Đài NBC News hôm qua đưa tin tòa phúc thẩm liên bang Mỹ ngày 17.4 đã cho phép tiếp tục xây dựng phòng khiêu vũ mới của Nhà Trắng cho đến tháng 6. Cụ thể, hội đồng gồm 3 thẩm phán của Tòa phúc thẩm khu vực Washington D.C đã ra phán quyết cho phép tiếp tục xây dựng cả phòng khiêu vũ trên mặt đất rộng hơn 8.000 m2 lẫn khu phức hợp quân sự dưới lòng đất mà Tổng thống Trump đưa vào dự án trị giá 400 triệu USD để thay thế Cánh Đông hiện tại. Phán quyết cũng ấn định lịch tranh luận về tính hợp pháp của việc xây dựng phòng khiêu vũ vào ngày 5.6.
Chỉ một ngày trước đó, thẩm phán liên bang Richard Leon ra lệnh tạm dừng xây dựng phòng khiêu vũ của Nhà Trắng với lý do Tổng thống Trump đang cố lách luật bằng cách phớt lờ phán quyết ngày 31.3 của thẩm phán. Cụ thể, ông Leon ra lệnh tạm dừng dự án cho đến khi Nhà Trắng nhận được sự chấp thuận từ quốc hội, nhưng có ngoại lệ đối với các hoạt động hoàn toàn cần thiết để đảm bảo an toàn và an ninh cho Nhà Trắng, cho phép Nhà Trắng tiếp tục xây dựng công trình dưới lòng đất, trong đó có khu phức hợp quân sự.
Đáp lại, chính quyền Tổng thống Trump ngày 16.4 lập luận rằng ngoại lệ mà ông Leon đề cập bao gồm toàn bộ dự án, kể cả phòng khiêu vũ trên mặt đất, vì dự án này cần thiết cho sự an toàn và an ninh của Nhà Trắng. Thẩm phán Leon đã không đồng ý, cho rằng lập luận của phía chính quyền “không phải là cách hiểu hợp lý cũng không phải là cách hiểu chính xác về phán quyết”.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho hay phòng khiêu vũ mới có sức chứa 650 người, dự kiến hoàn thành trước khi nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump kết thúc vào tháng 1.2029. Đây sẽ là một trong những dự án lớn nhất tại Nhà Trắng trong hơn một thế kỷ qua, theo AFP.
Kế hoạch xây dựng khải hoàn môn theo yêu cầu của Tổng thống Trump cũng đã nhận được sự chấp thuận sơ bộ từ một hội đồng nghệ thuật liên bang do chính nhà lãnh đạo Mỹ lựa chọn hôm 16.4. Đài CBS trích dẫn đề xuất cho hay khải hoàn môn này sẽ được xây dựng trên đảo Columbia, một dải đất nhân tạo trên sông Potomac và thuộc thủ đô Washington D.C. Trên đỉnh công trình được đặt tượng Nữ thần Tự do mạ vàng và hai bên có hình đại bàng, trong khi khu vực chân đế được bố trí 4 tượng sư tử.
Cổng vòm này tương tự khải hoàn môn cao gần 50 m ở Paris (Pháp), nhưng cao tới 76,2 m, hơn gấp đôi chiều cao 30 m của Đài tưởng niệm Lincoln nằm bên kia sông Potomac. Nếu được xây dựng, đây sẽ là khải hoàn môn cao nhất thế giới, đúng như mong muốn của Tổng thống Trump. Thư ký báo chí Nhà Trắng Leavitt hôm 15.4 thông báo tên chính thức của công trình này là “Khải hoàn môn Mỹ”, nhấn mạnh đây là công trình kỷ niệm 250 năm lập quốc, theo AFP.
Tuy nhiên, việc Tổng thống Trump thúc đẩy xây dựng khải hoàn môn quá lớn khiến nhiều nhóm cựu chiến binh và kiến trúc sư không ủng hộ, theo tờ The New York Times. Họ cho rằng công trình mới sẽ làm giảm giá trị của Nghĩa trang quốc gia Arlington gần đó. Nhà phê bình kiến trúc Catesby Leigh, từng khuyến khích ông Trump xây dựng khải hoàn môn, cho rằng cổng này không cần phải quá khổng lồ và không nên cao hơn 15 m.
