em luôn tập trung hết 100% sức lực để có thành tích tốt nhất", Sa Fi Y nói.
Cùng diễn ra trong ngày, môn bóng chuyền, đẩy gậy và kéo co cũng sôi nổi không kém với các trận đấu giữa đại diện 7 tỉnh, thành phố.
Có mặt cổ vũ cho đội nhà, ông Nguyễn Văn Mao, Phó giám đốc Sở VH-TT An Giang, cho biết đoàn An Giang đến với tinh thần giao lưu, học hỏi và trao đổi kinh nghiệm.
"Qua ngày hội lần này, chúng tôi cũng sẽ đúc kết kinh nghiệm để chuẩn bị tốt hơn cho việc đăng cai Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm tiếp theo", ông Mao nói.
Ông Nguyễn Tuấn Thanh, Phó giám đốc Sở VH-TT-DL Khánh Hòa, đánh giá số lượng đội tham dự năm nay đông, chất lượng nâng lên rõ rệt, đặc biệt ở môn bóng đá. "Điểm đặc sắc là ngày hội kết hợp được cả các môn thể thao hiện đại lẫn môn thể thao đặc thù của đồng bào Chăm, tiêu biểu là môn đội nước nữ", ông Thanh cho biết.
Theo Sở VH-TT-DL Khánh Hòa, các môn thể thao tại ngày hội không đơn thuần là thi đấu tranh giải mà còn là dịp để cán bộ, huấn luyện viên, VĐV người Chăm từ khắp nơi giao lưu, trao đổi kinh nghiệm và nâng cao ý thức bảo tồn văn hóa truyền thống.
Các môn thi đấu tiếp tục diễn ra trong ngày 27 và 28.6, kết quả chung cuộc sẽ được công bố tại lễ bế mạc tối 28.6.
VnExpress Marathon Green Paradise Cần Giờ diễn ra chính thức sáng nay 1-5 tại Cần Giờ, TP.HCM nhưng từ ngày 29-4, 30-4, cộng đồng yêu chạy bộ cùng gia đình đã đổ về Cần Giờ chuẩn bị giải chạy, đồng thời tận hưởng kỳ nghỉ lễ "có một không hai" ở đây.
Xuất phát tại Vinhomes Green Paradise Cần Giờ, các runner đăng ký cự ly 5km, 10km chạy trên đại lộ Tương Lai - Thời Đại, đã hoàn thiện mặt bằng.
Còn cự ly 21km và 42km chạy trên cung đường trong dự án và ra Rừng Sác xanh mướt. "Dị nhân" Nguyễn Văn Long, cựu vận động viên marathon tuyển quốc gia Việt Nam, nhận xét so với trước đây đường rộng trải nhựa mịn, quá lý tưởng để cánh runner băng băng về đích.
