Một sáng sớm ở TP.HCM, hơn chục người con lai Việt – Mỹ từ khắp nơi lặng lẽ ngồi chờ trước một văn phòng luật. Họ mang theo những tập giấy nhàu nát, những ký ức rời rạc, và một hy vọng mong manh: được thừa nhận, được đoàn tụ. Người họ chờ là luật sư Trần Thanh Tùng, người đã nhiều năm âm thầm làm hồ sơ, giúp những người con lai có thể được đến quê cha.
Chưa tới 7 giờ sáng, trước văn phòng luật sư Gia Pháp trên đường Ngô Quyền, P.An Đông, TP.HCM, một nhóm người con lai đã có mặt. Họ đến từ An Giang, Đà Nẵng, Gia Lai… Có người vừa xuống xe khách sau chuyến đi xuyên đêm, mắt còn đỏ ngầu vì thiếu ngủ.
Trên tay họ là những xấp giấy tờ cũ kỹ như giấy khai sinh, ảnh mờ nhòe, vài dòng thông tin ít ỏi về người cha là cựu binh Mỹ. Họ không biết bắt đầu từ đâu, chỉ biết tìm đến một cái tên đã được truyền tai: luật sư Trần Thanh Tùng.
“Phần lớn họ có hoàn cảnh rất khó khăn. Nhiều người không biết chữ, không đủ khả năng tự làm hồ sơ hoặc dễ bị lừa”, ông Tùng nói, giọng trầm.
“Có người biết chắc mình là con lai, nhưng chứng cứ gần như không có gì”, luật sư Tùng nói thêm.
Trong những người tìm đến, anh Nguyễn Văn Mỹ (An Giang) lặng lẽ ngồi ôm tập hồ sơ. Cuộc đời anh là chuỗi dài những lần đặt niềm tin sai chỗ. Năm 2008, nghe tin về chương trình con lai hồi hương, anh bán hết đất đai, nhà cửa để nhờ người làm hồ sơ. Nhưng rồi tiền mất, hy vọng cũng tan theo. “Lúc đó tôi nghĩ chắc đời mình hết cơ hội rồi”, anh Mỹ nói, mắt nhìn xa xăm.
Mãi đến tháng 8.2025, anh mới tìm đến luật sư Tùng. Bước đầu là lấy mẫu DNA, một quy trình tưởng đơn giản nhưng với anh là cả hành trình. Nửa đêm, anh cùng hai con gái bắt xe từ An Giang lên TP.HCM. Anh nhịn ăn suốt nhiều giờ để kịp lấy mẫu đúng quy định.
“Khi tôi hỏi sao đi đông vậy, anh nói sợ bị lừa nữa nên phải đi cùng con cho chắc”, luật sư Tùng kể. Nghe câu chuyện, ông Tùng lặng người, rồi gọi đồ ăn sáng cho 3 cha con.
“Cuộc sống của gia đình tôi còn khó khăn lắm, mà vẫn phải đi. Nhưng lần này tôi tin là gặp đúng người”, anh Mỹ khẳng định.
Niềm tin ấy đã được đền đáp. Kết quả DNA trùng khớp, hồ sơ quân đội của người cha – ông John Paul Tressel – cũng được tìm thấy. Sau nhiều bước xác minh, anh Mỹ chính thức được chấp thuận định cư tại Mỹ. Ngày anh Mỹ lên đường đang đến gần.
Không riêng anh Mỹ, anh Nguyễn Văn Hà (Đà Nẵng) cũng từng là nạn nhân của những kẻ lừa đảo. Khi tìm đến luật sư Tùng và một tổ chức hỗ trợ con lai tại Mỹ, hành trình của anh mới thực sự bắt đầu. Anh Hà tâm sự: “Tôi từng nghĩ mình không có quyền mơ nữa. Nhưng khi được hướng dẫn từng bước, tôi mới thấy con đường tìm lại cha không phải đã khép lại”.
Còn chị Hoàng Kim, sau khi được chấp thuận visa, lại vấp phải yêu cầu chứng minh tài chính, một rào cản lớn với những gia đình vốn đã nghèo khó. “Tôi lo đến mất ngủ, sợ hồ sơ bị hủy”, chị kể. Luật sư Tùng đã soạn thảo thư giải trình, viện dẫn chương trình “Amerasian Homecoming Program” – chính sách nhân đạo dành cho con lai. Đồng thời, ông kết nối với các tổ chức hỗ trợ con lai bên Mỹ để bảo lãnh.