"Việc xuất khẩu năng lượng trong khu vực hoặc được chia sẻ cho tất cả, hoặc bị từ chối đối với tất cả", Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA ngày 15.7 dẫn tuyên bố của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Các nhà phân tích cho rằng Iran đang phát tín hiệu có thể nhờ lực lượng Houthi ở Yemen để gây sức ép tại eo biển Bab el-Mandeb, cửa ngõ nối biển Đỏ với vịnh Aden. Đây là tuyến vận tải quan trọng đối với xuất khẩu dầu của Ả Rập Xê Út và dòng chảy hàng hóa toàn cầu, theo Reuters.
Một thành viên cấp cao Houthi ngày 14.7 cảnh báo lực lượng này sẵn sàng đóng Bab el-Mandeb nếu Ả Rập Xê Út tiếp tục tấn công Yemen, theo Press TV. Quan chức này cho rằng động thái đó có thể đẩy giá dầu lên 200 USD/thùng.
Căng thẳng tại Yemen gia tăng sau khi Houthi phóng tên lửa vào Ả Rập Xê Út, cáo buộc Riyadh không kích một sân bay do lực lượng này kiểm soát hôm 13.7. Diễn biến này có thể làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 4 năm giữa Ả Rập Xê Út và Houthi.
Houthi từng cho thấy khả năng gây gián đoạn thương mại toàn cầu tại Bab el-Mandeb. Sau khi xung đột Gaza bùng phát vào tháng 10.2023, nhóm này đã nhiều lần tấn công tàu thương mại ở biển Đỏ, tuyên bố nhắm vào các tàu có liên hệ với Israel để ủng hộ người Palestine.
Lời đe dọa mới được đưa ra một ngày sau khi quân đội Mỹ thông báo mở loạt cuộc tấn công nhằm tiếp tục làm suy yếu năng lực của Iran trong việc tấn công tàu thương mại tại eo biển Hormuz. Mỹ cáo buộc Tehran đã tấn công 7 tàu thương mại trong tuần qua, khiến gần chục thuyền viên thiệt mạng, mất tích hoặc bị thương.
Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng Mỹ tối 14.7 đã tấn công hàng chục mục tiêu quân sự gần eo biển Hormuz và dọc các khu vực ven biển Iran. Trong khi đó, IRGC ngày 15.7 khẳng định eo biển Hormuz sẽ tiếp tục đóng cửa cho đến khi "sự tàn phá của Mỹ chấm dứt".
Phía Iran cũng tuyên bố đã tấn công các cơ sở được mô tả là trung tâm chỉ huy, hậu cần, nhiên liệu và thiết bị quân sự thuộc Hạm đội 5 của Mỹ tại Bahrain, nhằm đáp trả các đợt không kích mới nhất của Washington.
IRGC cho hay thêm rằng họ đã phá hủy một cơ sở hậu cần của Mỹ tại Mina Abdullah (Kuwait), đồng thời tấn công các nhà chứa máy bay tại căn cứ Mỹ tại Azraq (Jordan). Theo Iran, một số cuộc tấn công của Mỹ được tiến hành từ các căn cứ trên lãnh thổ Jordan.
Truyền thông nhà nước Kuwait đưa tin một đám cháy tại địa điểm bị Iran tấn công đã được khống chế, song chưa rõ đây có phải cơ sở được IRGC nhắc tới hay không. Trong khi đó, hệ thống phòng không Jordan đã đánh chặn và bắn hạ 3 tên lửa đạn đạo bay vào không phận nước này từ Iran rạng sáng 15.7.
Cùng ngày, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nhấn mạnh quân đội Mỹ là "yếu tố then chốt" để bảo đảm dòng chảy năng lượng từ vùng Vịnh. "Bất kể điều gì xảy ra với Iran, chúng ta phải bảo đảm dầu, khí đốt và các sản phẩm quan trọng có thể được vận chuyển ra khỏi vịnh Ba Tư", ông Wright nói với CNBC.
Trong tháng trước, Washington đã nới lỏng lệnh cấm vận lên Moscow bằng cách cho phép các quốc gia mua dầu thô của Nga đã được vận chuyển trên biển cho đến ngày 11.4 nhằm ổn định thị trường năng lượng, sau khi eo biển Hormuz bị đóng cửa.
"Chúng tôi đã liên lạc với Bộ Ngoại giao để tìm kiếm cơ hội khác hoặc gia hạn việc nới lỏng lệnh cấm vận", Bộ trưởng Năng lượng Philippines Sharon Garin nói với các phóng viên, đồng thời cho biết thêm yêu cầu này đã được chính thức chuyển đến Mỹ.