Có khi hành trình tìm về quê cha của một số con lai gần như đến đích, nhưng phải chựng lại vì lý do nào đó, thì luật sư Tùng là người kiên nhẫn lần từng bước để tìm lối ra. Công việc của ông không chỉ là giấy tờ. Đó là những câu chuyện phức tạp, đôi khi tưởng không thể tháo gỡ.
Như trường hợp anh Dương Minh Trung (Gia Lai), với rào cản lớn nhất của anh là dính tiền án. Một tai nạn giao thông do anh gây ra vào năm 2022 khiến anh bị phạt tù 12 tháng. Với hồ sơ di trú mà Mỹ yêu cầu, đó là “điểm trừ” nghiêm trọng. “Anh Trung rất lo, nghĩ chắc không còn cơ hội”, ông Tùng kể.
Rồi ông Tùng nghiên cứu kỹ hồ sơ, soạn thảo bản giải trình chi tiết gửi cơ quan di trú Mỹ, nhấn mạnh hoàn cảnh tai nạn, thái độ hợp tác và việc chấp hành đầy đủ bản án. Với sự hỗ trợ của luật sư Tùng, anh Trung đã được chấp thuận sang Mỹ định cư.
Trường hợp khác là anh Nguyễn Thế Trường (Đà Nẵng). Cuộc đời anh gắn với những công việc nặng nhọc. Một lần nhận bốc vác hàng thuê, anh vô tình liên quan đến hàng hóa trộm cắp và bị án tù. Dù sau đó đã được xóa án tích, nhưng hồ sơ di trú vẫn bị ảnh hưởng.
“Hoàn cảnh của Trường rất tội. Vợ bị ung thư, còn anh chạy xe ôm nuôi gia đình”, luật sư Tùng nói. Ông nhận làm hồ sơ miễn phí, liên hệ với các tổ chức hỗ trợ bên Mỹ, kể cả bỏ tiền lo bữa ăn cho anh Trường.
Ông Tùng cho biết phần lớn những người con lai đều có hoàn khó khăn, nên mức phí ông lấy để làm các thủ tục hồ sơ cho họ rất ít. “Có người tôi còn không lấy đồng nào, coi như đó là tạo phước”, ông Tùng chia sẻ.
Theo luật sư Tùng, quy trình làm hồ sơ con lai rất phức tạp từ xét nghiệm DNA, lập cây gia phả, xin hồ sơ quân đội của người cha, đến việc trả lời hàng loạt câu hỏi từ phía Lãnh sự quán Mỹ. “Có những hồ sơ gần như trắng thông tin. Tôi phải ghép từng chi tiết nhỏ, từ lời kể, ký ức, đến các mối liên hệ xa để dựng lại câu chuyện”, ông thổ lộ.
Không ít lần, ông như một “nhà điều tra” lần tìm từng manh mối. Có khi chỉ từ một cái tên mơ hồ, một địa danh cũ, ông lần ra được cả một hồ sơ quân nhân. Nhưng điều khiến ông trăn trở nhất không phải là độ khó của hồ sơ, mà là hoàn cảnh của những con người phía sau.
“Họ thiệt thòi từ nhỏ, lớn lên lại sống trong nghèo khó, thất học. Nhiều người không dám mơ được đến quê cha”, ông trải lòng.
Tại Văn phòng luật sư Gia Pháp của vị luật sư 67 tuổi này, vẫn có những con người con lai đến mang theo hy vọng. Có người đã cầm trên tay tấm visa, chuẩn bị bước lên chuyến bay đầu tiên trong đời. Có người vẫn đang chờ.
Và cũng trong văn phòng ấy, luật sư Tùng vẫn lặng lẽ ngồi đó, trước những xấp hồ sơ dày hay mỏng để tìm cách giúp họ. Những bộ hồ sơ con lai không chỉ là thủ tục pháp lý. Đó là hành trình tìm lại căn tính, tìm lại một phần máu thịt đã bị đứt gãy bởi chiến tranh và thời gian.
Tối 14.4, trao đổi với PV Thanh Niên, bà Ngô Thị Sâm, Chủ tịch UBND xã Đăk Tô (Quảng Ngãi) xác nhận, trên địa bàn vừa xảy ra vụ tai nạn giao thông khi một xe khách mất lái, lao xuống mương nước ven đường.
"Thời điểm xảy ra tai nạn, khu vực có mưa lớn, mặt đường trơn trượt. Đây có thể là nguyên nhân khiến tài xế mất lái", bà Sâm cho biết thêm.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 18 giờ 30 cùng ngày, xe khách mang biển kiểm soát 47H-048.86 lưu thông trên quốc lộ 14 theo hướng từ Đắk Lắk đi Đà Nẵng. Khi đến đoạn qua thôn 1 (xã Đăk Tô), phương tiện bất ngờ mất lái, tông vào lan can bên đường.
Cú va chạm mạnh khiến xe lao xuống mương thoát nước trước khu vực cổng UBND xã Diên Bình (cũ), nay thuộc xã Đăk Tô và lật nghiêng.
Thời điểm xảy ra tai nạn, trên xe có 9 hành khách. Rất may, tất cả đều kịp thời thoát ra ngoài, không có thương vong.
Ngay sau khi sự việc xảy ra, đơn vị vận tải đã điều động phương tiện khác đến hiện trường để đón các hành khách tiếp tục hành trình.
Nhận được tin báo, lực lượng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Quảng Ngãi phối hợp Công an xã Đăk Tô nhanh chóng có mặt tại hiện trường, tổ chức cứu hộ, phân luồng giao thông, đảm bảo an toàn cho các phương tiện qua khu vực.
Nguyên nhân vụ tai nạn đang được cơ quan chức năng tiếp tục điều tra, làm rõ.
Sáng 20.6, Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM tổ chức Hội nghị công bố quyết định thành lập Báo và Phát thanh, Truyền hình TP.HCM. Phát biểu tại hội nghị, ông Lê Quốc Phong, Phó bí thư Thường trực Thành ủy TP.HCM nhiều lần nhắc đến những đóng góp của các thế hệ người làm báo, đồng thời bày tỏ sự tri ân đối với các cơ quan báo chí thực hiện sắp xếp.
Ông Lê Quốc Phong, Phó bí thư Thường trực Thành ủy TP.HCM cho biết đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước phát triển mang tính lịch sử, đột phá trong công tác quản lý, định hướng và phát triển hệ thống báo chí thành phố.
Ông Lê Quốc Phong đánh giá những bài viết, bản tin, tác phẩm báo chí qua nhiều thế hệ đã góp phần lan tỏa giá trị tốt đẹp, tạo đồng thuận xã hội và đồng hành cùng sự phát triển của TP.HCM.
Theo Phó bí thư Thường trực Lê Quốc Phong, trước yêu cầu tinh gọn bộ máy và thích ứng với thời đại truyền thông số, Thành ủy TP.HCM đã thành lập Báo và Phát thanh, Truyền hình TP.HCM. Đây là cơ hội để báo chí thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới, hiện đại hơn, tương xứng với vị thế của một đô thị đặc biệt.
Ông Lê Quốc Phong chia sẻ: "Thực hiện chủ trương quy hoạch, sắp xếp lại hệ thống báo chí, ngày hôm nay, một số cơ quan báo chí của thành phố chúng ta chính thức khép lại sứ mệnh lịch sử của mình dưới những tên gọi cũ. Chúng ta đều hiểu rằng, đằng sau một măng-sét báo, đằng sau một logo đài hay một tên gọi cơ quan, là mồ hôi, nước mắt, là tuổi thanh xuân và tâm huyết của biết bao thế hệ những người cầm bút, cầm máy".
Ông Lê Quốc Phong đánh giá những bài viết, bản tin, tác phẩm báo chí qua nhiều thế hệ đã góp phần lan tỏa giá trị tốt đẹp, tạo đồng thuận xã hội và đồng hành cùng sự phát triển của TP.HCM. Ông đồng thời bày tỏ sự tri ân đối với các thế hệ lãnh đạo, phóng viên, biên tập viên của các cơ quan báo chí thực hiện sắp xếp.