Bà Garin cho biết thêm dù chưa có phản hồi từ Mỹ, Philippines vẫn "rất lạc quan về việc có được thêm cơ hội này. Nếu không thành công, chúng tôi cũng có những lựa chọn khác".
"Bộ Năng lượng nhận thấy vấn đề hiện tại không chỉ là vấn đề của hôm nay, tuần tới hay tháng tới. Đó sẽ là một vấn đề kéo dài", bà Garin nhận định.
Khoảng 30% dầu thô nhập khẩu của Philippines phải đi qua eo biển Hormuz. Phần còn lại nhu cầu nhiên liệu của nước này được cung cấp từ các nhà máy lọc dầu châu Á, vốn cũng phụ thuộc vào dầu thô từ Trung Đông.
Nếu không thể có thêm dầu thô của Nga, bà Garin cho hay Manila sẽ xem xét các nguồn khác như Colombia, Mỹ và Canada.
Bà Garin nhấn mạnh dù những quốc gia này cung cấp các loại dầu thô khác nhau, "chúng tôi vẫn có thể sử dụng các sản phẩm tinh chế của họ", và nói thêm rằng Manila cũng sẽ xem xét các nhà cung cấp khác như Brunei và Ấn Độ.
"Chúng tôi muốn mở kênh nhập khẩu từ Nga nhưng chúng tôi muốn có nhiều lựa chọn hơn. Chúng tôi cần đa dạng hóa để không chỉ phụ thuộc vào một quốc gia". Philippines hiện có lượng dầu mỏ dự trữ đủ dùng trong khoảng 50 ngày, theo bà Garin.
Trong khi đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 14.4 cho rằng Nga đã thu về 19 tỉ USD trong tháng trước, khi xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của nước này đạt 7,1 triệu thùng/ngày, tăng thêm 320.000 thùng/ngày so với sản lượng của tháng 2, theo AFP.
Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman ngày 28/4 chủ trì cuộc họp tham vấn của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) tại Jeddah. Đây là lần đầu tiên lãnh đạo các quốc gia trong khu vực gặp nhau trực tiếp kể từ khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát hồi cuối tháng 2.
"Hội nghị thảo luận về các vấn đề liên quan diễn biến khu vực và quốc tế, cũng như sự phối hợp trong nỗ lực liên quan đến chúng", cơ quan thông tấn nhà nước Saudi Press Agency đưa tin.
Một quan chức vùng Vịnh giấu tên nói với Reuters rằng cuộc họp "nhằm mục đích xây dựng phương án đối phó trước các vụ tập kích tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran". AFP dẫn lời một nguồn tin cho biết lãnh đạo các nước trong khu vực "thảo luận về tình hình chính trị và an ninh hiện tại ở vùng Vịnh".
Quốc vương Qatar và Bahrain, Thái tử Kuwait, Ngoại trưởng Các Tiểu vương quốc Arab (UAE) tham gia hội nghị. Chưa rõ ai đại diện cho Oman. UAE đã chỉ trích GCC "không phản ứng thỏa đáng với xung đột".
"Các nước GCC đã hỗ trợ lẫn nhau về mặt hậu cần. Tuy nhiên, vị thế chính trị và quân sự của nhóm đang ở mức thấp nhất lịch sử", cố vấn cao cấp của Tổng thống UAE Anwar Gargash ngày 27/4 nói. "Tôi đã dự đoán được lập trường yếu như vậy từ Liên đoàn Arab, song không ngờ và thấy ngạc nhiên khi GCC cũng vậy".
Sau khi chiến sự nổ ra, Iran phóng nhiều tên lửa và UAV vào Israel cùng loạt quốc gia vùng Vịnh nơi Mỹ đặt căn cứ để trả đũa. Ngoài loạt căn cứ quân sự, các cuộc tập kích gây thiệt hại cho hạ tầng năng lượng ở 6 quốc gia thành viên GCC, văn phòng các công ty liên kết với Mỹ và một số cơ sở dân sự khác.
Iran ngừng tấn công sau khi đạt thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ vào ngày 8/4. Tuy nhiên, các quốc gia vùng Vịnh vẫn lo ngại nguy cơ xung đột tiếp tục khi đàm phán giữa Mỹ và Iran tới nay chưa có kết quả. Iran cũng nhiều lần cảnh báo khả năng tấn công các nước vùng Vịnh nếu chiến sự tái diễn.