Phó bí thư Thường trực Thành ủy Lê Quốc Phong nhấn mạnh việc thành lập Báo và Phát thanh, Truyền hình TP.HCM là bước ngoặt chiến lược, kết tinh nguồn lực, kinh nghiệm và thế mạnh của các đơn vị tiền nhiệm để hình thành cơ quan truyền thông đa phương tiện chủ lực của thành phố.
Ông đề nghị cơ quan mới nhanh chóng ổn định tổ chức, hoàn thiện quy chế hoạt động, triển khai đồng bộ bộ nhận diện thương hiệu trên các nền tảng, bảo đảm hoạt động thông suốt, không để gián đoạn nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền.
Bên cạnh đó, cơ quan báo chí cần giữ vững tôn chỉ, mục đích, phát huy vai trò là tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố; chủ động truyền thông chính sách, lan tỏa thông tin tích cực, định hướng dư luận và góp phần tạo đồng thuận xã hội.
Ông cũng yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ sinh thái truyền thông hội tụ trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đồng thời phát triển đội ngũ người làm báo có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, làm chủ công nghệ, dữ liệu và thích ứng với yêu cầu báo chí hiện đại.
Phát biểu nhận nhiệm vụ, ông Lê Văn Minh, Tổng giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình TP.HCM gửi lời cảm ơn Ban Thường vụ Thành ủy, Thường trực Thành ủy, Thường trực UBND TP.HCM đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tạo điều kiện, tin tưởng giao nhiệm vụ.
Thay mặt lãnh đạo cơ quan, ông Lê Văn Minh cam kết cùng tập thể sớm ổn định tổ chức, bộ máy, nhân sự; bảo đảm hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích và các quy định của pháp luật. Ông cho biết cơ quan mới sẽ tập trung nâng cao chất lượng các sản phẩm báo chí, chương trình phát thanh - truyền hình, phát triển nhiều nội dung chuyên sâu, hấp dẫn để phục vụ bạn đọc và khán giả.
"Dẫu biết rằng, trong lần sắp xếp này của các cơ quan báo chí, nhiều anh chị đội ngũ làm báo rất bùi ngùi… Nhưng chúng tôi tin rằng, với quá trình kinh nghiệm công tác, sự tận tâm với nghề, kết quả tích lũy và trải nghiệm cuộc sống sẽ là hành trang không thể thiếu, là động lực để mỗi người chúng ta thấu hiểu, chia sẻ, thích nghi, vượt qua thời điểm đặc biệt này để tiếp tục có những chặng hành trình tiếp theo như mong muốn của mình", ông Lê Văn Minh bày tỏ.
Sau cùng, ông Lê Văn Minh kêu gọi đội ngũ người làm báo TP.HCM cùng bắt đầu hành trình mới từ ngày 2.7.2026, thời điểm thành phố hướng tới kỷ niệm 50 năm mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Chậm chạp đẩy xe rác cao quá đầu người trên đường Hải Phòng, bà Ông Thị Mỹ Linh, 48 tuổi, công nhân Đội môi trường Thanh Khê, cho biết mỗi ca làm việc bắt đầu từ 5h đến chiều muộn, nhưng "thu gom hoài vẫn không xuể". Nhiều điểm người dân xả rác bừa bãi, nếu thu gom chậm sẽ bị dân phản ánh lên mạng xã hội và kênh góp ý của thành phố.
Gần 20 năm làm nghề, mỗi ngày bà phải thu gom và đẩy khoảng 11 thùng rác loại 660 kg, cao điểm lên đến 15 thùng. Tổng khối lượng xử lý mỗi ngày lên đến 8 tấn rác sinh hoạt kèm phế liệu xây dựng, giường nệm cũ vô chủ. Vào dịp lễ Tết, lượng rác nhiều hơn, thêm áp lực cho công nhân môi trường.
"Mình làm cực thì mong tăng lương, nhưng công ty không có nguồn thu thì lấy đâu ra bù vào để tăng cho mình", bà Linh nói. Sau hai thập kỷ cống hiến, tổng thu nhập mỗi tháng của bà chỉ hơn 6 triệu đồng, bao gồm 225.000 đồng một ngày công và 25.000 đồng tiền ăn ca.
Những công nhân vệ sinh cỡ tuổi và mức lương như bà Linh chiếm số đông trong công ty. Theo ông Phạm Thanh Phúc, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Môi trường đô thị Đà Nẵng, đơn vị đang đối mặt với cuộc khủng hoảng già hóa lao động khi số người trên 45 tuổi chiếm hơn 50%. Công việc độc hại nhưng tiền lương quá thấp khiến công ty không thể tuyển mới để bù đắp số người thôi việc.
Theo quy định, công nhân chỉ làm 26 công một tháng, nhưng do thiếu người trầm trọng nên họ phải gánh từ 28 đến 29 công. Rác thu gom không kịp dẫn đến tình trạng ùn ứ tại một số khu vực.
"Gốc rễ của việc không đảm bảo được quyền lợi cho công nhân là do những bất cập trong cơ chế đặt hàng và định mức kinh phí", ông Phúc phân tích. Nhiều phường vẫn áp dụng đơn giá đặt hàng cũ dựa trên mức lương cơ sở 1,49 triệu đồng từ những năm trước, gây thua lỗ cho doanh nghiệp.
Hiện mức thu phí rác sinh hoạt tại TP Đà Nẵng cũ từ 15.000 đồng (nhà tập thể, chung cư, nhà trọ); 25.000 đồng với hộ dân sống trong kiệt, hẻm; 30.000 đồng với hộ mặt tiền đường phố. Mức đóng này duy trì từ năm 2017 đến nay.
Nhận định mức phí rác tại Đà Nẵng quá thấp, ông Ngô Lê Quảng, Giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội - Chi nhánh Miền Trung, cho biết đơn vị đang chịu trách nhiệm thu gom khoảng 150 tấn rác một ngày cho 40.000 hộ dân tại ba phường Hải Vân, Liên Chiểu và Hòa Khánh với lộ trình trải dài 180-200 km đường kiệt, hẻm.
"Đơn giá thấp như thế thì không thể nào đòi hỏi chất lượng môi trường tốt hơn được", ông Quảng nói. Dù doanh nghiệp đã bù lỗ để đảm bảo thu nhập thực tế cho công nhân đạt 10-15 triệu đồng một tháng, đơn vị vẫn bất lực trước bài toán nhân sự dài hạn.
Ông Quảng kiến nghị TP Đà Nẵng khẩn trương ban hành giá dịch vụ thu gom rác dựa trên định mức kỹ thuật mới để nâng cao thu nhập cho người lao động. Đồng thời, thành phố cần trích xuất camera đường phố để xử phạt nghiêm hành vi lén lút đổ bậy phế liệu xây dựng, rác cồng kềnh vào ban đêm.
Tại cuộc họp chấn chỉnh công tác thu gom và xử lý rác thải tại TP Đà Nẵng cũ ngày 22/5, ông Trần Nam Hưng, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, khẳng định đấu thầu là giải pháp lâu dài để chuẩn hóa chất lượng vệ sinh đô thị. Xã phường có hai tháng để hoàn thành hồ sơ, dứt điểm chọn nhà thầu và ký hợp đồng vào đầu tháng 8.
Để giữ chân công nhân môi trường, thành phố quyết định nâng cao thu nhập cho họ ngay trong hai tháng chuyển tiếp bằng cách cho phép đơn vị môi trường áp dụng đơn giá nhân công hiện hành để ký hợp đồng ngay, xóa bỏ mức chi trả lỗi thời.
Phó chủ tịch thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương sửa đổi các quy định phân cấp, chấm dứt tình trạng tự ý cắt giảm tiêu chí quét dọn do thiếu kinh phí tại các địa phương. "Thành phố phải dứt khoát thống nhất một loại đơn giá. Thiếu đâu cơ quan chức năng bù đó, không để chắp vá về kỹ thuật và chất lượng vệ sinh", ông Hưng nhấn mạnh.
Với công nhân như bà Linh, mong mỏi lớn nhất là được tăng lương, người dân có ý thức giữ gìn vệ sinh, xả rác đúng nơi quy định để bà hàng ngày không phải trở đi trở lại nhiều lần tuyến đường Hải Phòng và Hoàng Hoa Thám thu gom rác.
